οι τάσεις τής γονιμότητας τού έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "οι τάσεις τής γονιμότητας τού έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο 1956-76 καί οί δείκτες μετρήσεώς της"

Transcript

1 οι τάσεις τής γονιμότητας τού έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της της Γαρυφαλλιάς Σερελέα Maître en Démographie Ή γεννητικότητα,' ή θνησιμότητα καί ή μετανάστευση άποτελοΰν τις βασικές παραμέτρους στή μελέτη τής συνθέσεως ένός πληθυσμού. Οί μακροχρόνιες ροπές τους, πού άπορρέουν άπό τήν προοδευτική έξέλιξη τού βιοκοινωνικοϋ περιβάλλοντος, επηρεάζουν τόν όγκο καί τή δομή τού πληθυσμού. Άπό τίς προηγούμενες παραμέτρους, ή γεννητικότητα άποτελεΐ τό δυναμικό στοιχείο τής άνανεώσεως ένός πληθυσμού. Είναι αύτή πού καθορίζει ά- ποφασιστικά τήν αύξηση, τήν καθ ηλικία δομή καί τό βαθμό γηρασμού, μέ όλες τίς συνακόλουθες οικονομικές, κοινωνικές, ψυχολογικές κτλ. έπιπτώσεις.1 2 3Ή μελέτη, λοιπόν, τής γεννητικότητας, καί ειδικότερα τής γονιμότητας, ένός πληθυσμού παρουσιάζει πάντα ιδιαίτερο ένδιαφέρον. Γι αύτό, παρά τό γεγονός ότι καί παλαιότερα έχει άποτελέσει στή χώρα μας αντικείμενο έρεύνης διαφόρων μελετών, θεωρήθηκε χρήσιμη μιά έπανεξέταση τού δημογραφικοΰ αύτοΰ φαινομένου. Στήν παρούσα μελέτη, καταρχήν, έξετάζονται περιληπτικά οί μέθοδοι δημογραφικής άναλύσεως καί οί ατέλειες των δημογραφικών μας στατιστικών. Κατόπιν έπιχειρεΐται, μέ βάση τά διαθέσιμα στοιχεία, ή μέτρηση τής γονιμότητας τού έλληνικοΰ πληθυσμού, ή έπισήμανση τών αδυναμιών τών χρησιμοποιουμένων τρόπων μετρήσεώς καί ή προσέγγιση τών έρμηνευτικών παραμέτρων τού φαινομένου μέ τήν άξιολόγηση τών δεδομένων τής περιγραφικής άναλύσεως. α. μέθοδοι δημογραφικής άναλύσεως Στή δημογραφία γιά τήν άνάλυση τού φαινομένου τής γονιμότητας, άκολουθοΰνται δύο διαφορετικές μέθοδοι μετρήσεώς: Α.1. Ή έγκάρσια ή κατά περιόδους ή στιγμιαία ανάλυση1 βασίζεται σέ έτήσια δεδομένα καί άποτελεΐ τό μοναδικό τρόπο μετρήσεώς στίς χώρες καί στίς περιόδους, όπου τά αναλυτικά στοιχεία είναι άνύπαρκτα ή έλλιπή. Σύμφωνα μέ τή μέθοδο αύτή ή παρατήρηση γίνεται σέ μία μικρή περίοδο, π.χ. σ ένα χρόνο, καί ά- φορά ενα σύνολο τριάντα έξη περίπου' γενεών4 καί 1. Μέ τήν «Γεννητικότητα» προσδιορίζεται ή πραγματική συχνότητα τών γεννήσεων μέσα στό σύνολο τού πληθυσμού. 2. Μέ τόν όρο «Γονιμότητα» ή «Άναπαραγωγικότητα» μελετιόνται τά φαινόμενα πού συνδέονται άμεσα μέ τήν τεκνοποίηση τών πληθυσμών ή ομάδων αύτών, καί πιό συγκεκριμένα τού συνόλου τών έγγαμων ή μή γυναικών πού βρίσκονται σέ άναπαραγωγική ήλικία. 3. Στά γαλλικά ό όρος αποδίδεται ώς Analyse transversale ή A nalyse par périodes ή Analyse du moment. 4. «Γενεά» είναι τό σύνολο τών άτόμων τά όποια έχουν γεννηθεί κατά τό αύτό ήμερολογιακό έτος.

2 οί τάσεις τής γονιμότητας τοϋ ελληνικού πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της ΣΧΗΜΑ. Διάγραμμα τοΰ LEXS γιά τίς γόνιμες γενεές κατά τό 1970 τουλάχιστον τριάντα πέντε κοόρτεων5 γάμου, πού βρίσκονται άκόμη στήν αναπαραγωγική ήλικία (15 έως 49 ετών συμπληρωμένων). Στήν περίπτωση αύτή, αποδίδονται τά αποτελέσματα των παρατηρή- 5. «Κοόρτη», άπό τήν λατινική λέξη Cohors, χαρακτήριζε στρατιωτικό σώμα τό όποιο άποτελοϋσε βασική μονάδα τής ρωμαϊκής λεγεώνας. Στή δημογραφία, άντιπροσωπεύει σύνολο ά θεων σέ μιά ύποθετική γενεά ή κοόρτη, μέ τή θεώρηση πώς όλες οί γενεές ή κοόρτεις κατά τό εξεταζόμενο έτος συνθέτουν τήν ιστορία μιας μοναδικής αλλά οπωσδήποτε πλασματικής γενεάς ή κοόρτης. τόμων τά όποια ύπέστησαν ένα όρισμένο γεγονός (έδώ γάμο) κατά τή διάρκεια τοϋ αύτοϋ χρονικοϋ διαστήματος, πού μπορεί νά είναι καί τό ήμερολογιακό έτος. 249

3 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο 1979 Τό Σχήμα παρουσιάζει τό διάγραμμα του Lexis6 στό όποιο έχουν έντοπισθεΐ οί γενεές πού μετέχουν στην άναπαραγωγή του πληθυσμού κατά τό έτος 'Ο τρόπος αύτός άναλύσεως μπορεί νά παρουσιάσει μιά συγκεχυμένη εικόνα τής πραγματικότητας. Δέν θά έπαναληφθούν εδώ όλες οί κριτικές πού κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί γιά τούς «στιγμιαίους» δείκτες τής γονιμότητας. Θά έπισημανθουν τρεις βασικές αδυναμίες τής μεθόδου αύτής. α) Αναμιγνύει άτομα μέ διαφορετικό παρελθόν. Έτσι ή γεννητικότητα πού παρατηρεϊται κατά τή διάρκεια τού έτους έξαρτάται άπό τήν άναπαραγωγική συμπεριφορά ενός συνόλου γενεών, καθεμία ά πό τίς όποιες επιδιώκει διαφορετικό μέγεθος οικογένειας καί υιοθετεί διαφορετική χρονική κατανομή γεννήσεων. β) Οί «στιγμιαίοι» δείκτες έξαρτώνται σέ μεγάλο βαθμό άπό τίς άντιδράσεις τών άτόμων στίς ειδικές συνθήκες (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές), πού έπικρατοΰν κατά τό έτος τής παρατηρήσεως. Αν αύτό δέν ληφθεί ύπ όψη, ύπάρχει κίνδυνος νά θεωρηθεί σάν τάση τού φαινομένου αύτό πού στήν πραγματικότητα δέν είναι παρά πρόσκαιρη συμπεριφορά. γ) Οί δείκτες αύτοί επηρεάζονται άμεσα άπό τή δημογραφική δομή τού ύπό μελέτη πληθυσμού, δηλαδή τήν κατανομή του κατά φύλο, ήλικία καί άστική κατάσταση. Α.2. Ό άλλος τρόπος μελέτης τών δημογραφικών φαινομένων είναι γνωστός σάν κατάμήκοςή συνεχής ή κατά γενεές ή κατά κοόρτη, άνάλυση.7 Μέ τή μέθοδο αυτή έρευνάται τό φαινόμενο, όπως εμφανίζεται στήν πραγματικότητα. Ή μελέτη βασίζεται στήν παρατήρηση ένός συνόλου άτόμων πού έχουν ζήσει ένα γεγονός (π.χ. γέννηση, γάμο) κατά τήν αύτή χρονική περίοδο (χρόνο, μήνα, ήμέρα). Τά άτομα αυτά παρακολουθοΰνται καθ όλην τή διάρκεια τής ζωής τους καί σημειώνονται, μέ άρχή βέβαια τίς γεννήσεις, οί γάμοι καί οί θάνατοι. Έτσι, άντί νά μελετάται αύτό πού συμβαίνει σέ μία όρισμένη στιγμή καί πού άφορά ένα σύνολο κοόρ- 6. Τό διάγραμμα αύτό έπινοήθηκε άπό τό Γερμανό στατιστικολόγο G. Lexis ( ) καί έπιτρέπει τήν παρουσίαση τών δημογραφικών φαινομένων σέ συνάρτηση του χρόνου. Άποτελεΐται άπό μιά έπιφάνεια ύποδιαιρεμένη σέ τετράγωνα στά ό ποια έχουν χαραχθεϊ οί διαγώνιες, όπως φαίνεται στό σχήμα. Ό χρόνος δηλώνεται μέ τή βοήθεια ένός ήμερολογίου καί γράφεται στον όριζόντιο άξονα. Στόν κατακόρυφο γράφονται οϊ ήλικίες. "Ετσι, σέ κάθε διάδρομο μεταξύ δύο διαγώνιων μπορεί κανείς νά παρακολουθεί τήν έξέλιξη μιας γενεάς ή κοόρτης, σύμφωνα μέ τό διάστημα πού έχει μεσολαβήσει άπό τό άρχικό γεγονός, π.χ. γέννηση, γάμο. 7. Στά γαλλικά άποδίδεται άντίστοιχα: Analyse longitudinale ή Analyse par générations ή Analyse par cohortes. τεων ή γενεών, στρέφεται ή προσοχή στήν ιστορία τής κάθε μιας γενεάς ή κοόρτης. 'Η μέθοδος αύτή, άπαλλαγμένη άπό τίς αδυναμίες τής προηγούμενης, είναι ή μόνη ικανή νά φανερώσει τήν πραγματική τάση τού φαινομένου, τή διαχρονική έξέλιξη καί τήν έντασή του. β. δημογραφικές στατιστικές Οί στατιστικές τής φυσικής κινήσεως τού πληθυσμού, οί άπογραφές καί οί δημογραφικές έρευνες, αποτελούν διεθνώς τίς βασικές πηγές άπό τίς ό ποιες άντλοΰνται τά δεδομένα τά σχετικά μέ τή γεννητικότητα καί τή γονιμότητα ένός πληθυσμού. Οί έτήσιες έκδόσεις τής Εθνικής Στατιστικής 'Υπηρεσίας τής Ελλάδος (ΕΣΥΕ), μέ τόν τίτλο Στατιστική τής Φυσικής Κινήσεως τοϋ Πληθυσμού, είναι ή κυριότερη πηγή πληροφορήσεως γιά τόν 'Έλληνα μελετητή. Άπό τό 1956 δημοσιεύονται κάθε χρόνο οί γεννήσεις ζώντων: α) κατά μήνα καί τόπο μονίμου κατοικίας τής μητέρας, β) κατά τόπο γεννήσεως καί κατά μήνα, γ) κατά τόπο μονίμου κατοικίας τής μητέρας καί ά- ναλόγως τού μέρους όπου άκριβώς συνέβη ή γέννηση, δ) κατά τόπο μονίμου κατοικίας τής μητέρας καί άναλόγως τού προσώπου πού παρέστη κατά τή γέννηση, ε) κατά τόπο μονίμου κατοικίας τής μητέρας, φύλο καί νομιμότητα τού νεογέννητου, στ) κατά τόπο μονίμου κατοικίας καί ήλικία τή'ς μητέρας καί κατά φύλο καί νομιμότητα τού νεογέννητου, ζ) κατά τόπο μονίμου κατοικίας καί ήλικία τής μητέρας καί άναλόγως τής διάρκειας τού γάμου, η) κατά τόπο μονίμου κατοικίας τής μητέρας, ήλικία τής μητέρας καί σειρά γεννήσεως τού τέκνου, θ) κατά έπάγγελμα τού πατέρα καί σειρά γεννήσεως τού τέκνου. Οί στατιστικές αυτές σειρές περιλαμβάνουν τίς γεννήσεις πού έλαβαν χώρα μέσα στό χρόνο καί ά- ναφέρονται σέ πενταετείς ομάδες ήλικιών τής μητέρας, χωρίς νά γίνεται μνεία τής ήλικίας τής μητέρας κατά τήν τέλεση τού γάμου, τού έτους γεννήσεώς της ή τού έτους τής τελέσεως τού γάμου. Οί βασικές αύτές παραλείψεις, καθώς καί ή άνεπάρκεια στοιχείων πού αφορούν τήν αναπαραγωγική ιστορία τών γυναικών στήν Ελλάδα, καθιστούν αδύνατη τήν κατά μήκος άνάλυση τής γονιμότητας καί δέν επιτρέπουν τήν άνάλυση σέ βάθος τού φαινομένου. Γιά τήν παρούσα μελέτη χρησιμοποιούνται οί πίνακες πού παρουσιάζουν α) τίς γεννήσεις ζώντων κατά ήλικία τής μητέρας καί νομιμότητα τού νεογέννητου, καί κατά ήλικία τής μητέρας καί σειρά γεννήσεως τού τέκνου καί β) τίς νόμιμες γεννήσεις άνάλογα μέ τή διάρκεια τού γάμου. 250

4 οί τάσεις τής γονιμότητας τοϋ έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της γ. οί δείκτες τής εγκάρσιάς άναλύσεως Ή αναλογία των γεννήσεων σέ πληθυσμό ατόμων, δηλαδή ό άκαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας καί οί ειδικοί κατά ήλικία συντελεστές γενικής γονιμότητας, αποτελούν τούς κλασικούς δείκτες μετρήσεώς τής γεννητικότητας καί τής γονιμότητας. Γ. 1. Άκαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας8 καί γενικός συντελεστής γονιμότητας9 Ό άκαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας (b) δίνεται άπό τό πηλίκο των γεννήσεων (Ν) εντός μιας χρονικής περιόδου (t, t + k) πρός τό συνολικό πληθυσμό (Ρ) τής αύτής περιόδου. 'Ως πληθυσμός (Ρ) λαμβάνεται τό ήμιάθροισμα τοϋ πληθυσμού τής χρονικής στιγμής t καί έκείνου τής χρονικής στιγμής t + k. Στήν Ελλάδα, ό αριθμός των γεννήσεων εφθασε τό (1976) σέ έναντι τοϋ Έτσι, ή άναλογία των γεννήσεων σέ άτομα ελαττώθηκε άπό 19,7%οτό 1956 σέ 16,0%ο τό Τό 1940 ήταν 24,5%ο, τό %ο καί τό 1977 κατέβηκε σέ 15,6%ο. Ό Πίνακας 1 παρουσιάζει τή φθίνουσα εξέλιξη τοϋ συντελεστή γεννητικότητας άπό τό 1956 μέχρι τό 'Η μελέτη των συντελεστών αύτών άποκαλύπτει ότι, τά τελευταία είκοσι χρόνια, έχουν έπέλθει στό χώρο τής γεννητικότητας καί τής γονιμότητας τοϋ πληθυσμού ούσιώδεις μεταβολές, χωρίς ό μως νά μπορεί κανείς νά τίς προσδιορίσει μέ άκρίβεια. Καί αύτό, γιατί ό άκαθάριστος συντελεστής γονιμότητας επηρεάζεται άμεσα καί σέ μεγάλο βαθμό άπό τήν κατά ήλικία δομή τοϋ ύπό μελέτη πληθυσμοϋ Taux brut de natalité. 9. Taux global de fécondité. 10. Ή επίδραση αυτή φαίνεται öv παρακολουθήσουμε τόν παρακάτω συλλογισμό: Οί γεννήσεις (Ν) πού λαμβάνουν χώρα μέσα σ ενα πληθυσμό κατά τή χρονική στιγμή t είναι τό αποτέλεσμα τής άλληλεξαρτήσεως μεταξύ τής ειδικής κατά ήλικία γονιμότητας (fia.ul καί τής κατά ήλικία συνθέσεως τού γυναικείου πληθυσμού (Cia.ii) κατά τή συγκεκριμένη στιγμή t (γιά τήν ήλικία α). Οί έτήσιες λοιπόν γεννήσεις (Ν) δίνονται άπό τή σχέση Ni=Cla.t).f(a.t)da Εάν (Cia.ti)da είναι ό σχετικός κατά ήλικία γυναικείος πληθυσμός μεταξύ τής ήλικίας α καί α + da, ό άκαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας θά είναι: bm a /*V a.ll' la.llda Σημειώνεται έδώ πώς στή διαμόρφωση τοϋ συντελεστή τής γεννητικότητας συμμετέχουν μόνο οί γυναίκες ήλικίας άπό τοϋ 15ου έτους μέχρι καί τοϋ 50οϋ. Γιατί ή γονιμότητα είναι σχεδόν άνύπαρκτη έ ξω άπό τά χρονικά αύτά πλαίσια. Γιά τό λόγο αύτό οί δημογράφοι, έχοντας ύπ όψη τό γεγονός ότι τό γενικό σύνολο τοϋ πληθυσμοϋ καί τό σύνολο των γυναικών τής άναπαραγωγικής ήλικίας δέν έχουν ύποχρεωτικά παράλληλες εξελίξεις, χρησιμοποιούν τό Γενικό Συντελεστή Γονιμότητας (G) σάν τό δείκτη τής γονιμότητας των μελών τοϋ πληθυσμοϋ πού μποροϋν νά άποκτήσουν παιδιά: G=~ri~ τ (15-49) όπου F( 5_49) είναι ό άριθμός γυναικών ήλικίας έτών. Επειδή είναι b=gx F(l^~491 καί Ν = b: "ρ~491 Ρ Μ15-49) " μπορεί νά ύπολογιστεΐ ή γενική γονιμότητα σάν συνάρτηση τής γενικής γεννητικότητας, εάν είναι γνωστός ό συνολικός πληθυσμός Ρ. Στή σχέση αυτή πού συνδυάζει τούς δύο συντελεστές, επανεμφανίζεται ή έπίδραση τής κατά ήλικία δομής καί κυρίως αύτής τών γυναικών έτών. Στήν πραγματικότητα, οί διακυμάνσεις τών συντελεστών αύτών είναι μάλλον τό άποτέλεσμα τής κατά ήλικίαν δομής τοϋ πληθυσμοϋ καί όχι έκεΐνο μιάς άλλαγής τής γονιμότητας αύτοϋ. Θά μποροϋσε, λοιπόν, μέσα σέ πληθυσμούς πού έχουν διαφορετική κατά ήλικία κατανομή, οί αύτοί κατά ήλικία δείκτες γονιμότητας (fiai) νά παράγουν διαφορετικούς συντελεστές γεννητικότητας. Μπορεί άκόμη, μέσα σ ένα πληθυσμό Α, ό άκαθάριστος συντελεστής γεννητικότητας νά είναι πιό υψηλός άπό ό,τι σ έναν άλλο πληθυσμό Β, παρά τό γεγονός ότι στόν πληθυσμό Α οί κατά ήλικία δείκτες γονιμότητας είναι σέ κάθε ήλικία πιό χαμηλοί άπ ό,τι στόν Β, καί αύτό γιατί τό ποσοστό τών γονίμων γυναικών (15-49 έτών) είναι πιό ύψηλό στόν Α παρά στόν Β. Ό άκαθάριστος, λοιπόν, συντελεστής γεννητικότητας καθώς καί ό συντελεστής τής γενικής γονιμότητας δέν άντικατοπτρίζουν μέ άκρίβεια τήν ά- ναπαραγωγική συμπεριφορά τοϋ πληθυσμοϋ. Κατά συνέπεια, δέν είναι δυνατό νά θεωρηθούν ώς άκριβεΐς δείκτες τής έντάσεως τοϋ φαινομένου. Στήν περίπτωση τής Ελλάδος, οί δύο προηγούμενοι δείκτες άκολούθησαν κατά τήν περίοδο πτωτική τάση, όπως φαίνεται στόν έπόμενο Πίνακα. 251

5 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο 1979 ΠΙΝΑΚΑΣ. Α. Γεννήσεις ζεόντων έπί πληθυσμού Ατόμων (b) Β. Γεννήσεις ζώντων έπί πληθυσμού γυναικών Αναπαραγωγικής ήλικίας (15-49 έτών) (G) "Ετη A Β ,7 71, ,3 70, ,0 70, ,4 72, ,9 70, ,9 68, ,0 68, ,5 66, ,0 69, ,7 68, ,9 69, ,7 72, ,2 70, ,4 67, ,5 66, ,0 65, ,9 64, ,4 62, ,1 65, ,7 64, ,0 * 65, ,6 63,3 Πηγή: ΕΣΥΕ, Στατιστικές Φυσικής Κίνησε ως, Γ.2. Οί ειδικοί κατά ηλικία συντελεστές τής γενικής γονιμότητας" Γιά μιά πιό συστηματική περιγραφή τής έτήσιας γονιμότητας, χρησιμοποιούνται οί κατά ήλικία συντελεστές τής Γενικής Γονιμότητας (fiai), οί όποιοι είναι άπαλλαγμένοι άπό τήν επίδραση τής κατά ή λικία συνθέσεως του γονίμου γυναικείου πληθυσμού, έφ όσον ό πληθυσμός αυτός σέ κάθε ήλικία θεωρείται ίσος μέ Οί δείκτες αύτοί μπορούν νά ύπολογισθοΰν, όταν οί γεννήσεις είναι κατανεμημένες σέ ετήσιες ήλικίες ή σέ όμάδες ήλικιών του σέ άναπαραγωγική ή λικία γυναικείου πληθυσμού (15-49 έτών). Οί συντελεστές του Πίνακα 11 έχουν ύπολογισθεΐ μέ τή διαίρεση του συνόλου των γεννήσεων, πού ά- ναφέρεται σέ κάθε ομάδα ήλικιών, μέ τό μέσο γυναικείο πληθυσμό, έγγαμο καί μή, τής αύτής ομάδας. f(a, a +»= r(a'a+x>x Ma, a + xl όπου F(a a+x)ó γυναικείος πληθυσμός τής όμάδας ή λικιών (à, a + x) καί N(a a+xloi γεννήσεις πού προέρχονται άπό τήν 'ίδια όμάδα Taux de fécondité générale par âge. Γ.3. Ό συντελεστής ολικής γονιμότητας12 Κάθε χρόνο τό άθροισμα τών ειδικών κατά ήλικία συντελεστών τής γενικής γονιμότητας δίνει τό συνολικό άριθμό τών γεννήσεων πού είχαν κατά τή διάρκεια αύτοϋ τού χρόνου γυναίκες σέ κάθε όμάδα ήλικίας. Θεωρητικά, οί γεννήσεις αυτές εξομοιώνονται μέ τό σύνολο τών γεννήσεων πού θά μάς έδινε μιά γενεά γυναικών κατά τή διάρκεια αύτου τού χρόνου. Ό δείκτης αυτός καλείται Συντελεστής Όλικής Γονιμότητας (ΣΟΓ) καί θεωρείται ό πιό άντιπροσωπευτικός δείκτης μετρήσεως τής έντάσεως τής γονιμότητας στήν κατά περιόδους ανάλυση. Ό ΣΟΓ αντιστοιχεί στό δείκτη τής κατά γενεά άναλύσεως ό όποιος έκφράζει τό «συνολικό άριθμό παιδιών» πού θά έφερνε στόν κόσμο μία γενεά γυναικών στό τέλος τής αναπαραγωγικής ήλικίας καί κατά τήν ύποθετική περίπτωση ότι ή θνησιμότητα δέν θά έχει προσβάλει κανένα μέλος αύτής τής γενεάς πρό τού τέλους τής άναπαραγωγικής περιόδου. Ό τελευταίος αυτός δείκτης είναι ό μόνος πού δίνει τήν πραγματική ένταση τού φαινομένου. Σέ μιά κοινωνία σάν τήν έλληνική, όπου οί έξώγαμες γεννήσεις άποτελοΰν μόνο τό 1,5% περίπου τού συνόλου, οί κατά ήλικία συντελεστές γενικής γονιμότητας δέν είναι άρκετοί γιά νά περιγράφουν τήν άναπαραγωγική συμπεριφορά τού πληθυσμού. Κι αύτό, γιατί ό άριθμός τών γεννήσεων πού παρατηρεΐται σέ κάθε όμάδα ήλικίας έξαρτάται μέν άπό τό γυναικείο πληθυσμό, έγγαμο καί μή, τής όμάδας, άλλά στήν Ελλάδα, κατά πρώτο λόγο, έξαρτάται άπό τόν έγγαμο γυναικείο πληθυσμό τής σχετικής όμάδας ήλικιών καί παραμένει κάτω άπό τήν έπίδραση τής μέσης ήλικίας γάμου καί τής έντάσεως τής γαμηλιότητας. Οί κατά ήλικία, λοιπόν, συντελεστές, ένώ έχουν απαλλαγεί άπό τίς έπιδράσεις τής κατά ήλικία κατανομής τού πληθυσμού, δέν δίνουν τή δυνατότητα γιά διάκριση τής έπιδράσεως τής γαμηλιότητας ά πό αύτή τής γονιμότητας επάνω στίς μεταβολές τής γονιμότητας πού σημειώνονται. Έξ άλλου, όπως έχει ήδη έπισημανθεΐ (Σχήμα ), στόν ύπολογισμό τών συντελεστών αυτών λαμβάνουν μέρος όχι μία άλλά τριάντα έξη γυναικείες γενεές, πού κατά τό χρόνο τής παρατηρήσεως βρίσκονται στήνάναπαραγωγική ήλικία καί πού ή κάθε μία έχει τή δική της ιστορία. "Ετσι, ή γονιμότητα σέ ένα έτος, π.χ. 1970, δέν προσδιορίζεται μόνο άπό τίς αναμενόμενες μεταβολές τών συντελεστών ολικής γονιμότητας τών γονίμων κατά τό έτος αύτό γυναικών, άλλά καί άπό τήν κατανομή τών κατά ήλικία συντελεστών γονιμότητας κάθε γενεάς κατά τή διάρκεια τών 35 έτών τής 12. Descendance finale. 252

6 οί τάσεις τής γονιμότητας τοϋ έλληνικοϋ πληθυσμού κατά την περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της ΠΙΝΑΚΑΣ Ειδικοί κατά ηλικία συντελεστές γενικής γονιμότητας Ηλικία μητέρας ,2 14,8 15,0 17,19 17,4 16,4 16,3 17,9 21,8 25, , ,2 104,9 105,8 99,1 107,3 110,9 121,3 120, ,8 153,6 151,2 155,4 150,9 144,8 144,7 141,3 147,2 147, , ,7 110,6 108,3 101,0 104,9 100,8 102,3 99, ,2 56,2 51,8 49,8 46, ,2 45,0 44,5 44, ,2 17,1 15,4 13,6 13,0 13,5 12,7 11,9 11,4 10, ,2 2,9 2,2 2,0 1,8 1,5 1,3 1,4 1,2 1,4 ΣΟΙ 2,32 2,27 2,23 2,27 2,22 2,14 2, ,25 2,24 R 1,13 1,1 1 1,09 ui 1,08 1, ,05 1, Ηλικία μητέρας ,9 31,3 32,9 34,3 36,9 36,4 37,7 39,2 44,3 44,7 48, ,1 132,4 133,8 130,9 143,7 143,5 141,9 140,7 155,5 153,9 160, ,7 162,3 158,6 151,1 152,6 149,0 146,4 140,6 142,7 138,9 141, ,0 101,6 97,6 94,2 93,6 90,2 87,2 82,1 83,0 80,5 77, ,4 45,1 43,4 44,3 42,3 41,2 38,9 37,8 37,2 35,4 33, ,4 10,2 9,8 9,8 9,3 9,5 9,2 9,0 9,1 8,7 8, ,1 1,3 1,1 1,0 Μ 0,9 0,9 0,9 0,8 0,8 0,8 ΣΟΓ 2,30 2,42 2,39 2,33 2,40 2,35 2,31 2,25 2,36 2,31 2,35 R 1,12 1,18 1,17 1,14 1,17 1,15 1,13 1,10 1,15 1, αναπαραγωγικής ήλικίας, δηλαδή από τήν άναπαραγωγική συμπεριφορά ένός συνόλου γενεών. Γιά τούς παραπάνω λόγους, ό ΣΟΓ μπορεί νά δίνει εικόνα πολύ διάφορη τής πραγματικότητας, άν ή μέση ήλικία τής μητέρας κατά τή γέννηση των παιδιών παρουσιάζει αύξηση ή μείωση. Μία αύξηση αύτής άπό τή μία γενεά στήν άλλη τείνει νά ύποτιμήσει τόν ΣΟΓ, ενώ μία μείωση οδηγεί σέ έξόγκωση τού μέσου άριθμοΰ παιδιών άνά γυναίκα, παραποιώντας έτσι τήν πραγματική ένταση τού φαινομένου. Έχοντας τώρα ύπ όψη τίς παραπάνω παρατηρήσεις, άρχίζουμε τήν ανάλυση τών ειδικών κατά ήλικία συντελεστών γενικής γονιμότητας τού Πίνακα. Τό βασικότερο συμπέρασμα εδώ είναι ότι ή κατά ήλικία τής μητέρας κατανομή τών γεννήσεων εχει μεταβληθεί. Παρατηρείται πιό μεγάλη συμμετοχή τών νεαρών ομάδων ήλικίας (15-25 έτών) στήν άναπαραγωγή τού πληθυσμού. Τό 1956, οί γεννήσεις στίς ομάδες αύτές άντιπροσώπευαν τό 28% τού συνόλου, τό 1966 τό 30,9%, ενώ τό 1976 τό 45,5%. Ή συνεισφορά τών κάτω τών 20 έτών, πού ποτέ δέν ή ταν άξιόλογη, έχει ύπερτριπλασιαστεϊ κατά τή διάρκεια τής τελευταίας εικοσαετίας. Άπό 14%οτό 1956 εφθασε 48%οτό Συγχρόνως, έχουν αύξηθεΐ καί τό ποσοστό άναπαραγωγικότητας στήν ο μάδα ήλικίας τής μητέρας έτών. Άπό 101 %ο τό 1956 εφθασε 160%οτό Αντίθετα, σημειώνεται μείωση τών παραπάνω ποσοστών στίς ομάδες ήλικιών τής μητέρας καί έτών. Έτσι, ό συντελεστής γενικής γονιμότητας τής ομάδας ήλικιών έτών άπό 110%οτό 1956 πέρασε στό 78%ο τό Ή μείωση είναι ιδιαίτερα αισθητή μετά τό 35ο έτος ήλικίας. Διαπιστώνεται, λοιπόν, μία τάση γιά πρώιμη τεκνογονία τήν οποία διαγράφει ή διαχρονία έξέλιξη τής διαμέσου ήλικίας τής μητέρας κατά τή γέννηση τών παιδιών (Πίνακας ). 'Η τάση τής πρώιμης τεκνογονίας μπορεί νά θεωρηθεί συνάρτηση: α) Τής ροπής γιά σύναψη γάμου σέ μικρότερη ήλικία. Οί γάμοι γίνονται προοδευτικά σέ μικρότερη ήλικία (Πίνακας ). β) Τής σύγχρονης αύξήσεως τού ποσοστού τών έγγάμων γυναικών στίς νεαρές ομάδες ήλικίας. γ) Τής έπιθυμίας τών γονέων νά αποκτούν τά παιδιά σέ μικρότερη ήλικία άπ ό,τι στό παρελθόν, δ) Τής τάσεως γιά σύσταση όλιγοτέκνων οικογενειών. 253

7 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο 1979 ΣΧΗΜΑ. Εξέλιξη τοΰ Συντελεστή 'Ολικής Γονιμότητας καί 'Ακαθάριστου (1956 = 100) Δείκτες Συντελεστή Γεννητικότητας Οί ΣΟΓ τοϋ Πίνακα επιτρέπουν νά διακρίνουμε δύο βασικές τάσεις τής γονιμότητας στά είκοσι τελευταία χρόνια. Ό μέσος αριθμός παιδιών άνά γυναίκα σημείωσε α) μία κάμψη άπό τό 1957 μέχρι τό 1965 καί έφτασε στό χαμηλότερο σημείο κατά τήν περίοδο , μέ 2', 15 παιδιά, καί β) μία μικρή ά νοδο άπό τό 1966 μέχρι τό Ό άριθμός αύτός έφτασε στό ύψηλότερο σημείο τό 1967 μέ 2,42 παιδιά άνά γυναίκα. Κατά τήν περίοδο έχουμε 2,32 παιδιά άνά γυναίκα. Οί τάσεις αύτές διακρίνονται στό Σχήμα, τό ό ποιο δίνει άπό τό 1956 μέχρι σήμερα τήν εξέλιξη τού ΣΟΓ καί τοϋ άκαθαρίστου συντελεστοϋ γεννητικότητας. Ή διάσταση των τάσεων των δύο σειρών δείχνει: α) τήν επίδραση τής δημογραφικής συνθέσεως πάνω στόν άκαθάριστο συντελεστή γεννητικότητας καί β) τήν επίδραση πάνω στόν ΣΟΓ τών μεταβολών πού έχουν σημειωθεί στή γαμηλιότητα καί κυρίως αυτών πού έχουν συντελεστεΐ στή γονιμότητα τών κοόρτεων. Οί μεταβολές αύτές έχουν 254

8 οί τάσεις τής γονιμότητας τοΰ έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της ΠΙΝΑΚΑΣ. Α. Διάμεση ήλικία τής γυναίκας κατά τό γάμο Β. Διάμεση ήλικία τής μητέρας κατά τή γέννηση τών παιδιών, "Erp A B ,6 28, ,6 28, ,6 28, ,6 28, ,7 28, ,7 28, ,6 28, ,4 28, ,1 28, ,8 27, ,7 27, ,3 27, ,2 27, ,1 26, ,1 26, ,0 26, ,9 26, ,9 26, ,8 26,0 Πηγή: ΕΣΥΕ, Στατιστικοί Φυσικής Κινήσεως, άμεση επίδραση στήν έγγαμη γονιμότητα, ή όποια είναι καί τό κύριο συνθετικό τής γενικής γονιμότητας. Γιά νά περιοριστεί ή διαταρακτική έπίδραση τής γαμηλιότητας στή μελέτη τών τάσεων τής γονιμότητας, είναι άνάγκη νά προσφύγει κανείς στήν ά- νάλυση τής εγγάμου γονιμότητας καί κυρίως αύτής τών διαφόρων κοόρτεων γάμου. Γ.4. Ειδικοί κατά ήλικία συντελεστές τής έγγάμου γονιμότητας Γιά νά ύπολογισθοϋν οί ειδικοί κατά ήλικία συντελεστές τής έγγάμου γονιμότητας, πρέπει νά είναι γνωστά ό έγγαμος γυναικείος πληθυσμός κατά ήλικία καθώς καί οί νόμιμες γεννήσεις κατά ήλικία τής μητέρας. Στήν Ελλάδα, ό πληθυσμός αύτός δέν είναι γνωστός παρά μόνο κατά τήν εποχή τών άπογραφών. Επίσης, ό δείκτης αύτός, παρά τό γεγονός ότι απομονώνει τίς επιδράσεις τής κατά ήλικία δομής τού πληθυσμού καθώς καί αύτές τής γαμηλιότητας, έχει μικρή χρησιμότητα μέσα σέ μιά χώρα, όπως ή Ελλάδα, όπου είναι πλατιά διαδεδομένα τά άντισυλληπτικά μέσα καί οί έκτρώσεις. "Οπως άλλωστε θά φανεί στίς παρακάτω παραγράφους, ή ήλικία τής μητέρας, χωρίς νά γίνεται διάκριση στήν ήλικία γάμου, διαδραματίζει δευτερεύοντα ρόλο στή διαμόρφωση τής γονιμότητας μέσα σέ πληθυσμούς μέ νεομαλθουσιανές τάσεις στή γεννητικότητα. Γ.5. 'Ακαθάριστο καί καθαρό ποσοστό άναπαραγωγής13 'Η ανάλυση τών δεικτών τής κατά περίοδο άναλύσεως θά κλείσει μέ τό Ακαθάριστο καί Καθαρό Ποσοστό 'Αναπαραγωγής. Πρόκειται γιά δείκτες πού χρησιμοποιούνται εύρύτατα στά πλαίσια τής μελέτης τής άναπληρώσεως τοΰ πληθυσμού, α) "Αν ό Συντελεστής Όλικής Γονιμότητας πολλαπλασιασθεΐ μέ τό πηλίκο γεννήσεις κοριτσιών: σύνολο γεννήσεων, δίνει τό Ακαθάριστο Ποσοστό Αναπαραγωγής (R). β) "Αν γιά τόν ύπολογισμό τοΰ ΣΟΓ έχουν ληφθεϊ ύπ όψη όχι μόνο οί επιδράσεις τών τρεχόντων ποσοστών τής γενικής κατά ήλικία γονιμότητας, άλλά καί αύτών τής κατά ήλικία θνησιμότητας, τότε μέ τόν πολλαπλασιασμό τοΰ ΣΟΓ έπί τό πηλίκο Ιγεννήσεις κοριτσιών: σύνολο γεννήσεωνι, προκύπτει τό Καθαρό Ποσοστό Αναπαραγωγής (R0). Οί δείκτες αύτοί άναφέρονται άποκλειστικά στίς γεννήσεις κοριτσιών καί χρησιμοποιούνται γιά τήν πρόβλεψη τής άντικαταστάσεως τών γενεών. Τό σύνολο, π.χ., γυναικών ήλικίας έτών έφεραν στόν κόσμο τό ,69 ζώντα βρέφη καί 2,35 τό Μεταξύ αύτών ήσαν κορίτσια, αντίστοιχα, 1,80 καί 1,15 (ακαθάριστο ποσοστό άναπαραγωγής). Άπό αύτά, ύπολογίζεται ότι θά έπιζήσουν γιά νά γίνουν μητέρες (καθαρό ποσοστό αναπαραγωγής) 1,26 άπό τό 1935 καί 1,09 άπό τό Αύτό σημαίνει ότι σημερινές μητέρες γεννούν καθ όλη τή διάρκεια τής αναπαραγωγικής τους ή λικίας (15-49 έτών) 1,15 κορίτσια, άπό τά όποια θά έπιζήσουν μόνο τά 1,08, γιά νά συνεχίσουν αργότερα τήν άνανέωση τού έλληνικοϋ πληθυσμού. Οί δείκτες αύτοί είναι τά ύποκατάστατα τών άντιστοίχων τής κατά γενεά άναλύσεως, οί όποιοι είναι καί οί μόνοι ικανοί νά προβλέψουν μέ άκρίβεια τήν άναπλήρωση τών γενεών. Γιά τήν αντικατάσταση τών γενεών, αν ληφθεϊ ύπ όψη ή θνησιμότητα τών εύρωπαϊκών χωρών, απαιτούνται περίπου 2,09 μέ 2,11 γεννήσεις άνά γυναίκα. Στήν Ελλάδα μέ 2,2 γεννήσεις, ό πληθυσμός παραμένει στάσιμος καί μέ 2,3 αύξάνεται βραδύτατα. δ. οί προσδιοριστικοί παράγοντες τής γονιμότητας Οί μή νόμιμες γεννήσεις αποτελούν κάθε χρόνο στήν Ελλάδα, όπως έχει άναφερθεϊ,τό 1,5% περίπου τοΰ συνόλου. Ποσοστό πολύ χαμηλό πού δικαιολογεί καί τήν αποκλειστική μελέτη τών νομίμων γεννήσεων στίς παρακάτω παραγράφους. Μέσα σ ένα πληθυσμό πού προσφεύγει μέ άποτε- 13. Οί άντίστοιχοι γαλλικοί δροι είναι: Taux brut de réproduction (R) καί taux net de réproduction (R0). 255

9 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο 1979 ΠΙΝΑΚΑ! V. Ποσοτική κατανομή τών γεννήσεων ζώντων κατά σειρά γεννήσεως έπίόλων τών γεννήσεων τής αυτής μητέρας, Γεννήσεις Πρώτη 40,78 38,88 40,60 40,99 41,04 40,38 40,69 42,07 43,73 42,63 Δεύτερη 28,36 29,93 30,42 31,04 31,52 33,12 33,85 33,94 33,77 36,46 Τρίτη 13,91 14,10 14,20 14,15 14,07 14,05 13,66 13,19 12,86 12,65 Τέταρτη 7,13 7,06 6,68 6,50 6,25 5,96 5,86 5,28 4,91 4,52 Πέμπτη 4,24 3,79 3,59 3,30 3,11 3,05 2,75 2,63 2,22 1,85 "Εκτη 2,50 2,23 2,09 1,85 1,73 1,57 1,43 1,38 1,21 1,00 "Εβδομη 1,39 1,28 1,16 1,05 0,93 0,88 0,74 0,68 0,61 0,49 "Ογδοη 0,81 0,70 0,64 0,55 0,53 0,48 0,54 0,44 0,33 0,26 "Ενατη 0,40 0,36 0,31 0,29 0,27 0,24 0,23 0,17 0,17 0,13 Δέκατη καί ανο) 0,46 0,40 0,31 0,28 0,27 0,27 0,23 0,21 0,19 0,13 Γεννήσεις Π po )τη 43,67 42,66 41,33 40,21 41,49 42,10 42,11 41,18 42,77 43,35 Λεύτερη 35,72 37,00 37,98 38,56 38,06 38,15 37,32 37,63 37,07 36,86 Τρίτη 12,39 12,63 12,96 13,59 13,28 13,28 13,55 14,01 13,57 13,03 Τέταρτη 4,43 4,18 4,29 4,28 4,06 3,95 4,03 4,16 3,86 4,23 1 Ιέμπτη 1,81 1,72 1,72 1,68 1,56 1,55 1,48 1,56 1, "Εκτη 0,98 0,85 0,82 0,78 0,75 0,69 0,75 0,73 0, "Εβδομη 0,48 0,47 0,43 0,43 0,39 0,34 0,36 0,33 0,32 0,28 "Ογδοη 0,26 0,23 0, ,21 0,18 0, ,17 "Ενατη 0,13 0,12 0,12 0,11 0,10 0,10 0,10 0, ,10 Δέκατη καί ανο) 0,13 0,14 0,1 1 0,12 0,10 0,1 1 0,12 0,11 0,09 0,09 λεσματικότητα στή χρήση μέσων ελέγχου τών γεννήσεων (άντισυλληπτικά μέσα, έκτρώσεις) μέ σκοπό τόν περιορισμό του άριθμοϋ τών παιδιών ή τής χρονικής κατανομής τους, ή γονιμότητα τοϋ άτόμου δέν προσδιορίζεται μόνο άπό τήν άναπαραγωγική του ικανότητα άλλα καί άπό οίκονομικο-κοινωνικούς παράγοντες. Ή άναπαραγωγική, λοιπόν, βούληση τών γονέων άποτελεΐ έδώ τόν προσδιοριστικό παράγοντα τής γονιμότητας. Στήν πραγματικότητα, τά ζευγάρια σταματούν τήν άναπαραγωγή όταν άποκτήσουν τόν επιθυμητό άριθμό παιδιών. Έχει δέ παρατηρηθεί14 ότι τό μέγεθος τής οικογένειας έξαρτάται περισσότερο άπό τή «διάρκεια τού γάμου» παρά ά πό τήν ήλικία τής γυναίκας. Αύτό μπορεί νά έξηγηθεΐ άπό τό γεγονός ότι μέ τή διάρκεια τού γάμου αύξάνει: Τό ποσοστό τών ζευγαριών πού μέ τή θέλησή τους σταμάτησαν τήν άναπαραγωγή (γίνονται 14. Henry, L, Fécondité des mariages. Nouvelle méthode de mésure. Cahier de l NED, no 26, Paris στείρα), γιατί πέτυχαν τόν άριθμό τών παιδιών πού έπιθυμοΰσαν. Τό ποσοστό τών στείρων άπό φυσιολογικούς λόγους γυναικών, γιατί μέ τή διάρκεια τού γάμου αύξάνει καί ή ήλικία τής γυναίκας. Τό ποσοστό τών διαλυμένων έγγάμων συμβιώσεων λόγω θανάτου ή διαζυγίου. Έξ άλλου, έχει έπισημανθεΐ14 ότι ή ήλικία γάμου τής γυναίκας διαδραματίζει ειδικό ρόλο στήν άναπαραγωγική της συμπεριφορά. Έτσι, α) στήν αύτή διάρκεια γάμου ή γονιμότητα παρουσιάζεται τόσο μειωμένη όσο πιό μεγάλη ήταν ή ήλικία τής γυναίκας κατά τή σύναψη τού γάμου καί β) όταν ή ήλικία κατά τή σύναψη τού γάμου είναι μεγάλη, ή γονιμότητα άναγκαστικά είναι περισσότερο αύξημένη στή μικρή σχετικά γόνιμη διάρκεια τού γάμου. Γιά νά εξηγηθεί, λοιπόν, ή άναπαραγωγική συμπεριφορά ένός πληθυσμού πρέπει νά ληφθούν ύπ ό ψη: α) Ή διάρκεια τού γάμου σέ συνάρτηση μέ τήν κατά τή σύναψη τού γάμου ήλικία. 256

10 οί τάσεις τής γονιμότητας τοϋ έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της β) Ό άριθμός των παιδιών πού έχουν γεννηθεί σε συνάρτηση μέ τή διάρκεια τού γάμου. Δυστυχώς, οί έλληνικές στατιστικές δέν δίνουν τούς παραπάνω συνδυασμούς καί, κατά συνέπεια, δέν παρέχουν τή δυνατότητα γιά λεπτομερείς μετρήσεις τής γονιμότητας. Αναμένοντας τήν έκδοση τών σχετικών πινάκων προσφεύγουμε στίς παρακάτω παραγράφους μέ μέσα λιγότερο άκριβή. 'Ο πιό απλός τρόπος γιά νά ύπολογισθεΐ ή συμμετοχή παραγόντων, όπως διάρκεια γάμου καί σειρά γεννήσεως τέκνου, στή σύσταση τής έτησίας γονιμότητας, είναι νά έξετασθεϊή ποσοτική συμμετοχή τών γεννηθέντων ζώντων νομίμων τέκνων κατά τή σειρά τοϋ τοκετού (Πίνακας V) καί κατά τή διάρκεια τού γάμου τών γονέων (Πίνακας V). Στόν Πίνακα V παρατηρείται ότι, κατά τή διάρκεια τής εξεταζόμενης περιόδου, ή πτώση τής γονιμότητας προσβάλλει κατά κύριο λόγο τίς πέρα τών τριών παιδιών γεννήσεις. Έτσι, ένώ τό 1956 άντιπροσώπευαν τό 16,95% τού συνόλου, τό 1974 αντιπροσωπεύουν μόλις τό 6,59%. Παράλληλα, διαπιστώνεται αύξηση τής συχνότητας τών δευτεροτόκων καί αύτής τών πρωτοτόκων τέκνων. Από 69% κατά τό 1956, πέρασε στό 79,8% τό 1974, ένώ αύτή τών τριτοτόκων τέκνων παραμένει σχετικά σταθερή καθ όλη τή διάρκεια τής περιόδου. 'Η έλλειψη στοιχείων δέν έπιτρέπει νά άπαντήσουμε σέ ένα πολύ σημαντικό ερώτημα: άν, δηλαδή, αύτή ή έξέλιξη οφείλεται σέ άρνηση τών νέων γενεών νά άποκτήσουν πσιδιά ή σέ άλλαγή τής α ναπαραγωγικής τους συμπεριφοράς. Κατά τή νέα αύτή συμπεριφορά, ή άφιξη τοϋ πρώτου παιδιού θά πρέπει νά γίνεται λίγο πιό αργά, ή άφιξη τού δευτέρου καί τρίτου πιό γρήγορα, ένώ οί έπόμενες όλο καί λιγότερο συχνές. Είναι προφανές ότι, μέ αύτή τήν τακτική, θά πρέπει νά προβλεφθεί μιά συνεχής μείωση τού μέσου αριθμού παιδιών άνά γυναίκα. 'Η ποσοτική κατανομή τών νομίμων γεννήσεων κατά τή διάρκεια τοϋ γάμου τών γονέων (Πίνακας V) δίνει μιά εικόνα τής συμμετοχής τών διαφόρου διάρκειας γάμων στήν έτήσια γονιμότητα. Παρατηρείται αύξηση τής συχνότητας τών γεννήσεων πού πραγματοποιήθηκαν τά πρώτα χρόνια τού γάμου. Τό 1956, στά πρώτα πέντε χρόνια τού γάμου, έχουμε τό 65% τού συνόλου τών γεννήσεων, ένώ τό 1977 ή συχνότητα αύτή άνέρχεται στό 72,19%. Ή μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε μετά τό δεύτερο έτος. Αντίθετα, οί γεννήσεις πού πραγματοποιήθηκαν κατά τή δεύτερη δεκαετία τού γάμου μειώθηκαν προοδευτικά καί άποτελοΰν, τό 1977, μόλις τό 6,3% τών όλων γεννήσεων. Τό γεγονός αύτό μπορεί νά έχει προκληθεΐ άπό τή συσσώρευση διαφόρων παραγόντων, π.χ., ή μείωση τής μέσης ηλικίας γάμου όδηγεΐ σέ αύξηση τού ποσοστού τών γυναικών, πού πρόσφατα συνήψαν γάμο στίς νέες ήλικίες. "Οπως ήδη έχει άνα- ΠΙΝΑΚΑΣ V. Ποσοτική κατανομή νομίμων γεννήσεων κατά τή διάρκεια τοϋ γάμου τών γονέων Διάρκεια γάμου ,04 36,72 38,12 36,12 36,40 40,11 39, ,99 29,39 30,09 33,47 33,00 32,53 32, ,03 66,11 68,21 69,59 69,40 72,64 73, ,62 24,20 22,93 21,85 22,18 19,92 19, ,13 9,00 8,42 8,26 8,10 7,17 6, ,22 0,69 0,44 0,30 0,32 0,27 0,26 φερθεί, ή γονιμότητα τών νέων γυναικών έχει αύξηθεΐ αρκετά καί, φυσικά, είναι έπόμενο νά αύξηθεΐ καί τό ποσοστό τών γεννήσεων πού έγιναν κατά τά πρώτα χρόνια τού γάμου. Έξ άλλου, έχει διαπιστωθεί ότι τά ζευγάρια πού προσφεύγουν στίς άντισυλληπτικές μεθόδους έπιδιώκουν νά δημιουργήσουν όλιγότεκνη οικογένεια μέσα σέ σύντομη χρονική περίοδο. ε. άνάλυση τής γονιμότητας κατά κοόρτη γάμου καί κατά τή διάρκεια τοϋ γάμου Στήν Ελλάδα, τά στατιστικά στοιχεία πού ύπάρχουν, δέν έπιτρέπουν τή μελέτη τής γονιμότητας τού γάμου, άν συνδυαστεί ή διάρκειά του μέ τήν η λικία τής μητέρας κατά τή σύναψη τού γάμου ή τή σειρά γεννήσεως τών παιδιών. Είναι δυνατόν, ό μως, νά ύπολογιστεΐ ή γονιμότητα τών διαφόρων κοόρτεων γάμου άπό τό 1956 ως σήμερα γιά κάθε διάρκεια χωριστά καί καθ όλη τή διάρκεια τής γονίμου περιόδου τής ζωής άπό τήν τέλεση τού γάμου. Ε.1. Ή τεχνική τοϋ ύπολογισμοϋ τής γονιμότητας τών γάμων κατά τή διάρκεια τοϋ γάμου Είναι δυνατό νά ύπολογιστεΐ ή γονιμότητα σέ κάθε διάρκεια τού γάμου, όταν κάθε χρόνο είναι γνωστός: 1) ό άριθμός τών γεννήσεων κατά τή διάρκεια τού γάμου ή τού χρόνου συνάψεως τού γάμου, 2) οί ύφιστάμενες έγγαμες συμβιώσεις κατά τή διάρκεια τού γάμου ή τού χρόνου συνάψεως τού γάμου. Από τά στοιχεία αύτά πρόκειται νά ύπολογισθοΰν οί σχετικοί δείκτες μέ άναγωγή τους στίς ύ- φιστάμενες έγγαμες συμβιώσεις. Δυστυχώς, στήν Ελλάδα: α) δέν είναι γνωστός ό άριθμός τών ύφισταμένων έγγάμων συμβιώσεων σέ κάθε διάρκεια τού γάμου (άν ληφθοΰν ύπ όψη ή μετανάστευση, ή χηρεία, τό διαζύγιο), καί β) οί στατιστικές κατανέμουν κάθε χρόνο τίς νόμιμες γεννήσεις μόνο κατά τή διάρκεια τού γάμου τών γονέων χωρίς νά γίνεται σχετική άναφορά καί στό έτος τού γάμου τους. Ε πειδή όμως σέ κάθε διάρκεια έχουμε γεννήσεις πού προέρχονται άπό δύο διαφορετικές κοόρτεις γά 257

11 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο 1979 μου, ή κατανομή αύτή των γεννήσεων δέν έπιτρέπει νά διακρίνουμε πόσες άπό αύτές τίς γεννήσεις προέρχονται άπό τήν πρώτη καί πόσες άπό τή δεύτερη κοόρτη (βλ. Σχήμα ). Γιά τούς λόγους αύτούς, οί δείκτες τού Πίνακα V έχουν ύπολογιστεΐ μέ μιά κατά προσέγγιση μέτρηση. Κατ αύτήν, οί νόμιμες γεννήσεις του έτους (Υ) άνάγονται στό μέσο άριθμητικό του άρχικοϋ πληθυσμού των κοόρτεων γάμου των έτών X καί Χ + 1. Γιά κάθε γυναικεία κοόρτη γάμου άπό τό 1956 καί μετά, έχει υπολογιστεί ό άριθμός των παιδιών πού έχει προέλθει άπό αύτή γιά κάθε διάρκεια γάμου χωριστά. Ή άθροιστική σειρά των άριθμών αύτών δίνει τήν άπόδοση των γάμων σέ διάφορες διάρκειες, καί ό τελευταίος όρος δίνει τό συνολικό άριθμό των γεννήσεων πού προήλθαν άπό τούς γόμους αύτούς. Ή μέθοδος αύτή δέν είναι πολύ άκριβής. Μέ τήν άναγωγή των νομίμων γεννήσεων στόν άρχικό πληθυσμό κάθε κοόρτης γάμου καί όχι στίς ύφιστάμενες σέ κάθε διάρκεια συμβιώσεις, ύποτιμάται ή πραγματική τιμή τών δεικτών, έπειδή οί ύφιστάμενες ένώσεις είναι λιγότερες άπό τίς άρχικές. 'Η τελική γονιμότητα τών γάμων, πού προέρχεται άπό τήν άθροιση τών έπί μέρους δεικτών, έχει ε πίσης ύποτιμηθεΐ, καθώς καί ή μέση διάρκεια τού γάμου κατά τή γέννηση τών παιδιών. Παρά τίς παραπάνω έπιφυλάξεις, οί δείκτες τού Πίνακα V παρουσιάζουν τήν ταχύτητα συστάσεως τής οικογένειας καθώς καί τίς τάσεις τής γονιμότητας κάθε κοόρτης, φυσικά, ύπό τήν προϋπόθεση ότι οί έπιδράσεις τής θνησιμότητας, τών διαζυγίων καί τής μεταναστεύσεως, δέν διαφέρουν αισθητά άπό τή μιά κοόρτη στήν άλλη. Ε.2. Ή γονιμότητα τών γάμων Άπό τά στοιχεία τού Πίνακα V, πού παρουσιάζει τή συμπληρωμένη γονιμότητα τών γάμων διαφόρων κοόρτεων σέ διάφορες διάρκειες, παρατηρεΐται, γενικά, ότι οί γάμοι πού έγιναν μετά τό 1957 παρουσιάζουν μειωμένη γονιμότητα σέ σύγκριση μέ τούς προγενέστερους. Ειδικότερα: Μετά πάροδο 6 χρόνων, άπό γόμους πού έγιναν τό 1956 είχαν γεννηθεί 1,94 παιδιά κατά μέσο όρο, ενώ οί γάμοι τού 1966 είχαν δώσει 1,69 παιδιά καί αυτοί τού ,62 παιδιά κατά γάμο. Ή μείωση τής γονιμότητας τών γάμων γίνεται πιό αισθητή όσο ή διάρκεια τού γάμου μεγαλώνει. Έτσι, μετά πάροδο 8 χρόνων άπό τήν τέλεση τού γάμου, είχαν γεννηθεί 2,12 παιδιά άπό κάθε γάμο τού 1956, ενώ άπό γόμους τού 1966 καί 1969 είχαν, άντίστοιχα, γεννηθεί 1,82 καί 1,74 παιδιά κατά μέσο όρο άπό κάθε γάμο. Ακόμη, μετά πάροδο 12 χρόνων, άπό γόμους τού 1956 γεννήθηκαν 2,28 παιδιά, ένώ ό άριθμός τους μειώθηκε σέ 1,86 παιδιά κατά μέσο όρο άπό κάθε γάμο τού Αντίθετα, σέ μικρές διάρκειες γάμων, παρατηρείται μικρή άνοδος τής γονιμότητάς τους. Έτσι, μετά άπό τρία χρόνια έγγαμης συμβιώσεως, άπό γόμους πού έγιναν τό 1956 είχαν γεννηθεί 1,14 παιδιά άπό κάθε γάμο, τό 1968 εφθασαν τά 1,35 παιδιά κατά μέσο όρο, ό άριθμός τους μειώθηκε μεταξύ 1962 καί 1965 στά 1,20 παιδιά, γιά νά σημειώσει μιά σταθερή άνοδο άπό τό 196 καί μετά, καί νά φτάσει τό 1,27 παιδιά τό Στήν άνοδική τάση τής γονιμότητας τών γάμων τών τελευταίων χρόνων έχουν συμβάλει ούσιαστικά οί παρακάτω παράγοντες: Οί νέοι παντρεύονται σέ μικρότερες ήλικίες. 'Η σύσταση τής οικογένειας ολοκληρώνεται στά πρώτα χρόνια τού γάμου. Ή μείωση τού άριθμοΰ τών πολυτέκνων οικογενειών οφείλεται κυρίως στή μείωση τού άριθμοΰ τών παιδιών τής τρίτης σειράς καί άνω. Οί κοόρτεις γάμου τών έτών 1955, 1956, 1957 καί 1958, είναι αύτές πού μπορέσαμε νά παρακολουθήσουμε καθ όλη σχεδόν τή διάρκεια τής γονίμου περιόδου τής ζωής άπό τής τελέσεως τού γάμου. 'Υποτίθεται ότι έχει σχεδόν ολοκληρωθεί ή γονιμότητα τού γάμου μετά άπό 20 χρόνια γάμου. Προκύπτει λοιπόν ότι ή τελική γονιμότητα τών κατά τό τελεσθέντων γάμων άνέρχεται σέ 2,38 παιδιά κατά γάμο καί αύτών τού σέ 2,14 παιδιά. στ. ή γονιμότητα τών χωρών τής Δυτικής Εύρώπης Γιά τή σύγκριση τής έλληνικής γονιμότητας μέ αύτή τών χωρών τής Δυτικής Εύρώπης, κατά τήν τελευταία εικοσαετία, θά χρησιμοποιηθεί σάν δείκτης συγκρίσεως ό Συντελεστής 'Ολικής Γονιμότητας. Τό Σχήμα παρουσιάζει μερικές ούσιώδεις διαφορές στίς τάσεις τής γονιμότητας τού έλληνικού πληθυσμού καί εκείνου τών άλλων εύρωπαϊκών χωρών. Στίς περισσότερες χώρες τής Δυτικής Εύρώπης, ή γονιμότητα παρουσίασε μεγάλη αύξηση μετά τό Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σημειώνοντας έτσι τό περίφημο baby boom. Στίς χώρες αύτές, ή παρούσα πτωτική τάση τής γονιμότητας άρχισε άπό τό 1964, γιά νά ένταθεΐ μετά τό 'Η πτώση είναι πιό έντονη στίς χώρες πού είχε παρουσιάσει καί τή μεγαλύτερη αύξηση, όπως στίς Κάτω Χώρες. Κατά τήν περίοδο , οί Κάτω Χώρες καί ή Γαλλία είχαν τήν πιό ύψηλή γονιμότητα, ένώ ή 'Ομοσπονδιακή Γερμανία τήν πιό χαμηλή. Τά τελευταία χρόνια, ή πτώση τής γονιμότητας συνεχίζεται άργά άλλά σταθερά σ όλες τίς εύρωπαϊκές χώρες έγγίζοντας 258

12 οί τάσεις τής γονιμότητας τοΰ έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της πολλές φορές άνησυχητικά έπίπεδα. Αν έξαιρεθοϋν ή Ιρλανδία, ή Ισλανδία, ή Πορτογαλία, ή Ι σπανία και ή Ελλάδα, όλες οί άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ένα Συντελεστή 'Ολικής Γονιμότητας κάτω τοΰ δύο!! Οί χώρες αυτές πλησιάζουν ή πέρασαν ήδη τό όριο τής μηδενικής αύξήσεως του πληθυσμού του όποιου ό όγκος, μέ τήν πάροδο τοΰ χρόνου, θά σημειώνει σταθερή μείωση. ΣΧΗΜΑ. 'Εξέλιξη Συντελεστών 'Ολικής Γονιμότητας Ευρωπαϊκών Χωρών, Πηγή: «L Europe: données statistiques», Population, 4-5, 1978, σελ

13 Επιθεώρηση Κοινωνικών 'Ερευνών, β' καί γ' τετράμηνο R S S s S *. 5 a. «. a. 3 R s s. ρ. 3 R a a κ s $ s 3 3? 3S3K.3P R S3 5 R. Ρ. 3 Ρ S R R S 3 R P R oo 3 3 S 5 is s a a s s P p a s s a s s 3 R 8 P S P 3 P S S3 S S S S S S? ÎS»8.! 5?-?? :- -!-!- 5 i a s K s R p s s s s SSSSPSSSSSBSDSS «N ri ri ri ri ri ri 1! 5 i- S 5 5?- 5. S o 8 S 2 r ri ri ri ri ri ri 5? S R 3 P 3» S 8 S 8 ri ri ri ri ri ri ri 55555*5S3$3a!W5M = =-33*.SSSS-3S323SS53 τελικές σκέψεις Ή μή προσαρμογή των στατιστικών δεδομένων τής Ελλάδας στις ανάγκες των νέων μεθόδων τής δημογραφικής άναλύσεως, έξηγεί τήν καθυστέρηση τής άναλύσεως αύτής στή χώρα μας καθώς καί τό γεγονός ότι οί διάφορες δημοσιεύσεις άρκοΰνται στό νά επαναλαμβάνουν καί νά σχολιάζουν τούς δείκτες πού έχουν ύπολογιστεϊ άπό τήν Εθνική Στατιστική Υπηρεσία. Στή μελέτη αυτή θελήσαμε νά έπιμείνουμε στό γεγονός ότι οί δείκτες τής «στιγμιαίας άναλύσεως», όσο λεπτομερειακοί καί άν είναι, δίνουν πολλές φορές λανθασμένη εικόνα τής πραγματικής καταστάσεως τής γονιμότητας καί ότι οί μόνοι ικανοί νά ά- ποκαλύψουν τίς πραγματικές τάσεις του φαινομένου είναι οί δείκτες τής κατά μήκος άναλύσεως. 'Άν καί ή περίοδος τής παρατηρήσεως είναι σχετικά περιορισμένη γιά νά άποκαλυφθούν οί πραγματικές τάσεις τού φαινομένου, έπισημάνθηκε κατά τήν τελευταία εικοσαετία μιά μεταβολή τοόν προτιμήσεων τού έλληνικού πληθυσμού ώς πρός τό μέγεθος τής οικογένειας, καί ειδικότερα τόν έπιθυμητό άριθμό παιδιών κατά οικογένεια. 'Ιδιαίτερα: Τά σημερινά ζευγάρια επιθυμούν λιγότερα παιδιά. Επιδιώκουν νά αποκτήσουν ενα εως δύο, τό α νώτερο τρία παιδιά, καί αύτά κατά τά πρώτα χρόνια. Οί γεννήσεις περιορίζονται ταχύτερα άπό ο,τι στό παρελθόν, έφ όσον αύξάνει ή ήλικία τής συζύγου καί ή διάρκεια τού γάμου. Ή άναπαραγωγικότητα τού έλληνικού πληθυσμού παρουσίασε φθίνουσα τάση κατά τήν τελευταία εικοσαετία. Στήν έλάττωση τών γεννήσεων συνέβαλαν, ειδικότερα, τό μεταναστευτικό ρεύμα τής περιόδου , πού δημιούργησε καί δημιουργεί στις τάξεις τής άναπαραγωγικής ήλικίας μεγάλα κενά, καί συγχρόνως ή γήρανση τού πληθυσμού, καθώς καί ή παρατηρούμενη τάση σμικρύνσεως τού μεγέθους οικογένειας. Ή διαφοροποίηση τής μέσης ήλικίας τής μητέρας κατά τή γέννηση, ή όποια είναι κυρίως τό άποτέλεσμα τού πιό πρώιμου γάμου καί τής πιό πρόωρης άφίξεως τών παιδιών, διαδραμίζει σοβαρό ρόλο στήν παρούσα άνοδο τών δεικτών τής ετήσιας γονιμότητας. Ή άνοδος αύτή, προφανώς, αντανακλά τή διαφοροποίηση κατά τόν προγραμματισμό τών γεννήσεων τού πρώτου καί δεύτερου παιδιού καί όχι μιά ελαφρά αύξηση τής γενικής γονιμότητας τών νέων κοόρτεων. Στή χώρα μας, τά νέα ζευγάρια φαίνεται ότι έ χουν υιοθετήσει μία συμπεριφορά ή όποια πρός τό παρόν εξασφαλίζει τήν πλήρη άντικατάσταση τών γενεών, άκόμη δέ καί μία μικρή αύξηση τού πληθυσμού. Μέσα στό διεθνή χώρο, ή Ελλάδα κατέχει 260

14 oi τάσεις τής γονιμότητας του έλληνικοϋ πληθυσμού κατά τήν περίοδο καί οί δείκτες μετρήσεώς της θέση μάλλον ικανοποιητική, μέ 2,3 γεννήσεις κατά μητέρα. "Οπως προκύπτει καί άπό τήν Έκθεση τής Επιτροπής Πληθυσμού,15 οί προοπτικές τής έ- ξελίξεως τού έλληνικοϋ πληθυσμού δέν είναι τόσο δυσμενείς όπως στίς άλλες χώρες τής Δυτικής Ευρώπης. Επιβάλλεται, όμως, λόγω τών δημογραφικών, κοινωνικών καί γεωπολιτικών ιδιομορφιών τής Ελλάδας, μία πολιτική «συγκρατημένης ένισχύσεως τής άναπαραγωγικότητας». Μία μικρή αύξηση τής γονιμότητας, μέχρι καί 2,5 γεννήσεις άνά μητέρα, είναι έφικτή καί συμφέρουσα γιά τόν πληθυσμό τής Ελλάδος. Οί τάσεις πού παρατηρήθηκαν στό διάστημα καί πού άναλύθηκαν πιό πάνω, χρειάζεται νά έρευνηθούν περισσότερο καί σέ βάθος. Μόνο μερικές σκέψεις ώς πρός τά αίτια αυτών τών τάσεων κατέστη δυνατό νά διατυπωθούν εδώ. Γιά τό λόγο αύτό, άπαραίτητη προϋπόθεση είναι ή γνώση τών 15. Ό Πληθυσμός τής 'Ελλάδας. Εξελίξεις καί θεωρήσεις. 'Έκθεση Επιτροπής Πληθυσμού, Υπουργείο Συντονισμού, ΚΕΠΕ, Μάιος σχέσεων, πού τυχόν υπάρχουν μέσα στό χρόνο, μεταξύ τής οικονομικής άναπτύξεως, τών κοινωνικοπολιτιστικών εξελίξεων καί τού μοντέλου τής γονιιιότητας. Πρέπει άκόμη νά γίνουν γνωστές καί νά έκτιμηθούν οί διάφορες μεταβλητές κοινωνιολογικής, οικονομικής, πολιτικής, δημογραφικής, ψυχολογικής δομής, οί όποιες έχουν συμβάλει στή διαμόρφωση τής γονιμότητας, ώστε νά προσδιοριστεί ό καθοριστικός τους ρόλος στίς μεταβολές γονιμότητας πού σημειώνονται. Άπό τίς παραπάνα) παρατηρήσεις, προκύπτει ή άνάγκη μιας διακλαδικής μελέτης τής άναπαραγωγικότητας τού ελληνικού πληθυσμού, στηριζόμενη σέ δεδομένα εκτεταμένης δειγματοληπτικής ερευνάς: Έτσι, θά άντιμετωπιστεΐ ή έλλειψη τών αναγκαίων στατιστικών στοιχείων ώστε νά καταστεί δυνατό νά άναλυθούν οί πρόσφατες δημογραφικές μεταβολές καί νά άνευρεθούν κίνητρα προσαρμοσμένα στίς σύγχρονες αντιλήψεις, προκειμένου νά επιτευχθεί ή ανάκαμψη τής μειωτικής τάσεως τών γεννήσεων καί ή άσκηση σωστής πληθυσμιακής πολιτικής. 261

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ (FERTILITY) Στην ξένη δηµογραφική βιβλιογραφία ο όρος feriliy αναφέρεται στην έκταση και την ένταση των γεννήσεων ζώντων σε ένα πληθυσµό. Αφορά λοιπόν το µέρος εκείνο της δηµογραφικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικότητα-γονιμότητα

Γεννητικότητα-γονιμότητα Γεννητικότητα-γονιμότητα Α. Ορισμοί Γεννητικότητα: Ο όρος παραπέμπει συνήθως στη συχνότητα των γεννήσεων σε έναν πληθυσμό, δηλαδή στο αδρό ποσοστό της γεννητικότητας. Γονιμότητα: Ο όρος έχει διπλή έννοια:

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis

Η μεταβλητή χρόνος στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η μεταβλητή "χρόνος" στη δημογραφική ανάλυση - το διάγραμμα του Lexis Η αναφορά στο χρόνο Αναφερόμενοι στο χρόνο, θα πρέπει κατ αρχάς να τονίσουμε ότι αυτός μπορεί να είναι είτε το ημερολογιακό έτος, είτε

Διαβάστε περισσότερα

2. Το δημογραφικό πλαίσιο και η σημασία του για τη σύνθεση των νοικοκυριών και της οικογένειας

2. Το δημογραφικό πλαίσιο και η σημασία του για τη σύνθεση των νοικοκυριών και της οικογένειας 2. Το δημογραφικό πλαίσιο και η σημασία του για τη σύνθεση των νοικοκυριών και της οικογένειας 2.1 Πτυχές των δημογραφικών εξελίξεων στη μεταπολεμική Ελλάδα με έμφαση στη γονιμότητα και τη θνησιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334 http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334 http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2012 Τεύχος 20 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334 http://www.ldsa.gr/, demolab@uth.gr, +302421074432-33

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΚΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΒΥΡΩΝ ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ

ΛΕΞΙΚΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΒΥΡΩΝ ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ ΛΕΞΙΚΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΒΥΡΩΝ ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ 1 1 Αγαμία Η κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα άτομα τα οποία είναι μεν σε ηλικία γάμου αλλά δεν έχουν ποτέ παντρευτεί. 2 Άγαμος Το άτομο, το οποίο δεν έχει συνάψει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (POPULATION PROJECTIONS)

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (POPULATION PROJECTIONS) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (OULATION ROJECTIONS) Η κύρια πηγή στατιστικών δεδοµένων που αφορούν το µέγεθος και τη σύνθεση του πληθυσµού είναι η απογραφή. Η απογραφή πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Η δημογραφική διάσταση της ενεργούς γήρανσης. Χρήστος Μπάγκαβος, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η δημογραφική διάσταση της ενεργούς γήρανσης. Χρήστος Μπάγκαβος, Πάντειο Πανεπιστήμιο Η δημογραφική διάσταση της ενεργούς γήρανσης Χρήστος Μπάγκαβος, Πάντειο Πανεπιστήμιο Δύο μέρη 1. Δημογραφικές μεταβολές και πληθυσμός σε ηλικία εργασίας στην Ελλάδα (1970-2013), με έμφαση στα άτομα ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΓΥΡΩ Ι. ΧΡΥΣΑΓΗ ΒΙΟΛΟΓΟΣ MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Μοριακής Διάγνωσης ΙΑΣΩ

ΑΡΓΥΡΩ Ι. ΧΡΥΣΑΓΗ ΒΙΟΛΟΓΟΣ MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Μοριακής Διάγνωσης ΙΑΣΩ ΑΡΓΥΡΩ Ι. ΧΡΥΣΑΓΗ ΒΙΟΛΟΓΟΣ MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Μοριακής Διάγνωσης ΙΑΣΩ Κάποιοι ορισμοί.. Δημογραφία: επιστημονικός κλάδος που έχει ως αντικείμενο τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο

Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο Πρόσφατες δηµογραφικές εξελίξεις σε περιφερειακό επίπεδο Βασιλική Στεφάνου, Προϊσταµένη /νσης Πληθυσµού, Ε.Σ.Υ.Ε. Χαρά Ζήκου, Προϊσταµένη Τµήµατος Φυσικής Κίνησης Πληθυσµού, /νση Πληθυσµού, Ε.Σ.Υ.Ε. Κων/νος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Τα δηµογραφικά δεδοµένα τα οποία προέρχονται από τις απογραφές πληθυσµού, τις καταγραφές της φυσικής και µεταναστευτικής κίνησης του πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 30 Σεπτεμβρίου 2014 ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2013 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ I. Η πορεία της γεννητικότητας και της ολικής γονιμότητας στη μεταπολεμική περίοδο

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ I. Η πορεία της γεννητικότητας και της ολικής γονιμότητας στη μεταπολεμική περίοδο Βύρων Κοτζαμάνης * Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ I. Η πορεία της γεννητικότητας και της ολικής γονιμότητας στη μεταπολεμική περίοδο Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 1.8.2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ έτους 2012 Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνονται τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν την

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ν ν = 6. όταν είναι πραγµατικός αριθµός.

ν ν = 6. όταν είναι πραγµατικός αριθµός. Συνάρτηση: ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ λέγεται µια διαδικασία µε την οποία κάθε στοιχείο ενός συνόλου Α αντιστοιχίζεται σε ένα ακριβώς στοιχείο κάποιου άλλου συνόλου Β. Γνησίως αύξουσα: σε ένα διάστηµα του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Στον πίνακα επιβίωσης θεωρούµε τον αριθµό ζώντων στην κάθε ηλικία

Στον πίνακα επιβίωσης θεωρούµε τον αριθµό ζώντων στην κάθε ηλικία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ (MULTIPLE DECREMENT TABLES) Στον πίνακα επιβίωσης θεωρούµε τον αριθµό ζώντων στην κάθε ηλικία αρχίζοντας από µια οµάδα γεννήσεων ζώντων που αποτελεί την ρίζα του πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΑΙΤΙΟΤΗΤΑ Ένα από τα βασικά προβλήματα που υπάρχουν στην εξειδίκευση ενός υποδείγματος είναι να προσδιοριστεί η κατεύθυνση που μία μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010

ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010 Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 167(Ι) του 2002 22(Ι) του 2003 57(Ι) του 2003 136(Ι)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ A A. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι f g f g,. Μονάδες 7 Α. Σε ένα πείραμα με ισοπίθανα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η 2. 1. Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ.

Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η 2. 1. Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ. Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η Στατιστική έρευνα : Πρόκειται για ένα σύνολο αρχών και μεθοδολογιών με αντικείμενο : 1) το σχεδιασμό της διαδικασίας συλλογής δεδομένων. Κλάδος της στατιστικής που ασχολείται : Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33

Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΝΕΑ Demo Νews ΕΔΚΑ Τεύχος 25 ο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κο ινωνικών Αναλύσεων, Πεδίον Άρεως, Βόλος, 38334, http://www. ldsa.gr / demolab@uth.gr, +302421074432-33 Ο Πληθυσμός της Ελλάδας:

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 3 ο. Περιγραφική Στατιστική

Μάθηµα 3 ο. Περιγραφική Στατιστική Μάθηµα 3 ο Περιγραφική Στατιστική ΗΣτατιστικήείναι Μια τυποποιηµένη σειρά αναλυτικών µεθόδων, οι οποίες χρησιµοποιούνται από τον εκάστοτε ερευνητή για την ανάλυση των διαθέσιµων δεδοµένων. Υπάρχουν δύο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ: 1961-2001.

Η ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ: 1961-2001. Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π Ε Ι Ρ Α Ι Ω Σ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Η ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος.

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Άσκηση 1 (Προτάθηκε από Χρήστο Κανάβη) Έστω CV 0.4 όπου CV ο συντελεστής μεταβολής, και η τυπική απόκλιση s = 0. ενός δείγματος που έχει την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03 Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών Η Ελληνική Οικονομία 1/03 Τριιμηνιιαίία Έκθεση Αρ.. Τεύχους 36,, ΙΙούνι ιος 2003 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ--ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΑσσθθεεννεεί ίίςς εεννδδεεί ίίξξεει ιιςς ββεελλττί ίίωσσηηςς

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Συμμετοχή και Προσφορά στην Αγορά Εργασίας 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων

Εργαστήριο Δημογραφικών & Κοινωνικών Αναλύσεων Οι δηµογραφικές εξελίξεις στην ΕΕ15 και την Ελλάδα (1957-2009), συγκλίνουσες ή αποκλίνουσες πορείες; Β. Κοτζαµάνης Οι αδρές δηµογραφικές εξελίξεις στην ΕΕ15 και στα κράτη-µέλη της: πληθυσµοί, φυσική αύξηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Περιγραφικοί παράµετροι ή περιγραφικά µέτρα Τα περιγραφικά µέτρα διακρίνονται σε: µέτρα θέσης των στατιστικών δεδο- µένων ή παράµετροι κεντρικής τάσης µέτρα διασποράς µέτρα ή συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Πρόταση για ρύθμιση δανείων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων 1. Ελληνική Οικονομία και Τουρισμός Ο τουρισμός είναι σημαντικός τομέας για την ελληνική οικονομία από απόψεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2 0 0 5-2 0 1 5 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2 0 0 5-2 0 1 5 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2 0 0 5-2 0 1 5 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006 ISBN: 9963-43-765-6 -------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 19 Απρίλιος 2004 ελτίο Ανταγωνιστικότητας Η σηµασία της Ανταγωνιστικής Αναπτυσσόµενης Βιοµηχανίας στη ηµιουργία Απασχόλησης 1998 2002 I. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE)

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE) ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE) ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE). Εισαγωγή Οι στατιστικές δοκιμασίες που μελετήσαμε μέχρι τώρα ονομάζονται παραμετρικές (paramtrc) διότι χαρακτηρίζονται από υποθέσεις σχετικές είτε για

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Η περιγραφική στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Οικονομετρίας ΙΙ. . (Υποδείγματα με Διαχρονικά Κατανεμημένες Επιδράσεις 1 )

Άσκηση Οικονομετρίας ΙΙ. . (Υποδείγματα με Διαχρονικά Κατανεμημένες Επιδράσεις 1 ) Άσκηση Οικονομετρίας ΙΙ.. (Υποδείγματα με ιαχρονικά Κατανεμημένες Επιδράσεις ) Περιεχόμενα. Γενικά. Οικονομετρικά Υποδείγματα με ιαχρονικά Κατανεμημένες Επιδράσεις. Η Αντίδραση της Μέσης Τιμής της Αμόλυβδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΠΑ.Λ. Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΠΑ.Λ. Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΠΑ.Λ. 2013-2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1. Τι ονομάζουμε: i. πληθυσμό και μέγεθος πληθυσμού; (σελ. 59) ii. μεταβλητή; (σελ.59-60) 2. Ποιες μεταβλητές ονομάζονται ποσοτικές; (σελ.60)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ & ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝ.Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑ Α ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΩΝ ΛΑΘΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΩΝ ΤΙΜΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΩΝ ΤΙΜΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕΣΩΝ ΤΙΜΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Εισαγωγή Στο Κεφάλαιο 3 υπολογίζονται και συγκρίνονται οι µέσες τιµές όλων των αριθµητικών µεταβλητών που είναι ο γραπτός µέσος όρος όλων των µαθηµάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (3) Τα μέτρα που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό L 298/29 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1982/2003 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21ης Οκτωβρίου 2003 για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1177/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές

Διαβάστε περισσότερα

2.2. ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ

2.2. ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ (MORTALITY) 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θα ήταν ίσως αναµενόµενο η παρουσίαση της γεννητικότητας να προηγηθεί εκείνης της θνησιµότητας εφ όσον η γέννηση σαν φυσικό γεγονός προηγείται του θανάτου.

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ

Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Χρηματοοικονομική ανάλυση των ΜΜΕ Ανάλυση λογιστικών καταστάσεων Ένας από τους σκοπούς της χρηματοοικονομικής επιστήμης αποτελεί η αξιολόγηση και αξιοποίηση των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΑ Α ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ (ΕΑΑ) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010»

ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010» ΝΟΜΟΣΧΕ ΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΙ ΟΜΑΤΟΣ ΤΕΚΝΟΥ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2002 ΕΩΣ 2010» Συνοπτικός τίτλος. 167(Ι) του 2002 22(Ι) του 2003 57(Ι) του 2003 136(Ι) του 2007 194(Ι) του 2007

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

. Τι πρακτική αξία έχουν αυτές οι πιθανότητες; (5 Μονάδες)

. Τι πρακτική αξία έχουν αυτές οι πιθανότητες; (5 Μονάδες) Εργαστήριο Μαθηματικών & Στατιστικής Α ΣΕΙΡΑ ΘΕΜΑΤΩΝ η Πρόοδος στο Μάθημα Στατιστική //7 ο Θέμα α) Περιγράψτε τη σχέση Θεωρίας Πιθανοτήτων και Στατιστικής. β) Αν Α, Β ενδεχόμενα του δειγματικού χώρου Ω

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο 9.1 ηµιουργία µοντέλων πρόβλεψης 9.2 Απλή Γραµµική Παλινδρόµηση 9.3 Αναλυτικά για το ιάγραµµα ιασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α'

Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α' Συμπλήρωμα Β' έκδοσης του συγγράμματος με τίτλο «Η ανάλωση κεφαλαίου. Θεωρία και πράξη», σχετικά με την ενότητα 1.8. (σελ. 63) του κεφαλαίου Α' (προστέθηκε νέο περιεχόμενο στο τέλος της σελίδας 153 της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΤΟΡΦ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Ντύσσελντορφ, 27 Σεπτεμβρίου 11 Δημογραφικά στοιχεία για τη Γερμανία Βασικές τάσεις Οι βασικές τάσεις που παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας

Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας Διδακτικό Έτος 2015-2016 Παραδόσεις Διδακτικής Ενότητας: Πληθυσμιακή πρόβλεψη Δούκισσας Λεωνίδας, Στατιστικός, Υποψ. Διδάκτορας, Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ Επίκουρος Καθηγήτρια Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών TEXNΙΚΕΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ Επίκουρος Καθηγήτρια Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών TEXNΙΚΕΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ Επίκουρος Καθηγήτρια Οικονοµικού Πανεπιστηµίου Αθηνών TEXNΙΚΕΣ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Αθήνα 2003 I ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Πολλοί δηµογράφοι αντιµετωπίζουν τη ηµογραφία σαν ένα σύνολο τεχνικών.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια

Ειδικό Παράρτημα B. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια Ειδικό Παράρτημα B Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση ανά περιφέρεια 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου 290 Β. Ανάλυση ανά περιφέρεια Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται η γεωγραφική διάσταση της διάρθρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ 1 / 2006. Η δημογραφική κατάσταση στην Ελλάδα

ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ 1 / 2006. Η δημογραφική κατάσταση στην Ελλάδα ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ 1 / 2006 Η δημογραφική κατάσταση στην Ελλάδα Διονύσης Μπαλούρδος (1) (Σε συνεργασία με τους Δημήτρη Ντόντη (2) και Ναταλία Σπυροπούλου (3) ) ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015 Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015 Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Η περιγραφική στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα