Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ TOTPKOT*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ TOTPKOT*"

Transcript

1 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ TOTPKOT* Στον πρώτο χρόνο της βασιλείας του Νικηφόρου εκδηλώνεται ή επανάσταση τοΰ στρατηγού Βαρδάνη, τοΰ επονομαζόμενου Τούρκου (19 'Ιουλίου 803). Το γεγονός παραδίδεται άπο τις αφηγηματικές πηγές, οι όποιες είναι 'ιδιαίτερα φειδωλές σε πληροφορίες γιά τη δραστηριότητα τοΰ Βαρδάνη πριν άπο το 803 Χ. Α'. Καταγωγή και αξιώματα Το όνομα Βαρδάνης είναι αρμενικό και αρκετά διαδεδομένο στη βυζαντινή κοινωνία 2. 'Αξίζει να σημειώσουμε οτι τά κείμενα προσδίδουν στον Βαρδάνη τήν προσωνυμία «Τούρκος» με τήν έναρξη της επανάστασης, ενώ αντίθετα ή προσωνυμία αυτή λείπει άπο τά γεγονότα πού αναφέρονται πριν άπο τον 'Ιούλιο του Πρόκειται λοιπόν για προσωνυμικο επίθετο, πού οί χρονογράφοι το χρησιμοποίησαν για να αποδώσουν τή σφετεριστική διάθεση και τις ανατρεπτικές ενέργειες του πρωταίτιου της επανάστασης" ακόμα είναι ενδεικτικό της μη καθαρά βυζαντινής καταγωγής του Βαρδάνη Τούρκου. Το θέμα της καταγωγής του δεν απασχολεί τις πηγές, άλλα και ή προσωνυμία «Τούρκος» δέ διευκρινίζει τον τόπο προέλευσης του. Ή πληροφορία πού δίνει ό Θεοφάνης, τους Τούρκους εκ της έώας, ους Χαζάρεις όνομάζονσιν*, επιτρέπει να υποθέσουμε οτι ό Βαρδάνης ήταν Χάζαρος. Είναι γνωστό δτι οί βυζαν- *Έκφράζω και άπο τή θέση αύτη τις ευχαριστίες μου στον κ. Α. Μαρκόπουλο για τή βοήθεια πού μοϋ πρόσφερε σέ ολα τα στάδια της εργασίας αυτής. 1. Θεοφάνης, (de Boor). Γεώργιος Μοναχός, Β' 772 (de Boor). Γενέσιος, 6-8 (Lesmüller - Werner - Thurnj. Συνέχεια Θεοφάνη, 6-10 (Bonn). Θεοδόσιος Μελιτηνός, (Tafel). Λέων Γραμματικός, (Bonn). Σκυλίτζης, 9-10 (Thurn). Κεδρηνός, Β' (Bonn). Ζωναράς, Γ' (Bonn). Τις πηγές αναλύει ή Σουλτάνα Μαυρομάτη-Κατσουγιαννοπούλου, Ή επανάσταση τον Βαρδάνη Τούρκου στις πηγές, Βυζαντινά 10 (1980), σελ Πρβλ. Λ. Ρ. Κ a ζ d a n, Armjane ν sostave gospodstvujuìscego Massa vizantijskoj imperii ν XI - XII çç., Έρεβαν 1975, σελ και Ρ. Charanis, TL Armenians in the Byzantine Empire, Bsl 22 (1961), σελ 'Ανάλογη περίπτοιση παρατηρείται με τον Θωμα το Σλάβο, ό όποιος είναι μεν αρμενικής καταγωγής, άλλα στις πηγές αναφέρεται ώς Σλάβος. 4. Θεοφάνης, 315 (de Boor).

2 204 ΕΛΕΟΝΟΡΑΣ ΚΟΪΝΤΟΐΡΑ-ΓΑΛΑΚΙΙ τινοί χρησιμοποίησαν τον ορο «Τούρκος» για νά δηλώσουν τους Ούγγρους. Κάθε δμως συσχέτιση μέ τους τελευταίους πρέπει νά εγκαταλειφτεί, άφου οί Ούγγροι εμφανίζονται στο Βυζάντω πολύ αργότερα 1. Ό P. Lemerle πάντως θεωρεί τον Βαρδάνη 'Αρμένιο 2. Ό Θεοφάνης, κύρια πηγή για τήν περίοδο πού μας απασχολεί, μνημονεύει πολλούς αξιωματούχους μέ το όνομα Βαρδάνης 3, για τους οποίους ό συσχετισμός μέ τον Βαρδάνη Τοΰρκο δεν είναι δυνατό νά εξακριβωθεί μέ βεβαιότητα 4. ' Η πρώτη ασφαλής μνεία χρονολογείται το 795 καί συνδέεται με τήν άρνηση τοΰ Πλάτωνα, ηγουμένου τής μονής Σακκουδίωνος καί θείου τοΰ Θεοδώρου Στουδίτη, νά κοινωνήσει τον πατριάρχη Ταράσιο, όταν ό τελευταίος επισκέφτηκε τή μονή. "Οπως είναι γνωστό, ό δεύτερος γάμος τοΰ Κωνσταντίνου ΣΤ' μέ τή Θεοδότη (795), ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών στο μοναχικό κόσμο τής Κωνσταντινούπολης καί ιδιαίτερα στους μοναχούς των μονών Σακκουδίωνος καί Στουδίου 5. Ό πατριάρχης Ταράσιος ήταν αρχικά αντίθετος μέ τή σύναψη τοΰ γάμου, τελικά, δμως συγκατάνευσε στις αυτοκρατορικές ενέργειες: Καί τοντο γνονς δ βασιλεύς απέστειλε Βαρδάνιον, τον πατρικών καί δομέστικον των σχολών, καί Ίωάννην, τον κόμητα τον Όψικίον, καί εισήγαγε τον Πλάτωνα εν τή πόλει και άπέκλεισεν είς εγκλείστραν εν τω ναφ τοΰ αρχιστρατήγου εν τω παλατίο) 6. Ό Βαρδάνης στην πρώτη αυτή μνεία έχει το αξίωμα τοΰ δομεστίκου των σχολών. Το 797 παρουσιάζεται μέ διαφορετικό αξίωμα, τοΰ στρατηγοΰ των Θρακησίων: Τοΰ δε άγιου πάσχα τή β' ήμερα προήλθεν ή βασίλισσα άπο των αγίων αποστόλων επί οχήματος χρυσού εποχούμενη τέσσαρσιν ϊπποις λευκοϊς συρομένου καί υπό τεσσάρων πατρικίων κρατουμένου, φημί δη Βαρδάνου, στρατηγού των θρακησίων 1, καί Σισιννίον, στρατηγού τής 1. G. Moravcsik, Byzantinoturcica, τόμ. Β', Βερολίνο , σελ Βλ. P. Lemerle, Thomas le Slave, TM 1 (1965), σελ. 264 σημ Θεοφάνης, 438, 445, 470 (de Boor). Δέν αναφέρονται άπο τίς χρονογραφίες τοΰ πατριάρχη Νικηφόρου καί τοΰ Γεωργίου Μονάχου. Πρβλ. Δ. Α. Ζ α κ υ 0 η ν ο ΰ, Περί της διοικητικής διαιρέσεως εν τω Βυζαντινά} κράτει, ΕΕΒΣ 25 (1955), σελ. 134κα1σημ Το 766 μνημονεύεται ό Κωνσταντίνος σπαθάριος καί βασιλικός πρωτοστράτωρ, γιος τοϋ πατρικίου Βαρδάνη (Θεοφάνης, 438 (de Boor)) καί το 772 ό Βαρδάνης στρατηγός των Άρμενιακών (Θεοφάνης, 4 45 (de Boor)), ol όποιοι δέν πρέπει να έχουν σχέση μέ τον Βαρδάνη Τοϋρκο. Πρβλ, R. G u i 11 a n d, Becherches sur les institutions byzantines, τόμ. A', "Αμστερνταμ 1967, σελ. 41, Πρβλ. J. Β. Bury, History of the Later Boman Empire, from Arcadius to Irene ( ), τόμ. Β', ανατ. "Αμστερνταμ 1966, σελ Θ. Κ ο ρ ρ έ, Το ζήτημα τής δεντερογαμίας τον Κωνσταντίνου ΣΤ', Θεσσαλονίκη 1975, σελ. 163' P. Speck, Kaiser Konstantin VI, Μόναχο 1978, σελ. 251 κ.έξ. 6. Θεοφάνης, (de Boor). 7. Ό Guilland ταυτίζει τον Βαρδάνη δομέστικο των σχολών μέ τον Βαρδάνη στρατηγό των Θρακησίων. Βλ. Guilland, δ.π., σελ Στη συλλογή τών μολυβδοβούλλων Ζάχου - Βεγλερή υπάρχει βούλλα τοϋ 9ου αιώνα, πού αποδίδεται, ϊσως εσφαλμένα, στον

3 Π ΕΠ\ΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ ΤΟΓΡΚΟΤ 205 Θράκης, και Νικήτα, δομεστίκου των σχολών, και Κωνσταντίνου τον Βοϊλά, ρίψασα νπατείαν άφθόνως 1. Ό Βαρδάνης μνημονεύεται πρώτα ώς δομέστικος των σχολών (13ο αξίωμα στο τακτικό Uspenskij) καί έπειτα ώς στρατηγός Θρακησίων (16ο αξίωμα στο τακτικό Uspenskij ) 2. Υπάρχει σύγχυση στις πηγές σχετικά μέ το αξίωμα πού είχε ό Βαρδάνης τήν εποχή πού ξεσπά ή επανάσταση. Ό Θεοφάνης, ό Γεώργιος Μοναχός, ό Γενέσιος, ό Θεοδόσιος Μελιτηνός, ό Κεδρηνος καί ό Ζωναράς τοΰ προσδίδουν το αξίωμα τοΰ στρατηγοΰ των 'Ανατολικών 3, ή Συνέχεια Θεοφάνη το αξίωμα τοΰ μονοστρατήγου τών πέντε θεμάτων τής 'Ανατολής 4, ενώ ό Σκυλίτζης τον αναφέρει ώς δομέστικο τών σχολών τής 'Ανατολής 5, δηλαδή μέ το 'ίδιο αξίωμα πού μνημονεύεται στή Συνέχεια Θεοφάνη, προσαρμοσμένο όμως στην εποχή του. *0 Βαρδάνης στις μνείες τοΰ 795 καί τοΰ 797, πού αναφέρονται σε δύο διαφορετικές δυναστικές αρχές - εποχή συμβασιλείας Ειρήνης καί Κωνσταντίνου ΣΤ' ή πρώτη καί εποχή μονοκρατορίας τής Ειρήνης ή δεύτερη, παρουσιάζεται ώς είκονολάτρης, σύμμαχος καί υποστηρικτής τής αυτοκράτειρας. Μετά τή συνωμοσία τοΰ 790 6, πού κατεστάλη ήδη πριν εκδηλωθεί, ή αυτοκράτειρα χρειαζόταν στην Κωνσταντινούπολη κάποιον έ'μπιστο γιά τήν επιτήρηση τών τεσσάρων ταγμάτων τής βασιλεύουσας. Τήν εποχή αυτή ό Βαρδάνης μνημονεύεται άπο τον Θεοφάνη ώς δομέστικος τών σχολών. 'Εξάλλου, τήν 'ίδια εποχή (790) τά στρατεύματα τής πρωτεύουσας συγκατανεύουν στή νομιμοποίηση τής μονοκρατορίας τής Ειρήνης 7. Ό θεματικός στρατός άπο τήν αρχή της βασιλείας της τάχθηκε υπέρ τοΰ Κωνσταντίνου ΣΤ', γύρω άπο τον όποιο συσπειρώθηκε δλη ή αντίδραση γιά τήν είκονολατρική πολιτική τής αυτοκράτειρας. "Ολα τα θέματα με επικεφαλής το θέμα τών Άρμενιακών υποστηρίζουν τήν ΐσαυρική πολιτική ιδεολογία 8. 'Ιδιαίτερα στο θέμα Θρακησίων υπάρχει έντονη εικονοκλαστική διάθεση, πού εκπροσωπείται περισσότερο μέ τή μεγάλη προσωπικότητα τοϋ Μιχαήλ Λαχανοδράκοντα. Ό ρόλος τών Θρακη- Βαρδάνη στρατηγό Θράκης. Μήπως ή ορθή ανάγνωση είναι Θρακησίων καί 8χι Θράκης, οπότε ανήκει στον Βαρδάνη Τοϋρκο, στρατηγό Θρακησίων; Βλ. G. Ζ a C ο s - Α. V e g- lery, Byzantine Lead Seals, Βασιλεία 1972, άρ Α. 1. Θεοφάνης, 474 (de Boor). 2. Ν. Oikonomidès, Les listes de préséance byzantines des IXe et Xe siècles, Παρίσι 1972, σελ. 47, Θεοφάνης, 479 (de Boor) Γεώργιος Μοναχός, Β' 772 (de Boor) Γενέσιος, 6 (Lesmüller- Werner -Thurn) Θεοδόσιος Μελιτηνός, 139 (Tafel) Κεδρηνός, Β' 32 (Bonn) Ζωναράς, Γ' 303 (Bonn). 4. Συνέχεια Θεοφάνη, 6 (Bonn). 5. Σκυλίτζης, 9 (Thurn). 6. Θεοφάνης, (de Boor). 7. Ό.π., "Ο.π.,

4 206 ΕΛΕΟΝΟΡΑΣ ΚΟΤΝΤΟΐΡΑ-ΓΑΛΑΚΠ σίων τήν εποχή αυτή φαίνεται οτι είναι καθοριστικός γιά τή στρατιωτική καί πολιτική ζωή τοΰ Βυζαντίου 1. Οί Θρακήσιοι συνηγορούν ανοιχτά υπέρ τής πατροπαράδοτης πολιτικής τών Ίσαύρων καί φυσικό είναι νά υποστηρίξουν τον πραγματικό απόγονο τους καί νά άντιπολιτευτοΰν τήν είκονολατρεία. 'Από τήν άλλη πλευρά, ή Ειρήνη επιβάλλεται νά θέσει υπό τον πλήρη έ'λεγχό της το επικίνδυνο θέμα τών Θρακησίων. Τοποθετεί λοιπόν έναν άνθρωπο τής εμπιστοσύνης της, τον Βαρδάνη, στρατηγό τοΰ κατεξοχήν είκονομαχικαΰ θέματος. "Ισως ή αυτοκράτειρα νά διόρισε τον Βαρδάνη στρατηγό τοΰ θέματος τών Θρακησίων μετά τή δολοφονία τοΰ Κωνσταντίνου ΣΤ' (15 Αυγούστου 797), ανταποκρινόμενη στην απειλή ενός επικείμενου εμφύλιου πολέμου. Οί δοκιμασμένες άλλωστε στρατιωτικές ικανότητες τοΰ νέου στρατηγοΰ 2 πρόσφεραν εχέγγυα επιτυχίας. Ή διάρκεια τής θητείας τοΰ Βαρδάνη ώς στρατηγοΰ τών Θρακησίων δέν είναι γνωστή. Το 803 παρουσιάζεται ώς στρατηγός τών 'Ανατολικών 3. Ό Νικηφόρος, πού έχει ήδη ανέλθει στον αυτοκρατορικό θρόνο τής Κωνσταντινούπολης, είναι αυτός πού μεταθέτει τον Βαρδάνη στο θέμα τών 'Ανατολικών καί αργότερα τον ονομάζει μονοστράτηγο. Ό νέος αυτοκράτορας αναθεωρώντας τήν εξωτερική πολιτική τής προκατόχου του αρνήθηκε, λίγο μετά τήν άνοδο του στο θρόνο, νά καταβάλει στους "Αραβες τους φόρους πού είχε αναλάβει νά πληρώνει ή αυτοκράτειρα 4, ύστερα άπο τους ταπεινωτικούς δρους τών συνθηκών τοΰ 782 καί τοΰ 798. ' Η ενέργεια αυτή θα εϊχε ώς επακόλουθο τήν επανάληψη τών αραβικών επιδρομών. Προφανώς οί αμυντικές ικανότητες τοΰ Βυζαντίου ήταν ανεπαρκείς γιά τήν αναχαίτιση τών 'Αράβων. Ό νέος αυτοκράτορας, έκτος άπο τις πολεμικές ενέργειες προβαίνει καί σέ λήψη διοικητικών μέτρων, μέ το διορισμό τοΰ Βαρδάνη ώς μονοστρατήγου τής 'Ανατολής, ακολουθώντας ουδέτερη θρησκευτική πολιτική άπο τήν έ'ναρξη τής βασιλείας του. Ή μαρτυρία πού υπάρχει στή Συνέχεια Θεοφάνη, σύμφωνα μέ τήν οποία καί μονοστράτηγον τον Βαρδάνιον, ω Τούρκος επίκλην, τών πέντε θεμάτων τών κατά τήν Άνατολήν τήν εφορείαν 1. Πρβλ. R..1. Lilie, «Thrakien» und «Thrakcsion». Zur byzantinischen Provinzorganisation am Ende der 7. Jahrhunderts, JOB 26 (1977), σελ Συνέχεια Θεοφάνη, 6 (Bonn). 3. Πρβλ. Guilland, δ.π., σελ Στή συλλογή Ζάχου - Βεγλερή υπάρχουν βοϋλλες πού αποδίδονται στον Βαρδάνη Τοΰρκο, με το αξίωμα τοϋ πατρικίου, βασιλικού πρωτοσπαοαρίου καί στρατηγού τών 'Ανατολικών. Βλ. Zaeos-Veglery, δ.π., άρ καί 1750 Β. 4. J. Β. Bury, History of the Eastern Roman Empire, from the fall of Irene to the accession of Basil I ( ), Λονδίνο 1912, σελ M. C a n a r d, La prise d'héraclée et les relations entre Harun ar-bashid et l'empereur Nieéphore 1er Byzantion 32 (1962), σελ

5 IT ΕΠΑΝΑΣΤΛΣ11 TOT ΒΑΡΔΛΝΠ ΤΟΤΡΚΟΓ 207 και πρόνοιαν διοικονμενον δια τε τήν εν πολέμοις τόλμαν καί τάς αλλάς επανθούσας αντίο άρετάς 1, φαίνεται οτι ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα 2. Β'. Προϋποθέσεις γιά τήν επανάσταση 'Από το ξεκίνημα τής σταδιοδρομίας του ό Βαρδάνης εμφανίζεται νά έ'χει υψηλά αξιώματα καί τάσεις πού μόνο σε εκπροσώπους τής άρχουσας τάξης δικαιολογούνται. Πιο συγκεκριμένα: ή ύπαρξη ομάδας νέων ανθρώπων μέ στρατιωτικά προσόντα, τής οποίας ό Βαρδάνης έχει τήν αρχηγία, δηλώνει οτι ό τελευταίος είχε τή δυνατότητα νά συντηρεί έναν κύκλο ατόμων αφοσιωμένων σ'αυτόν. Πρόκειται γιά τήν «εταιρεία» 3, στην οποία συμμετέχουν ό Λέων 'Αρμένιος, ô Μιχαήλ Τραυλός καί ό Θωμάς ό Σλάβος 4, πρόσωπα πού έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στή μεταγενέστερη ιστορία, άφοΰ οί δύο πρώτοι έγιναν αυτοί. Συνέχεια Θεοφάνη, 6 (Bonn). 2. Tò αξίωμα τοΰ μονοστρατήγου το χορηγούσε ό αυτοκράτορας σε κρίσιμες περιόδους, σέ έμπειρους στρατηγούς μέ συγκεκριμένη χρονική διάρκεια (Στ. Κ υ ρ ι α κ ί δ η, Βυζαντινοί Μελέται. Λ. Το Βολερόν, Έπιστ. Έπετ. Φιλοσ. Σχ. Παν. Θεσ/νίκης 3 (1939), σελ καί ειδικά σελ. 381' Hélène A h r w e i 1 e r, Recherches sur l'administration de l'empire byzantin aux IXe-XIe siècles, BCI1 8Ί (1960), σελ. 26, σημ. 3 καί σελ (= Études sur les structures administratives et sociales de Byzance, Variorum Reprints, Ao\/8iw 1971, άρ. Vili) - Ο i k ο n ο m i d è s, δ.π., σελ Guilland, δ.π., σελ. 381). Tò αξίωμα τοϋ μονοστρατήγου, χωρίς να θεσμοθετηθεί ποτέ δέν το αναφέρουν άλλωστε τά τακτικά αρχίζει να εμφανίζεται κατά τή διάρκεια τής βασιλείας τοϋ αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ' ( ). ( Κ υ ρ ι α κ ί δ η, δ.π., σελ. 413 καί σημ. 1' Ahrweiler, δ.π., σελ. 57). "Γπάρχει ακόμα ή ρητή μνεία τοϋ Θεοφάνη, πού μνημονεύει Ινα μονοστράτηγο το 699 (Θεοφάνης, 371 (de Boor)) καί αργότερα μια άλλη, πού αναφέρεται στις αντιζηλίες τών δύο ευνοουμένων ευνούχων τής Ειρήνης: Άέτιος ό πατρίκιος απαλλαγείς Στανρακίον και άπομεριμνήαας το κράτος εις τον Ιδιον άδελφόν μετενέγκαι εσπευδεν, δν και προεβάλετο μονοατράτηγον εις τε τήν θράκην και Μακεδονίαν, αυτός τα περατικά θέματα κατέχων, ανατολικούς και το Όψίκιν (Θεοφάνης, 475 (de Boor)). Είναι λοιπόν φανερά οτι πρόκειται για αξίωμα, πού βρίσκεται σέ εξέλιξη, τήν οποία οί σποραδικές μνείες τών πηγών καί οί πενιχρές πληροφορίες δέν καθιστούν επαρκώς γνωστή. 3. IL G. Beck, Byzantinisches Gefolgschaftswesen, Bayer. Akademie der Wissenscli. Phil. - Hist. KL, Sitzungsberichte 1965, σελ (=Ideen und Bealitaeten in Byzanz, Variorum Reprints, Λονδίνο 1972, άρ. XI) καί ειδικά σελ Ειδικά για τή σχέση τοϋ Βαρδάνη μέ το Θωμα βλ. Lemerle, δ.π., σελ. 266 (σημ. 42 ), Ή σύσταση «εταιρείας» δέ μνημονεύεται άπο τον Θεοφάνη καί τον Γεώργιο Μοναχό" οί πρώτες αναφορές παρουσιάζονται μέ αφορμή τήν επίσκεψη τοϋ Βαρδάνη σέ ενα μοναχό στο Φιλομήλιο, προκειμένου να επικυρώσει τις διεκδικήσεις του στον αυτοκρατορικό θρόνο. Γιά τις παραλλαγές τών πηγών πού αναφέρουν τήν πρόρρηση βλ. Κ α τ σ ο υ γ ι α ν- νοπούλου, δ.π., σελ ' γιά την πολιτική διάσταση τών πραρρήσεων βλ. P. C h a r a n i s, TL Monk as an Element of Byzantine Society, ÜOP 25 (1971), σελ

6 208 ΕΑΕΩΝΟΡΛΣ ΚΟΤΝΤΟΪΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ κράτορες καί ό τελευταίος επαναστάτησε στην αρχή τής βασιλείας τοΰ αυτοκράτορα Μιχαήλ Β' ( ). Ή δημιουργία τής εταιρείας δέν αποτελούσε μόνο αυτοσκοπό, άλλα πιθανότατα καί προκαταρκτική ενέργεια τόσο γιά τήν άνοδο τοΰ άρχηγοΰ της στον αυτοκρατορικό θρόνο, δσο καί γιά τήν κοινωνική ανέλιξη τών υπολοίπων, δεδομένου δτι ήταν ταπεινής καταγωγής 1. Ή ύπαρξη τής εταιρείας παρέχει ακόμα τή δυνατότητα νά διακρίνουμε τήν κοινωνική θέση τοΰ Βαρδάνη καί τών «εταίρων» του. Κατά γενική ομολογία τών πηγών, οί δορυφόροι, δπως αποκαλούνται άπο τή Συνέχεια Θεοφάνη 2, εϊναι ταπεινής καταγωγής καί τοποθετούνται υπό χείρα τούτω 3. 'Από τήν άλλη πλευρά εϊναι φανερό δτι ό αρχηγός τής εταιρείας δέν είναι τυχαίο πρόσωπο τής βυζαντινής κοινωνίας. Είναι πατρίκιος, συγκλητικός, κατέχει επίκαιρες θέσεις στο στρατό καί ακόμα διαθέτει έγγεια ιδιοκτησία. Οί πληροφορίες πού δίνουν οί πηγές γιά τήν περιουσία τοΰ Βαρδάνη είναι πενιχρές. Μιά ομάδα πηγών αναφέρει οτι είχε ιδρύσει μοναστήρι στή νήσο Πρώτη 4, δπου κατέφυγε μετά τήν αποτυχημένη επανάσταση του, ένώ μιά άλλη ομάδα μιλά γιά κτήμα ή αγρό 5. Ό Κεδρηνός, πού αντιγράφει τον Σκυλίτζη, χρησιμοποιεί τον δρο απροάστειον» 6 : προς τήν μονήν ην αυτός κατεσκεύασε, προάστειον οϋσαν αντοΰ 7. Ό Κεδρηνός, ενδεχομένως, θέλοντας νά δώσει τήν ε'ννοια τής μεγάλης ιδιοκτησίας, παραθέτει τον δρο αυτό. 'Εξάλλου, στις αρχές τοΰ 9ου αιώνα, ή μεγάλη έγγεια ιδιοκτησία είναι ακόμα καθεστώς, πού εντοπίζεται ιδιαίτερα σέ ορισμένες περιοχές τοΰ βυζαντινού χώρου 8. Ό Βαρδάνης, λοιπόν, ώς εκπρόσωπος τής παλιάς άρχουσας τάξης έ'χει στην κατοχή του Μγγεια περιουσία, της οποίας ή έ'κταση δέν θα πρέπει νά ήταν αμελητέα Ταπεινούς πάντας και άζήλους δντας και άρτίως εις γνώσιν αγομένους τοις τά πολεμικά εγκεχειρισμένοις αρχάς- Συνέχεια Θεοφάνη, 7 (Bonn). 2. Ό.π. 3. Γενέσιος, 7 (Lesmüller - Werner - Thurn). 4. Θεοφάνης, 479 (de Boor) - Γεώργιος Μοναχός, Β' 772 (de Boor) Λέων Γραμματικός, 202 (Bonn) Θεοδόσιος Μελιτηνός, 140 (Tafel) Ζωναράς, Γ' 304 (Bonn). 5. Γενέσιος, 8 (Lesmüller - Werner - Thurn) Συνέχεια Θεοφάνη, 9 (Bonn) Σκυλίτζης, 10 (Thurn). 6. Βλ. F. D ö 1 g e r, Beiträge zur Geschichte der byzantinischen Finanzverwaltung besonders des 10. und 11. Jahrhunderts, Darmstadt 1960, σελ "Οτι υπήρχε μεγάλη Ιδιοκτησία στο Βυζάντιο τήν εποχή αύτη, είναι γνωστό καί άπο το Βίο τοϋ Φιλάρετου (Βλ. Μ. - Η. Fourni y-m. Leroy, La Vie de S. Philarète, Byzantion 9 (1934), σελ ) καί ακόμα άπο το Βίο τοϋ Θεοδώρου Στουδίτη (PG 99, στ. 12IB). 7. Κεδρηνός, Β' 33 (Bonn). 8. Βλ. Τ h. Ι. U s ρ e n s k i j, Voennoe ustroïslvo vizantiiskoï imperii, IRAIK 6/1 (1900), σελ Helga Κ ö ρ s t e i n, Zu den Agrarverhältnissen, στο Byzanz im 7. Jahrhundert. Untersuchungen zur Herausbildung des Feudalismus, Βερολίνο 1978, σελ καί ειδικά σελ Ό Βαρδάνης είχε διαλέξει το ωραιότερο μέρος τής νήσου Πρώτης. Βλ. R. J a n i η, Les églises et les monastères des grands centres byzantins, Παρίσι 1975, σελ

7 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ ΤΟΤΡΚΟΐ 209 Παραδοσιακά ή εξουσία ανήκει στους παλιούς αριστοκράτες τής γής, οί όποιοι δέν έχουν πλέον τήν ισχύ νά κρατηθούν στην εξουσία. Ή εισαγωγή της θεματικής διοίκησης συντελεί στή σταδιακή διαμόρφωση μιας νέας ηγεμονεύουσας τάξης, προερχόμενης άπο τις τάξεις τοΰ θεματικοΰ στρατοΰ. Ή εξουσία τής τελευταίας αρχίζει νά σταθεροποιείται άπο τον 9ο αιώνα καί υποβοηθείται σέ πρώτη φάση άπο τήν ύπαλληλία τής Κωνσταντινούπολης 1. Στην παρακμασμένη παλιά άρχουσα τάξη, πού εκφράζεται τήν εποχή πού μας απασχολεί μέ τήν εϊκονολατρεία 2, ανήκει καί ό Βαρδάνης. ' Η πολιτική τής Ειρήνης, μέ τήν ευνοιοκρατία τών ευνούχων στο εσωτερικό καί τή συνεχή αδυναμία αντιμετώπισης τών εξωτερικών κινδύνων, εξάντλησαν τήν ισχύ της. Τον 'Οκτώβριο τοΰ 802 ή αυτοκράτειρα ανατρέπεται άπο τον λογοθέτη τοΰ γενικού, Νικηφόρο 3. Ό Θεοφάνης αναφέρει ονομαστικά τους κύριους συνεργάτες τής συνωμοσίας καί λέει κατόπιν αόριστα οτι συμμετείχαν σ' αυτή, άφοΰ εξαπατήθηκαν καί τ ίνας τών αρχόντων τον λαοΰ τών ταγμάτων*. Ή θέση τοΰ Βαρδάνη ώς στρατηγοΰ τοΰ είκονομαχικοΰ θέματος τών Θρακησίων, τον εμποδίζει νά αντιταχθεί στην ανατροπή τής Ειρήνης. Είδαμε δτι ό Βαρδάνης, λίγο μετά τήν ανάρρηση τοΰ Νικηφόρου, μετατίθεται στο θέμα τών 'Ανατολικών. Το θέμα αυτό άποτελοΰσε το προπύργιο τών τελευταίων μεγάλων γαιοκτημόνων 5, καί κατεπέκταση τής παλιάς άρχουσας τάξης. Ό Βαρδάνης, δμως, επαναστατεί εννέα μήνες μετά, δταν βρίσκεται στο φυσικό του περίγυρο, τών παλιών αριστοκρατών, καί γνωρίζει οτι ή απήχηση τής είκονολατρείας Οά «κινήσει» τους Ή δυσαρεστημένους. επανάσταση τοΰ Βαρδάνη έρχεται νά δηλώσει τήν αντίθεση μιας συγκεκριμένης μερίδας της κοινωνίας προς τήν άνοδο τοϋ Νικηφόρου στο θρόνο, ενός αντιπάλου τής θρησκευτικής καί γενικότερα κοινωνικής πολιτικής τής Ειρήνης. Ή στάση τοΰ Νικηφόρου στο επίμαχο θρησκευτικό θέμα τοΰ 8ου 1. Βλ. G. Ostrogorsky, Observations on the Aristocracy in Byzantium, DOP 25 (1971), σελ. 3-5' Rosemary Morris, Powerful and the Poor in tenth Century Byzantium : Law and Reality, Past and Present 73, Νοέμβριος 1976, σελ Βλ. M. J a. S i u z i u m ο ν, Problemy ikonoborcestva ν Vizantii, Ucenije Zapiski sverdlovskogo pedagogiceskogo instituta 4 (1948), σελ. 81 κ.ιξ. F. Winkelmann, Zum byzantinischen Staat (Kaiser, Aristokratie, Heer), στο Byzanz im 7. Jahrhundert. Untersuchungen zur Herausbildung des Feudalismus, Βερολίνο 1978 σελ. 180, Bury, Later Roman Empire, σελ Πρβλ. W. E. Kaegi Jr., Byzantine Military Unrest , "Αμστερνταμ 1981, σελ Θεοφάνης, 476 (de Boor). Μόνο ό Ζωναράς, Γ' , συσχετίζει τον Νικηφόρο μέ τον Βαρδάνη: καί ουδέ τών συναραμένων αύτώ είς το βασιλεϋσαι έφείσατο, αλλά τον μεν Τριφύλλιον φαρμάκω άνεϊλε, τον δέ πατρίκιον Βαρδάνην καί στρατηγόν τών ανατολικών, φ Τούρκος ήν επίκλησις,..., έστέρησε τοϋ φωτός. Ό Τριφύλλιος αναφέρεται ονομαστικά άπο τον Θεοφάνη, 476, ώς συνεργός τοϋ αυτοκράτορα Νικηφόρου στην ανατροπή τής Ειρήνης. 5. "Ο.π., σελ. 208 σημ

8 210 ΕΛΕΟΝΟΡΑΣ ΚΟΤΝΤΟΓΡΑ-ΓΑΛΑΚΠ αιώνα ήταν ουδέτερη 1. Μέ έ'ντεχνο τρόπο απέφυγε νά υιοθετήσει τή λατρεία τών εικόνων καί παράλληλα νά θίξει τους είκονολάτρες. Προσπάθησε νά κρατήσει πολιτική ισορροπίας τών αντιμαχομένων καί νά προσεταιριστεί το λαό, προβαίνοντας στις γνωστές οικονομικές - κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. 'Αντίθετα, μέ τά μέτρα αυτά, ό νέος αυτοκράτορας τάσσεται εναντίον τής μεγάλης ιδιοκτησίας, ιδιωτικής καί μοναστικής, ενώ ή εκκλησία καί οί γαιοκτήμονες χάνουν τήν μέχρι τώρα εύνοια πού τους είχε προσφέρει ή αυτοκράτειρα Ειρήνη 2. Σύμφωνα μέ δύο άπο τις αφηγηματικές πηγές, ή επανάσταση τοΰ Βαρδάνη οφείλεται στή δυσαρέσκεια πού δημιουργήθηκε μετά τήν επιβολή τών «κακώσεων» τοΰ Νικηφόρου: Έμίσει μεν οϋν τότε τον Νικηφόρον το νπήκοον τω βάρει πιεζόμενον τών δημοσίων τελών, δ γέγονέ πως και αφορμή και σύνδρομον εκείνω τής επαναστάσεως, αναφέρεται στή Συνέχεια Θεοφάνη 3 καί στον Κεδρηνο αργότερα, και τών Θεμάτων πολλά κατανάγκαζα μένων δια τάς επιτεθείσας αντοΐς απαιτήσεις παρά Νικηφόρου 11. Ή μέχρι τώρα έ'ρευνα 5 δέν έχει καθορίσει μέ απόλυτη χρονολογική ακρίβεια το χρόνο πού εξαγγέλθηκαν τά νέα οικονομικά μέτρα. Εϊναι πάντως αδύνατο σέ διάστημα εννέα μηνών, άπο τήν άνοδο τοΰ Νικηφόρου στο θρόνο ('Οκτώβριος 802) ώς τήν εκδήλωση τής επανάστασης τοΰ Βαρδάνη ('Ιούλιος 803), νά είχαν εξαγγελθεί καί εφαρμοστεί δλα τά νέα μέτρα. Πιθανότατα πρόκειται γιά σειρά οικονομικών διατάξεων, πού άρχισαν νά εφαρμόζονται σταδιακά, ήδη άπο τήν έναρξη τής βασιλείας τοΰ νέου αυτοκράτορα" οί πρώτες ((κακώσεις», στις όποιες περιλαμβάνεται ή επιβολή τοΰ «καπνικοΰ» 6, προκάλεσαν αντίδραση. Ειδικά γιά το «καπνικό» ό νόμος υποχρέωνε τους πάροικους τών ναών, τών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων καί τών βασιλικών μονών νά αρχίσουν τήν καταβολή του άπο το Νοέμβριο τοΰ 802. Παράλληλα αφαιρέθηκαν τά αποδοτικότερα κτήματα τών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων καί τής εκκλησίας, γιά νά προσαρτηθούν στή «βασιλική κουρατορία», ένώ οί φορολογικές υποχρεώσεις τών άπαλλοτριωθέντων κτημάτων μεταβιβάστηκαν στους πρώτους ίδιοι. Β u r y, Eastern Roman Empire, σελ G. Ο s t r ο g ο r s k y, Geschichte des byzantinisch Staate?, Μόναχο 1963 s, σελ Συνέχεια Θεοφάνη, 8 (Bonn). 'Ακόμα ό Σκουταριώτης ( Κ a e g i, δ.π., σελ. 245) αναφέρει δτι ή άρνηση τοϋ Νικηφόρου νά πληρώσει τους στρατηγούς τών θεμάτων, τους οδήγησε στην ανακήρυξη τοΰ Βαρδάνη σέ αυτοκράτορα. 4. Κεδρηνός, Β' 32 (Bonn). 5. Βλ. Αικατερίνης Χριστοφιλοπούλου, Ή οικονομική και δημοσιονομική πολιτική τον αντοκράτορος Νικηφόρου Α', Εις μνήμην Κ. Άμάντου, 'Αθήνα 1960, σελ Πρβλ. G. Oslrogorsky, 'Ιστορία τοϋ Βυζαντινού κράτους, τ. Α', 'Αθήνα 1979, μετφρ. Ί. ΙΙαναγόπουλου, έπιμ. Εύ. Χρυσοΰ, σελ δπου πολλές βιβλιογραφικές προσθήκες στο αρχικό κείμενο. 6. Πρβλ Χριστοφιλοπούλου, δ.π., σελ. 431.

9 Π ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ ΤΟΤΡΚΟΪ 211 κτήτες 1. Μέ το «καπνικό» ό Νικηφόρος προσπαθεί νά αποσπάσει φορολογικά τους πάροικους τών μονών, τών ναών καί τών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων προς το αυτοκρατορικό ταμείο. Ουσιαστικά πρόκειται γιά οικονομικό μέτρο πού δέν επιβαρύνει τους πάροικους, εφόσον ή μεταβολή άφορα στο φορολήπτη καί οχι στο φορολογούμενο. Άν δεχτοΰμε τελικά δτι ό νέος αυτός νόμος θεσμοθετήθηκε στον πρώτο χρόνο τής βασιλείας τοΰ Νικηφόρου, τότε μποροΰμε νά συμπεράνουμε δτι το «καπνικό» ήταν ό φόρος πού προκάλεσε τή δυσαρέσκεια στους μοναστικούς κύκλους καί στους παλιούς αριστοκράτες τής γής. Σύμφωνα μέ μνεία τοΰ ανέκδοτου βίου τοΰ Ευθυμίου τών Σάρδεων 2, ό αυτοκράτορας εξόρισε στην Πανταλλαρία τόν Ευθύμιο μαζί μέ δύο άλλους μητροπολίτες, τον Εΰδοξο 'Αμορίου καί τον Θεοφύλακτο Νικομήδειας, επειδή είχαν συμπράξει μέ τον επαναστάτη. Ή συμμετοχή τών εκκλησιαστικών δέν έ'δωσε παρόλα αυτά θρησκευτικό χαρακτήρα στην επανάσταση. Ό Βαρδάνης, έκτος άπο τά μοναστήρια καί ένα μέρος τής εκκλησίας, είχε μερική λαϊκή υποστήριξη. 'Από τή Συνέχεια Θεοφάνη παραδίδεται δτι ό λαός συμμετείχε στην ανακήρυξη τοΰ Βαρδάνη σέ αυτοκράτορα καί ακόμα δτι ανήγειρε ναό προς τιμή του 3. Ή ανέγερση ναοΰ μπορεί νά θεωρηθεί ώς είκονολατρική εκδήλωση καί δείχνει τή συμμετοχή τών είκονολατρών στο επαναστατικό κίνημα. Ή λαϊκή υποστήριξη δέν θα διαρκέσει δμως γιά πολύ, δταν εμφανιστούν οί στόχοι τοΰ άρχηγοΰ τής επανάστασης. Ό Βαρδάνης εϊχε ακόμα στο πλευρό του, ώς μονοστράτηγος τής 'Ανατολής, ολόκληρο το μικρασιατικό στρατό, έκτος άπα το θέμα τών Άρμενιακών, το όποιο άπο τήν αρχή αντιτάχθηκε στην επανάσταση 4. Ή ανταπόκριση τοΰ στρατού ήταν μεγάλη, άφοΰ ό επαναστάτης είχε ήδη φροντίσει νά φανεί εύάρεστος στο στράτευμα, διανέμοντας δίκαια τά λάφυρα τοΰ πολέμου 5. ΊΙ στρατολόγηση εθνικών μειονοτήτων τής Μικράς 'Ασίας στην επανάσταση εϊναι, κατά τήν Η. Ahrweiler, πολύ πιθανή Πέμπτην, τους τών ευαγών οίκων πάροικους τοϋ τε ορφανοτροφείου καί τών ξενώνων καί γηροκομείων τε καί εκκλησιών καί μοναστηριών βασιλικών τά καπνικά άπαιτεϊσθαι άπο τον πρώτου έτους τής αύτοϋ τυραννίδος, τά δε κρείττονα τών κτημάτων εις τήν βααιλικήν κουρατορίαν αϊρεσθαι, τά μέντοι τέλη αυτών επιτίθεσθαι τοϊς εναπομείνασιν εις τους αυτούς ευαγείς οίκους κτήμασι καί παροίκοις, ώς διπλονσθαι πολλών τα τέλη, τών οικήσεων στερουμένων αύτοϊς καί τών χωρίων' Θεοφάνης, (de Boor). 2. Βλ. J. G ο u i 1 1 a r d, Une oeuvre inédite du patriarche Méthode, BZ 53 (1960), σελ ( =La vie religieuse à Byzance, Variorum Reprints, Λονδίνο 1981, άρ. IX) καί ειδικά σελ Συνέχεια Θεοφάνη, 8 (Bonn). 4. Πρβλ. Lemerle, Thomas..., δ.π., σελ. 289, σημ. 122 Κ a e g i, δ.π., σελ Συνέχεια Θεοφάνη, 9 (Bonn). Πρβλ. Κ a e g i, δ.π., σελ Hélène Ahrweiler, L'Asie Mineure et les invasions arabes (Vile - IXe siècles), Revue Historique 227 (1962), σελ. 6-7 σημ. 1.

10 212 ΕΛΕΟΝΟΡΑΣ ΚΟΤΝΤΟΤΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ 'Αφετηρία τής εξέγερσης ήταν πιθανότατα το 'Αμόριο, πρωτεύουσα τοΰ θέματος τών "Ανατολικών 1, κατά τήν άποψη πολλών ερευνητών. Οί δεσμοί τοΰ Βαρδάνη μέ τήν περιοχή είναι παλαιοί, άφοΰ, δπως εί'παμε παραπάνω, το θέμα τών 'Ανατολικών άποτελοΰσε τήν ακρόπολη τών τελευταίων μεγάλων γαιοκτημόνων άλλωστε καί ό μητροπολίτης 'Αμορίου αναμειγνύεται στο κίνημα. "Ισως εκεί νά αναγορεύτηκε αυτοκράτωρ 2. Ό επαναστατημένος στρατός, λοιπόν, ξεκινά άπο το 'Αμόριο καί ακολουθώντας τή στρατιωτική όδο πού περνά άπο το Δορύλαιο, κατευθύνεται προς τή Χρυσούπολη 3, μέ φανερή διάθεση νά απειλήσει τήν Κωνσταντινούπολη. Ή υποδοχή πού τοΰ έ'γινε έκεϊ θά πρέπει νά ήταν πολύ χλιαρή, γι' αυτό αναχωρεί μέ κατεύθυνση τά Μαλάγινα 4, σημαντικό στρατιωτικό σταθμό ανεφοδιασμού, ελπίζοντας δτι θα εύρισκε άπο τον έκεϊ σταθμευμένο στρατό τήν υποστήριξη πού δέν τοΰ είχαν προσφέρει στή Χρυσούπολη. Ή προσπάθεια έ'μεινε άκαρπη, γιατί στο μεταξύ κατέφτασε ό Νικηφόρος. Άς σημειωθεί δτι στο εκστρατευτικό σώμα τοΰ αυτοκράτορα συμμετείχαν Παυλικιανοί 5, στις μαγικές τελετουργίες τών οποίων αποδίδει ό Θεοφάνης τήν τελική επικράτηση τοΰ Νικηφόρου. Οί «εταίροι» τοΰ Βαρδάνη διαπιστώνουν δτι τά συμφέροντα τους δέν εναρμονίζονται πλέον μέ εκείνα τοΰ άρχηγοΰ τους καί τον εγκαταλείπουν, προσχωρώντας στον αυτοκρατορικό στρατό. Οί δύο λιποτάκτες έκπροσωποΰν τή νέα ανερχόμενη δύναμη τών αξιωματούχων τοΰ θεματικοΰ στρατοΰ, πού φτάνουν, 1. Βλ. Α. Ρ e r t u s i, Costantino Porßrogenito, De Tfiematibus, Βατικανό 1952, σελ Ilo. 2. Γιά τις πληροφορίες τών πηγών σχετικά μέ τήν ανακήρυξη τοϋ Βαρδάνη σέ αυτοκράτορα βλ. Κατσουγιαννοπούλου, ο.π., σελ Θεοφάνης, 479 (de Boor) Γεώργιος Μοναχός, Β' 772 (de Boor) Συνέχεια Θεοφάνη, 9 (Bonn) Θεοδόσιος Μελιτηνός, (Tafel) Λέων Γραμματικός, 202 (Bonn). Ό Γενέσιος καί ό Σκυλίτζης δέν αναφέρουν τον τόπο, δπου κατευθύνθηκε ό Βαρδάνης, άλλα αόριστα τοποθετούν το χώρο στρατοπέδευσης του στή Βιθυνία" Γενέσιος, 7 (Lesmüller- Werner-Thurn), Σκυλίτζης, 10 (Thurn). Tò χρονικό τοϋ Iohannes Vene tus (εκδ. G. M ο n t i C Ο 1 Ο, Fonti per la storia d'italia IX <1890) 100), τοποθετεί τήν επανάσταση τοϋ Βαρδάνη, στην περιοχή Tarsaticum της Κροατίας - πρβλ. J. Ρ. Alexander, The Patriarch Nicephorus of Constantinople, 'Οξφόρδη 1958, σελ. 87 σημ. 2 καί Bury, δ.π., σελ. 329 σημ. 1. Είναι σαφές δτι ό Βαρδάνης δέν έχει σχέση μέ τήν Κροατία. 'Ενδεχομένως υπάρχουν δύο εκδοχές γιά το θέμα: ή δτι υπάρχει σύγχυση στις πηγές σχετικά μέ τον τόπο διεξαγωγής τής επανάστασης καί ταυτίζουν τήν Ταρσία της Βιθυνίας μέ τήν περιοχή Tarsaticum της Δαλματίας ή δτι ή επανάσταση τοΰ Βαρδάνη ήταν τόσο απειλητική γιά τήν αυτοκρατορία, ώστε νά τή συγκρατήσουν οί χρονικογράφοι μέσα καί εξω άπο το στενά βυζαντινό χώρο καί νά τή γενικεύσουν, αναφέροντας την μέ κάθε ευκαιρία. 4. Βλ. W. Μ. Ramsay, TL Historical Geography of Asia Minor, "Αμστερνταμ 1962, σελ Θεοφάνης, 488 (de Boor). Πρβλ. P. Lemerle, L'histoire des Pauliciens d'asie Mineure d'après les sources grecques, TM 5 (1973), σελ. 80 καί Θ. Κ ο ρ ρ έ, Οί διώξεις τών Παυλικιανών επί Μιχαήλ Α', Βυζαντινά 10 (1980), σελ

11 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΠ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ TOTPKOT 213 ξεκινώντας σταδιακά άπο τις χαμηλές στις υψηλότερες βαθμίδες τής ιεραρχικής κλίμακας. Μόνο ό Θωμάς παραμένει υποστηρικτής τής επανάστασης, πιστεύοντας στή ρομαντική ιδέα τής είκονολατρείας. Ό αυτοκράτωρ, ανταμείβοντας τους λιποτάκτες, διόρισε τον Λέοντα κόμη τών φοιδεράτων καί τον Μιχαήλ κόμη κόρτης, καί τους χάρισε συνάμα σπίτια στην Κωνσταντινούπολη Χ. Τότε ό Βαρδάνης αποφάσισε, δσο ήταν ακόμα καιρός, νά ζητήσει «λόγους απάθειας» άπο τον Νικηφόρο, ό όποιος τοΰ έ'στειλε «λόγον ένυπόγραφον», μέ τις υπογραφές τοΰ πατριάρχη Ταράσιου καί δλων τών συγκλητικών, μαζί μέ τή ρητή διαβεβαίωση δτι αυτός καί οί συνεργάτες του δέν επρόκειτο νά πειραχτούν. Ώς εχέγγυο τών υποσχέσεων τοΰ έ'στειλε ακόμα το χρυσό σταυρό πού συνήθιζε νά φορά ό αυτοκράτορας 2. Ή επανάσταση διάρκεσε σχεδόν δύο μήνες. Ό Βαρδάνης εγκατέλειψε το στρατό του στις 8 Σεπτεμβρίου καί κατέφυγε στή μονή τοΰ Ηρακλείου στην Κίο τής Βιθυνίας 3, ακολουθώντας το δρόμο πού περνά άπο τή Νίκαια καί τις βόρειες ακτές τής λίμνης Άσκανειάδος. Έκεϊ έκάρη μοναχός, παίρνοντας το όνομα Σάββας 4 : και εύρων το άπολνθέν χελάνδιον τοΰ βασιλέως επί τούτω άπεκάρθη καί ενεδύσατο στολήν μοναδικήν, καί είσελθών εν αντώ άπήλθεν èv τή νήσω τή λεγομένη Πρώτη 5. Μετά το τέλος τής επανάστασης, ό αυτοκράτορας καθαιρεϊ τον Βαρδάνη άπο το άξίωμά του, συλλαμβάνει τους στρατηγούς τών θεμάτων καί αφήνει απλήρωτο το στρατό 6. Ό Νικηφόρος όμως δέ σταμάτησε έκεϊ. Ή αίσια καταστολή τοΰ επαναστατικού κινήματος δέν τοΰ πρόσφερε μεγάλη ασφάλεια. Το Δεκέμβρη τοΰ 803 ό Βαρδάνης τυφλώνεται στο ιδιόκτητο μοναστήρι του άπο κάποιους Λυκάονες 7. Ή ανάμειξη τοϋ αυτοκράτορα εϊναι αναμφισβήτητη. Ή αθλον ό μεν τήν φοιδεράτων καί βασιλικον οίκον τοΰ Ζήνωνος καί τον Δαγισθέα, ό δε τήν τής κόρτης κόμητος αρχήν καί τον τον Καριανον οίκον Συν. Θεοφάνη, 9 (Bonn). Πρβλ. Bury, δ.π., σελ καί το χρυσοϋν σταυρίδιον, ο παρά τοϋ Νικηφόρου φορούμενον αύτφ άπέσταλτο προς άσφάλειάν τε καί πίστωσιν' Συνέχεια Θεοφάνη, 9 (Bonn). Βλ. καί Γενέσιο, 7 (Lesmüller - Werner - Thurn) πρβλ. Bury, ο.π., σελ "Ο Θεοφάνης, 479 (de Boor), αναφέρει δτι ό Βαρδάνης κατήλθεν εν τω Κίω τής Βιθυνίας είς τήν μονήν τοϋ 'Ηρακλείου, ενώ ό Κεδρηνός, Β' 33 (Bonn) καί άπελθών εν τψ Καταβολίφ είς τήν μονήν τοΰ 'Ηρακλείου. Πρόκειται γιά διαφορετικό δνομα πού δίνεται στην Κίο, ή γιά τοποθεσία πού βρίσκεται πολύ κοντά σέ αυτή πρβλ. G. Mango, TL Monastery of St. Abercius at Kursunlu (Elegmi) in Bithynia, DOP 22 (1968), σελ. 172 σημ Συνέχεια Θεοφάνη, 10 (Bonn)' άπο τήν ϊδια πηγή πληροφορούμαστε επίσης το δνομα της γυναίκας τοΰ Βαρδάνη, Δομνίκας, καί δτι τον ακολούθησε μαζί μέ τήν κόρη τους στή μοναστική ζωή τής νήσου Πρώτης. Συνέχεια Θεοφάνη, δ.π. 5. Θεοφάνης, 479 (de Boor). 6. "Ο.π. καί πρβλ. Κ a e g i, δ.π., σελ Γιά τήν τύφλωση τοΰ Βαρδάνη πού μνημονεύεται στις πηγές βλ. Κ α τ σ ο υ γ ι α ν-

12 214 ΕΛΕΟΝΟΡΑΣ ΚΟΤΝΤΟΤΡΑ-ΓΑΛΑΚΗ πληροφορία πού δίνει ό Θεοφάνης τών δε Μαηχαίων, τών νυν Πανλικιανών καλονμένων, καί 'Αθίγγανων τών κατά Φρνγίαν καί Λυκαονίαν 1 δείχνει δτι οί Αυκάονες πού τύφλωσαν τον Βαρδάνη δέν ήταν άλλοι άπο τους Παυλικιανούς, οί όποϊοι έ'δρασαν ώς συνεργάτες τοΰ Νικηφόρου. Ή στάση άκόμ,α πού κράτησε προς τους εκτελεστές τών διαταγών του ήταν ανεκτική. 'Απείλησε βέβαια, κάτω άπο τήν πίεση τοΰ πατριάρχη καί τής συγκλήτου, δτι θά επέβαλε τήν εσχάτη τών ποινών στους «λυκάνθρωπους», άλλα ποτέ δέν τήν εκτέλεσε 2. Μέ τήν επανάσταση τών άρχων τοΰ 9ου αιώνα έχει σχετιστεί ό 'Ιωσήφ ό άπό Καθαρών, πού εϊχε ίερουργήσει στο γάμο τοΰ Κωνσταντίνου ΣΤ' μέ τή Θεοδότη καί γι' αυτό είχε καθαιρεθεί άπο το ιερατικό αξίωμα. Τρία χρόνια μετά το τέλος τής επανάστασης, ό αυτοκράτορας αποκατέστησε τον 'Ιωσήφ στην ιεραρχία. Ό βίος τοΰ Θεοδώρου Στουδίτη υπαινίσσεται δτι ή αποκατάσταση έγινε ώς παραίτιον (Ιωσήφ) γεγονότα ειρήνης 3, ενώ το Synodikon Vêtus συμπληρώνει, δτι μέ τή μεσολάβηση τοΰ 'Ιωσήφ τερματίστηκε αναίμακτα ή επανάσταση τοΰ Τούρκου 4. Ή άποψη τοΰ Bury καί αργότερα τοΰ Ostrogorsky 5, δτι μέ τήν αποκατάσταση τοΰ 'Ιωσήφ ό Νικηφόρος θέλησε νά επιβάλει τήν υπεροχή τοΰ αυτοκράτορα στο εκκλησιαστικό δίκαιο, συμπληρώνεται καί ενισχύεται μέ τις δύο προαναφερθείσες μνεϊες. Σίγουρα ό λόγος τής αποκατάστασης δέν ήταν ή ευνοϊκή μεσολάβηση τοΰ Ιωσήφ στην επανάσταση τοΰ Βαρδάνη 6. Ή πράξη αυτή τοΰ Νικηφόρου άποτελεϊ το επιστέγασμα τής εκκλησιαστικής του πολιτικής καί επιπλέον εντάσσεται στην άναθεα>ρηση τής αντίστοιχης πολιτικής τής Ειρήνης. 'Εξάλλου, ή αντιδραστική στάση τοΰ κύκλου τών Στουδίων, μετά τήν άνοδο τοΰ πατριάρχη Νικηφόρου (806), ουσιαστικά επέβαλε στον αυτοκράτορα τήν ανακίνηση τής δευτερογαμίας τοΰ Κωνσταντίνου ΣΤ', γιά νά επιβεβαιώσει μέ αυτόν τον τρόπο, δτι μεταξύ τής εκκλησίας καί τοΰ αύτοκρατορικοΰ θρόνου ισχυρότερος ήταν ό αυτοκράτορας. Γιά το συγκεκριμένο εκκλησιαστικό θέμα, ή επανάσταση τοΰ Βαρδάνη ήταν πρόσχημα τοΰ αυτοκράτορα γιά νά επιμείνει στή θρησκευτική πολιτική του. νοπούλου, δ.π., σελ Νομίζω δτι δέν υπάρχει σχέση ανάμεσα σ' αυτούς πού τύφλωσαν τον Βαρδάνη καί στο τάγμα τών φοιδεράτων, δπως υπέθεσε αρχικά ό Stein. Βλ. σχετικά W. T. T r e a d g o l d, Notes on the Numbers and Organisation of the Ninth-Century Army, Greek, Roman and Byzantine Studies 21 (1980), σελ. 272 καί σημ Θεοφάνης, 488 (de Boor). 2. Ό.π. 3. Βίος Θεοδώρου Στουδίτη, δ.π., στ. 265D. 4. Βλ. J. Duffy- J. Parker, The Synodikon Vetus, Dumbarton Oaks, Washington D. G (CFIIB 15), σελ Bury, δ.π., σελ, 31-34' Ostrogorsky, Geschichte..., δ.π., σελ Alexander, δ.π., σελ

13 II ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ TOT ΒΑΡΔΑΝΗ ΤΟΥΡΚΟ Γ 215 Γ'. Συμπεράσματα Ή εξέγερση τοΰ Βαρδάνη απασχόλησε σοβαρά το Βυζάντιο στις αρχές τοΰ 9ου αιώνα. Πρόκειται γιά επαναστατικό κίνημα ενός εκπροσώπου τής παλιάς άρχουσας τάξης, πού διεκδικεί συμφέροντα παρωχημένης πλέον εποχής, καί πού ούτε λαϊκό έρεισμα εϊχε, ούτε το θρησκευτικό πρόσχημα χρησιμοποίησε. Ή επανάσταση τοΰ Βαρδάνη εκδηλώνεται σέ περίοδο σαφώς μεταβατική. Οί νέοι θεσμοί καί οί καινούριες τάσεις δέν έ'χουν ακόμα αποκτήσει σ δλη τους τήν έκταση τή σημασία πού θα έχουν άπο τον 9ο αιώνα καί έξης, άλλα εϊναι χαρακτηριστικό δτι αρχίζουν νά επιβάλλονται καί νά διαμορφώνονται ολοένα καί περισσότερο. Παράλληλα, ή ανυπαρξία δυναστικού οϊκου στό θρόνο τής Κωνσταντινούπολης εύνοεϊ τήν αναταραχή καί τις εσωτερικές ανακατατάξεις. Δύο δυνάμεις τείνουν νά καταλάβουν τήν εξουσία: ή ανώτατη διοικητική ύπαλληλία τής Κωνσταντινούπολης, ή οποία δέν έχει ακόμα τή δυναμική παρουσία τοΰ 10ου αιώνα, καί οί σταθερά ανερχόμενοι αξιωματικοί τοΰ θεματικοΰ στρατού. Οί εκπρόσωποι τής ύπαλληλίας προσπαθούν μέ τήν ανανέωση παλιών θεσμών καί τήν εισαγωγή νέων νά ισχυροποιήσουν τή θέση τους" άπό τήν άλλη πλευρά, οί στρατιωτικοί διεκδικούν σοβαρά τήν εξουσία, άφοΰ οί κίνδυνοι τής αυτοκρατορίας επιβάλλουν παραδοσιακά τήν ανάδειξη στο θρόνο περισσότερο ενός στρατηγοΰ, παρά ενός διοικητικού. Οί εκπρόσωποι τοΰ στρατοΰ εμφανίζονται πλέον ενεργά στό προσκήνιο, συμμαχώντας μέ τήν ύπαλληλία.! Η είκονολατρεία, πού χρησιμοποιείται τώρα άπό τους εκπροσώπους τής παλιάς άρχουσας τάξης ώς κίνητρο γιά νά επαναστατήσουν, αποσκοπεί Οχι τόσο στην αποκατάσταση τής λατρείας τών εικόνων, άλλα στην επιστροφή σέ προγενέστερα δεδομένα. ' Η επανάσταση τοΰ Βαρδάνη αποτελεί τήν πρώτη ηχηρή εκδήλωση δυσαρέσκειας, μετά τήν επικράτηση τοΰ αυτοκράτορα Νικηφόρου. Εϊναι βέβαια δύσκολο νά δεχτούμε δτι ό αρχηγός τοΰ κινήματος, ξεκινώντας μέ τις καλύτερες προϋποθέσεις γιά τήν κατάκτηση τής εξουσίας, σταμάτησε τήν ανοδική του πορεία τή στιγμή πού εϊχε φτάσει απέναντι άπό τήν Κωνσταντινούπολη, άπό φόβο μήπως χυθεϊ αϊμα χριστιανικό, δπως αναφέρεται στις πηγές. Ή προδοσία τών «εταίρων» καί τοΰ στρατοΰ πού έ'κλινε τελικά υπέρ τοΰ Νικηφόρου, ή οριστική περιθωριοποίηση τής παλιάς άρχουσας τάξης πού εκπροσωπούσε ό Βαρδάνης, πράγμα πού επιβεβαιώνεται άπό τήν ασυνέχεια τής λαϊκής συμμετοχής, οδήγησαν στην αποτυχία τοΰ κινήματος. ΕΛΕΟΝΟΡΑ Σ. ΚΟΓΝΤΟΪΡΑ-ΓΑΑΑΚΗ

14

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 8 Ο Όγδοος Αιώνας Δυναστεία Ισαύρων (717-820): Λέων Γ (717-741) Κων/νος Ε (741-775) Λέων Δ (775-780) Κων/νος Ϛ (780-792) - Ειρήνη η Αθηναία (797-802) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙI

Χριστιανική Γραμματεία ΙI Χριστιανική Γραμματεία ΙI Ενότητα 1: Εικονομαχία (727-843) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 9 Ο Ένατος Αιώνας: Νικηφόρος Α (802-811) - Μιχαήλ Α Ραγκαβές (811-813) Λέων Ε Αρμένιος (813-820) - Φρυγική Δυναστεία (ή του Αμορίου) 820-867: Μιχαήλ Β Τραυλός (820-829) - Θεόφιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ

ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: Σύρμα Ν. Γεωργία ΤΑΞΗ Β 1 EIKONOMAXIA Α Περίοδος ( 726 έως 780 ) Β Περίοδος ( 813 έως 843 ) Διαμάχη γύρω από το θέμα των ιερών εικόνων, η οποία εξελίχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΑΝΑΚΡΟΥΣΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΠΟΙΙΑΣ - Η ΕΞ ΑΜΟΡΙΟΥ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ (820-867)

ΤΟ ΠΡΟΑΝΑΚΡΟΥΣΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΠΟΙΙΑΣ - Η ΕΞ ΑΜΟΡΙΟΥ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ (820-867) ΤΟ ΠΡΟΑΝΑΚΡΟΥΣΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΠΟΙΙΑΣ - Η ΕΞ ΑΜΟΡΙΟΥ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ (820-867) Ο θάνατος του ικανού αυτοκράτορα Λέοντα Ε του Αρµένιου την 25η Δεκεµβρίου του 820 ήταν αποτέλεσµα των γενικότερων αναταραχών που µάστιζαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΑΛΑΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΠΑΤΜΟΥ Το σημείωμα αυτό αναφέρεται στο μεγάλο είλητο της Πάτμου, το όποιο περιέγραψε λεπτομερειακά, μελέτησε καΐ συμπλήρωσε ή συνάδελφος κυρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Τόμος 30ός

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Τόμος 30ός 391 προσώπων που ΕΛΛΗΝΙΚΗ παρουσιάζει και ΙΣΤΟΡΙΚΗ των οικογενειών ΕΤΑΙΡΕΙΑ τους και συζητεί σχετικά προσωπογραφικά και ιστορικά προβλήματα. Η εργασία του V. Stepanenko, «The Sts. Apostles Sts. Peter and

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ: ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Α ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΟΙ (802-820)

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ: ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Α ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΟΙ (802-820) ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΡΘΩΣΗΣ: ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ Α ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΟΙ (802-820) Άνοδος στον θρόνο και αντιδράσεις εναντίον του Δεν είναι εύκολο για τους νεότερους ιστορικούς να σχηµατίσουν µια σαφή εικόνα για τον νέο

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα καί προσεγγίσεις

Προβλήματα καί προσεγγίσεις ΒΟΥΛΑ ΚΟΝΤΗ ΜΑΡΤΥΡΊΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΚΗ ΕΡΙΔΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΌΝΝΗΣΟ Προβλήματα καί προσεγγίσεις Είναι γενικότερα αποδεκτό οτι το κίνημα της Εικονομαχίας, τόσο στην πρώτη φάση του (730-787) δσο καί στη δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α'

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α' ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α' Διαμόρφωση νέας στρατιωτικής ηγεσίας* 'Λπο την 'ίδρυση του παπικού κράτους (754) μέχρι την εποχή τοΰ Βασιλείου Λ', ή Δύση επεκτεινόταν συνεχώς εδαφικά και

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα Δημήτρης Σπυρόπουλος Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα http://www.lefkiselida.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις «Λευκή σελίδα», προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή...9. Η πολιτική ζωή... 11 Το αυτοκρατορικό αξίωμα...16 Οι δήμοι...23 Η διοίκηση...24 Η δικαιοσύνη...26 Η βυζαντινή διπλωματία...

Εισαγωγή...9. Η πολιτική ζωή... 11 Το αυτοκρατορικό αξίωμα...16 Οι δήμοι...23 Η διοίκηση...24 Η δικαιοσύνη...26 Η βυζαντινή διπλωματία... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή....9 Η πολιτική ζωή............................. 11 Το αυτοκρατορικό αξίωμα....16 Οι δήμοι....23 Η διοίκηση....24 Η δικαιοσύνη....26 Η βυζαντινή διπλωματία....29 Προσωπικότητες....33

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού

ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ Βαλάντη Αθανασίου, Ιστορικού Εικονομαχία ονομάζεται η περίοδος της βυζαντινής ιστορίας που χωρίζεται σε 2 μέρη (726-787 και 815-847), όπου η αυτοκρατορική εξουσία απαγόρευσε την χρήση των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23/03/2014 ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ- ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1 Να προσδιορίσετε αν το περιεχόµενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563

S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 S-63 1573: ΑΝΕΓΕΙΡΕΤΑΙ ΤΟ ΒΑΡΩΣΙ. ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΤΟ 1563 Αμμόχωστος 2011 Στα 1573, δυο χρόνια μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, κτίστηκε το Βαρώσι. Η ανέγερση του Βαρωσιού είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ ΑΝΔΡΕΣ

ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΑΝΑΠΛ. ΜΟΝΙΜΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΟΙ ΜΟΝΙΜΟΙ ΥΠΗΡ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ (ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΕΣ) ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ 2 2 2 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7 1 1 7 1 15 13 2 ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων 2 Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΑΝΤΙΠΡΥΤΑΝΕΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (Πανεπιστήμιο Πατρών 29/11/2012) Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΕΝΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΠΛ. α. ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ (υφυπουργείο) 2 2 2 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7 9 10 2 12 ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Πρόκειται για το συνέδριο που οργανώθηκε στη Μασσαλία το Φεβρουάριο του 1918, απάντηση στο σχολικό βιβλίο, «η ρωσική επανάσταση...

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ενότητα 1: Οι διωγμοί στην Ανατολική Θράκη Αν. Καθηγήτρια: Ι. Βαμβακίδου e-mail: ibambak@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα