ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΕΡΓΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ ΜΠΙΛΙΩΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΕΜΙΡΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008

2 ΗΛΩΣΗ Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε θέµα : << ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΕΡΓΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ >> είναι πρωτότυπη και εκπονήθηκε αποκλειστικά και µόνο για την απόκτηση του µεταπτυχιακού διπλώµατος µε τίτλο <<Οικονοµική και Επιχειρησιακή Στρατηγική>>. Οποιαδήποτε λάθη ή παραλήψεις βαρύνουν εξ ολοκλήρου τον συγγραφέα της συγκεκριµένης µελέτης. Κωνσταντίνα Μπιλιώνη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Πανεπιστηµίου Πειραιώς

3 ΑΦΙΕΡΩΣΗ Στους γονείς µου Μαιρντίνα και Σοφιανό που µε στηρίζουν πάντα Με αγάπη

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα εργασία πραγµατοποιήθηκε µε στόχο την απόκτηση του µεταπτυχιακού διπλώµατος <<Οικονοµική και Επιχειρησιακή Στρατηγική>> του τµήµατος Οικονοµικής Επιστήµης του Πανεπιστηµίου Πειραιώς. Η οργάνωση, δοµή, έρευνα και συγγραφή της παρούσας εργασίας πραγµατοποιήθηκε το χρονικό διάστηµα Μαρτίου Σεπτεµβρίου Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά την επιβλέπων καθηγητή της διπλωµατικής µου εργασίας, επίκουρο καθηγητή του τµήµατος Οικονοµικής Επιστήµης του Πανεπιστηµίου Πειραιώς, κύριο ηµήτριο Εµίρη. Η συµβολή του µε ουσιαστικές επισηµάνσεις, διορθώσεις και κατευθύνσεις- και η διαρκής ενθάρρυνση του υπήρξαν αναγκαία και κρίσιµα στοιχεία για την ολοκλήρωση του παρόντος πονήµατος.

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΗΛΩΣΗ I ΑΦΙΕΡΩΣΗ IΙ ΠΡΟΛΟΓΟΣ - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΙΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ- ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ α Σχεδιασµός διαχείρισης κίνδυνων β Προσδιορισµός κινδύνων γ Εκτίµηση κίνδυνων δ Στρατηγικές αντιµετώπισης των κίνδυνων ε ηµιουργία σχεδίου διοίκησης των κίνδυνων στ Εφαρµογή του σχεδίου διοίκησης των κίνδυνων ζ Αναθεώρηση και αξιολόγηση του σχεδίου διοίκησης των κίνδυνων ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ α Enterprise risk management β Εφαρµογή του risk management στο Project management ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟ α Ορισµοί β Παράγοντες επιτυχίας στην διοίκηση έργου PROJECT RISK MANAGEMENT 29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: MONTE CARLO SIMULATION & ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ CRYSTAL BALL MONTE CARLO SIMULATION ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΝΑΛΥΣΗ MONTE CARLO Η ΑΝΑΛΥΣΗ MONTE CARLO ΣΤΗΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΡΓΟΥ Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Α ΥΝΑΜΙΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ MONTE CARLO ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ MONTE CARLO CRYSTAL BALL ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ 45 Σελ.

6 ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΠΕ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΑΠΕ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΑΠΕ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ α Στην Ελλάδα β Στην Ε.Ε. 57 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Project plan- σχέδιο διοίκησης του έργου εγκατάστασης φ/β συστηµάτων Ορισµός και συστατικά µέρη Project plan XΡΟΝΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΧΕ ΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΟΥ 70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 73 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙV

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται σε ενεργειακό παράγοντα στρατηγικής σηµασίας στην Ευρώπη και µπορεί να αποτελέσει πόλο ανάπτυξης των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και ειδικά των φωτοβολταικών συστηµάτων. Τα φωτοβολταικά συστήµατα αποτελούν ένα µέσο να αντιµετωπιστούν οι συνέπειες της υπερθέρµανσης του πλανήτη δεδοµένου ότι οι κλιµατικές αλλαγές επηρεάζουν την ζωή µας και µπορούν να προκαλέσουν απρόβλεπτες οικονοµικές, κοινωνικές και περιβαλλοντολογικές συνέπειες. Η βασική αιτία για την υπερθέρµανση του πλανήτη είναι ο τοµέας παραγωγής ενέργειας που µε τις αλόγιστες εκποµπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα συµβάλλει κατά 80% στην κλιµατική αλλαγή. Για να αντιµετωπιστεί η κλιµατική αυτή αλλαγή πρέπει να αλλάξουµε συνήθειες, ουσιαστικά αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι το σηµερινό µοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας που έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ρυπογόνο. Οι εναλλακτικές µορφές ενέργειας µπορούν ταυτόχρονα και ενεργειακή βιωσιµότητα να εξασφαλίσουν και να συµβάλλουν στην αντιµετώπιση της υπερθέρµανσης. Ο ανερχόµενος κλάδος της τεχνολογίας φωτοβολταικών συστηµάτων δίνει ήδη και µπορεί να δώσει ακόµα περισσότερες λύσεις στα κρίσιµα ενεργειακά και περιβαλλοντικά διλήµµατα. Πολλές εταιρίες βελτιώνουν διαρκώς τις τεχνολογίες φωτοβολταικών έχοντας αναπτύξει πολύ προχωρηµένη τεχνογνωσία και αναδεικνύουν µε τις εγκαταστάσεις τους σε όλη την Ευρώπη τα πολλαπλά συγκριτικά πλεονεκτήµατα της καθαρής ενέργειας. Η εξέλιξη της τεχνολογίας των ηλιακών συστηµάτων συµβαδίζει µε τον βαθµό διείσδυσης τους στη αγορά ενέργειας. 1

8 Οι τεχνολογίες φωτοβολταικών όσο πιο ώριµες γίνονται τόσο πιο ελκυστικές θα είναι για τους καταναλωτές αλλά και για το σύνολο της αγοράς. Οι εταιρίες κατασκευής φωτοβολταικών σε τεχνολογικό επίπεδο θα πρέπει να προσπαθήσουν να µειώσουν το κόστος παραγωγής και εγκατάστασης φωτοβολταικών πάνελ και να επενδύσουν στην έρευνα για την επίτευξη µεγαλύτερων παραγωγικών αποδόσεων των συστηµάτων τους. Η δυναµική του κλάδου των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή καθαρής ενέργειας είναι ορατή και στο µέλλον οι διεθνείς αγορές θα έχουν πολύ περισσότερο χώρο για επαγγελµατικές προσπάθειες µε αντικείµενο τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. Η περίοδος που διανύουµε χαρακτηρίζεται από µια γρήγορα αναπτυσσόµενη οικονοµική δραστηριότητα που επενδύει στις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Επίσης αναδύονται νέες αγορές όπου οι επενδύσεις στις εναλλακτικές µορφές ενέργειας σηµειώνουν µεγάλη αύξηση. Η διεθνής αγορά φωτοβολταικών σηµειώνει µια αυξητική τάση. Οι εκτιµήσεις αναφέρονται σε έναν κύκλο εργασιών της παγκόσµιας βιοµηχανίας φωτοβολταικών ο οποίος θα φτάσει το 2010 τα 18,5 δις δολάρια (από 6.5 δις δολάρια το 2004) ενώ το ίδιο έτος η εγκατεστηµένη ισχύς των φωτοβολταικών συστηµάτων παγκοσµίως εκτιµάται ότι θα φτάσει τα MW. Η Ελλάδα διαθέτει ήλιο όλες τις εποχές του χρόνου και το φυσικό δυναµικό της παραµένει ακόµα ανεκµετάλλευτο, γεγονός που εξασφαλίζει ένα ευρύ πεδίο για την προσέλκυση πράσινων επενδύσεων. Συνεπώς η Ελλάδα έχει την δυνατότητα να γίνει πόλος έλξης επενδύσεων σε φωτοβολταικά συστήµατα. Η ελληνική κυβέρνηση προτίθεται να δώσει κίνητρα για την περαιτέρω προώθηση των ΑΠΕ και γενικότερα οι προοπτικές για τα φωτοβολταικά συστήµατα στην χώρα µας είναι εξαιρετικά ευοίωνες. Η προώθηση των φωτοβολταικών συστηµάτων στην χώρα µας πρέπει να επικεντρωθεί στα παρακάτω : 2

9 Τα φωτοβολταικά συστήµατα πρέπει να έρθουν πιο κοντά στον οικιακό καταναλωτή. Τα ελληνικά νησιά πρέπει να αποκτήσουν ένα ενιαίο αυτόνοµο σύστηµα που να συνδυάζει οικιακές εγκαταστάσεις και ηλιακά πάρκα µε σκοπό να τροφοδοτεί νησιά κάτω των κατοίκων µε ηλεκτρικό ρεύµα. Πρέπει να τεθούν µετρήσιµοι εθνικοί στόχοι σε ετήσια βάση για την διείσδυση των φωτοβολταικών συστηµάτων. Για µια επιχείρηση η οποία δραστηριοποιείται στον τοµέα της ενέργειας το εγχείρηµα να ασχοληθεί µε τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και πιο συγκεκριµένα µε τα φωτοβολταικά εµπεριέχει κάποιου είδους ρίσκο, ή αλλιώς µια αβεβαιότητα. Σκοπός της παρούσας εργασίας αποτελεί να παρουσιάσουµε πως γίνεται η διοίκηση κινδύνου για µια τέτοια επιχείρηση µε την βοήθεια του λογισµικού crystal ball. Το εγχείρηµα που περιγράψαµε πιο πάνω αποτελεί µια ολοκληρωµένη προσπάθεια δηλαδή ένα έργο και η διαχείριση της αβεβαιότητας ή του κινδύνου ενός έργου ονοµάζεται project risk management. Η διαδικασία της διοίκησης κινδύνου αποτελεί µια δοµηµένη προσέγγιση για να διαχειριστούµε την αβεβαιότητα που σχετίζεται µε µία απειλή και περιλαµβάνει µια σειρά ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως: η διατύπωση του κινδύνου, στρατηγικές ανάπτυξης για να τον διαχειριστούµε και αποφυγή του κινδύνου. Οι στρατηγικές περιλαµβάνουν την µεταφορά του κινδύνου, την αποφυγή του κινδύνου, την µείωση των αρνητικών συνεπειών του κινδύνου και την αποδοχή κάποιων ή όλων των συνεπειών ενός ιδιαίτερου κινδύνου. Ο σκοπός της διοίκησης κινδύνου είναι να µειώσει διαφορετικούς κινδύνους οι οποίοι σχετίζονται µε ένα προκαθορισµένο τοµέα σε αποδεκτό από την κοινωνία επίπεδο. Μπορεί να πρόκειται για πολυάριθµα είδη απειλών που προκαλούνται από το 3

10 περιβάλλον, την τεχνολογία, τους ανθρώπους ή γενικά, για µια οντότητα διοίκησης κινδύνου, όπως ένα πρόσωπο, το προσωπικό ή µια επιχείρηση. Στην ιδανική διοίκηση κινδύνου, θέτουµε σε προτεραιότητα τους κινδύνους µε τον παρακάτω συλλογισµό : οι κίνδυνοι µε τις µεγαλύτερες απώλειες και την µεγαλύτερη πιθανότητα εµφάνισης αντιµετωπίζονται πρώτα και οι κίνδυνοι µε µικρότερη πιθανότητα εµφάνισης και µικρότερες απώλειες αντιµετωπίζονται ύστερα. Στην πράξη η διαδικασία µπορεί να είναι πολύ δύσκολη και η εξισορρόπηση ανάµεσα σε κινδύνους µε µεγάλη πιθανότητα εµφάνισης αλλά µε µικρότερες απώλειες µπορεί να χειριστούν κατά εσφαλµένο τρόπο. Στην παρούσα εργασία οι κίνδυνοι που παρουσιάζει ένα έργο ανάπτυξης σταθµού παραγωγής από φωτοβολταικά παρουσιάζονται, αναλύονται και στην συνέχεια επιχειρείται η προσοµοίωση των κινδύνων. Με τον όρο προσοµοίωση των κινδύνων εννοούµε την µέθοδο µε την οποία επιλύονται προβλήµατα ή αντιµετωπίζονται καταστάσεις που επηρεάζονται από τυχαίους παράγοντες. Στην δική µας περίπτωση τυχαίοι παράγοντες αποτελούν οι κίνδυνοι που µπορεί να παρουσιάσει τέτοιο έργο. Η µέθοδος προσοµοίωσης που χρησιµοποιείται είναι η ανάλυση Monte Carlo. Η προσοµοίωση Monte Carlo αποτελεί µια αριθµητική µέθοδο επίλυσης µαθηµατικών προβληµάτων, µε την προσοµοίωση τυχαίων µεταβλητών επίσης αποτελεί ίσως την πλέον δηµοφιλή επιστηµονική µέθοδο διοίκησης. Προσφέρει τα µέσα για να λυθούν εξισώσεις µέσα από κατανοµές πιθανοτήτων. Η ανάλυση Monte Carlo γίνεται µε την βοήθεια ενός λογισµικού το οποίο ονοµάζεται Crystal ball το οποίο είναι ένα εξειδικευµένο πρόγραµµα επίλυσης πιο ειδικών προβληµάτων. Πρόκειται για ένα λογισµικό το οποίο αναλύει και προβλέπει τους κινδύνους και µειώνει την αβεβαιότητα στην διαδικασία λήψης αποφάσεων. 4

11 Η εργασία είναι δοµηµένη ως εξής : Στο πρώτο κεφαλαίο είναι η εισαγωγή της εργασίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται η διοίκηση κινδύνου, η έννοια του έργου καθώς και η έννοια της διοίκησης κινδύνου ενός έργου. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η διαδικασία της προσοµοίωσης Monte Carlo καθώς και το πώς πραγµατοποιείται στην διοίκηση έργου καθώς και το λογισµικό crystal ball το οποίο χρησιµοποιήθηκε για την ανάλυση των κινδύνων του έργου. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και γίνεται ειδική αναφορά στα φωτοβολταικά έργα που αποτελούν αντικείµενο της παρούσας εργασίας. Στο πέµπτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το επιχειρηµατικό σενάριο διοίκησης του έργου εγκατάστασης φ/β συστηµάτων. Τέλος στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα συµπεράσµατα και οι προτάσεις. 5

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ- ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΟΥ 2.1 ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διοίκηση κινδύνου (Risk Management) αποτελεί µια δοµηµένη προσέγγιση για να διαχειριστούµε την αβεβαιότητα που σχετίζεται µε µία απειλή και περιλαµβάνει µια σειρά ανθρώπινων δραστηριοτήτων όπως : η διατύπωση του κινδύνου, στρατηγικές ανάπτυξης για να τον διαχειριστούµε και αποφυγή του κινδύνου. Οι στρατηγικές περιλαµβάνουν την µεταφορά του κινδύνου, την αποφυγή του κινδύνου, την µείωση των αρνητικών συνεπειών του κινδύνου και την αποδοχή κάποιων ή όλων των συνεπειών ενός ιδιαίτερου κινδύνου. Ορισµένες παραδοσιακές διοικήσεις κινδύνου εστιάζουν σε κίνδυνους που απορρέουν από φυσικά ή νοµικά αίτια όπως για παράδειγµα φυσικές καταστροφές ή πυρκαγιά, ατυχήµατα, θάνατος και δικαστικές αγωγές. Η χρηµατοοικονοµική διοίκηση κινδύνου από την άλλη εστιάζει σε κινδύνους που µπορούν να διαχειριστούν χρησιµοποιώντας χρηµατοοικονοµικά εργαλεία. Ο σκοπός της διοίκησης κινδύνου είναι να µειώσει διαφορετικούς κινδύνους οι οποίοι σχετίζονται µε ένα προκαθορισµένο τοµέα σε αποδεκτό από την κοινωνία επίπεδο. Μπορεί να πρόκειται για πολυάριθµα είδη απειλών που προκαλούνται από το περιβάλλον, την τεχνολογία, τους ανθρώπους ή γενικά, για µια οντότητα διοίκησης κινδύνου, όπως ένα πρόσωπο, το προσωπικό ή µια επιχείρηση. 6

13 Στην ιδανική διοίκηση κινδύνου, θέτουµε σε προτεραιότητα τους κινδύνους µε τον παρακάτω συλλογισµό : οι κίνδυνοι µε τις µεγαλύτερες απώλειες και την µεγαλύτερη πιθανότητα εµφάνισης αντιµετωπίζονται πρώτα και οι κίνδυνοι µε µικρότερη πιθανότητα εµφάνισης και µικρότερες απώλειες αντιµετωπίζονται ύστερα. Στην πράξη η διαδικασία µπορεί να είναι πολύ δύσκολη και η εξισορρόπηση ανάµεσα σε κινδύνους µε µεγάλη πιθανότητα εµφάνισης αλλά µε µικρότερες απώλειες µπορεί να χειριστούν κατά εσφαλµένο τρόπο. Η διοίκηση κινδύνου αντιµετωπίζει επίσης δυσκολίες στο να προσδιορίσει τους πόρους που χρειάζονται. Αυτή είναι η έννοια του κόστους ευκαιρίας. Οι πόροι που απασχολούνται στην διοίκηση κινδύνου θα µπορούσαν αν απασχοληθούν σε πιο κερδοφόρες δραστηριότητες. Η ιδανική διοίκηση κινδύνου ελαχιστοποιεί τα έξοδα ενώ ταυτόχρονα µεγιστοποιεί την µείωση των αρνητικών συνεπειών των κινδύνων ΒΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ α Σχεδιασµός διαχείρισης κινδύνων Κατά τον σχεδιασµό της διαχείρισης κινδύνων θεµελιώνεται το φάσµα των κινδύνων. Η διαδικασία αυτή περιλαµβάνει τις παρακάτω ενέργειες : 1. τον προσδιορισµό του κινδύνου σε έναν συγκεκριµένο τοµέα ενδιαφέροντος 2. το σχεδιασµό του υπόλοιπου της διαδικασίας 3. την αποτύπωση των παρακάτω : του κοινωνικού πλαισίου της διοίκησης κινδύνου την ταυτότητα και τους σκοπούς των επηρεαστών (stakeholder) 7

14 τη βάση πάνω στην οποία οι κίνδυνοι µπορούν να εκτιµηθούν και τους περιορισµούς 4. τον προσδιορισµό ενός πλαισίου για τις δραστηριότητες 5. την ανάπτυξη και την ανάλυση των κινδύνων που εµπλέκονται στην διαδικασία 6. τον µετριασµό των κινδύνων που χρησιµοποιούν διαθέσιµους τεχνολογικούς, ανθρώπινους και επιχειρησιακούς πόρους β Προσδιορισµός των κινδύνων Αφού πρώτα θεµελιωθεί το φάσµα, το επόµενο βήµα στην διαδικασία διοίκησης του κινδύνου είναι να προσδιοριστούν ενδεχόµενοι κίνδυνοι. Οι κίνδυνοι είναι γεγονότα τα οποία όταν προκύψουν δηµιουργούν προβλήµατα. Η εξακρίβωση των κινδύνων µπορεί να ξεκινήσει από την πηγή του προβλήµατος ή µε το πρόβληµα αυτό κάθε αυτό. Ανάλυση πηγών (Source analysis) : οι πηγές ενός κίνδυνου µπορεί να είναι εσωτερικές ή εξωτερικές του συστήµατος στο οποίο στοχεύει η διοίκηση κινδύνου. Παραδείγµατα πηγών κινδύνου είναι οι stakeholders ενός έργου, οι εργαζόµενοι σε µια επιχείρηση ή ο καιρός πάνω από ένα αεροδρόµιο Ανάλυση προβλήµατος (Problem analysis) : οι κίνδυνοι σχετίζονται µε εξακριβωµένες απειλές. Για παράδειγµα : την απειλή να χάσουµε χρήµατα, την απειλή της κατάχρησης απόρρητων πληροφοριών ή την απειλή ατυχηµάτων. Οι απειλές µπορεί να υπάρχουν σε διάφορες οντότητες, µε ποιο σηµαντικές τους stakeholders, τους πελάτες και νοµικά πρόσωπα όπως το κράτος. 8

15 Όταν η πηγή ενός προβλήµατος είναι γνωστή, τα ενδεχόµενα ότι η πηγή µπορεί να προκύψει ήτα ενδεχόµενα που µπορεί να οδηγήσουν σε ένα πρόβληµα µπορούν να διερευνηθούν. Για παράδειγµα : αν οι stakeholders αποσύρονται κατά την διάρκεια ενός έργου µπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τµήµατα του έργου, απόρρητες πληροφορίες µπορεί να κλαπούν από εργαζόµενους ακόµα και σε ένα κλειστό δίκτυο. Η µέθοδος που έχει επιλεγεί για την εξακρίβωση κινδύνων µπορεί να εξαρτάται από την κουλτούρα, τις πρακτικές της αγοράς και την ανεκτικότητα. Οι µέθοδοι της εξακρίβωσης είναι δηµιουργηµένες µε οδηγούς ή µέσω της ανάπτυξης οδηγών για την εξακρίβωση πηγής, προβλήµατος ή γεγονότος. Κοινές µέθοδοι εξακρίβωσης κινδύνων είναι : εξακρίβωση κινδύνου βάση των στόχων (Objectives-based risk identification). Οι επιχειρήσεις κ οι οµάδες έργων έχουν στόχους. Κάθε ενδεχόµενο που µπορεί να θέτει σε κίνδυνο την επίτευξη ενός στόχου µερικά ή ολικά αναγνωρίζεται ως κίνδυνος. εξακρίβωση κινδύνου βασισµένη σε ένα σενάριο (Scenario-based risk identification) Σε αυτή την µέθοδο δηµιουργούνται διαφορετικά σενάρια. Τα σενάρια µπορεί να είναι εναλλακτικοί τρόποι να πετύχουµε έναν στόχο ή µια ανάλυση της αλληλεπίδρασης δυνάµεων, για παράδειγµα, σε µία αγορά. Κάθε ενδεχόµενο που οδηγεί σε ένα ανεπιθύµητο εναλλακτικό σενάριο αναγνωρίζεται ως κίνδυνος εξακρίβωση κινδύνου βασισµένη στη ταξινοµία (Taxonomy-based risk identification) Η ταξινοµία σε αυτή την µέθοδο είναι µια κατάρρευση πιθανών πηγών κινδύνου. Βασισµένη στην ταξινοµία και την γνώση των καλύτερων 9

16 πρακτικών ένα ερωτηµατολόγιο συντάσσεται. Οι απαντήσεις αποκαλύπτουν κινδύνους. έλεγχος κοινών κινδύνων (Common-risk Checking) Σε ορισµένες αγορές υπάρχουν διαθέσιµες λίστες µε γνωστούς κινδύνους. Κάθε κίνδυνος στην λίστα µπορεί να ελεγχθεί αν εφαρµόζεται σε µια συγκεκριµένη κατάσταση. Ένα παράδειγµα γνωστών κινδύνων στην αγορά λογισµικού είναι η λίστα Common Vulnerability and Exposures list η οποία βρίσκεται στον διαδικτυακό τόπο χαρτογράφηση κινδύνων (risk charting)αυτή η µέθοδος συνδυάζει τις παραπάνω µεθόδους βάζοντας σε πίνακες τους πόρους ενώ πραγµατοποιείται ο κίνδυνος, τις απειλές που παρουσιάζονται γι αυτούς τους πόρους,προσδιορίζει συντελεστές οι οποίοι µπορεί να αυξάνουν ή να µειώνουν τον κίνδυνο και τις συνέπειες που είναι επιθυµητό να αποφευχθούν. ηµιουργείται µια µήτρα βάσει αυτών των πινάκων η οποία διευκολύνει µια ποικιλία προσεγγίσεων. Κάποιος µπορεί να ξεκινήσει µε του πόρους και να εκτιµήσει τις απειλές στις οποίες εκτίθονται και τις συνέπειες κάθε απειλής. Εναλλακτικά κάποιος µπορεί να ξεκινήσει µε τις απειλές και να εξετάσει ποιους πόρους θα επηρεάσουν ή να ξεκινήσει µε τις συνέπειες και να καθορίσει ποιος συνδυασµός απειλών και πόρων µπορεί να τις προξενήσει γ Εκτίµηση των κινδύνων Από την στιγµή που οι κίνδυνοι έχουν εξακριβωθεί πρέπει να εκτιµηθούν ως προς τη ενδεχόµενη σοβαρότητα της απώλειας και ως προς την πιθανότητα επέλευσης. Αυτές οι ποσότητες µπορεί να είναι είτε απλό να υπολογιστούν, όπως στην περίπτωση 10

17 του υπολογισµού της αξίας ενός χαµένου κτιρίου, είτε αδύνατο να γνωρίζουµε σίγουρα,όπως στην περίπτωση της πιθανότητας να συµβεί ένα απίθανο ενδεχόµενο. Παρόλα αυτά στην διαδικασία της εκτίµησης είναι σηµαντικό να κάνουµε τις καλύτερες πιθανές βάσιµες υποθέσεις έτσι ώστε να δώσουµε ορθά προτεραιότητα στην εφαρµογή του risk management plan. Η θεµελιώδης δυσκολία στην εκτίµηση του κινδύνου (risk assessment) είναι να καθοριστεί το ποσοστό εµφάνισης από την στιγµή που δεν είναι διαθέσιµη στατιστική πληροφορία σε όλα τα είδη παλιών περιστατικών. Επίσης, η εκτίµηση της σοβαρότητας των συνεπειών είναι συχνά δύσκολη για αυλά περιουσιακά στοιχεία. Η αποτίµηση των περιουσιακών στοιχείων είναι ένα άλλο ερώτηµα που πρέπει αν τεθεί. Συνεπώς, εµπεριστατωµένες απόψεις και διαθέσιµα στατιστικά είναι πρωταρχικές πηγές πληροφόρησης. Παρόλα αυτά, η εκτίµηση του κινδύνου (risk assessment) πρέπει να προσφέρει τέτοια πληροφόρηση στην διοίκηση της επιχείρησης έτσι ώστε οι πρωταρχικοί κίνδυνοι να είναι εύκολο να γίνουν κατανοητοί και οι αποφάσεις της διοίκησης κινδύνου (risk management decisions) να είναι σε προτεραιότητα. Όµως, υπάρχουν αρκετές θεωρίες και απόπειρες να ποσοτικοποιηθούν οι κίνδυνοι. Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές φόρµουλες κινδύνου αλλά η περισσότερο αποδεκτή φόρµουλα ποσοτικοποίησης κινδύνου είναι η εξής : Rate of occurrence multiplied by the impact of the event equals risk Πιθανότητα εµφάνισης επί τη επίπτωση από το ενδεχόµενο ίσον κίνδυνος Μεταγενέστερη έρευνα έδειξε ότι τα οικονοµικά οφέλη της διοίκησης κινδύνου εξαρτώνται λιγότερο στην φόρµουλα που χρησιµοποιείται αλλά περισσότερο στην συχνότητα και στο πώς πραγµατοποιείται η εκτίµηση κινδύνου (risk assessment). 11

18 Στις επιχειρήσεις είναι επιτακτικό να είναι ικανές να παρουσιάζουν τα πορίσµατα της εκτίµησης κινδύνου σε οικονοµικούς όρους. Ο Ρόµπερτ Κάουντρευ πρότεινε µια φόρµουλα για να παρουσιάζονται κίνδυνοι σε οικονοµικούς όρους. Η φόρµουλα του Κάουντρευ έγινε αποδεκτή ως η επίσηµη µέθοδος ανάλυσης κινδύνου στις Ηνωµένες Πολιτείες. Η φόρµουλα προτείνει τον υπολογισµό των ετησίων προσδοκιών ζηµιάς και συγκρίνει την αναµενόµενη αξία ζηµιάς µε το κόστος εφαρµογής ελέγχου ασφαλείας (cost-benefit analysis) δ Στρατηγικές αντιµετώπισης των κινδύνων Αφού πρώτα προσδιοριστούν και εκτιµηθούν οι κίνδυνοι όλες οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται για την αντιµετώπισή τους εµπίπτουν σε µία οι περισσότερες από τις παρακάτω κατηγορίες : Avoidance (eliminate) Αποφυγή Reduction (mitigate) Μείωση Transference (outsource or insure) Μεταφορά Retention (accept and budget) Αποδοχή Risk avoidance Η δραστηριότητα η οποία µπορεί να εµπεριέχει κίνδυνο δεν πραγµατοποιείται. Ένα παράδειγµα είναι να µην αγοραστεί ένα ακίνητο ή µια επιχείρηση για να µην επιβαρυνθεί κάποιος µε την ευθύνη που προκύπτει από αυτή την ενέργεια. Ένα άλλο παράδειγµα είναι να µην πετάξει κανείς µε αεροπλάνο έτσι ώστε να µην διατρέχει τον κίνδυνο αεροπειρατείας. Η αποφυγή µπορεί να φαίνεται ιδανικός τρόπος αντιµετώπισης 12

19 του κινδύνου για όλους τους κινδύνους, αλλά το να αποφεύγουµε τους κινδύνους σηµαίνει επίσης ότι χάνουµε το ενδεχόµενο όφελος που θα είχαµε αν είχαµε αποδεχτεί τον κίνδυνο. Το να µην αγοραστεί µια επιχείρηση για να αποφευχθεί ο κίνδυνος ζηµιών επίσης αποφεύγεται η πιθανότητα να πραγµατοποιηθούν κέρδη. Risk reduction Η µέθοδος αυτή σηµαίνει ότι µειώνεται η σοβαρότητα ή η πιθανότητα ζηµιάς από το να συµβεί. Ένα παράδειγµα είναι οι πυροσβεστήρες οι οποίοι µειώνουν τον κίνδυνο ζηµιών από φωτιά. Οι σύγχρονες εξελίξεις στον τοµέα του λογισµικού (software) µειώνουν τον κίνδυνο αναπτύσσοντας και παραδίδοντας λογισµικό αυξητικά. Οι τελευταίες εξελίξεις στον τοµέα των µεθοδολογιών υστερούν στο γεγονός ότι απλά παραδίδουν λογισµικό στην τελική φάση ανάπτυξης, τα όσα προβλήµατα δηµιουργήθηκαν στις προηγούµενες φάσεις σήµαιναν δαπανηρή επιδιόρθωση και συχνά έθεταν σε κίνδυνο όλο το έργο. Με το να αναπτύσσονται κατ επανάληψη, τα έργα λογισµικού µπορούν να περιορίσουν την προσπάθεια που δαπανήθηκε σε µια απλή επιδιόρθωση. Το outsourcing µπορεί να αποτελέσει ένα παράδειγµα µείωσης του κινδύνου (risk reduction) αν ο outsourcer µπορεί να επιδείξει µεγαλύτερη ικανότητα στο να διαχειρίζεται ή στο να µειώνει κινδύνους. Σε αυτή την περίπτωση οι επιχειρήσεις outsource µόνο κάποιες από τις τµηµατικές τους ανάγκες. Για παράδειγµα. Μια επιχείρηση µπορεί να outsource µόνο την ανάπτυξη λογισµικού της, την κατασκευή κάποιον υλικών, ή τις ανάγκες υποστήριξης πελατών σε µια άλλη επιχείρηση, ενώ 13

20 ταυτόχρονα να χειρίζεται την διοίκηση της επιχείρησης η ίδια. Με αυτό τον τρόπο, η επιχείρηση µπορεί να συγκεντρωθεί περισσότερο στην ανάπτυξη της επιχείρησης χωρίς να χρειάζεται να ασχολείται περαιτέρω µε θέµατα όπως η διαδικασία κατασκευής, ή η εύρεση προσωπικού για ένα τηλεφωνικό κέντρο. Risk retention Η αποδοχή του κινδύνου σηµαίνει να αποδέχεται κανείς την ζηµιά όταν προκύπτει. Η προσωπική ασφάλιση εµπίπτει σε αυτή την κατηγορία. Η αποδοχή του κινδύνου είναι µια πραγµατοποιήσιµη στρατηγική όταν πρόκειται για µικρούς κινδύνους για τους οποίους το κόστος ασφάλισης σε σχέση µε τον κίνδυνο θα ήταν µεγαλύτερο διαχρονικά από την συνολική υφισταµένη ζηµιά. Όλοι οι κίνδυνοι που δεν αποφεύγονται ή µεταφέρονται γίνονται αποδεκτοί εξ ορισµού. Αυτό περιλαµβάνει κινδύνους που είναι τόσο µεγάλοι ή καταστροφικοί που είτε δεν µπορούν να ασφαλιστούν ή τα ασφάλιστρα είναι πολύ µεγάλα. Ο πόλεµος αποτελεί ένα παράδειγµα που η περιουσία και οι κίνδυνοι είναι αδύνατον να ασφαλιστούν, άρα η ζηµιά γίνεται αποδεκτή. Επίσης κάθε ποσό πιθανής ζηµιάς που ξεπερνά το ασφαλιστικό ποσό είναι κίνδυνος που γίνεται αποδεκτός. Αυτό µπορεί επίσης να γίνει αποδεκτό αν η πιθανότητα µιας πολύ µεγάλης απώλειας είναι µικρή, ή αν το κόστος ασφάλισης για µεγαλύτερη κάλυψη είναι τόσο µεγάλο και θα µπορεί να εµποδίσει σηµαντικά τους στόχους της επιχείρησης. Risk Transference Πολλοί τοµείς έχουν αντιµετωπίσει την ασφάλιση ως µεταφορά του κινδύνου. Αυτή είναι µια λανθασµένη θεώρηση. Η ασφάλιση είναι ένας µηχανισµός αποζηµίωσης ενός µελλοντικού γεγονότος. Αυτό σηµαίνει, ακόµα και αν µια πολιτική ασφάλισης έχει 14

21 διενεργηθεί δεν σηµαίνει ότι ο κίνδυνος έχει µεταφερθεί. Για παράδειγµα, µια ασφάλιση προσωπικού ατυχήµατος δεν µεταφέρει τον κίνδυνο ενός αυτοκινητιστικού ατυχήµατος στην ασφαλιστική εταιρία. Ο κίνδυνος συνεχίζει να διατρέχει το πρόσωπο το οποίο ασφαλίζεται. Η πολιτική της ασφάλισης απλά προβλέπει ότι αν ένα ατύχηµα συµβεί κάποια αποζηµίωση θα πληρωθεί στον ασφαλισµένο ίσης αναλογίας µε την ζηµιά που προκλήθηκε. Κάποιοι τρόποι να διαχειριστούµε τον κίνδυνο εµπίπτουν σε πολλές κατηγορίες. Οι συµπράξεις την µεταφοράς του κινδύνου τεχνικά διατηρούν τον κίνδυνο για την οµάδα, αλλά τον κατανέµουν σε όλα την οµάδα το οποίο συνεπάγεται µεταφορά σε κάθε ένα άτοµο που απαρτίζει την οµάδα. Αυτό διαφέρει από την παραδοσιακή ασφάλιση στο ότι το ασφάλιστρο ανταλλάσσεται ανάµεσα στα µέλη της οµάδας, αλλά οι ζηµιές αποτιµώνται για όλα τα µέλη της οµάδας ε ηµιουργία του σχεδίου διοίκησης κινδύνου Κατά την διαδικασία αυτή, συλλέγουµε κατάλληλες ρυθµίσεις και αντίµετρα για να εκτιµήσουµε κάθε κίνδυνο. Η µείωση του κινδύνου πρέπει να εγκριθεί από το κατάλληλο επίπεδο διοίκησης. Για παράδειγµα, ένας κίνδυνος που αφορά την εικόνα την επιχείρησης πρέπει να αποτελεί αντικείµενο µελέτης της ανώτερης βαθµίδας της διοίκησης ενώ η διοίκηση της πληροφορικής πρέπει να έχει την εξουσία να αποφασίσει σε κινδύνους που αφορούν την απειλή από ιούς στους υπολογιστές. Το σχέδιο διοίκησης κινδύνου (risk management plan) πρέπει να προτείνει εφαρµόσιµους και αποτελεσµατικούς ελέγχους ασφαλείας για την διαχείριση των κινδύνων. Για παράδειγµα, ένας ανιχνευµένος υψηλός κίνδυνος ιών σε υπολογιστές πρέπει να µειωθεί µε την απόκτηση και την εφαρµογή αντιιικού λογισµικού. Ένα καλό 15

22 σχέδιο διοίκησης κινδύνου πρέπει να περιλαµβάνει ένα χρονοδιάγραµµα για έλεγχο εφαρµογής και υπεύθυνα άτοµα για αυτές τις ενέργειες. Σύµφωνα µε το ISO/IEC 27001, το στάδιο αµέσως µετά την φάση της εκτίµησης του κινδύνου (Risk Assessment phase) έγκειται στην προετοιµασία ενός σχεδίου αντιµετώπισης του κινδύνου, το οποίο πρέπει να εκθέτει τις αποφάσεις σχετικά µε το πώς κάθε ένας από τους προσδιορισµένους κινδύνους πρέπει να αντιµετωπιστεί. Η µείωση των κινδύνων συχνά σηµαίνει επιλογή ελέγχων ασφαλείας (security controls) οι οποίοι πρέπει να τεκµηριώνονται σε µια έγγραφη δήλωση ικανότητας εφαρµογής (statement of applicability), η οποία προσδιορίζει ποίοι συγκεκριµένοι σκοποί ελέγχου (control objectives) και έλεγχοι έχουν επιλεγεί και γιατί στ Εφαρµογή του σχεδίου διοίκησης των κινδύνων Σε αυτό το στάδιο ακολουθούµε όλες τις προβλεπόµενες µεθόδους για να µειωθεί η επίδραση του κινδύνου. Η αγορά ασφαλιστηρίων συµβολαίων για κινδύνους που έχει αποφασιστεί να µεταφερθούν σε έναν ασφαλιστή, η αποφυγή όλων των κινδύνων που µπορούν να αποφευχθούν χωρίς να θυσιαστούν οι στόχοι της επιχείρησης, η µείωση άλλων και η κράτηση των υπόλοιπων ζ Αναθεώρηση και αξιολόγηση του σχεδίου διοίκησης των κινδύνων Τα αρχικά σχέδια διοίκησης κινδύνου (risk management plans) δεν θα είναι ποτέ τέλεια. Η πρακτική, η εµπειρία και τα αποτελέσµατα απωλειών θα χρειάζονται αλλαγές στο σχέδιο και επιπλέον πληροφόρηση για να επιτραπεί να πραγµατοποιηθούν πιθανές νέες αποφάσεις στην αντιµετώπιση κινδύνων. 16

23 Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης των κινδύνων (risk analysis) και τα σχέδια διοίκησης (management plans) πρέπει να αναθεωρούνται περιοδικά. Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι γι αυτό : 1. για να εκτιµηθεί αν οι ήδη επιλεγµένοι έλεγχοι ασφαλείας είναι ακόµα εφαρµόσιµοι και αποτελεσµατικοί 2. για να εκτιµηθούν οι πιθανές αλλαγές σε επίπεδο κινδύνου. Για παράδειγµα, κίνδυνοι πληροφορίας είναι ένα καλό παράδειγµα ενός γρήγορα µεταβαλλόµενου επιχειρησιακού περιβάλλοντος ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Αν οι κίνδυνοι δεν έχουν σωστά εκτιµηθεί και καθοριστεί σε προτεραιότητα, µπορεί να δαπανηθεί άδικα χρόνος στο να ασχοληθούµε µε κινδύνους που δεν είναι πιθανό να εκδηλωθούν. Το να δαπανάται τόσος πολύς χρόνος για την εκτίµηση και την διοίκηση κινδύνων µε µικρή πιθανότητα εµφάνισης µπορεί να απασχολήσει άδικά πόρους που θα µπορούσαν αν χρησιµοποιηθούν επικερδώς. Ενδεχόµενα µε µικρή πιθανότητα εµφάνισης συµβαίνουν αλλά αν ο κίνδυνος είναι απίθανο σχεδόν να συµβεί είναι καλύτερα απλά να αποδεχτούµε τον κίνδυνο και να αντιµετωπίσουµε το αποτέλεσµα αν η ζηµιά προκληθεί στην πραγµατικότητα. Το να θέτουµε σε προτεραιότητα τόσο πολύ τις διαδικασίες της διοίκησης κινδύνου µπορεί να εµποδίσει µια επιχείρηση από το να ολοκληρώσει µια διαδικασία ή 17

24 να την ξεκινήσει. Αυτό είναι πραγµατικά αλήθεια αν άλλη εργασία διακόπτεται προσωρινά µέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία της διοίκησης κινδύνου. Είναι επίσης σηµαντικό να γίνει ο διαχωρισµός ανάµεσα στον κίνδυνο και στην αβεβαιότητα. Ο κίνδυνος µπορεί να µετρηθεί (Impacts*probability) ΤΟΜΕΙΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ α Enterprise risk management- επιχειρησιακή διοίκηση κινδύνου Η διοίκηση κινδύνου χρησιµοποιείται στην επιχειρησιακή χρηµατοοικονοµική, είναι η τεχνική για τον υπολογισµό, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των χρηµατοοικονοµικών ή επιχειρησιακών κινδύνων στον ισολογισµό µιας επιχείρησης. Στην επιχειρησιακή διοίκηση κινδύνου ένας κίνδυνος ορίζεται ως ένα πιθανό ενδεχόµενο το οποίο µπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις στην επιχείρηση. Η επίδραση του µπορεί να αφορά στην ύπαρξη της επιχείρησης, στους πόρους (εργαζόµενοι και κεφάλαιο), στα προϊόντα και υπηρεσίες, ή στους πελάτες της επιχείρησης, στην κοινωνία, σε άλλες αγορές ή στο περιβάλλον. Σε ένα χρηµατοοικονοµικό ίδρυµα, η επιχειρησιακή διοίκηση κινδύνου ορίζεται ως ο συνδυασµός του πιστωτικού κίνδυνου, του κινδύνου των επιτοκίων ή της διοίκησης ενεργητικού- παθητικού, του κινδύνου της αγοράς και του επιχειρησιακού κινδύνου. 18

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών 6. Διαχείριση Έργου Έκδοση των φοιτητών Εισαγωγή 1. Η διαδικασία της Διαχείρισης Έργου 2. Διαχείριση κινδύνων Επανεξέταση Ερωτήσεις Αυτοαξιολόγησης Διαχείριση του έργου είναι να βάζεις σαφείς στόχους,

Διαβάστε περισσότερα

Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας

Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Β ΑΘΗΝΑΣ Τα φωτοβολταϊκά είναι από τους πιο ανερχόμενους κλάδους της πράσινης οικονομίας Ομιλία στο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών Όλα δείχνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΟΙΚΗΣΗ [1]

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΟΙΚΗΣΗ [1] ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΟΙΚΗΣΗ [1] Οικονοµικός Σχεδιασµός είναι η διαδικασία πρόβλεψης της γενικής απόδοσης της επιχείρησης και η παροχή της βάσης λήψης αποφάσεων για τις µελλοντικές οικονοµικές απαιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ.

Περιεχόµενα. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής. Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων. Π.Σ. ιοίκησης. Κατηγορίες Π.Σ. Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Πληροφοριακά Συστήµατα: Κατηγορίες και Κύκλος Ζωής Περιεχόµενα Κατηγορίες Π.Σ. ιαχείρισης Πράξεων ιοίκησης Υποστήριξης Αποφάσεων Έµπειρα Συστήµατα Ατόµων και Οµάδων Ο κύκλος ζωής Π.Σ. Ορισµός Φάσεις Χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΟΥ PROJECT MANAGEMENT

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΟΥ PROJECT MANAGEMENT 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ - Τρόποι πρόληψης της αποτυχίας Η ΣΑΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΓΟΥ Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΓΩΝ 1. Διαχείριση έργων Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική αξιοποίηση της διαχείρισης έργων σαν ένα εργαλείο με το οποίο οι διάφορες επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Έργων (Project Management) Project Management

Διαχείριση Έργων (Project Management) Project Management Διαχείριση Έργων () Σκοπός Παρουσίασης Έννοιες, ορισμοί και ιστορική αναδρομή Διαχείρισης Έργων Τα στάδια και οι διαδικασίες ενός Έργου Ο Κύκλος Σχεδιασμού ενός Έργου Τεχνικές παρακολούθησης Έργων Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ERP Τι Είναι - Χαρακτηριστικά Οφέλη από την Εφαρµογή τους 2. Μεθοδολογική Προσέγγιση Επιλογής & Υλοποίησης Συστηµάτων ERP

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕNOΣ ΠΛΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕNOΣ ΠΛΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕNOΣ ΠΛΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα παρουσιαστούν Τα βασικά στάδια ανάπτυξης ενός πλάνου Η σχέση χρόνου - ανάπτυξης πλάνου 1 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ 1. Προγραµµατισµός 2.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του επαγγελματικού Κινδύνου

Διαχείριση του επαγγελματικού Κινδύνου Διαχείριση του επαγγελματικού Κινδύνου Η διαχείριση κινδύνου είναι κεντρικός πυρήνας της στρατηγικής διαχείρισης κάθε οργανισμού. Είναι η διεργασία με την οποία οι οργανισμοί προσεγγίζουν μεθοδικά τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο 1. Γενικά για την επιχείρηση Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5

Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5 Ποιότητα και Πρότυπα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Πρότυπα διαχείρισης Επιχειρηµατικών Κινδύνων Διάλεξη 5 Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τει Δυτικής Ελλάδας Μεσολόγγι Δρ. Α. Στεφανή ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 6 : Τύποι και διαχέιριση αποφάσεων Καραμάνης Κωνσταντίνος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες της ιοίκησης

Λειτουργίες της ιοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Θα παρουσιαστούν ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕNOΣ ΠΛΑΝΟΥ Τα βασικά στάδια ανάπτυξης ενός πλάνου ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η σχέση χρόνου - ανάπτυξης πλάνου Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ/ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ/01/00/30-06-2008 1/5 ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ Έκδοση: 01

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση έργων. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση

Διαχείριση έργων. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Διαχείριση έργων Στόχοι Ερμηνεία των κύριων εργασιών ενός διευθυντή έργου λογισμικού Παρουσίαση της διαχείρισης έργων λογισμικού και περιγραφή των χαρακτηριστικών που τη διακρίνουν Εξέταση του σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος.

1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος. 1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος. 2. Ποια από τις παρακάτω επιλογές δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση του μάκρο-περιβάλλοντος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1)

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1) 1 Προέλευση και ιστορία της Επιχειρησιακής Έρευνας Αλλαγές στις επιχειρήσεις Τέλος του 19ου αιώνα: βιομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα Καταγραφής του Κυβερνητικού Έργου - ΔΗΛΟΣ

Σύστημα Καταγραφής του Κυβερνητικού Έργου  - ΔΗΛΟΣ Σύστημα Καταγραφής του Κυβερνητικού Έργου http://delos.opengov.gr - ΔΗΛΟΣ Δευτέρα 11/1/2015 Παρουσίαση Ηλία Τζιώρα Μάθημα «Ηλεκτρονικές Συναλλαγές» Β Εξάμηνο ΜΒΑ Τεχνοοικονομικά Συστήματα ΤΟ ΔΗΛΟΣ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει. στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Οι βασικές Αρχές της Ποιότητας: Πως εφαρμόζεται το ISO 9001;

ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει. στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Οι βασικές Αρχές της Ποιότητας: Πως εφαρμόζεται το ISO 9001; ISO 9001:2015 - Τι αλλάζει στο νέο Πρότυπο; Τι είναι το ISO 9001; Το πρότυπο ISO 9001 είναι το πλέον διαδεδομένο πρότυπο διαχείρισης της ποιότητας, που θέτει τις απαιτήσεις με τις οποίες πρέπει να λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ. Ανάπτυξη Ολοκληρωµένου Συστήµατος Μέτρησης και ιαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου

ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ. Ανάπτυξη Ολοκληρωµένου Συστήµατος Μέτρησης και ιαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Ανάπτυξη Ολοκληρωµένου Συστήµατος Μέτρησης και ιαχείρισης Πιστωτικού Κινδύνου 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µέτρηση και διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου για τις Επιχειρήσεις αλλά και τα Χρηµατοπιστωτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ 100% ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LED ΚΑΙ ΑΠΟΠΛΗΡΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 1 Περιεχόμενα 1. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά Στοιχεία Διαχείρισης Έργων

Βασικά Στοιχεία Διαχείρισης Έργων Βασικά Στοιχεία Διαχείρισης Έργων Ενότητα 4- Σχεδιασμός της ποιότητας και της διαχείρισης κινδύνου Δρ. Δημήτριος Τσέλιος Καθηγητής Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Τ.Ε.- ΤΕΙ Θεσσαλίας Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Certified Engineer Manager (CEM)

Certified Engineer Manager (CEM) Certified Engineer Manager (CEM) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα

Διαβάστε περισσότερα

RISK BASED INTERNAL AUDIT ΚΑΙ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΠΔΤΕ 2577/2006)

RISK BASED INTERNAL AUDIT ΚΑΙ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΠΔΤΕ 2577/2006) RISK BASED INTERNAL AUDIT ΚΑΙ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΠΔΤΕ 2577/2006) Δομή Παρουσιάσεως ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Θεσμικό περιβάλλον. Ορισμός κινδύνων και κριτήρια Σύνδεση κινδύνων με το ΣΕΕ Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ»

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Διπλωματική Εργασία «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ» ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Διπλωματική Εργασία «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ» της ΕΛΛΗΣ ΠΛΑΤΣΙΟΥΡΗ Υποβλήθηκε ως απαιτούμενο για την απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Τεχνικές Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Σ ΕΠ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΕΡΓΩΝ»

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Σ ΕΠ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΕΡΓΩΝ» Σελ.: 1 Από: 8 ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Σ ΕΠ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΕΡΓΩΝ ( Π.3.3) 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας διαδικασίας είναι η περιγραφή της µεθοδολογίας που ακολουθείται για τον καθορισµό των απαιτήσεων, σχεδιασµού

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχεδιασμός και η. συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής

Ο σχεδιασμός και η. συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής Ο σχεδιασμός και η συγγραφή σεναρίων και το ζήτημα της επιλογής Χρήστος Θ. Κουσιδώνης, Φεβρουάριος 2016 Γιατί τα σενάρια? Ποιον χρονικό ορίζοντα? Πως επιλέγουμε? - 1 Γιατί κάνουμε σενάρια Τι είναι το σενάριο?

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους ΠΜΣ: «Παραγωγή και ιαχείριση Ενέργειας» ιαχείριση Ενέργειας και ιοίκηση Έργων Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους Επ. Καθηγητής Χάρης ούκας, Καθηγητής Ιωάννης Ψαρράς Εργαστήριο Συστημάτων Αποφάσεων & ιοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (ΤΕΕ, )

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (ΤΕΕ, ) ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (ΤΕΕ, 12-14.12.2012) ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2004/35/ΕΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Δ. Χατζηδάκης*, I. Παναγόπουλος*,

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Στρατηγική. Αριστοµένης Μακρής

Επιχειρησιακή Στρατηγική. Αριστοµένης Μακρής Στρατηγική Εφαρµογή ιαχείριση κατά την καθηµερινή λειτουργία Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρµενίζουµε Μέτρηση και αξιολόγηση απόδοσης 1. Πρωταρχικά πρέπει να καθοριστούν τα επιθυµητά επίπεδα απόδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ορισμός Επιχειρηματικός Σχεδιασμός είναι η διαδικασία εκπόνησης ενός σχεδίου που υλοποιεί μια επιχειρηματική ιδέα από έναν ή περισσότερους επιχειρηματίες και τους συνεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Διαχείριση και Επίλυση Κρίσεων

Επικοινωνία, Διαχείριση και Επίλυση Κρίσεων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επικοινωνία, Διαχείριση και Επίλυση Κρίσεων Ενότητα 4: Σύγχρονα Μοντέλα Διαχείρισης Κρίσεων Παναγιώτου Νικόλαος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Είναι η υπόθεση ότι μια ομάδα ανθρώπων έχει τη δυνατότητα να παράγει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία, με τρόπο τέτοιο που: Να υπάρχουν αρκετοί καταναλωτές,

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt

a) Frederick Taylor b) Henri Fayol c) Max Weber d) Gantt ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 (Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ) Να σηµειώσετε µε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Ο Gantt υποστήριξε την ανάγκη για ανάπτυξη της συνεργασίας και της κατανόησης µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Πρότυπα διαχείρισης έργου 46

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Πρότυπα διαχείρισης έργου 46 Περιεχόμενα Πρόλογος Σημείωμα του συγγραφέα Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη διαχείριση έργου 18 1. Τι είναι έργο; 21 2. Έργο εναντίον γραμμής παραγωγής 23 3. Τύποι έργων 26 4. Τι είναι διαχείριση έργου; 29 5.

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard Μέρος Ι

Balanced Scorecard Μέρος Ι Οργάνωση Παραγωγής & ιοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Κοστολόγηση Επιχειρήσεων & Λήψη Αποφάσεων Κεφάλαιο 13 Balanced Scorecard Μέρος Ι Νικόλαος Α. Παναγιώτου 2004 ΕΜΠ Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

H Λήψη των Αποφάσεων. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Λήψη των Αποφάσεων. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Λήψη των Αποφάσεων Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Πως λαμβάνονται οι αποφάσεις Η λήψη αποφάσεων είναι η επιλογή μίας λύσης μεταξύ εναλλακτικών προτάσεων που έχουμε στην διάθεση μας. Η άποψη αυτή παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων Ένα αθλητικό κέντρο για να λειτουργεί οµαλά και αποτελεσµατικά χρειάζεται να ληφθούν υπόψη συγκεκριµένες λειτουργικές περιοχές Ασφάλεια Αθλητικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων

Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Ενότητα 3: : Ασφάλεια Βιολογικών Τροφίμων Διάλεξη 3.6 : Εφαρμογή συστημάτων HACCP και ISO στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων Εργαστήριο Πληροφορικής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών http://infolab.aua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Έργων. Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου

Διαχείριση Έργων. Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου Διαχείριση Έργων Ενότητα 7: Εκτέλεση, παρακολούθηση και έλεγχος έργου Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ 241 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ ΡΑΣΗΣ Η επιτυχής υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδιασµού στη βάση των σχεδίων δράσης που έχουν αναπτυχθεί, προϋποθέτει την ύπαρξη αποτελεσµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Εισαγωγή. I. Εξώφυλλο. II. Εισαγωγική Σελίδα. III. Περιεχόμενα. IV. Executive Summary

Γενική Εισαγωγή. I. Εξώφυλλο. II. Εισαγωγική Σελίδα. III. Περιεχόμενα. IV. Executive Summary Business Plan Γενική Εισαγωγή I. Εξώφυλλο II. Εισαγωγική Σελίδα III. Περιεχόμενα IV. Executive Summary 1 Εσωτερική Ανάλυση 1.1 Περιγραφή της επιχείρησης 1.2 Προϊόντα / Υπηρεσίες 1.3 Τοποθεσία 1.4 Ανθρώπινο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση έργων. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση

Διαχείριση έργων. Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Διαχείριση έργων Στόχοι Ερμηνεία των κύριων εργασιών ενός διευθυντή έργου λογισμικού Παρουσίαση της διαχείρισης έργων λογισμικού και περιγραφή των χαρακτηριστικών που τη διακρίνουν Εξέταση του σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ-ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΜΗ-ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα παρουσιαστούν οι φορείς που µπορούν να διοικήσουν ένα αθλητικό κέντρο Το µάνατζµεντ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας 1 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ HACCP Αρχή 1η: Προσδιορισµός των πιθανών κινδύνων που σχετίζονται µε την παραγωγή τροφίµων σε όλα τα στάδια, από την ανάπτυξη και τη συγκοµιδή των πρώτων υλών, την παραγωγική διαδικασία, την

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Έργων Πληροφορικής - Τηλεπικοινωνιών

Διοίκηση Έργων Πληροφορικής - Τηλεπικοινωνιών Διοίκηση Έργων Πληροφορικής - Τηλεπικοινωνιών ΔΗΜΗΤΡΑ ΤΖΙΓΚΟΥ Λ Ε Υ Κ Α Δ Α 2 0 1 2 (1/2) Ένα έργο (project) Πληροφορικής είναι ένα σύνολο από δραστηριότητες, δηλαδή εργασίες που η υλοποίηση τους απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (GIS) στη διαχείριση καταστροφών

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (GIS) στη διαχείριση καταστροφών Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (GIS) στη διαχείριση καταστροφών Χρίστος Χαλκιάς ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ - ΜΠΣ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΙΑΧΕΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΏΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 12 :Διαδικασίες και Συστήµατα Ελέγχου Καραμάνης Κωνσταντίνος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ελεγκτικής. ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας)

Ελεγκτικής. ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Management Information Systems Εργαστήριο 2 Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Προσοµοίωση (Simulation) και τυχαίες µεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας

Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας Σχεδιασµός Οικολογικού ιαµεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας Σωτηρία ριβάλου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Εργονοµίας Συστήµατα διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ. www.en-come.com

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ. www.en-come.com ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ / ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ / ΤΕΧΝΙΚΉ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ / ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ / ΒΕΛΤΊΩΣΗ ΑΠΌΔΟΣΗΣ / ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΆΣΕΩΝ GR www.en-come.com ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προπαρασκευαστική δράση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Προπαρασκευαστική δράση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Προπαρασκευαστική δράση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Υφιστάμενη και επιθυμητή κατάσταση του οικονομικού δυναμικού σε περιοχές εκτός της περιοχής της ελληνικής πρωτεύουσας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτή η προπαρασκευαστική

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι,

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι, Ομιλία της Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Τίνας Μπιρμπίλη, στο 14 ο Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2009 Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων Πίνακας Περιεχομένων Πρόλογος 15 Πρώτο Μέρος: Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα....19 Κεφάλαιο 1 ο : Έννοια του Συστήματος 1.1 Τι είναι Σύστημα... 21 1.2 Αλληλεπίδραση Συστημάτων... 22 1.3 Κατηγοριοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής

Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής Καθηµερινά αντιµετωπίζουµε εξαιρετικές επιχειρηµατικές ευκαιρίες ευφυώς µεταµφιεσµένες σε άλυτα προβλήµατα. J.W. Gardner. Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ Τα ακόλουθα κριτήρια επιλογής έργων θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση των προτάσεων που θα υποβληθούν στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: Οικονοµικές, Εµπορικές και Παραγωγικές Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία ΔΕΟ 11. www.arnos.gr www.oktonia.com www.uni-learn.gr

Εργασία ΔΕΟ 11. www.arnos.gr www.oktonia.com www.uni-learn.gr Εργασία ΔΕΟ 11 1.1 Προγραμματισμός είναι η λειτουργία του προσδιορισμού των αντικειμενικών στόχων ενός οικονομικού οργανισμού και των μέσων που απαιτούνται για την υλοποίησή τους. Ενώ ο σχεδιασμός αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 435: ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Ακαδηµαϊκό Έτος 2004 2005, Χειµερινό Εξάµηνο 2 Η ΟΜΑ ΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΡΧΙΚΗΣ Ι ΕΑΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007. Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan)

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007. Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007 Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Ομιλητής: Γιάννης Nάνος Διευθύνων Σύμβουλος Κεντρικής Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

O ΕΙΚΤΗΣ PRICE EARNINGS GROWTH (P.E.G.)

O ΕΙΚΤΗΣ PRICE EARNINGS GROWTH (P.E.G.) INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL O ΕΙΚΤΗΣ PRICE EARNINGS GROWTH (P.E.G.) Με την ευγενική χορηγία O δείκτης αποτίµησης που συνδυάζει το λόγο «Τιµή προς Κέρδη ανά Μετοχή» µε τους διαχρονικούς ρυθµούς

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρείες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Εταιρείες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Μέρος 13 Εταιρείες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Ανάπτυξη νέων προϊόντων-υπηρεσιών 13.1.1 Χρηµατοδότηση λειτουργίας Έρευνας & Ανάπτυξης (Ε&Α): A. εν υπάρχει προϋπολογισµός για Ε&Α. Η λειτουργία της

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος

Διοικητική Επιστήμη. Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διοικητική Επιστήμη Ενότητα # 3: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγµατα ωριµότητας. Παραδείγµατα Υποδειγµάτων Ωριµότητας

Υποδείγµατα ωριµότητας. Παραδείγµατα Υποδειγµάτων Ωριµότητας Υποδείγµατα ωριµότητας Γραµµική προσέγγιση διαδοχικών αναγνωρίσιµων καταστάσεων ενός γενικότερου σύνθετου υποδείγµατος. Σε αντίφαση µε την παραδοχή της χαοτικής εξέλιξης της πολυπλοκότητας. Οδηγός για

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιοργάνωση στους Οργανισμούς

Αναδιοργάνωση στους Οργανισμούς Περιεχόμενα Μέρους Α Αναδιοργάνωση στους Οργανισμούς Αναδιοργάνωση ιαδικασιών Οργανισμών με έμφαση στη ημόσια ιοίκηση (Public Sector BPR) - Μέρος Α - 1) Ορισμοί 2) Τα αναμενόμενα οφέλη από την αναδιοργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Επισκόπηση. Διοίκηση Έργων Πληροφορικής ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Μεσολόγγι)

Γενική Επισκόπηση. Διοίκηση Έργων Πληροφορικής ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Μεσολόγγι) Γενική Επισκόπηση Διοίκηση Έργων Πληροφορικής ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τµήµα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Μεσολόγγι) Έργο Ø «Ένα προσωρινό εγχείρημα που στοχεύει στη δημιουργία ενός μοναδικού προϊόντος, υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα. Motor Challenge

Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα. Motor Challenge ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και Μεταφορών Προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας & Διαχείριση Ζήτησης Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Motor Challenge Ενότητα Συστημάτων Συμπιεσμένου Αέρα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα αναλυθούν οι βασικές έννοιες που σχετίζονται µε τη διοίκηση οργανισµών Θα παρουσιαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων Πίνακας Περιεχομένων Πρόλογος...13 Πρόλογος του Συγγραφέα...15 Κεφάλαιο 1: Βασικές Έννοιες της Διοίκησης - Διαχείρισης Έργου...19 1.1 Λειτουργία, Έργο, Πρόγραμμα...19 1.2 Οι Εμπλεκόμενοι στο Έργο...21

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Εργασιών. Στρατηγικές Ευκαιρίες

Πλαίσιο Εργασιών. Στρατηγικές Ευκαιρίες 1 Πλαίσιο Εργασιών Στρατηγικές Κατευθύνσεις του Οργανισµού 2 3 Στρατηγικές Κατευθύνσεις των ΠΣ Κρίσιµοι Παράγοντες Επιτυχίας του Οργανισµού Κρίσιµοι Παράγοντες Επιτυχίας των ΠΣ 4 Βραχυχρόνια Στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού

Σύµφωνα µε την Υ.Α /Γ2/ Εξισώσεις 2 ου Βαθµού. 3.2 Η Εξίσωση x = α. Κεφ.4 ο : Ανισώσεις 4.2 Ανισώσεις 2 ου Βαθµού Σύµφωνα µε την Υ.Α. 139606/Γ2/01-10-2013 Άλγεβρα Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΛ Ι. ιδακτέα ύλη Από το βιβλίο «Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου» (έκδοση 2013) Εισαγωγικό κεφάλαιο E.2. Σύνολα Κεφ.1

Διαβάστε περισσότερα

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ : ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α.

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ «ΣΕΒΕΖΟ ΙΙ» ρ. Γ.Α. Παπαδάκης Τµήµα Μηχανικών Παραγωγής και ιοίκησης, Πολυτεχνείο Κρήτης Πολυτεχνειούπολη

Διαβάστε περισσότερα