Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Σύστηµα Εναλλακτικής Επικοινωνίας BLISS Εγχειρίδιο Χρήσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Σύστηµα Εναλλακτικής Επικοινωνίας BLISS Εγχειρίδιο Χρήσης"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Σύστηµα Εναλλακτικής Επικοινωνίας BLISS Εγχειρίδιο Χρήσης ΑΘΗΝΑ 2000

2 Επικοινωνία: Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών, Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Πανεπιστηµιόπολη, Ιλίσια, Αθήνα Τηλέφωνο: Fax: Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο: Ιστοθέση:

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΠΟΙΑ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ BLISS ; 2 Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΙΕΘΝΟΥΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 3 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ BLISS 4 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ BLISS ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ 5 ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ BLISSYMBOLICS 5 COMMUNICATION INSTITUTE (B.C.I.) II. ΣΥΜΒΟΛΑ BLISS 9 Η ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ BLISS Εικονογράµµατα Αυθαίρετα σύµβολα Ιδεογράµµατα Σύνθετα σύµβολα 13 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟΥ 14 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ 14 ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ 1. Σχήµα µορφή Μέγεθος Θέση Κατεύθυνση (Μεσο)διάστηµα είκτης Αριθµός (νούµερο) Αναφορείς θέσης Σύνθετα και συνδεδεµένα σύµβολα 21 ΟΙ ΕΝ ΕΙΚΤΕΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ Ενδείκτης αντικειµένου Ενδείκτης ενέργειας Ενδείκτης ενέργειας του παρελθόντος (παρελθοντικής) Ενδείκτης ενέργειας µελλοντικής Ενδείκτης περιγραφής (εκτίµησης) Ενδείκτης πληθυντικού 26 ΕΠΕΚΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΝΟΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ 27 ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΤΙΚΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Μέρη σώµατος Αισθήµατα Άνθρωποι Φαγητό Ενδυµασία 35 ΜΟΡΙΑ 36 III. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Η έννοια του αντίθετου Μέρος (του) Μεταφορά Ένταση Σύµβολο του «µέρους» Παρόµοια µε Παρόµοιος ήχος (οµόηχο) Ανήκω σε, πάω µαζί µε κάτι άλλο Γράµµατα της αλφαβήτου Συνδεδεµένα Σύµβολα Η άρνηση Η κτήση 53

4 13. Ταξινοµητές Συσχετιστής Εκτίµηση πριν και µετά την πράξη «Μεγάλο» και «µικρό» νόηµα 57 IV. ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΤΟ BLISS Μορφές δήλωσης Eπεκτεταµένες προτάσεις ηλώσεις άρνησης Εντολές Εντολή σε τύπο ευγένειας ηλώσεις πιθανότητας Ερώτηση Αρνητικές ερωτήσεις Παθητική φωνή ευτερεύουσες λέξεις 69 V. ΠΩΣ ΝΑ ΖΩΓΡΑΦΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ BLISS 71 ΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ 74 ΖΩΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΕΝ ΕΙΚΤΕΣ 76 Ο ΕΝ ΕΙΚΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ (ΣΥΝ Ε ΕΜΕΝΟΥ ΣΥΜΒΟΛΟΥ) 80 ΧΩΡΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Σύνθετα σύµβολα (σύνθεση στη σειρά) Σύµβολα σε µια πρόταση 82 VI. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΣΥΜΒΟΛΑ BLISS ιοίκηση ιεύθυνση Γονείς Επαγγελµατίες Οι παρέχοντες φροντίδα Αδέλφια και συνοµήλικοι Βοηθήµατα επικοινωνίας βασισµένα σε υπολογιστές 87 VII. ΕΚΤΙΜΗΣΗ Πως το παιδί επιχειρεί να επικοινωνήσει ; Για ποια πράγµατα επιχειρεί να επικοινωνήσει το παιδί; Με ποιους επιχειρεί να επικοινωνήσει το παιδί; Πως το παιδί αντιδρά όταν οι προσπάθειες του για επικοινωνία είναι 93 ανεπιτυχείς 5. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της νοητικής λειτουργίας αντίληψης ενός 93 παιδιού. ΕΛΤΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ 94 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Μέθοδος των ερεθισµάτων που έχουν σχέση µε τη γλώσσα (οµιλία) Τα χαρακτηριστικά του προβλήµατος επικοινωνίας 107 VIII. Ι ΑΣΚΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ BLISS ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ 111 ΜΟΡΦΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Τα σύµβολα BLISS ως ένα σύστηµα επικοινωνίας επιφανειακού επιπέδου 113 (ανταποκρίνεται στο µοντέλο 3) 2. Τα σύµβολα BLISS ως ένα σύστηµα γλωσσικής έκφρασης βαθύτερου 113 επιπέδου (ανταποκρίνεται στα µοντέλα 1 και 2) ΜΕΘΟ ΟΙ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ 114 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ BLISS ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Στάδιο µιας λέξης 114

5 2. Στάδιο δύο λέξεων Στάδιο τηλεγραφικού λόγου Στάδιο λειτουργικών λέξεων Πληθυντικός Ερωτήσεις Αρνητικός τύπος Παθητική φωνή 122 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ 123 ΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΟ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ιδάσκοντας σύµβολα για πράγµατα και πρόσωπα ιδάσκοντας σύµβολα για δράση ιδάσκοντας σύµβολα για συναισθήµατα 128 ΕΞΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Παιχνίδια Βιβλία Πίνακες ανακοινώσεων Προγράµµατα 132 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ BLISS 133 IX. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ 135 ΜΕΘΟ ΟΙ ΥΠΟ ΕΙΞΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Απ ευθείας επιλογή Κωδικοποίηση Σάρωση 138 ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΣΥΜΒΟΛΩΝ 138 ΤΟ ΚΛΕΙ Ι FITZGERALD (F) 140 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Σχέδιο για απ ευθείας επιλογή Σχέδιο για την µέθοδο του γραµµικού κώδικα Σχέδιο για τη µέθοδο κώδικα δυο βηµάτων Σχέδιο για την µέθοδο σάρωσης Σχέδιο για πίνακα µε κάθετη υπόδειξη µε το µάτι 142 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΙΝΑΚΑ ΓΙΑ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ 144 ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 144 ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΒΟΗΘΗΜΑΤΟΣ Είναι το επίπεδο πνευµατικής λειτουργίας του παιδιού τέτοιο που να του 145 επιτρέπει να µάθει να χρησιµοποιεί το βοήθηµα ; 2. Πώς γίνεται ο έλεγχος της µονάδας ; Πώς είναι η µορφή, το σχήµα, το µέγεθος κλπ του πίνακα όπως 145 αντιµετωπίζεται από το ανάπηρο άτοµο ; 4. Ποιος είναι ο τρόπος απόκρισης; Πώς µπορεί το βοήθηµα να χρησιµοποιηθεί ; Ποιο είναι το αρχικό κόστος και τι υπηρεσίες είναι διαθέσιµες για την 146 συντήρηση και επισκευή του βοηθήµατος ;

6 Η αρχική µορφή του βιβλίου αυτού δηµιουργήθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου ΑΙΝΕΙΑΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΥΕΛΙΚΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΥΞΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ, το οποίο χρηµατοδοτήθηκε από τη Γενική Γραµµατεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος ΕΠΕΤ ΙΙ µε συγχρηµατοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης1. Το εγχειρίδιο αυτό βασίζεται στο επίσηµο Εγχειρίδιο Χρήσης και ιδασκαλίας του Συστήµατος BLISS Teaching and Using Blissymbolics του Eugene T. McDonald, Ed.D., που έχει εκδοθεί από το Blissymbolics Communication Institute (1980, Canada) 3, µε προσαρµογές στην ελληνική γλώσσα και πραγµατικότητα. Το εγχειρίδιο υλοποιήθηκε µε τη βοήθεια της κας Αννας Βακάλου από το Κέντρο Αποκατάστασης Ατόµων µε Ειδικές Ανάγκες (ΚΑΑΜΕΑ) Σερρών, της κας Σταυρούλας Λιάλιου από το ΕΚΠΑ, (για τη δηµιουργία των συµβόλων BLISS καθώς και τη γενική επιµέλεια της έκδοσης) και από της Ελένης Μάλλιου επίσης από το ΕΚΠΑ (για τη φιλολογική επιµέλεια). Παράλληλα µε το Εγχειρίδιο Χρήσης του Συστήµατος Επικοινωνίας BLISS, στα πλαίσια του έργου ΑΙΝΕΙΑΣ έχει υλοποιηθεί ένα Πλήρες Μεταφραστικό Λεξικό του Συστήµατος BLISS 3 σε έντυπη µορφή αλλά και ηλεκτρονική µορφή προσβάσιµη από το ιαδίκτυο αλλά και έκδοση σε CD-ROM. Για το Σύστηµα BLISS, καθώς και για τα πλέον διαδεδοµένα Συµβολικά Συστήµατα ιαπροσωπικής Επικοινωνίας 4 δηµιουργήθηκαν εκτενείς αναφορές και περιγραφές στα πλαίσια του έργου, όπως και αναφορά για τα επικοινωνιακά και λοιπά χαρακτηριστικά των χρηστών 5 τέτοιων συστηµάτων. Σε ηλεκτρονική µορφή έχει επίσης κατασκευαστεί Πολυλεξικό που υποστηρίζει διάφορα συστήµατα Συµβολικών και φυσικών γλωσσών 6. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί αρκετές εφαρµογές λογισµικού για την εκµάθηση του Συστήµατος Επικοινωνίας BLISS 7,8,9,10,11 1. Έργο ΑΙΝΕΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΥΕΛΙΚΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΥΞΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ 2. Blissymbolics Communication International 3. Γ. Κουρουπέτρογλου, Κ. Βίγλας, Σ. Λιάλιου, «Πλήρες Μεταφραστικό Λεξικό Bliss- Ελληνικών» Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα Γ. Κουρουπέτρογλου, Σ. Λιάλιου, «Συµβολικά Συστήµατα Εναλλακτικής ιαπροσωπικής Επικοινωνίας», Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα Γ. Κουρουπέτρογλου, Σ. Λιάλιου, «Εναλλακτική και Επαυξητική ιαπροσωπική Επικοινωνία Ατόµων µε Αναπηρία» Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα Γ. Κουρουπέτρογλου, Κ. Βίγλας, Σ. Λιάλιου, «Ηλεκτρονικό πολυλεξικό αναπαραστάσεων φυσικών γλώσσών και µη ορθογραφικών συστηµάτων επικοινωνίας» Τεχνική Εκθεση 2.1., Εργο ΑΙΝΕΙΑΣ, ΕΠΕΤ ΙΙ, Αθήνα G. Kouroupetroglou, A. Charoupias and A. Anagnostopoulos: "Information technology and Blissymbolics: An Educational Environment for the non-vocal communication", Proc. of the EURIT Conf. April 24-27, 1990, Herning, Denmark. 8. G. Kouroupetroglou and C. Viglas: "MULTIGRACE: A Multimedia Learning and Teaching Environment for Graphic Interpersonal Communication Systems", Proc. of ISAAC 94 Conf., Maastricht NL, 9-13 October, 1994, pp G. Kouroupetroglou, M. Stamati and C. Metaxaki-Kossionides: "World-Wide-Web Supporting for the Learning of Non- Orthographic Languages", Proc. Of the 7th International Conference on Didactics of Mathematics and Information in Education - ICCE'99, November 4-5, 1999, Chiba, Japan, pp G. Kouroupetroglou, M. Stamatis and C. Metaxaki-Kossionides: "Educational Endorsement via the World Wide for the Learning of Non-Orthographic Languages", Proc of the 4th Conference on Didactics of Mathematics and Informatics in Education, 1-3 Oct., 1999, Rethymno. 11. G. Kouroupetroglou, C. Viglas and C. Metaxaki-Kossionides: "Web-Enabled Teaching Aid for Non-orthographic Languages", Proceedings of SITE 2000 San Diego, 2000, pp Bliss, C. Semantography (Blissymbolics). Sydney: Semantography Publications, 1965.

7 Τα σύµβολα BLISS που περιλαµβάνονται στο παρόν λεξικό βασίζονται στο βιβλίο «Semantography» 12, C.K. Bliss Από το 1982, τα δικαιώµατα χρήσης των Συµβόλων BLISS από Ατοµα µε Ειδικές Ανάγκες και Ατοµα µε Προβλήµατα Επικοινωνίας ανήκουν αποκλειστικά στο Blissymbolics Communication Institute (B.C.I., 350 Rumsey Road, Toronto, Ontario, Canada, M4G 1R8).

8

9 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1

10 ΠΟΙΑ Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ BLISS; Στο ενδιαφέρον διήγηµα «Η χώρα των τυφλών» (The country of the blind) του H.G. Wells, περιγράφεται η τραγική θέση ενός άντρα που έβλεπε κανονικά όταν αποκλείστηκε σε ένα αποµονωµένο βουνό στο οποίο όλοι οι κάτοικοι ήταν τυφλοί και µάλιστα τυφλοί για πολλές γενιές. Η κοιλάδα τους είχε αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσµο, όταν µια ηφαιστειακή έκρηξη έκλεισε τις διόδους του βουνού, αποκλείοντας πολλές οικογένειες σε αυτή. Οι κάτοικοι ανέπτυξαν µια γεωργική κοινότητα που ήταν αυτάρκης, και καθώς µια γενετική ανωµαλία προκαλούσε όλο και περισσότερα κρούσµατα τυφλότητας που αυξάνονταν µε κάθε γενιά, η κοινότητα προσάρµοζε τις συνήθειες και τις δραστηριότητές της στη νέα αυτή κατάσταση, ώστε τελικά τα τυφλά µέλη της µπορούσαν να εργάζονται και να ζούν αρµονικά µε τα υπόλοιπα µέλη. Καταληκτικά, όλοι οι κάτοικοι τυφλώθηκαν και σύντοµα κανείς δεν είχε ανάµνηση του τι σηµαίνει να βλέπεις. Αλλωστε µέχρι τότε, η κοινότητα είχε αναπτύξει έναν ιδιαίτερο, πολύπλοκο και ώριµο πολιτισµό και αντίστοιχη νοοτροπία που επέτρεπε στα τυφλά άτοµα να εργάζονται παραγωγικά και να συµβιώνουν ειρηνικά. Σε αυτή την κοιλάδα αποκλείστηκε τυχαία αυτός ο άνθρωπος που έβλεπε. Στη διαπίστωση ότι όλοι οι κάτοικοι ήταν τυφλοί, θυµήθηκε την παλιά παροιµία «στους τυφλούς βασιλεύει ο µονόφθαλµος», όµως η παροιµία αποδείχτηκε λάθος στην περίπτωσή του. Η διαφορετικότητά του, η όραση του, τον έκανε τόσο αταίριαστο µε τους υπόλοιπους, σε σηµείο που είχε αποφασίσει να αφαιρέσει χειρουργικά τα µάτια του, ώστε να µπορέσει να γίνει µέλος της τυφλής κοινότητας και να παντρευτεί. Τελικά λίγο πριν την επέµβαση ανακάλυψε µια διέξοδο από το βουνό. Φεύγοντας είχε διαπιστώσει ότι στους τυφλούς, ο µονόφθαλµος όχι βασιλιάς δεν είναι, αλλά σκλάβος. Η ανικανότητά του να έχει κοινές εµπειρίες µε τους υπόλοιπους και να σκέφτεται σαν αυτούς, να µοιράζεται τα συναισθήµατά τους, τον είχε περιθωριοποιήσει. Η κατάσταση είναι πράγµατι αυτή. Κοινότητα αποτελεί µια οµάδα ανθρώπων που έχουν κοινή οργάνωση ή κοινά ενδιαφέροντα. Βασικό στοιχείο της κοινότητας αποτελεί η ικανότητα των µελών να µοιράζονται εµπειρίες, συναισθήµατα και σκέψεις. Τα µέλη της κοινότητας συχνά αρνούνται να δεχθούν αυτούς που κατά κάποιο τρόπο διαφέρουν κατά πολύ απ όσους συνθέτουν την κοινότητα. Οι επιπτώσεις από το γεγονός αυτό στα άτοµα που «εξορίζονται» ή αποκλείονται από την κοινότητα, είναι πολλές φορές καταστροφικές γι αυτά. Η «κοινωνικότητα» είναι εγγενές χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους και αποτελεί ανάγκη. Ακόµα και από την ηλικία λίγων εβδοµάδων, τα µωρά φαίνεται να αναζητούν την αλληλεπίδραση µε άλλους και µέχρι την ηλικία των πέντε ετών, τα φυσιολογικά αναπτυσσόµενα παιδιά έχουν ενταχθεί πλήρως στο κοινωνικό σύστηµα. Εκτός από την σωστή κοινωνική ένταξη, η ποσότητα και η ποιότητα των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων επιδρούν άµεσα και στην ανάπτυξη των γνωστικών διαδικασιών. Η επικοινωνία δεν είναι µόνο το κλειδί για την είσοδο ενός ατόµου στην κοινότητα, καθώς παρέχει τα κοινά σύµβολα (ηχητικά ή οπτικά) για την µετάδοση των ιδεών. Είναι επίσης η δύναµη που οδηγεί τους ανθρώπους µαζί στον πολιτισµό. Άτοµα που δεν είναι ικανά να επικοινωνήσουν έχουν πολύ αδύναµους δεσµούς στην κοινότητά τους και ωθούνται να υπάρχουν εκεί µόνο ως ασθενή µέλη. Σε µια κοινότητα, η επικοινωνία γίνεται κυρίως µε τον προφορικό λόγο και την ακοή και κατά δεύτερο λόγο µε το γράψιµο και το διάβασµα. Πολλά παιδιά δεν µπορούν να αναπτύξουν τις βασικές δεξιότητες του λόγου, της ανάγνωσης και της γραφής στο επίπεδο που απαιτεί η κοινωνία. Αυτά τα παιδιά είναι καταδικασµένα να ζουν στα όρια της κοινότητάς τους λόγω του ότι 2

11 στερούνται επικοινωνίας και να µην αναπτυχθούν ποτέ στις γνωστικές τους ικανότητες όσο θα µπορούσαν. Εκτός και εάν αποκτήσουν από πολύ νωρίς έναν εναλλακτικό τρόπο επικοινωνίας. Η γραφή µε το χέρι µπορεί να παίξει αυτό το ρόλο στα άτοµα µε ανικανότητα λόγου, που όµως έχουν πλήρη έλεγχο των χεριών. Ατοµα µε σοβαρά κινητικά προβλήµατα όµως ή γενικευµένα επικοινωνιακά προβλήµατα έχουν ανάγκη διαφορετικών συστηµάτων. Τα τελευταία χρόνια, αναπτύσσονται αρκετά τέτοια συστήµατα. Για παράδειγµα, το σύστηµα επικοινωνίας BLISS, που από το 1971 παρέχει δυνατότητες επικοινωνίας σε άτοµα µε ανικανότητες παραγωγής ή κατανόησης του λόγου, ακόµα και χαµηλότερης νοητικής ικανότητας. Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΙΕΘΝΟΥΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Σύστηµα BLISS δεν κατασκευάστηκε αρχικά µε σκοπό να παράσχει βοήθεια σε άτοµα µε προβλήµατα επικοινωνίας. Ο δηµιουργός του, Ch. Bliss ονειρευόταν να πραγµατοποιήσει το αρχέγονο όνειρο της ανθρωπότητας για µία κοινή, διεθνή, παγκόσµια γλώσσα. Στον κόσµο µιλιούνται πάνω από 3000 γλώσσες, όλες πολύπλοκες και πλούσιες. Οσοι µιλούν την ίδια γλώσσα, µπορούν να χρησιµοποιήσουν και να δηµιουργήσουν µια πληθώρα από νοήµατα και εκφράσεις. Οσοι όµως δεν γνωρίζουν τη γλώσσα ακούν µόνο ακατάληπτους ήχους, κι όσοι προσπαθούν να γεφυρώσουν κράτη και κοινότητες λόγω της διπλωµατίας ή του εµπορίου, συχνά συναντούν τη διαφορά στη γλώσσα µεγάλο εµπόδιο. Μέσα στους αιώνες, πάνω απο 700 τεχνητές γλώσσες κατασκευάστηκαν και προτάθηκαν ως διεθνείς γλώσσες. Ηδη από τον 17ο αιώνα, ο Καρτέσιος (Descartes) και ο Leibnitz οραµατίστηκαν µια παγκόσµια γλώσσα όπου οι αριθµοί θα χρησιµοποιούνταν για την αναπαράσταση λέξεων και ιδεών. Από τις κατασκευασµένες αυτές γλώσσες, µόνο δύο κέρδισαν κάποια αναγνώριση, η Volapuk και η Esperanto, η οποία µάλιστα οµιλείται από χιλιάδες ανθρώπους παγκοσµίως και έχει χρησιµοποιηθεί ακόµα και σε διεθνή συνέδρια. Η πολυπλοκότητά τους όµως δεν τις κατέστησε ποτέ προσιτές και αγαπητές ώστε να επιτελέσουν τον σκοπό τους, αυτόν της διεθνούς γλώσσας. Επίσης όλοι οι ειδικοί τείνουν να συµφωνήσουν ότι καµια τεχνητή, κατασκευασµένη γλώσσα βασισµένη σε φωνητικές αναπαραστάσεις δεν µπορεί να επιτύχει τον σκοπό αυτό, αλλά µια φυσική γλώσσα µπορεί να γίνει δεκτή ως ενδιάµεση γλώσσα. Τη δεκαετία του 1930, δύο βρεττανοί γλωσσολόγοι καθόρισαν την γλώσσα Basic English (Βασικά Αγγλικά), υποσύνολο της αγγλικής, όπου ορίζεται ένα βασικό λεξιλόγιο 850 µόνο λέξεων που θεωρείται αρκετό για επικοινωνία. Ολες οι παραπάνω κατασκευασµένες γλώσσες (Volapuk, Esperanto, Basic English) είναι ορθογραφικές µε άµεση σχέση των λέξεων και των φωνηµάτων. Το όραµα όµως του Leibnitz καθώς και η φιλοσοφία του Bliss, δεν αναζητούν για τη γλώσσα αυτή στοιχεία εξαρτώµενα από τα φωνήµατα ή την ορθογραφία, αλλά εξαρτώµενα από τις ίδιες τις έννοιες. 3

12 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ BLISS Ο Karl Blitz γεννήθηκε το 1897 στην Αυστρία κοντά στα σύνορα µε τη Ρωσία όπου ζούσαν πολλές εθνικότητες κοντά η µια στην άλλη. Παρατήρησε από παιδί πως πολλές φορές εθνικότητες µισιόταν µεταξύ τους λόγω του ότι µιλούσαν και σκεπτόταν σε διαφορετική γλώσσα. Το 1938, όταν ο Χίτλερ κυριάρχησε στην Αυστρία φυλακίστηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης από όπου ελευθερώθηκε, γιατί διασκέδαζε τους φρουρούς παίζοντάς τους µουσική. Μετά την απελευθέρωσή του, έφυγε στην Αγγλία και άλλαξε το όνοµά του σε Charles Bliss. Το 1940 πήγε στη Σανγκάη. Εκεί επηρεάστηκε και από τα κινεζικά σύµβολα. Συνειδητοποίησε ότι η ιδεογραφική γραφή επέτρεπε σε πολλούς ανθρώπους που µιλούσαν διαφορετική γλώσσα να ενωθούν, καθώς ήταν ευκολότερο να διαβάσουν τα σύµβολα από το να µιλήσουν την ίδια γλώσσα. Το 1942 άρχισε να αναπτύσσει τα δικά του σύµβολα. Όταν µετανάστευσε στην Αυστραλία αφοσιώθηκε στην έρευνα και τη µελέτη για την ανάπτυξη του δικού του συστήµατος γραφής µε σύµβολα και µε δικά του µέσα και την βοήθεια της συζύγου του Claire, παρήγαγε το έργο του Semantography. Ο Bliss, πραγµατοποίησε µια εκστρατεία, για να γίνει γνωστό το σύστηµά του σε Πανεπιστήµια, βιβλιοθήκες και καθηγητές και να έχει έτσι και την δική τους υποστήριξη χωρίς απάντηση. Το 1971 δόθηκε σε αυτό ιδιαίτερη προσοχή, από τη Shirley Mc. Naughton, καθηγήτρια σε ένα κέντρο για παιδιά µε αναπηρίες στο Οντάριο (Ontario Crippled Children s Centre). Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Bliss στόχος του ήταν να κάνει κάτι περισσότερο από το να εφεύρει µια διεθνή γλώσσα. Ήθελε να αναπτύξει µια γραφή που: 1) να µπορεί να διαβαστεί σε όλες τις γλώσσες 2) να δώσει µόρφωση σ όλους 3) να αποµακρύνει παραλογισµούς και ψέµατα 4) να βγάλει τη µάσκα από τους δηµαγωγούς 5) να περιέχει µια απλή λογική την οποία να µπορεί ακόµη και ένα παιδί να χρησιµοποιήσει για το πρόβληµά του. 6) να περιέχει διεθνή ηθική, χωρίς θρησκευτικούς περιορισµούς, ώστε να είναι αποδεκτή απ όλους 7) να ενώσει τον κόσµο που τόσο καταστροφικά χωρίζεται από τις διαφορές στη γλώσσα. Είναι σηµαντικό να καταλάβουµε ότι ο Bliss δεν φανταζόταν πως τα σύµβολα του κάποτε θα χρησιµοποιούνταν για την επικοινωνία ανθρώπων µε αναπηρίες συµπεριλαµβανοµένων και πολλών που είχαν και χαµηλό πνευµατικό επίπεδο. Έπρεπε λοιπόν να γίνουν προσθέσεις στο σύστηµα και προσαρµογές στις ανάγκες αυτών των ανθρώπων. Το έργο αυτό ξεκίνησε στο Κέντρο για τα Ανάπηρα Παιδιά στο Οντάριο του Καναδά. 4

13 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ BLISS ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ Στο Κέντρο για τα Ανάπηρα Παιδιά στο Οντάριο συστάθηκε µια οµάδα που ασχολήθηκε µε το να προσαρµόσει το σύστηµα BLISS στα παιδιά µε αναπηρίες, εφαρµόζοντάς το πρώτα δοκιµαστικά σε κάποια επιλεγµένα παιδιά στο ίδιο Κέντρο. ιαπίστωσαν στην πράξη ότι αρκετά σύµβολα που χρειάζονταν τα παιδιά µε σωµατικές αναπηρίες δεν συµπεριλαµβάνονταν στο σύστηµα. ηµιουργήθηκαν λοιπόν νέα σύµβολα, τα οποία ενέκρινε ο Bliss. Ο ίδιος ασχολήθηκε µε το να προωθήσει το σύστηµα µέσω διαλέξεων και συζητήσεων. Το 1974 η χρήση της µεθόδου εξαπλώθηκε στο Κέντρο. Συντάχθηκαν λεξικά και βοηθήµατα. Παράλληλα σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν ηλεκτροµηχανικά βοηθήµατα. Ως το 1975 το ενδιαφέρον για τη µέθοδο BLISS εξαπλώθηκε και διάφορα κέντρα έµαθαν να την χρησιµοποιούν. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ BLISSYMBOLICS COMMUNICATION INSTITUTE (B.C.I.) Το Ινστιτούτο επικοινωνίας µε τη Μέθοδο BLISS (Blissymbolics Communication Institute, B.C.I.) ιδρύθηκε το Την ίδια χρονιά εκδόθηκε και το βοήθηµα της µεθόδου για γονείς δασκάλους και παιδιά. Το 1980 εκδόθηκε το βιβλίο: «Μέθοδος BLISS και η χρήση της», στο οποίο υπήρχαν οδηγίες αλλά και οι ερµηνείες των συµβόλων. Εν τω µεταξύ στο Κέντρο του Οντάριο συνεχίστηκε η έρευνα προσεκτικά, γιατί, µέχρι τότε, πολύ λίγα ήταν γνωστά για το πώς τα παιδιά µε αναπηρίες µαθαίνουν τα σύµβολα, τι σύµβολα πράγµατι χρειάζονται και πώς αυτά µπορούν να διδαχθούν. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι τόσο για την πορεία των ερευνών τους, όσο και για να έχουν αυτές νόηµα, πρέπει οι ίδιοι να γνωρίζουν και να κατανοούν επαρκώς το σύστηµα των συµβόλων. Ο Eygene Mc. Donald γράφει «Όταν διάβασα για πρώτη φορά για τα σύµβολα BLISS στο Time η άµεση αντίδραση µου ήταν να πω ότι τα σύµβολα αυτά ήταν κάτι που γρήγορα θα ξεπερνιόταν. Όταν όµως παρευρέθηκα σε µια συνάντηση στο Οντάριο µε µέλη της επιστηµονικής οµάδας για το συγκεκριµένο θέµα, η στάση µου άλλαξε και άρχισα να προβληµατίζοµαι για την αξία των συµβόλων BLISS ως τρόπο επικοινωνίας των παιδιών που δεν µπορούν να µάθουν να µιλούν ή να γράφουν. Αργότερα συµµετείχα σε εργασίες µαζί µε άλλα µέλη της οµάδας και εντυπωσιάστηκα από όσα BLISS µπορούν να προσφέρουν τα σύµβολα και τα οποία νωρίτερα ούτε µπορούσα να φανταστώ: 1) Εκτός από µερικά µόνο σύµβολα που είναι «αυθαίρετα» (τα περισσότερα από τα οποία έχουν γενική χρήση) τα σύµβολα είναι βασισµένα σε µια λογική που αν γίνει κατανοητή, διευκολύνεται η αποκρυπτογράφηση της σηµασίας τους. 2) Τα σύµβολα µπορούν να χρησιµοποιηθούν γενικευµένα, π.χ. ακολουθώντας απλούς κανόνες ζωγραφικής και κρατώντας στο µυαλό τη λογική πάνω στην οποία βασίζονται τα ατοµικά σύµβολα. Νέα σύµβολα µε νέα νοήµατα µπορούν να δηµιουργηθούν συνδυάζοντας δυο ή περισσότερα σύµβολα. 5

14 ` 3) Τα σύµβολα αναφέρονται σε έννοιες και έτσι µπορούν να αποκρυπτογραφηθούν χωρίς αναφορά σε ήχους ή λέξεις. Η σηµασία αυτού του χαρακτηριστικού έγινε κατανοητή, όταν διαπιστώθηκε ότι µηνύµατα µε σύµβολα γραµµένα από παιδιά στο Μόντρεαλ, όπου δεν µιλούν Αγγλικά, µπορούσαν να γίνουν κατανοητά ταχύτατα από παιδιά στο Τορόντο, που δεν µιλούν Γαλλικά. Πως αυτό είναι δυνατόν εξηγείται παρακάτω : Πρώτα µελετήστε τις λέξεις στα Ελληνικά, τα Αγγλικά, τα Γαλλικά και τα Γερµανικά και κατόπιν συγκρίνετε µε τα αντίστοιχα σύµβολα BLISS. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ BLISS αίσθηµα feeling sentiment Ruhrung ]` χαρούµενος happy heureux gluckslelig `[x[[[[[o7 λυπηµένος sad triste traurig `[x[[[[[p7[ υπερήφανος proud orgueilleux stolz `[x[[[[d[[df θυµωµένος angry fache zornig ty[[[`[x[[[[yu[[uy Κάθε µία από τις λίστες περιέχει λέξεις που αναφέρονται σε συναισθήµατα. Στις λίστες των Γαλλικών, των Γερµανικών, των Ελληνικών και των Αγγλικών ο αναγνώστης δεν παίρνει στοιχεία από το σύµβολο (λέξη) για την έννοια του. Κάθε λέξη έχει µια συγκεκριµένη φωνητική αναπαράσταση και οι χαρακτήρες αντιστοιχούν σε ήχους ο συνδυασµός των οποίων παράγει τη λέξη. Ετσι η έννοια ταυτίζεται µε την φωνητική αναπαράσταση. Μεταφράζοντας µια λέξη στη λίστα δεν βοηθιόµαστε για να µεταφράσουµε και τις επόµενες (στην ίδια λίστα). Αντίθετα στη λίστα των BLISS, το σύµβολο της καρδιάς που σηµαίνει αίσθηµα, εµφανίζεται σε όλα τα άλλα σύµβολα. Έτσι ξέρουµε ότι κάθε από αυτά αναφέρεται σε ένα συναίσθηµα. Μελετήστε τα άλλα µέρη του κάθε σύµβολο BLISS από τη λίστα και πρόσεξε ότι κάθε µέρος του δίνει ένα στοιχείο το οποίο αναπαριστά κάποια συγκεκριµένη έννοια: 6

15 χαρούµενος (συναίσθηµα ανεβασµένο) : προσέξτε την κατεύθυνση του βέλους λυπηµένος (συναίσθηµα κάτω) : προσέξτε την κατεύθυνση του βέλους υπερήφανος (συναίσθηµα ανωτερότητας) : προσέξτε τη θέση της τελείας θυµωµένος (συναίσθηµα περισσότερο αντίθεσης) ή προσέξτε το σήµα του πολλαπλασιασµού και την κατεύθυνση των κεφαλών των βελών. Αυτός που γνωρίζει οποιαδήποτε από τις παραπάνω γλώσσες θα µπορούσε να σκεφτεί στη δική του γλώσσα για κάποιο συναίσθηµα. Αν έλεγε την λέξη για το συναίσθηµα, άτοµα που δεν γνωρίζουν τη γλώσσα του δεν θα τον καταλάβαιναν. Αλλά αν το συναίσθηµα εκφραζόταν στα σύµβολα BLISS θα µπορούσε να αποκρυπτογραφηθεί από τον οµιλητή οποιασδήποτε γλώσσας. Γιατί τα σύµβολα αναφέρονται στο νόηµα που µένει το ίδιο, ανεξάρτητα από τη συγκεκριµένη γλώσσα. Αυτό το στοιχείο δηλαδή η αναφορά στο νόηµα, την έννοια κάνει το Σύστηµα BLISS ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνίας, εύκολο να µαθευτεί και να αποµνηµονευτεί. 7

16 8

17 II. ΣΥΜΒΟΛΑ BLISS 9

18 Η ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ BLISS Ο Ch. Bliss λέει «Ένα σύµβολο, σηµαίνει, αυτό που εµείς θα συµφωνήσουµε ότι σηµαίνει». Το κλειδί σ αυτή την φράση είναι η λέξη «συµφωνούµε». Είναι ξεκάθαρο ότι αν διαφορετικά πρόσωπα έβαζαν διαφορετικές έννοιες στο ίδιο σύµβολο ή αν χρησιµοποιούσαν διαφορετικά σύµβολα για την ίδια έννοια, επικοινωνία δεν θα µπορούσε να υπάρξει. Όπως ο ίδιος ο Bliss υποστήριξε, κανένα σύµβολο δεν είναι αυτονόητο. Κατά την άποψή του θα ήταν αδύνατο να δηµιουργηθεί ένα σύστηµα γραφής βασισµένο στο σχέδιο που θα µπορούσε να διαβαστεί αµέσως, χωρίς καµία εξήγηση. Τα νοήµατα, δηλαδή η σηµασία των συµβόλων πρέπει να µαθευτεί. Η εκµάθηση είναι ωστόσο εύκολη όταν τα σύµβολα αναπαριστούν κάτι από τα πραγµατικά αντικείµενα που θέλουµε να ζωγραφίσουµε και να συµβολίσουµε. Τα σύµβολα συνθέτονται από γραµµές συγκεκριµένες (σχετικά λίγες) που ο Bliss ονοµάζει στοιχεία του συµβόλου. Ακολουθώντας ένα λογικό σύστηµα αυτά τα βασικά στοιχεία χρησιµοποιούνται σε ποικίλους συνδυασµούς, για να δώσουν χιλιάδες νοήµατα. Τα σύµβολα είναι διαφόρων τύπων : 1. Εικονογράµµατα : Ζωγραφιές που δείχνουν φανερά τι συµβολίζουν : σπίτι σηµαία βιβλίο ζώο uwa[[ai[[w 7dg[[r[[[[[[[ag7[[7ag[[7[[[[[[Cd[[Cd 2. Αυθαίρετα σύµβολα : Ζωγραφιές που δεν έχουν γραφική σχέση µε τις έννοιες τις οποίες συµβολίζουν. ένα, κάποιο το εκείνο αυτό 10

19 Κάποια σύµβολα κατασκευασµένα, που ήδη χρησιµοποιούνται d[e[[[d[[[[ty[[[[d[sf[[[sf[[[[d[[[? Ο Bliss δίνει στα επόµενα σύµβολα µια εξήγηση για το καθένα δηλαδή για ποιο λόγο έγιναν έτσι: αντικείµενο. περίγραµµα της πιο συµµετρικής, όµορφης φόρµας κρυστάλλου, ήδη σχηµατισµένης την ώρα που ακόµα η γη βρισκόταν κάτω από χάος. ενέργεια, δράση εµπεριέχει στο περίγραµµά του µια από τις πιο πρωτόγονες δράσεις της γης, τον σχηµατισµό ηφαιστειακών κόνων και τον σχηµατισµό των βουνών. ανθρώπινη αξιολόγηση.. το περίγραµµα ενός κώνου που στέκεται στην κορυφή του σε µια ευάλωτη θέση. Ο κώνος µπορεί να αναποδογυρίσει αν σπρωχθεί και χρειάζεται πολύ ισορροπία για να κρατηθεί σε αυτή την θέση. Ακριβώς όπως πολλές µας αξιολογήσεις που ανατρέπονται εύκολα. [h[[j χρόνος το περίγραµµα δυο παραβολικών καθρεπτών, ο ένας γυρισµένος πίσω να καθρεφτίζει το παρελθόν, ο άλλος γυρισµένος προς τα µπρος να απεικονίζει το µέλλον. Ανάµεσα στο παρελθόν και το µέλλον είναι το παρόν, µια γρήγορη µατιά, µια στιγµή. 11

20 a φύση, δηµιουργία.. αυτό το σύµβολο είναι ολοκληρωτικά προκατασκευασµένο και µπορούµε να πούµε ότι ο άνθρωπος µόνο έτσι θα χρησιµοποιούσε ένα σύµβολο για αυτήν την έννοια. Πρέπει να συλλάβει το σύµπαν µε το µυαλό του και οι περιορισµοί του µυαλού του να ορίσουν τη σύλληψη αυτού του νοήµατος. Πάντως στο βιβλίο του δίνει δυο αιτιολογίες του συµβόλου. Όπως γράφει στην έρευνα Ελλήνων φιλοσόφων για την θεική τάξη και την αρµονία στον κόσµο, το τρίγωνο βρίσκεται ανάµεσα στα κρύσταλλα που δείχνουν όµορφες και αρµονικές φόρµες. Αυτό οδήγησε στην µελέτη της γεωµετρίας και στην άποψη ότι η πιο αρµονική και απλή γεωµετρική φιγούρα είναι το ισόπλευρο τρίγωνο. Ακόµη φθάνει στη χρήση αυτού του συµβόλου και µε ένα περισσότερο µοντέρνο τρόπο : Χρησιµοποιώντας το σύµβολο για την γη που δείχνει αιτία σε συνδυασµό µε το σύµβολο για δράση =[[\ που δείχνει ενέργεια, φθάνει στο =a[[\a που δείχνει το δηµιούργηµα και το δηµιουργό του. 3. Ιδεογράµµατα : Ζωγραφιές που συµβολίζουν την ιδέα ενός πράγµατος χωρίς να λαµβάνεται υπόψη το όνοµα του ίδιου του πράγµατος. Ένα ιδεογράφηµα δηµιουργεί ένα γραφικό συσχετισµό ανάµεσα στο σύµβολο και σε αυτό που απεικονίζει : 12

21 πριν, µπροστά από πάνω σε ψηλά ερώτηση D[7[[[[[[[[[[[[[a[P[[[[[[[[][O7[[[[[[[[[[7a[?[a[[7[ µετά, πίσω από µέσα κάτω απάντηση ]]]]]]]]]]7[D[[[[[[[[[[[ag7[[Dag[[7[[[[[[[[P7[[[[[[[[[ag7[?[ag[[7[[[[[[[ 4. Σύνθετα σύµβολα : Οµάδες συµβόλων που έχουν ορισθεί να απεικονίζουν αντικείµενα ή ιδέες χαρούµενος λυπηµένος θυµωµένος `[x[[[[[o7[[[[[[[[[`[x[[[[]7p[[[ [[[ty[[[`[x[[[[uy[[uy συναίσθηµα προς τα πάνω συναίσθηµα προς τα κάτω συναίσθηµα µεγάλης αντίθεσης σχολείο δάσκαλος wau[[ai[[w[5[[o7[[[wa3[[a[[w[[[[[[[[[a[7[[5[[o7[[[wa3[[a[[w[[[[[[[[[ [[[ σπίτι (που) δίνει γνώση άτοµο (που) δίνει γνώση 13

22 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟΥ Εφ όσον η έννοια του συµβόλου εξαρτάται τόσο από το µέγεθος, τη θέση και τον ενδιάµεσο χώρο (µεσοδιάστηµα) όσο εξαρτάται και από το συνολικό σχέδιο, είναι απαραίτητο να αναφέρουµε ποιες διαφορές στο µέγεθος, στη θέση και στο µεσοδιάστηµα επηρεάζουν το νόηµα του συµβόλου. Το σχήµα αναφοράς µε το οποίο όλα τα σύµβολα σχετίζονται και δηµιουργούν σχέσεις σχετικά µε το µέγεθος και τη θέση τους, είναι το τετράγωνο. Το τετράγωνο µπορεί να είναι οποιουδήποτε µεγέθους αλλά µπορεί να χρησιµοποιηθούν µαζί µόνο σύµβολα βασισµένα σε τετράγωνα ιδίου µεγέθους. Η βάση του τετραγώνου είναι στη γη και η κορυφή του στον ουρανό. Το µέγεθος η θέση και το µεσοδιάστηµα του συµβόλου καθορίζονται διαιρώντας το µεγάλο τετράγωνο σε µικρότερα, δίνοντας έτσι οριζόντιες και κάθετες γραµµές οδηγούς που καθορίζουν τη θέση των συµβόλων. Η περιοχή των υποδιαιρέσεων βοηθά επίσης στον καθορισµό του µεγέθους. Μ αυτό τον τρόπο σύµβολα διαφορετικού µεγέθους σχετίζονται µεταξύ τους. Τις περισσότερες φορές, τέτοιο τετράγωνο δεν εµφανίζεται σε ένα µήνυµα συµβόλων BLISS, ούτε σε µια λίστα λεξικού γραµµή ουρανού µεσαία γραµή γραµµή εδάφους Η γραµµή της γης είναι µια οριζοντίως νοούµενη γραµµή πάντα στη βάση του τετραγώνου. Η γραµµή του ουρανού είναι η οριζοντίως πάλι νοούµενη γραµµή στην κορυφή όµως πάντα του τετραγώνου. Όπως θα δούµε πολλά σύµβολα αναφέρονται σ αυτές τις δυο γραµµές. Η οριζόντια µεσαία γραµµή είναι επίσης σηµαντική για τον χαρακτηρισµό της θέσης των συµβόλων. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ 1. Σχήµα µορφή Το σχήµα είναι ένα πολύ σηµαντικό στοιχείο που εξατοµικεύει το νόηµα. Ακόµη και κάτι που εµφανίζεται ως ελάχιστη αλλαγή στο σχήµα, αλλάζει το νόηµα του συµβόλου, όπως φαίνεται στα παρακάτω παραδείγµατα Μια οριζόντια γραµµή τραβηγµένη σε όλο το µήκος της βάσης του νοητού τετραγώνου απεικονίζει τη γη. 14

23 Ca ]]]]]]]a[[a Αλλάζοντας το σχήµα του συµβόλου µε το να µικραίνουµε την γραµµή (κάνοντάς την µισή) και τραβώντας µια κάθετη γραµµή από το κέντρο προς τα πάνω στην κορυφή, δηµιουργούµε το σύµβολο για το άτοµο: []]]]]]]a[7 Το σύµβολο για τον άντρα είναι σύνθεση του µισού σε µέγεθος συµβόλου για την ενέργεια δύναµη και του άνω µισού συµβόλου για το άτοµο: []]]]]]C[r Μονο µία µικρή αλλαγή στο σχήµα διακρίνει το σύµβολο για τον άνδρα από το σύµβολο για την γυναίκα: [[[]]]Ca[r που είναι σύνθεση του µισού σε µέγεθος συµβόλου για δηµιουργία και του άνω µισού συµβόλου για το άτοµο. Το σχήµα του συµβόλου για το σπίτι είναι γραφικό: ][[[wau[[ai[[w Πρoσέξτε ότι η οροφή απλώνεται σε ένα ολόκληρο τετράγωνο οριζοντίως και ένα µισό τετράγωνο καθέτως. Το δε σηµείο κορυφής βρίσκεται στη µέση της γραµµής του ουρανού. 15

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 5, Πανε ιστήµιο Πατρών, 650 Πάτρα, P.O. Box 5, University of Patras, 6 50 Patra ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση ΕΝΟΤΗΤΑ 7 Τότε και Τώρα (Βιβλίο Ελληνικά με την παρέα μου 2) ΜΑΘΗΜΑ 1 Πώς ήσασταν έτσι; ΣΚΟΠΟΣ Προχωρημένοι Να μπορούν να αφηγηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo;

Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή Πώς μπορούμε να δημιουργούμε γεωμετρικά σχέδια με τη Logo; Η Logo είναι μία από τις πολλές γλώσσες προγραμματισμού. Κάθε γλώσσα προγραμματισμού έχει σκοπό τη δημιουργία προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς

Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς Λίγα Λόγια Το Hellas Alive καλύπτει πέντε επίπεδα γλωσσοµάθειας της Ελληνικής.Το κάθε επίπεδο χωρίζεται σε 15 ενότητες µε κάθε ενότητα να αναπτύσσεται σε 4 µαθήµατα.

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί μαθητές. Είναι οι τεχνικές που εφαρμόζουν κατά τη διάρκεια της μελέτης που τους κάνουν να διαφέρουν, αλλά και η αυτοπεποίθηση που έχει ο κάθε μαθητής. Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυ-Μέσα. Multi-Media

Πολυ-Μέσα. Multi-Media Μέσα (Media) Πολυ-Μέσα Multi-Media Μέσο (medium) Έννοια-κλειδί στη µελέτη της επικοινωνίας είναι η έννοια του µέσου. Ένα µέσο (medium) µπορεί να περιγραφεί ως ένα ολοκληρωµένο σύστηµα (φυσικόήτεχνητό)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά

Ερευνητική Εργασία µε. Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ερευνητική Εργασία - Ζωγραφική και Μαθηµατικά Ηλίας Νίνος Ερευνητική Εργασία µε θέµα: Μαθηµατικά και Τέχνη Υποθέµα: Μαθηµατικά και Ζωγραφική Οµάδα: Μαρία Βαζαίου- Ηρώ Μπρούφα- Μαθηµατικά εννοούµε την επιστήµη

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 1 Επίπεδο Α1 ιάρκεια: 30 λεπτά Πρώτο µέρος (12 µονάδες) Ερώτηµα 1 (6 µονάδες) Ένας φίλος σας σάς προσκαλεί στη βάφτιση της κόρης του. ιαβάστε το προσκλητήριο και σηµειώστε στις προτάσεις που πιστεύετε

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» - Κρυπτογραφία είναι - Κρυπτανάλυση είναι - Με τον όρο κλειδί. - Κρυπτολογία = Κρυπτογραφία + Κρυπτανάλυση - Οι επιστήµες αυτές είχαν

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Μερικές Οδηγίες για Συνοδούς Simon Kilner Μετάφραση στα ελληνικά: Αριάδνη Λαμπράκη «Και θα είναι εντάξει αν...;» Πώς λέει «όχι» το παιδί σου; Τι είναι το Focusing * ;

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα