ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ Aλεξάνδρα Μπακαλάκη Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Από την «ανακάλυψη του φύλου», η φράση είναι του Ευθύµιου Παπαταξιάρχη (1992:13), έχουν περάσει περίπου τριάντα χρόνια. Οι ανακαλύψεις, όπως άλλωστε και οι εφευρέσεις, δεν γίνονται εν κενώ, το µέγεθός τους µάλιστα κρίνεται και από το βαθµό στον οποίο εκ των υστέρων φαίνεται να έχουν διευρύνει, τροποποιήσει ή ανατρέψει παλιότερες αντιλήψεις, γνώσεις και τεχνικές συµπεριλαµβανοµένων και αυτών στις οποίες ενδεχοµένως στηρίχθηκαν. Η ανακάλυψη του φύλου µετασχηµάτισε τόσο τα συµφραζόµενά της, το γυναικείο κίνηµα και τον ακαδηµαϊκό χώρο όσο και τη µεταξύ τους σχέση. Σήµερα, είτε ως χοάνη που καταβρόχθισε και ενσωµάτωσε την ενέργεια του κινήµατος, είτε ως στέγη που παρέχει στη φεµινιστική σκέψη καταφύγιο, είτε ως και τα δυο µαζί, ο ακαδηµαϊκός χώρος είναι το κυριότερο, αν όχι το µοναδικό πλαίσιο στο οποίο η σκέψη αυτή έχει θέση και αντίκτυπο. Ως εκ του θέµατος του συνεδρίου, αλλά και ως εξ αυτού του δεδοµένου, περιορίζοµαι λοιπόν στην ανθρωπολογία. Η «ανακάλυψη» του φύλου οδήγησε στον επαναπροσδιορισµό ή την εξολοκλήρου αµφισβήτηση των ανθρωπολογικών κατηγοριών που είχαν αποτελέσει τα αρχικά συµφραζόµενα ή τις προϋποθέσεις της: Επιστήµη, και πολιτική στράτευση, πράξη και θεωρία, άτοµο και κοινωνία, πολιτισµική ταυτότητα και διαφορά, υποκείµενα και αντικείµενα της εθνογραφίας, δράση και δοµή, συµβολικό και πραγµατικό, και, πάνω απ όλα, φύση βιολογία, κοινωνία πολιτισµός. Πρόκειται περίπου για το σύνολο των αναλυτικών εννοιών της ανθρωπολογίας. Ανάλογα και αντίστοιχα, στο πλαίσιο της ελληνικής εθνογραφίας η εστίαση στο φύλο συνέβαλε στην κριτική αµφισβήτηση κυρίαρχων παραδοχών που αφορούσαν τη διαδικασία της επιτόπιας έρευνας αλλά τη φύση της ελληνικής κοινωνίας. Συγκεκριµένα, οι ανθρωπολόγοι που ασχολούνται µε την Ελλάδα αναθεώρησαν την άποψη σύµφωνα µε την οποία φορείς της κοινωνικής και πολιτισµικής δράσης είναι κυρίως, αν όχι αποκλειστικά οι άνδρες, αλλά και τις παλιότερες εθνογραφικές αναπαραστάσεις που είχαν προκύψει από την εφαρµογή της στο πεδίο της επιτόπιας έρευνας, δηλαδή τις εικόνες των επιµέρους αγροτικών κοινοτήτων ως οµοιογενών, σταθερών και κλειστών κοινωνικών και πολιτισµικών 1

2 ολοτήτων, οι οποίες στοιχειοθετούν µια αντίστοιχη, µεγαλύτερης κλίµακας ολότητα, την ελληνική κοινωνία (Παπαταξιάρχης 1992: 72). Όµως, αν η ανθρωπολογία και η ελληνική εθνογραφία δεν είναι αυτό που ήταν πριν από την ανακάλυψη του φύλου, ούτε το ίδιο το φύλο είναι αυτό που ήταν πριν ανακαλυφθεί, ούτε αυτό που ανακαλύφθηκε πριν από τριάντα περίπου χρόνια. Απόδειξη, η συγκρότηση των σχετικών Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. στα ελληνικά πανεπιστήµια 1. Απόδειξη ότι η έννοια του κοινωνικού φύλου δεν ξαφνιάζει. Απόδειξη επίσης ότι όταν, παρόλα αυτά, διερωτηθούµε, «τι είναι λοιπόν το φύλο», διαπιστώνουµε ότι η απάντηση είναι πιο δύσκολη από ότι θα ήταν πριν από είκοσι χρόνια πράγµα που σηµαίνει ότι και ότι το νόηµα της ίδιας της ερώτησης δεν είναι το ίδιο. Η ιδέα ότι το φύλο είναι της κοινωνίας και του πολιτισµού και όχι της φύσης και της βιολογίας δεν είναι µόνον «εννοιολογικό εργαλείο» που λύνει προβλήµατα, αλλά και εργαλείο που έχει επίσης δηµιουργήσει προβλήµατα η λύση των οποίων δεν είναι προφανής. Ίσως αυτό είναι δείγµα της ζωντάνιας της. Η παραδοχή σύµφωνα µε την οποία η σχέση µεταξύ βιολογικού και κοινωνικού φύλου είναι µια σχέση αντίθεσης, µε την έννοια ότι το ένα είναι ό,τι δεν είναι το άλλο, αποτέλεσε τη βάση και τον κεντρικό άξονα της προβληµατικής για το φύλο. Σήµερα, για λόγους που νοµίζω ότι είναι εύλογοι και τους οποίους θα προσπαθήσω να εξηγήσω, η παραδοχή αυτή αµφισβητείται. Ωστόσο, η υπέρβαση της αντίθεσης µεταξύ βιολογικού και κοινωνικού φύλου είναι δύσκολη, καθώς η αντίθεση αυτή εµφανίζεται από τη µια ως γόρδιος δεσµός, και από την άλλη ως νήµα, που αν το χάσουµε, θα βρεθούµε στη θέση εκείνων του λαβυρίνθου -- στο µέτρο µάλιστα που το φύλο δεν αφορά µόνο το που αλλά και το ποιοι είµαστε, σε πολύ χειρότερη 2. Πιστεύω ότι τα προβλήµατα που θέτει ή, καλύτερα, που αντιπροσωπεύει η έννοια του κοινωνικού φύλου ως προς την ανθρωπολογία παρουσιάζουν ενδιαφέρον και από τη σκοπιά άλλων κλάδων και για το λόγο αυτό µπορούν να αποτελέσουν 1 Ευχαριστώ τους συναδέλφους Βενετία Καντσά, Βασιλική Μουτάφη και Ευθύµιο Παπαταξιάρχη για την πρόσκληση στην ηµερίδα και τη φιλοξενία. Οι βιβλιογραφικές αναφορές που συνοδεύουν τη γραπτή εκδοχή της ανακοίνωσής µου είναι ενδεικτικές, ωστόσο, ακόµα και έτσι, ίσως δυσανάλογα πολλές σε σχέση µε το µέγεθος του κειµένου. Ελπίζω τουλάχιστον ότι δεν είναι µόνο κουραστικές, αλλά και χρήσιµες. Για την εισαγωγή της φεµινιστικής προβληµατικής στον ελληνικό ακαδηµαϊκό χώρο βλ. Οµάδα Γυναικείων Σπουδών Α.Π.Θ Αντίστοιχα διλήµµατα αποτυπώνονται σε συζητήσεις σχετικά µε το φεµινισµό ως θεωρία και πρακτική που αποσκοπεί στην αποδόµηση του φύλου, αλλά που ωστόσο προϋποθέτει µια ρευστή ή αποσπασµατική έστω συλλογικότητα η οποία θεµελιώνεται στο φύλο (βλ. de Lauretis 1990), καθώς και σε αναλύσεις που αφορούν το φύλο ως σύµβολο ή µεταφορά, η οποία ωστόσο παραπέµπει σε ενσώµατες γυναίκες και άνδρες και στις µεταξύ τους ανισότητες (βλ. Delphy 1986, Spivak 1996). 2

3 αντικείµενο µιας διεπιστηµονικής συζήτησης. υστυχώς, η επιλογή µου να σταθώ σ αυτά περιορίζει τη δυνατότητά µου να αναφερθώ διεξοδικά στη µελέτη του φύλου στο πλαίσιο της ελληνικής εθνογραφίας. Αυτό οφείλεται εν µέρει στα χρονικά περιθώρια που έχω στη διάθεσή µου, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι οι εθνογραφικές περιγραφές δεν αναφέρονται αναγκαστικά ρητά σε θεωρητικά ζητήµατα, ούτε πάντοτε ακολουθούν σαφείς και συγκεκριµένες θεωρητικές «γραµµές». Η «ανακάλυψη του κοινωνικού φύλου» στις αρχές της δεκαετίας του 70 ήταν η άλλη όψη της αποκάλυψης µιας σύνθετης πλάνης: Οι εθνογραφικές περιγραφές που υποτίθεται ότι αφορούσαν ολόκληρες κοινωνίες αναφερόταν κυρίως στις δραστηριότητες και τις αντιλήψεις των ανδρών καθώς και στις µεταξύ τους σχέσεις. Οι περιγραφές αυτές και οι θεωρητικές γενικεύσεις των οποίων αποτελούσαν τη βάση αντανακλούσαν ένα διπλό ανδροκεντρισµό: Εκείνον των ανδρών, που περιέγραφαν την τοπική κοινωνική ζωή από τη σκοπιά τους και που θεωρούσαν τους εαυτούς τους πρωταγωνιστές της και εκείνον των ανθρωπολόγων που θεωρούσαν αυτονόητο ότι οι άνδρες πληροφορητές είναι περισσότερο αντιπροσωπευτικοί από τις γυναίκες. Η αποσιώπηση της εξουσίας που οι άνδρες ασκούσαν σε βάρος των γυναικών θεµελιωνόταν στη ρητή ή άρρητη παραδοχή ότι η χαµηλή θέση των γυναικών στην κοινωνική ιεραρχία οφείλεται στα εγγενή βιολογικά τους χαρακτηριστικά. Οι κοινωνικοί προσδιορισµοί αυτών των σχέσεων εξουσίας αποτελούν το επίκεντρο της προβληµατικής της ανθρωπολογίας των γυναικών 3. Η έννοια του κοινωνικού φύλου (gender) χρησιµοποιήθηκε για πρώτη φορά από την κοινωνιολόγο Ann Oakley το 1972, γρήγορα όµως καθιερώθηκε ως αναλυτική κατηγορία η οποία αποτέλεσε το επίκεντρο της φεµινιστικής θεωρίας και ερευνητικής πρακτικής στο πλαίσιο διαφόρων γνωστικών κλάδων. Ο δυναµισµός της έννοιας αυτής έγκειται στο ότι αντιδιαστέλλεται προς το βιολογικό φύλο (sex), 3 Οι συλλογικοί τόµοι Woman, Culture and Society (Rosaldo και Lamphere επιµ. 1974) και Toward an Anthropology of Women (Reiter επιµ. 1975) περιλαµβάνουν ορισµένα από τα πρώτα και σηµαντικότερα κείµενα της ανθρωπολογίας των γυναικών. Για µια διεξοδική παρουσίαση της προβληµατικής γύρω από το γυναικείο ζήτηµα στο πλαίσιο της ανθρωπολογίας γενικά και ειδικότερα της ανθρωπολογίας των γυναικών της δεκαετίας του 70 βλ. Σκουτέρη 1991 α. Τα εισαγωγικά κείµενα των Μπακαλάκη (1994) και Παπαταξιάρχη (1992: 11-44) αναφέρονται στην ανθρωπολογία των γυναικών, αλλά εξετάζουν επίσης τη µετάβαση στην ανθρωπολογία του φύλου στις αρχές της δεκαετίας του 80. Για µια εκτενέστερη συζήτηση της σχέσης µεταξύ του φεµινισµού και της ανθρωπολογίας καθώς και για µια επισκόπηση των αποτελεσµάτων της εθνογραφικής έρευνας σχετικά µε τη συµµετοχή των γυναικών στην εργασία, τη συγγένεια, την οικογένεια και το νοικοκυριό και τέλος σε πολιτικές διαδικασίες και σχέσεις που συγκροτούνται στο πλαίσιο κρατικών µορφωµάτων βλ. Moore Η έκδοση των συλλογικών τόµων που επιµελήθηκαν οι MacCormack και Strathern (1980) και οι Ortner και Whitehead (1980) αποτελεί ορόσηµο για τη στροφή του ενδιαφέροντος από τις γυναίκες στο φύλο. 3

4 παραπέµπει δηλαδή στην αντίθεση µεταξύ της κοινωνίας, του πολιτισµού και της ιστορίας από τη µια και της φύσης και της βιολογίας από την άλλη, και συνοψίζει τη θέση της Σιµόν ντε Μπωβουάρ (1979 [1949]: 293), «[η] γυναίκα δε γεννιέται, µάλλον γίνεται» 4. Το κοινωνικό φύλο δηλαδή, αναφέρεται σε µια διαδικασία µετασχηµατισµού: τα ωµά δεδοµένα του βιολογικού φύλου, που είναι της φύσης και απαντά σε δύο εκδοχές, αρσενικό και θηλυκό, «µεταφράζονται» σε επιµέρους πολιτισµικά, και άρα εξορισµού ποικίλα πρότυπα, κανόνες, αξίες, σύµβολα, ρόλους και ταυτότητες στα οποία θεµελιώνονται οι διάφορες µορφές της κατά φύλα ανισότητας. Φορείς και πλαίσια αυτών των µετασχηµατισµών είναι κοινωνικοί θεσµοί και πολιτισµικές πρακτικές που αφορούν κυρίως τη συγγένεια 5. Τόσο η διερεύνηση αυτών των µετασχηµατισµών µε τα «εργαλεία» των κοινωνικών επιστηµών και όσο η συνειδητοποίηση των συνεπειών τους στο πλαίσιο των γυναικείων οµάδων αυτογνωσίας της δεκαετίας του 70 προϋπέθεταν και προήγαγαν την επίγνωση ότι τα πράγµατα µπορεί να αλλάξουν, ακριβώς γιατί, οι λόγοι της ανισότητας και της καταπίεσης των γυναικών είναι κοινωνικοί. Το κοινωνικό φύλο αναφέρεται στην υπαγωγή των γυναικών στην εξουσία των ανδρών αλλά και στη δυνάµει αυτονόµησή τους. Η επίγνωση ότι οι γυναίκες µπορούµε οι ίδιες να επιλέξουµε αυτό που θα «γίνουµε», οπωσδήποτε αντιβαίνει στην κυρίαρχη δυτική αντίληψη ότι η υπαγωγή στους άνδρες είναι µέρος της γυναικείας φύσης. Ταυτόχρονα ωστόσο, η επίγνωση αυτή, που ουσιαστικά αφορά τη δυνατότητα της αποκατάστασης των γυναικών ως κυρίαρχων υποκειµένων, φαίνεται εύλογη από τη σκοπιά µιας εξίσου κυρίαρχης και 4 Για µια ιδιαίτερα οξυδερκή ανάλυση του έργου της Σιµόν ντε Μπωβουάρ βλ. Okely Για µια κριτική παρουσίαση των τρόπων µε τους οποίους ορίζεται το κοινωνικό φύλο από τη σκοπιά διαφόρων θεωρητικών φεµινιστικών προσεγγίσεων που αντλούν από το εύτερο Φύλο βλ Haraway 1991: («Gender for a Marxist dictionary: The sexual politics of a word»). 5 Βλ. Moore 1988: Η ανθρωπολογία των γυναικών θεµελιώνεται σε µεγάλο βαθµό σε κριτικές αναθεωρήσεις των κλασικών προσεγγίσεων της συγγένειας και της αγχιστείας. Η συγγένεια αναγνωρίζεται ως προνοµιακό πεδίο µελέτης των µηχανισµών που συγκροτούν κατά φύλα σχέσεις ανισότητας από διαφορετικές θεωρητικές σκοπιές. Ανθρωπολόγοι όπως η Eleanor Leacock (1978, 1984) ή η Karen Sacks (1979) που αντλούν από το έργο του Έγκελς, επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στους τρόπους µε τους οποίους οι συγγενειακές σχέσεις διαµεσολαβούν την κατά φύλα κατανοµή της εργασίας, την πρόσβαση στα µέσα παραγωγής και την κυριότητα στα παραγόµενα προϊόντα. Άλλες, όπως η Rosaldo (1974) ή η Ortner (1994 [1974]), που ενδιαφέρονται περισσότερο για τις συµβολικές σηµασίες και αξίες που αποδίδονται στις γυναίκες και που αντλούν από τη θεωρία του Λεβί-Στρως σχετικά µε την απαγόρευση της αιµοµιξίας και την ανταλλαγή των γυναικών ως θεµέλιο του πολιτισµού, ανιχνεύουν τις σχέσεις συγγένειας ως πλαίσιο στο εσωτερικό των οποίων οι γυναίκες ορίζονται ως µητέρες. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει επίσης το πρωτοποριακό κείµενο της Rubin (1975), που ανιχνεύει τις προεκτάσεις της θεωρίας του Λεβί Στρως αλλά και της Λακανικής ανάγνωσης του Λεβί Στρως για τη διαπολιτισµική κατανόηση του «συστήµατος του βιολογικού / κοινωνικού φύλου» (sex / gender system). 4

5 χαρακτηριστικά δυτικής αντίληψης σύµφωνα µε την οποία η διαφορά των ανθρώπων από τα ζώα έγκειται στη δυνατότητα των πρώτων να παρέµβουν στη φύση συµπεριλαµβανοµένης και της δικής τους. Πρόκειται δηλαδή για µια διευρυµένη και περισσότερο δηµοκρατική εκδοχή της δυτικής αντίληψης σύµφωνα µε την οποία η ατοµικότητα ταυτίζεται µε την αυτοδιάθεση και αντιδιαστέλλεται προς τον ετεροπροσδιορισµό και την υπαγωγή του εαυτού στην εξουσία άλλων (βλ. Strathern 1988: ). Ωστόσο, από τις αρχές ακόµα της δεκαετίας του 80, η εστίαση στους κοινωνικούς προσδιορισµούς στους οποίους οι γυναίκες ειδικά υπόκεινται ή ανθίστανται και στους τρόπους µε τους οποίους αυτές ειδικά συγκροτούνται και αναγνωρίζονται ως κοινωνικά υποκείµενα έγινε αντικείµενο κριτικής (βλ. Mathieu 1978). Ο λόγος ήταν ότι συµβάλλει στην ιδέα ότι το κοινωνικό φύλο, όπως άλλοτε το βιολογικό, αφορά τις γυναίκες περισσότερο από ό,τι τους άνδρες. Η αντίληψη ότι, λόγω του φύλου τους, οι γυναίκες έχουν µια ιδιαίτερη κοινωνική «θέση» και η συνακόλουθη έµφαση στη διερεύνηση των συνιστωσών αυτής της «θέσης» και των παραγόντων που συµβάλουν στη διαµόρφωση, την αναπαραγωγή ή τον µετασχηµατισµό της αποτυπώνεται και στην ελληνική εθνογραφία. Τα σχετικά κείµενα, που ακολουθούν την πρώιµη και κλασική συµβολή της Ernestine Friedl (1986 [1967]) αναδεικνύουν όψεις της δύναµης που ασκούν οι γυναίκες στον οικιακό χώρο, αλλά αναφέρονται επίσης στην απειλή που η ενδεχόµενη αυτονόµησή τους από την ανδρική κυριαρχία αντιπροσωπεύει για την κοινωνική ευταξία στους τρόπους µε τους οποίους οι γυναίκες προσλαµβάνουν και διαχειρίζονται τον ανδρικό έλεγχο 6. Οι αναφορές των κειµένων αυτών στους άνδρες αφορούν κυρίως τις συνέπειες που οι δραστηριότητές τους και οι σχέσεις µαζί τους έχουν για τις γυναίκες (Παπαταξιάρχης 1992: 49-61). Η µονοµέρεια αυτή άρχισε να υποχωρεί µπροστά στη σταδιακή επίγνωση ότι η πρόσβαση των ανδρών σε επίκτητες κοινωνικές θέσεις και η δυνατότητά τους να ασκούν εξουσία ως πατεράδες, σύζυγοι ή αδελφοί, αλλά και ως εκπρόσωποι των κοινοτήτων στις οποίες ανήκουν και οι γυναίκες θεµελιώνονται στις κοινωνικές 6 Βλ. π.χ. Handman 1978, Danforth 1983, Hirschon 1978, Σκουτέρη 1991,β,γ, Rushton 1983, καθώς και τα περισσότερα από τα κείµενα που περιλαµβάνονται στον συλλογικό τόµο Gender and Power in Rural Greece, που επιµελήθηκε η Jill Dubisch (1986). Για µια παρουσίαση της προβληµατικής γύρω από τη «θέση» των γυναικών και τις κοινωνικές τους πρακτικές και αντιλήψεις στο πλαίσιο της ελληνικής εθνογραφίας βλ. Παπαταξιάρχης 1992:

6 σηµασίες και αξίες που αποδίδονται στο ανδρικό φύλο 7. Γενικότερα, το κοινωνικό φύλο θεωρήθηκε αρχή της κοινωνικής οργάνωσης στην οποία µετέχουν άνδρες και γυναίκες. Ωστόσο, αντίθετα µε την «ανακάλυψη» του κοινωνικού χαρακτήρα της θηλυκότητας, η στροφή στη µελέτη των κοινωνικών προσδιορισµών του ανδρισµού δεν συνδέθηκε µε την αποκατάσταση των ανδρών ως κοινωνικών υποκειµένων, αλλά µε την αποκατάσταση του ίδιου του «κοινωνικού φύλου», δηλαδή µε την µετακόµισή του από την περιφέρεια των ανθρωπολογικών συζητήσεων στο κέντρο (Μπακαλάκη 1997). Η αναγωγή του «κοινωνικού φύλου» σε «αναλυτικό εργαλείο» σήµαινε ότι η έννοια αυτή έπρεπε να αποσυνδεθεί από τις πολιτισµικά συγκεκριµένες πολιτικές διεκδικήσεις µε τις οποίες είχε συνδεθεί, ή καλύτερα, έκφραζε, αλλά επίσης ότι έπρεπε να οριστεί µε σαφήνεια, και συγκεκριµένα, να αποκαθαρθεί από ενδεχόµενες λανθάνουσες βιολογικές αναφορές. Εύλογα, η κατάδειξη της αυτονοµίας του κοινωνικού φύλου από το βιολογικό, όπως παλιότερα της αυτονοµίας της κοινωνικής συγγένειας από τη βιολογική, και του ρατσισµού από τα υποτιθέµενα βιολογικά γνωρίσµατα των φυλών ήταν κύριο µέληµα (Haraway 1991: 134). Στο επίπεδο της εθνογραφίας το να δείξει κανείς ότι το φύλο δεν είναι της βιολογίας σήµαινε να δείξει ότι εκδοχές του είναι πολλές και ποικίλες ακριβώς γιατί κατασκευάζονται µε τους ιδιαίτερους όρους της κάθε κοινωνίας ή του κάθε πολιτισµού. Η αναζήτηση των παραγόντων που συµβάλλουν σε κατά φύλα ανισότητες σε δια-πολιτισµικό επίπεδο αναζήτηση που αποτελούσε προτεραιότητα για την ανθρωπολογία των γυναικών εγκαταλείπεται τώρα ως αδιέξοδη, καθώς η ταξινόµηση των ανθρώπων άνδρες και γυναίκες και η ιδέα ότι αυτές οι κατηγορίες 7 Η στροφή από τη µελέτη των γυναικών στη µελέτη του φύλου αποτυπώνεται στην ελληνική εθνογραφία. Παρότι οι συλλογικοί τόµοι που επιµελήθηκαν οι Loizos και Papataxiarchis (1991) και Παπαταξιάρχης και Παραδέλλης (1992) περιλαµβάνουν κείµενα που αναφέρονται κυρίως στις γυναίκες, τα περισσότερα υιοθετούν µια συσχετική προσέγγιση που εστιάζει ταυτόχρονα στην πολιτισµική συγκρότηση της θηλυκότητας και του ανδρισµού στο πλαίσιο της συγγένειας και του γάµου, ενώ ορισµένα (Papataxiarchis 1991, Herzfeld 1992, Παπαταξιάρχης 1992α) εστιάζουν κυρίως στις δραστηριότητες των ανδρών και στις µεταξύ τους σχέσεις. Για µια συσχετική προσέγγιση του ανδρισµού και της θηλυκότητας στο πλαίσιο κοινωνικών πρακτικών που συνδέονται µε το χορό και µε σωµατικά βιώµατα γενικότερα βλ. Cowan 1998). Για εθνογραφικά κείµενα που αναφέρονται στον ανδρισµό βλ. επίσης Αστρινάκη 2003, Γιαννακόπουλος 2001, Herzfeld 1985, και Papataxiarchis 1999, καθώς και το σχετικό αφιέρωµα του περιοδικού Αρχαιολογία Ωστόσο, η στροφή στη µελέτη του φύλου ως συσχετικής κατηγορίας η οποία αφορά και τους άνδρες δεν σηµαίνει ότι οι γυναίκες έχουν πάψει να απασχολούν την ελληνική εθνογραφία. Το σηµαντικότερο παράδειγµα είναι η εθνογραφία της Σερεµετάκη η οποία κοιτάζει τόσο το θάνατο στη Μάνη όσο και την ίδια τη Μάνη «µέσα από γυναικεία µάτια» (1994:21, έµφαση στο πρωτότυπο). Βλ. επίσης Galani-Moutafi 1993, όπου η µετάβαση µιας νησιώτικης οικονοµίας από την αγροτική παραγωγή στον τουρισµό εξετάζεται ως προς τις ανακατατάξεις στη συµµετοχή των γυναικών στην εργασία και την οικονοµία γενικότερα. 6

7 είναι οµοιογενείς στο εσωτερικό τους και ότι οι ιεραρχικές σχέσεις µεταξύ τους είναι όµοιες παντού δεν µπορεί παρά να θεµελιώνεται σε βιολογικά κριτήρια. Το άρθρο της Michelle Rosaldo, «Χρήση και κατάχρηση της ανθρωπολογίας: Σκέψεις για τον φεµινισµό και τη δια-πολιτισµική κατανόηση» (1994 [1980]), που δηµοσιεύτηκε το 1980, αφορά ακριβώς τον βιολογικό αναγωγισµό που λανθάνει στην προβληµατική γύρω από την οικουµενικότητα της ανισότητας ή της ασυµµετρίας 8. Ο τίτλος του παραπέµπει στο βιβλίο του Marshall Sahlins (1997 [1976]) Χρήσεις και Καταχρήσεις της Βιολογίας, που, όπως φαίνεται από τον υπότιτλο, Μια Ανθρωπολογική Κριτική της Κοινωνιοβιολογίας είναι µια συνολικότερη κριτική του βιολογικού αναγωγισµού. Ελπίζω ότι η αναφορά του τίτλου της δικής µου ανακοίνωσης στα δύο αυτά σηµαντικότατα κείµενα δεν συνιστά ασυγχώρητη κατάχρηση. Για να ξαναγυρίσουµε στην εθνογραφία: Η εικόνα της διαπολιτισµικής ποικιλοµορφίας που προκύπτει από τις σχετικές περιγραφές αφορά όχι µόνο τη δράση των έµφυλων κοινωνικών υποκειµένων, αλλά και τους τρόπους µε τους οποίους αυτά προσλαµβάνουν τις σχέσεις ισότητας ή ιεραρχίας µεταξύ τους. Στο πλαίσιο αυτό οι διαφορετικές σηµασίες και αξίες που διαφορετικές κοινωνίες αυτές αποδίδουν στο φύλο αναδεικνύονται ως συστατικά στοιχεία της πολιτισµικής ιδιαιτερότητας της κάθε µιας. Το φύλο δηλαδή ανάγεται σε κατηγορία διαπολιτισµικής σύγκρισης, λειτουργεί ως πρίσµα µέσα από το οποίο αναδεικνύεται η ετερογένεια των πολιτισµών. Από την άλλη όµως, λειτουργεί επίσης ως πρίσµα µέσα από το οποίο αναδεικνύονται διαφορές και συγκρούσεις στο εσωτερικό των επιµέρους κοινωνιών ή πολιτισµών που, στο πλαίσιο της κλασικής ανθρωπολογίας, προσεγγίζονταν ως οµοιογενείς, συνεκτικές ολότητες. Στο µέτρο που οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις που δηµιουργούνται µε βάση το φύλο διαφέρουν από κοινωνία σε κοινωνία, η έµφαση στην εσωτερική ανοµοιογένεια δεν υπονοµεύει αναγκαστικά ούτε την ιδιαιτερότητα της εκάστοτε κοινωνίας ούτε την εικόνα της πολιτισµικής ετερογένειας που προκύπτει από τη συνύπαρξή τους ενδεχοµένως, µάλιστα, την ενισχύει 9. 8 Για µια ανάλογη κριτική της αντίληψης σύµφωνα µε την οποία οι άνδρες και οι γυναίκες συνιστούν οικουµενικές κατηγορίες βλ. Strathern Για θεωρήσεις του φύλου που κατά τη γνώµη µου συνδυάζουν την παραδοχή ότι οι κοινωνίες δεν συνιστούν οµοιογενείς ολότητες µε την παραδοχή ότι το φύλο συνιστά πολιτισµική κατασκευή και συνεπώς οι τρόποι µε τους οποίους συγκροτείται ποικίλουν από τόπο σε τόπο βλ. Strathern 1987, και Strathern (επιµ.)1987. Για µια κριτική παρουσίαση των διαφορετικών σύγχρονων ανθρωπολογικών θεωρήσεων σχετικά µε τη φύση της πολιτισµικής διαφοράς βλ. Herzfeld 2001: Για µια ριζοσπαστική κριτική των τρόπων µε τους οποίους οι έννοιες του πολιτισµού και της πολιτισµικής διαφοράς έχουν υποστασιοποιηθεί στο πλαίσιο της ανθρωπολογίας βλ. Abu-Lughod Για µια ανάλυση των τρόπων µε τους οποίους η µελέτη των κατά φύλα σχέσεων στην Ελλάδα έχει συµβάλει 7

8 Έτσι, στην περίπτωση της ελληνικής εθνογραφίας η µελέτη των έµφυλων προτύπων και πρακτικών σε συγκεκριµένες γεωγραφικές περιοχές αλλά και σε διαφορετικά πλαίσια κοινωνικών σχέσεων όπως είναι το νοικοκυριό, το καφενείο, η εκκλησία, κ.ο.κ συνέβαλε στην ανάδειξη πολλαπλών συµφραζοµένων και συγκρούσεων τα οποία ωστόσο στοιχειοθετούν µια λίγο πολύ οριοθετηµένη ενότητα, την ελληνική κοινωνία (Μπακαλάκη 1993: 57-58, Παπαξιάρχης 1992:72). Ωστόσο, αν οι έµφυλες πρακτικές και οι λόγοι για το φύλο ποικίλλουν ανάλογα µε τα κοινωνικά συµφραζόµενα στα οποία οι άνθρωποι µπαινοβγαίνουν, αυτό σηµαίνει ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν µία ταυτότητα που ανταποκρίνεται στο φύλο τους, αλλά πολλές, και ότι αυτές µπορεί να βρίσκονται σε αντιπαλότητα ανάλογη µε εκείνη του νοικοκυριού προς το καφενείο, ή σπιτιού προς το δρόµο ή της στάνης προς το χωράφι. Σηµαίνει επίσης ότι, και πάλι ανάλογα µε τα συµφραζόµενα, το φύλο διαπλέκεται µε άλλες διαστάσεις της ταυτότητας, όπως η ηλικία ή η κοινωνική τάξη. Από τη σκοπιά αυτή οι εκδοχές του κοινωνικού φύλου πολλαπλασιάζονται, αλλά και διασπώνται στις επιµέρους συνιστώσες του. Η έννοια του κοινωνικού φύλου αναφέρεται σε σηµασίες και αξίες ρητές και λανθάνουσες, µοντέλα κυρίαρχα και άφωνα, σωµατικές εµπειρίες που µπαίνουν σε λόγια και άλλες που ανθίστανται, διεκδικήσεις άµεσες και έµµεσες, συµπεριφορές παρατηρήσιµες και αθέατες στάσεις, προτιµήσεις, επιθυµίες και φόβους που εκφράζονται ρητά και άλλες που ενδεχοµένους λανθάνουν της συνείδησης. Αντίστροφα, όλα τα παραπάνω συνιστούν σκοπιές από τις οποίες το φύλο προσδιορίζεται µε λίγο ή πολύ διαφορετικό κάθε φορά τρόπο. Ωστόσο, όλες αυτές οι διαφορετικές όψεις και συνιστώσες του φύλου θεωρούνται ότι έχουν κάτι κοινό, κι αυτό είναι ότι εµπίπτουν στην κατηγορία του κοινωνικού και όχι του βιολογικού. Η κατηγορία αυτή µάλιστα, διαρκώς διευρύνεται καθώς γίνεται όλο και περισσότερο προφανές ότι τα σχετικά µε το φύλο βιολογικά χαρακτηριστικά προσλαµβάνονται και ερµηνεύονται µε διαφορετικούς τρόπους στο πλαίσιο διαφορετικών πολιτισµικών λόγων, συµπεριλαµβανοµένης της δυτικής επιστήµης της βιολογίας 10. Αυτό σηµαίνει ότι οι σηµασίες που αποδίδονται στη βιολογική υπόσταση είναι αυθαίρετες, δηλαδή ότι η σχέση τους µε τα δεδοµένα στα στην ανάδειξη και στην υποστασιοποίηση της ετερότητας της ελληνικής κοινωνίας βλ. Μπακαλάκη Bλ. ενδεικτικά Jordanova 1989, Haraway 1991, Martin 1987, Pomata

9 οποία αναφέρονται είναι ανάλογη µε εκείνη που έχουν οι λέξεις ως προς τις έννοιες στις οποίες παραπέµπουν. Ωστόσο, η πρόταση ότι οι σηµασίες που αποδίδονται στα βιολογικά χαρακτηριστικά δεν ανάγονται σ αυτά τα ίδια τα χαρακτηριστικά, έχει νόηµα µόνον αν θεωρήσουµε ότι, ανεξάρτητα από την αδυναµία µας να τα προσλάβουµε στην αντικειµενική τους διάσταση, τα χαρακτηριστικά αυτά υπάρχουν. Αντίστοιχα, σε ένα γενικότερο επίπεδο, η πρόταση ότι όπως και να το ορίσουµε, το κοινωνικό φύλο είναι αυτό που δεν είναι το βιολογικό, προϋποθέτει ότι το βιολογικό υπάρχει. Η υποστασιοποίηση του βιολογικού και η συνακόλουθη εκχώρησή του στη βιολογία συνοδεύεται από την αντίληψη ότι από τη σκοπιά της ανθρωπολογίας και ενδεχοµένως της κοινωνικής επιστήµης γενικότερα, ο λόγος της βιολογίας είναι είτε εχθρικός, είτε αδιάφορος, είτε ενδιαφέρει ως µια ακόµα κοινωνική κατασκευή που χρήζει µελέτης η οποία µάλιστα δεν απαιτεί καν γνώσεις βιολογίας. Γενικά, οι περισσότεροι ανθρωπολόγοι έχουν µια µάλλον καχύποπτη στάση προς τη βιολογία γιατί τη συνδέουν, ή µάλλον τη συγχέουν µε την κοινωνιοβιολογία. Ωστόσο, ας µην ξεχνάµε ότι οι βιολόγοι ήταν εκείνοι που δίδαξαν ότι η έννοια της φυλής µε την έννοια της ράτσας είναι ένα µύθευµα και όχι απλώς, όπως οι ανθρωπολόγοι θεωρούσαν, ένα βιολογικό δεδοµένο το οποίο υπόκειται σε πολιτισµικές ερµηνείες Visweswaran 1998). Κατά αναλογία, το βιολογικό φύλο εµφανίζεται ως µύθευµα αν λάβουµε υπόψη ότι τα αποτελέσµατα µιας κατά φύλα κατηγοριοποίησης µε βάση τη σεξουαλική ανατοµία δεν συµπίπτουν αναγκαστικά µε αυτά που θα προέκυπταν αν η κατηγοριοποίηση γινόταν µε γνώµονα τους ορµονικούς δείκτες και ότι αµφότερα τα αποτελέσµατα θα διέφεραν από εκείνα που θα έδινε µια ταξινόµηση µε κριτήριο την οµάδα του αίµατος ή το ποσοστό της µελανίνης στο δέρµα. Προφανώς τα κριτήρια δεν είναι αυτονόητα, αλλά υπαγορεύονται από τους λόγους, δηλαδή τους σκοπούς της εκάστοτε ταξινόµησης. Το βιολογικό φύλο λοιπόν διασπάται στα εξ ών συνετέθη µε τρόπο ανάλογο που το κοινωνικό φύλο διασπάται σε επιµέρους εκδοχές και συνιστώσες. Στο µεταξύ, οι επιµέρους συνιστώσες του φύλου, όπως και ολόκληρος ο ανθρώπινος οργανισµός που διασπάται σ αυτές, είναι προϊόντα µιας µακράς πορείας φυλογένεσης κατά τη διάρκεια της οποίας τα όρια µεταξύ φυσικής επιλογής και πολιτισµικής επιλογής γίνονται όλο και περισσότερο δυσδιάκριτα (βλ. Ingold 1988, Tanner 1988). Κατ αναλογία, σε ό,τι αφορά το επίπεδο της οντογένεσης, τα βρέφη δεν είναι εξω- ή προ-κοινωνικά όντα, αλλά από τη στιγµή ακόµα που αναµένεται να 9

10 γεννηθούν είναι προϊόντα, µέτοχοι και υποκείµενα συγγενειακών σχέσεων σχέσεων που υπάρχουν έστω δια της διάλυσης, της αποσπασµατικότητας ή της δυσλειτουργίας τους και που µετασχηµατίζονται µε την έλευση του βρέφους (βλ. Toren 1999) Συνεπώς τόσο η ιδέα ότι το βιολογικό φύλο είναι ένα καταρχήν φυσικό αντικείµενο, που στη συνέχεια γίνεται του πολιτισµού, όσο και η ιδέα της ότι η κοινωνικοποίηση αποτελεί µια διαδικασία κατασκευής έµφυλων υποκειµένων εκ του µηδενός χρήζουν µάλλον οι ίδιες ερµηνείας παρά αποτελούν δεδοµένα πάνω στα οποία οι ερµηνείες µας µπορούν να στηριχθούν. Στο µεταξύ επίσης, στις µέρες µας οι ραγδαίες εξελίξεις στο χώρο της βιοτεχνολογίας δηµιουργούν όλο και περισσότερα ερείσµατα για την αµφισβήτηση της αντίληψης ότι το βιολογικό, το οργανικό, το σωµατικό προηγούνται του κοινωνικού και διακρίνονται σαφώς απ αυτό 11. Το κολλαγόνο, η σιλικόνη, το εξωσωµατικά γονιµοποιηµένο ωάριο ή το χειρουργικά πλασµένο γεννητικό όργανο δεν είναι της φύσης, το ίδιο όµως ισχύει και για το δέρµα, το στήθος, τα χείλη, τη µήτρα, το υπογάστριο ή το συνολικό οργανισµό, που τα «δέχονται». Επιπλέον, πριν ακόµα υποστεί τις απαιτούµενες παρεµβάσεις προκειµένου να δεχτεί τα «ξένα σώµατα», ο οργανισµός έχει υποστεί πολλές άλλες, Τέλος, πριν και πέρα τις νέες βιοτεχνολογίες βρίσκονται οι σχεδόν άπειρες πολιτισµικές πρακτικές, ιατρικές τεχνικές, περιτοµές, κλειτοριδεκτοµές, δίαιτες και γυµναστικές που τροποποιούν το οργανικό σώµα, αλλά και οι διαδικασίες διανοµής τροφής ή παροχής υπηρεσιών που µετασχηµατίζουν σώµατα τα οποία όχι µόνο φέρουν τα σηµάδια προγενέστερων παρεµβάσεων, αλλά που δεν θα υπήρχαν χωρίς αυτές (Μπακαλάκη 2003: 103). Συνεπώς, µολονότι οι αναφορές στο χώρο της νέας βιοτεχνολογίας διευκολύνουν και καθιστούν τη συζήτηση πιο επίκαιρη, δεν χρειάζεται να προσφύγει κανείς σ αυτές προκειµένου να αµφισβητήσει την ταύτιση του βιολογικού µε το φυσικό και τη διάκρισή τους από το κοινωνικό. Η παραδοχή ότι µια αµιγώς φυσική κατάσταση που αντιπροσωπεύει είτε τους «πρώτους ανθρώπους» ή τους «πρωτόγονους» είτε τον βαθύτερο πυρήνα της ανθρώπινης φύσης είναι µύθευµα που ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας 12 νοµίζω αρκεί. 11 Για ανθρωπολογικές θεωρήσεις των νέων βιοτεχνολογιών βλ. ενδεικτικά Ατλάν κ.ά. 2001, Edwards κ.ά. 1993, Παπαγαρουφάλη Η φράση του Clifford Geertz (1973: 47) είναι ιδιαίτερα εύστοχη: «Οι άνθρωποι έχουν γενέθλια, ο άνθρωπος όχι». 10

11 Σήµερα λοιπόν, η ιδέα ότι το φυσικό και το πολιτισµικό αποτελούν αντίθετες επικράτειες η κάθε µία από τις οποίες διεκδικεί, περιορίζει και ταυτόχρονα αναπαράγει την άλλη κατά το πρότυπο του ψυχρού πολέµου έχει κλονιστεί. Μαζί της κλονίζεται επίσης ή αντίληψη ότι η σχέση µεταξύ βιολογικού και κοινωνικού φύλου είναι σχέση αντίθεσης, αλλά και η θεώρηση του έµφυλου ατόµου ως οντότητας που ορίζεται άλλοτε ως της φύσης και άλλοτε ως του πολιτισµού, πάντως πάντοτε ως προς µια εξωτερική πραγµατικότητα που το υπερβαίνει και το περιορίζει (Strathern 1992). Θα µπορούσε λοιπόν να καταλήξει κανείς ότι το φύλο είναι και της φύσης και του πολιτισµού. Ωστόσο, από τη σκοπιά της επίγνωσης ότι οι κατηγορίες αυτές στερούνται οντολογικής βάσης, το συµπέρασµα ότι το φύλο δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο είναι σωστότερο. Από άλλους δρόµους λοιπόν, οδηγούµαστε σε κάτι σαν το «Ούτε φύση, ούτε πολιτισµός» των Hagen της Νέας Γουινέας (Strathern 1997 [1980]) 13. Επειδή όµως δεν είµαστε Μελανήσιοι, σπεύδουµε να συµπληρώσουµε: µόνο άτοµα (Strathern 1992: 10-88) -- ή, µε πιο σύγχρονο λεξιλόγιο, «δρώντα υποκείµενα» Πράγµατι, η έννοια του «δρώντος υποκειµένου», που µαζί τις «στρατηγικές» και τα «κοινωνικά παίγνια» χρησιµοποιείται στο πλαίσιο της θεωρίας της πρακτικής, όπως και οι έννοιες του «ενσώµατου υποκειµένου» και της «βιωµένης εµπειρίας» της φαινοµενολογικής προσέγγισης ή της «τελεστικότητας» της θεωρίας της επιτέλεσης δεν αναφέρεται, ρητά τουλάχιστον, σε µια διάκριση µεταξύ βιολογικών και µη όψεων του εαυτού. Η ευρεία χρήση αυτών των εννοιών µάλιστα και οι δηµιουργικές εφαρµογές τους στο επίπεδο της εθνογραφίας, της ελληνικής συµπεριλαµβανοµένης 14, δηµιουργούν την αίσθηση ότι αν δεν έχουµε κιόλας 13 Όπως φαίνεται από τα κείµενα που περιλαµβάνονται στον πρόσφατο συλλογικό τόµο Cultures of Relatedness (Carsten επιµ. 2000), η διάκριση µεταξύ του φυσικού-βιολογικού και του πολιτισµικού µπορεί να αµφισβητηθεί από διαφορετικές σκοπιές. Αυτές που ανάγονται στην παραδοχή ότι το βιολογικό φυσικό συνιστά διαµεσολαβείται από το πολιτισµικό, συνιστά δηλαδή µια κατασκευή (βλ. Παπαταξιάρχης 1992: 22-25) διαφέρουν από εκείνες στις οποίες αναφέρονται κυρίως τα επιχειρήµατα τα οποία παρέθεσα παραπάνω, και που στηρίζονται στην παραδοχή ότι η υλική υπόσταση των ανθρώπινων σωµάτων και των ανθρώπινων δηµιουργηµάτων είναι ταυτόχρονα κοινωνική και αντίστροφα, η κοινωνική τους υπόσταση είναι ταυτόχρονα υλική (βλ. Haraway 1991, Latour 1993). 14 Οι έννοιες αυτές, που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές µεταξύ τους αλλά, πάντως, κυρίαρχες προσεγγίσεις (βλ. Ortner 1984) δεν απαντούν µόνον σε κείµενα που αφορούν αποκλειστικά το φύλο. Άλλωστε, οι εθνογραφίες που εστιάζουν στο φύλο, το εξετάζουν σε σχέση µε άλλες όψεις της ταυτότητας βλ. ενδεικτικά Agelopoulos 1993, Αστρινάκη 2003, Βλαχούτσικου Αξίζει µάλιστα να σηµειωθεί ότι ένας αυστηρός διαχωρισµός µεταξύ των κειµένων που αφορούν το φύλο και εκείνων που δεν το αφορούν γίνεται όλο και περισσότερο δύσκολος και, κατά τη γνώµη µου, λιγότερο εύλογος. Ο λόγος είναι ότι το φύλο ως κοινωνική πρακτική ή /και ως βίωµα ή / και ως επιτέλεση είναι µια διάσταση στην οποία οι περισσότερες εθνογραφίες σήµερα αναφέρονται ανεξάρτητα του 11

12 υπερβεί την αντίθεση µεταξύ του κοινωνικού-πολιτισµικού και του φυσικού είτε µε την έννοια του βιολογικού είτε µε την έννοια του πρωτογενούς είτε και µε τις δύο, βρισκόµαστε σε καλή πορεία. Ωστόσο, το να αποφεύγουµε να µιλάµε γι αυτήν ή ακόµα το να τη θεωρούµε παρωχηµένη δεν σηµαίνει ότι την έχουµε ξεπεράσει. Πριν από µερικά χρόνια, η Sherry Ortner (1996: ) επεσήµανε ότι το να την να ξεφορτωθούµε δεν είναι τόσο ούτε τόσο εύκολο ούτε τόσο αυτονόητα εύλογο. Σύµφωνα µε την Ortner, η επίγνωση ότι η διάκριση στερείται οντολογικής βάσης έχει περιορισµένη σηµασία ακριβώς γιατί ευθύς εξαρχής η διάκριση δεν αναφερόταν σε εµπειρικά φαινόµενα. Αφορούσε µάλλον τις δοµές που λανθάνουν πίσω από αυτά, δηλαδή τα υπαρξιακά εκείνα ερωτήµατα που, κατά τη γνώµη της, οι άνθρωποι πάντοτε και παντού θέτουν στον εαυτό τους και που αφορούν τα όρια µεταξύ του τι περνάει από το χέρι τους και τι όχι, δηλαδή σε τελική ανάλυση τα όρια του ανθρώπινου. Με λίγα λόγια, η διάκριση µεταξύ φυσικού και πολιτισµικού αντιπροσώπευε ένα τρόπο για να µιλήσει κανείς για τη διαφορά µεταξύ όψεων της ζωής που θεωρούνται ελέγξιµες και ανεξέλεγκτες, µεταβλητές και αµετάβλητες. Σήµερα, οι επικράτειες του φυσικού και του πολιτισµικού δεν θεωρούνται τόσο αυτονόητα διακριτές ή αντίθετες µεταξύ τους ούτε η µία φαίνεται εξορισµού περισσότερο «εύπλαστη» ή µονοσήµαντη από την άλλη. Αυτό, ωστόσο, δεν σηµαίνει ότι οι διαφορές τις οποίες οι η αντιθέσεις µεταξύ φυσικού και πολιτισµικού, βιολογικού φύλου και κοινωνικού φύλου συνόψιζαν ή συµβόλιζαν έχουν πάψει, µπορούν να πάψουν ή πρέπει να πάψουν να συνιστούν τους όρους και τους τρόπους µε τους οποίους σκεφτόµαστε για τα ερωτήµατα στα οποία αναφέρεται η Ortner, τα οποία εκτός από υπαρξιακά είναι πολιτικά και ηθικά. Την εποχή της ανακάλυψής του το κοινωνικό φύλο αφορούσε το εγγενές και το δυνάµει, το επιβεβληµένο και το επιθυµητό, το τι δεν µας παίρνει και τι µας παίρνει, καθώς επίσης και το επιθυµούµε να µας παίρνει, και όπως θα µας θύµιζαν οι συνάδελφοι που ασχολούνται µε τη σεξουαλικότητα, ποιους µας παίρνει να επιθυµούµε να µας παίρνουν και ποιους να παίρνουµε. Στο πλαίσιο αυτό, το επιδεχόµενο ελέγχου ταυτιζόταν µε το κοινωνικό, και ο έλεγχος προσλαµβάνονταν ως µια συλλογική διαδικασία, που µακροπρόθεσµα µόνον και µέσα από συγκρούσεις θα συγκεκριµένου θέµατος ή της γεωγραφικής περιοχής στην οποία εστιάζουν. Ενδεικτικά, βλ. Αgelopoulos 1993, Βλαχούτσικου 1998, 1999, 2001, Faubion 1993, Γιαννακόπουλος 2001, ηµητρίου-κοτσώνη 2001, Καλπουτζή 2001, Kantsa 2000, Γκέφου-Μαδιανού (επιµ.) 2003, Μπρούσκου 1998, Νάζου 2003, Panopoulos 2003, Panourgia 1995, Παπαγεωργίου 1998, Πετρονώτη

13 οδηγούσε στην απελευθέρωση. Σήµερα, τα πράγµατα είναι αλλιώς, και όπως λέει η Henrietta Moore (1999), το να αλλάξουµε το βιολογικό µας σώµα, είτε προς την κατεύθυνση του gender bending, είτε προς την κατεύθυνση µιας αµιγούς αρρενωπότητας ή θηλυκότητας φαίνεται όλο και απλούστερο και γρηγορότερο από το να αλλάξουµε πρότυπα ή αντιλήψεις τα δικά µας ή αυτά που ενδεχοµένως θεωρούµε καταπιεστικά. Με τον ίδιο τρόπο που η αξία της γυναικείας αλληλεγγύης συγκάλυπτε την ανοµοιογένεια στο εσωτερικό της κατηγορίας «γυναίκα» και έδινε την εντύπωση ότι τα όριά της είναι σαφή, η έµφαση στη ρευστότητα του φύλου και στη δυνατότητα να κατασκευάσει κανείς το σώµα του κατά βούληση συγκαλύπτει το γεγονός ότι η δυνατότητα αυτή δεν είναι ίδια για όλους, δεν είναι πάντα επιλογή και δεν είναι ποτέ απόλυτη. Μαζί µε την Ortner, πιστεύω λοιπόν, δεν µπορούµε να συζητήσουµε για το φύλο χωρίς να λάβουµε υπόψη τους τρόπους µε τους οποίους οι διαφορές στις οποίες παραπέµπει σχετίζονται µε διακρίσεις ως προς τις οποίες η αντίθεση µεταξύ του βιολογικού και του κοινωνικού άλλοτε θεωρούνταν οµόλογη. Οι καινούργιες θεωρίες, οι καινούργιοι τρόποι να βλέπουµε τα πράγµατα ενδιαφέρουν ως προς τις διαφορές τους, τις τοµές που αντιπροσωπεύουν σε σχέση µε παλιότερες θεωρίες και τρόπους. Ωστόσο, στην προκειµένη περίπτωση το να υποστασιοποιούµε τη διαχωριστική γραµµή µεταξύ της της προ- και της µετάβιολογικό-κοινωνικό φύλο συζήτησης και από την άλλη να χαιρόµαστε γιατί έχουµε υπερβεί άλλη µια δυαδική αντίθεση είναι οξύµωρο. Για να ξαναγυρίσω στην αρχική µου µεταφορά είναι σα να νοµίζουµε ότι λύσαµε το γόρδιο, ενώ έχουµε χάσει το νήµα. 13

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Abu-Lughod, Lila 1991 «Writing against culture». Στο R. Fox (επιµ.), Recapturing Anthropology: Working in the Present. Σάντα Φε Ν.Μ.: School of American Research Press: Agelopoulos, Giorgos 1993 «Mothers of the nation: gender and ethnicity in Greek Macedonia». The Anthropology of Ethnicity: A Critical Review.Άµστερνταµ: Amsterdam University Press : Αρχαιολογία 1991 Αφιέρωµα στον Άνδρα τ.41. Αστρινάκη, Ουρανία 2003 Ο Άντρας Κάνει τη Γενιά ή η Γενιά τον Άντρα: Ταυτότητες, Βία, Ιστορία στην Ορεινή Κρήτη. Αδηµοσίευτη ιδακτορική ιατριβή. Αθήνα: Πάντειο Πανεπιστήµιο. Atlan, Henri, Marc Auge κ.ά Η Ανθρώπινη Κλωνοποίηση. Αθήνα: Καστανιώτης. Βλαχούτσικου, Χριστίνα 1998 «Η κατανάλωση: Μεταφορά για το µοντέρνο και ρωγµή στη γυναικεία αφάνεια». Σύγχρονα Θέµατα 66: «Περί κατανάλωσης, ορίων και πολιτικής ή: διαµέρισµα µε νοίκι και τα δύο συνολάκια». Στο Ρ. Καυταντζόγλου και Μ. Πετρονώτη (επιµ.), Όρια και Περιθώρια: Εντάξεις και Αποκλεισµοί. Αθήνα: Ε.Κ.Κ.Ε.: «Εγώ αυτό το λέω κοροϊδία: Γυναίκες σε διαδροµές αποµυθοποίησης». Στο Χ. Ιγγλέση (επιµ.), Ο Αναστοχασµός στη Φεµινιστική Έρευνα: Σκιαγράφηση µιας Αµφίθυµης Σχέσης. Αθήνα: Οδυσσέας:

15 Carsten, Janet επιµ Cultures of Relatedness: New Approaches to the Study of Kinship. Κέηµπριτζ: Cambridge University Press. Cowan, Jane 1998 H Πολιτική του Σώµατος: Χορός και Κοινωνικότητα στη Βόρεια Ελλάδα. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Danforth, Loring 1983 «Power through submission in the Anastenaria». Journal of Modern Greek Studies 1: De Lauretis, Teresa 1990 «Upping the anti (sic) in feminist theory». Στο M. Hirsch και E. Fox Keller (επιµ.), Conflicts in Feminism. Λονδίνο: Routledge: Delphy, Christine 1986 «Τα αόρατα θεµέλια των ψευδοφεµινιστικών διακηρύξεων». ίνη, Φεµινιστικό Περιοδικό 1: ηµητρίου, Σωτήρης επιµ Ανθρωπολογία των Φύλων. Αθήνα: Σαββάλας. ηµητρίου-κοτσώνη, Σίβυλλα 2001 «Το τραπέζι του φαγητού: Συµβολικός διάλογος, πρακτική και επιτέλεση». Στο Σ. µηµητρίου (επιµ.), Ανθρωπολογία των Φύλων. Αθήνα: Σαββάλας: Dubish, Jill επιµ Gender and Power in Rural Greece. Πρίνστον: Princeton University Press. Edwards, Jeanette, Sarah Franklin κ.ά Technologies of Procration: Kinship in the Age of Assisted Conception. Λονδίνο και Ν. Υόρκη: Routledge. Faubion, James 1993 Modern Greek Lessons: A Primer in Historical Constructionism. Princeton University Press. Friedl, Ernestine 1986 [1967] «The position of women: Appearance and reality». Στο J. Dubisch (επιµ.), Gender and Power in Rural Greece. Πρίνστον: Princeton University Press: Galani-Moutafi, Vasiliki 1993 «From agriculture to tourism : Property, labor, gender and kinship in a Greek island village». Journal of Modern Greek Studies 11: και 12:

16 Geertz, Clifford 1973 The Interpretation of Cultures. Νέα Υόρκη: Basic Books. Γιαννακόπουλος, Κώστας 1998 «Πολιτικές σεξουαλικότητας και υγείας την εποχή του ΑIDS. Σύγχρονα Θέµατα 66: «Ανδρική ταυτότητα, σώµα και οµόφυλες σχέσεις: Μια προσέγγιση του φύλου και της σεξουαλικότητας». Στο Σ. ηµητρίου (επιµ.), Ανθρωπολογία των Φύλων. Αθήνα: Σαββάλας: Γκέφου-Μαδιανού, ήµητρα επιµ Εαυτός και Άλλος: Εννοιλογήσεις, Ταυτότητες και Πρακτικές ατην Ελλάδα και την Κύπρο. Αθήνα: Gutenberg. Handman, Marie-Elizabeth 1987 Βία και Πονηριά: Άνδρες και Γυναίκες σ ένα Ελληνικό Χωριό. Αθήνα: Καστανιώτης. Haraway, Donna 1991 Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Women. Λονδίνο: Free Association Books. Herzfeld, Michael 1985 The Poetics of Manhood: Contest and Identity in a Cretan Mountain Village. Πρίνστον: Princeton University Press «Η ρητορική των αριθµών: Συντεκνία και κοινωνική υπόσταση στην ορεινή Κρήτη». Στο Ε. Παπαταξιάρχης και Θ. Παραδέλλης (επιµ.), Ταυτότητες και Φύλο στη Σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: Καστανιώτης: Anthropology: Theoretical Practice in Culture and Society. Οξφόρδη: Blackwell / Unesco, Hirschon, Renee 1978 «Open body, closed space: The transformation of female sexuality». Στο Sh. Ardener (επιµ.), Defining Females: The Nature of Women in Society. Λονδίνο: Croom Helm: Ingold, Tim επιµ What is an Animal? Λονδίνο και Ν. Υόρκη: Routledge. Ιngold, Tim 1987 «Introduction». Στο T. Ingold (επιµ.), What is an Animal? Λονδίνο και Ν. Υόρκη: Routledge: Jordanova, Ludmilla 1989 Sexual Visions: Images of Gender in Science and Medicine between the Eighteenth and Twentieth Centuries. Νέα Υόρκη: Harvester Wheatsheaf. 16

17 Καλπουρτζή, Εύα 2001 Συγγενικές Σχέσεις και Στρατηγικές Ανταλλαγών: Το Παράδειγµα της Νάξου τον 17 ο Αιώνα. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Kantsa, Venetia 2000 Daughters who Do not Speak, Mothers who Do not Listen: Erotic Relations among Women in Contemporary Greece. Αδηµοσίευτη ιδακτορική ιατριβή, London School of Economics and Political Science, University of London. Latour, Bruno 1993 We Have Never Been Modern. Λονδίνο: Harvester Wheatsheaf. Leacock, Eleanor 1978 «Women s status in egalitarian society: Implications for social evolution». Current Anthropology 19: «Εισαγωγή». Στο F. Engels, Η Καταγωγή της Οικογένειας, της Ατοµικής Ιδιοκτησίας και του Κράτους. Αθήνα: Θεµέλιο: Loizos Peter, Evthymios Papataxiarchis 1991 Contested Identities: Gender and Kinship in Modern Greece. Πρίνστον: Princeton University Press. MacCormack, Carole και Marylin Strathern (επιµ.) 1980 Nature, Culture and Gender. Κέηµπριτζ: Cambridge University Press. Martin, Emily 1987 The Woman in the Body: A Cultural Analysis of Reproduction. Μίλτον Κήνς: Open University Press. Mathieu, Nicple-Claude 1978 «Man-culture and woman-nature?» Women s Studies 1: Moore, Henrietta 1988 Feminism and Anthropology. Λονδίνο: Polity Press «Whatever happened to women and men? Gender and other crises in anthropology». Στο H. Moore (επιµ.), Anthropological Theory Today. Λονδίνο: Polity Press: Μπακαλάκη, Αλεξάνδρα επιµ Ανθρωπολογία, Γυναίκες και Φύλο. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Μπακαλάκη, Αλεξάνδρα 1993 «Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας». ιαβάζω 223:

18 1994 «Εισαγωγή: Από την ανθρωπολογία των γυναικών στην ανθρωπολογία των φύλων». Στο Α. Μπακαλάκη (επιµ.), 1997 «Είναι η ανθρωπολογία των γυναικών για την ανθρωπολογία του φύλου ό,τι η παιδική ηλικία για την ωριµότητα;» Μνήµων 19: «Βιολογικό σώµα κοινωνικό σώµα: Όψεις και συνεπαγωγές από την πλευρά της ανθρωπολογίας». Εντός Εκτός και επί της Ψυχιατρικής 3. Θεσσαλονίκη: University Studio Press: «Λόγοι για το φύλο και αναπαραστάσεις της πολιτισµικής ιδιαιτερότητας στην Ελλάδα του 19ου και του 20ου αιώνα». Στο. Γκέφου- Μαδιανού (επιµ.), Ανθρωπολογική Θεωρία και Εθνογραφία: Σύγχρονες Τάσεις. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα: Mπρούσκου, Αίγλη 1998 «Ηγεµονικός λόγος περί γέννησης ή γιατί ο κούκος µένει πάντα µόνος». Στο Γ. Αµπατζόγλου και Χ. Αποστολακέας (επιµ.), Προσεγγίσεις της Γέννησης. Θεσσαλονίκη: University Studio Press: Nάζου, έσποινα 2003 Οι Πολλαπλές Ταυτότητες και οι Αναπαραστάσεις τους σε ένα Τουριστικό Νησί των Κυκλάδων: Εποιχειρηµατικότητα και Εντοπιότητα στη Μύκονο. Αδηµοσίευτη ιδακτορική ιατριβή, Πανεπιστήµιο Αιγαίου. Oakley, Anne 1972 Sex, Gender and Society. Λονδίνο: Temple Smith. Okely, Judith 1986 Simone de Bauvoir: A Re-Reading. Λονδίνο: Virago. Οµάδα Γυναικείων Σπουδών Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 1996 Οι Γυναικείες Σπουδές στην Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Εµπειρία. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Ortner, Sherry 1984 «Theory in anthropology since the sixties». Comparative Studies in Society and History 26: [1974] «Είναι το θηλυκό για το αρσενικό ό,τι η φύση για τον πολιτισµό;» Ατο Α. Μπακαλάκη (επιµ.), Ανθρωπολογία, Γυναίκες και Φύλο. Αθήνα: Αλεξάνδρεια: Making Gender: The Politics and Erotics of Culture. Βοστώνη: Beacon Press Ortner, Sherry και Harriet Whitehead επιµ Sexual Meanings: The Cultural Construction of Gender and Sexuality. Κέηµπριτζ: Cambridge University Press. 18

19 Panopoulos, Panayotis 2003 «Sound and hearing in a Greek island village». Journal of the Royal Anthropological Institute 9: Panourgia, Neni 1995 Fragments of Death, Fables of Identity: An Athenian Anthropography. Μάντισον, Γουισκ.: The University of Wisconsin Press. Παπαγεωργίου, ηµήτρης 1998 Μια Άλλη Κυριακή: Τρέλα και Αρρώστεια στα Ελληικά Γήπεδα. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής. Παπαγαρουφάλη, Ελένη 2002 ώρα Ζωής µετά Θάνατον: Πολιτισµικές Εµπειρίες. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Παπαταξιάρχης, Ευθύµιος και Θεόδωρος Παραδέλλης επιµ Ταυτότητες και Φύλο στη Σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: Καστανιώτης. Παπαταξιάρχης, Ευθύµιος 1992 «Εισαγωγή. Από τη σκοπιά του φύλου: Ανθρωπολογικές θεωρήσεις της σύγχρονης Ελλάδας». Στο Ε. Παπαταξιάρχης και Θ. Παραδέλλης (επιµ.), Ταυτότητες και Φύλο στη Σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: Καστανιώτης: «Ο κόσµος του καφενείου: Ταυτότητα και ανταλλαγή στον ανδρικό συµποσιασµό. Στο Ε. Παπαταξιάρχης και Θ. Παραδέλλης (επιµ.), Ταυτότητες και Φύλο στη Σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: Καστανιώτης: Papataxiarchis, Evthymios 1991 «Friends of the heart: male commensal solidarity, gender and kinship in Aegean Greece». Στο P. Loizos και E. Papataxiarchis (επιµ.), Contested Identities : Gender and Kinship in Modern Greece. Πρίνστον: Princeton University Press : «A contest with money: Gambling and the politics of disinterested sociality in Aegean Greece». Στο S. Day, E. Papataxiarchis και M. Stewart (επιµ.), Lilies of the Field: Marginal People who Live for the Present Λονδίνο: Westview Presss: Πετρονώτη, Μαρίνα 1998 Το Πορτραίτο µιας ιαπολιτισµικής Σχέσης: Κρυσταλλώσεις, Ρήγµατα, Ανασκευές. Αθήνα: Ε.Κ.Κ.Ε. / Unesco. Pomata, Gianna 1997 «Η ιστορία των γυναικών: Ένα ζήτηµα ορίων». Στο Ε. Αβδελά και Α. Ψαρρά (επιµ.), Σιωπηρές Ιστορίες: Γυναίκες και Φύλο στην Ιστορική Αφήγηση. Αθήνα: Καστανιώτης:

20 Reiter, Rayna Rapp επιµ Toward an Anthropology of Women. Νέα Υόρκη: Monthly Review Press. Rosaldo Michelle και Louise Lamphere επιµ Woman, Culture and Society. Στάνφορντ: Stanford University Press. Rosaldo Michelle 1974 «Woman, culture and society: A theoretical overview». Στο M. Rosaldo και L. Lamphere (επιµ.), Woman, Culture and Society. Στάνφορντ: Stanford University Press: [1980] «Χρήση και κατάχρηση της ανθρωπολογίας: Σκέψεις για το φεµινισµό και τη διαπολιτισµική κατανόηση». Στο Α. Μπακαλάκη (επιµ.), Ανθρωπολογία, Γυναίκες και Φύλο. Αθήνα: Καστανιώτης: Rubin, Gayle 1975 «The traffic in women: Notes on the political economy of sex». Στο R. Reiter (επιµ.), Toward an Anthropology of Women. Νέα Υόρκη: Monthly Review Press: Rushton, Lucy 1983 «Doves and magpies: Village women in the Greek Orthodox Church». Στο P. Holden (επιµ.), Women s Religious Experience. Λονδίνο: Croom Helm Sacks, Karen 1979 Sisters and Wives. The Past and Future of Sexual Equality. Γουέστπορτ, Κον.: Greenwood Press. Sahlins, Marshall 1997 [1976] Χρήσεις και Καταχρήσεις της Βιολογίας: Μια Ανθρωπολογική Κριτική της Κοινωνιοβιολογίας. Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Σερεµετάκη, Νάντια Κ Η Τελευταία Λέξη στης Ευρώπης τα Άκρα: ι-αίσθηση, Θάνατος, Γυναίκες. Αθήνα: Νέα Σύνορα Λιβάνης. Σκουτέρη- ιδασκάλου, Νόρα 1991 α «Η προβληµατική του γυναικείου ζητήµατος». Στο Ν. Σκουτέρη- ιδασκάλου, Ανθρωπολογικά για το Γυναικείο Ζήτηµα. Αθήνα: Ο Πολίτης: β «Η προίκα ή περί του θηρευτικού βίου των Νεοελλήνων». Στο Ν. Σκουτέρη- ιδασκάλου, Ανθρωπολογικά για το Γυναικείο Ζήτηµα. Αθήνα: Ο Πολίτης:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Ο,ΤΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ;

ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Ο,ΤΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ; ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΛΚΑΛΑΚΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Ο,ΤΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ; Κάθε φθινόπωρο ζητώ από τους πρωτοετείς φοιτητές μου να φανταστούν έναν άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΗΜΕΡΙΔΑ Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ [ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις» Ακαδημαϊκό Έτος: 2004-2005 Α έτος σπουδών, Α εξάμηνο

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις» Ακαδημαϊκό Έτος: 2004-2005 Α έτος σπουδών, Α εξάμηνο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις» Ακαδημαϊκό Έτος: 2004-2005 Α έτος σπουδών, Α εξάμηνο ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ Συντονιστές : Βενετία Καντσά Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Παρασκευή 6 Μαΐου 2011. 10.00-10.30 Έναρξη. 10.30-12.30: ιδάσκοντας µε εθνογραφικές ταινίες. Συντονίστρια: Αίγλη Μπρούσκου

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Παρασκευή 6 Μαΐου 2011. 10.00-10.30 Έναρξη. 10.30-12.30: ιδάσκοντας µε εθνογραφικές ταινίες. Συντονίστρια: Αίγλη Μπρούσκου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Παρασκευή 6 Μαΐου 2011 10.00-10.30 Έναρξη 10.30-12.30: ιδάσκοντας µε εθνογραφικές ταινίες Συντονίστρια: Αίγλη Μπρούσκου Βασίλης αλκαβούκης (Τµήµα Ιστορίας & Εθνολογίας, ΠΘ): Η «µπαλάντα του οµο-λειτουργισµού».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Το πρώτο μου σπίτι...το σπίτι που σπούδασα : Σημασιοδοτήσεις του οικιακού χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΉ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα Ταυτότητες 1η - 3η Διάλεξη

Πολυπολιτισμικότητα Ταυτότητες 1η - 3η Διάλεξη «Μια κρύα νύχτα του χειμώνα, μια συντροφιά σκαντζόχοιρων σφίγγονταν ο ένας πάνω στον άλλο για να μην πεθάνουν από το κρύο χάρη στη ζέστη που δημιουργούσε η μεταξύ τους επαφή. Ωστόσο, σύντομα τα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 4) Ιστορία των γυναικών και του φύλου Ανδρονίκη Διαλέτη Η ιστορία των γυναικών έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 2 Π ε ρ ι ε χ

Διαβάστε περισσότερα

1.Herdt Gilbert (ed.), 1993, Third s ex, Third g ender: Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History, ZONE BOOKS, σ.25.

1.Herdt Gilbert (ed.), 1993, Third s ex, Third g ender: Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History, ZONE BOOKS, σ.25. Μια μικρη παρουσιαση της διπλωματικης ερευνας Αρρενωπότητες «συμβολικές», αρρενωπότητες «πραγματικές». Διεμφυλικές προσλήψεις της ανατομίας και έμφυλες ταυτότητες στην σύγχρονη Αθήνα. Πανεπιστημιο αιγαιου,

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr)

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr) Εισήγηση στην Ημερίδα Η Πολιτική για την Αναπηρία, Η Αναπηρία για την Πολιτική που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το Τμήμα ΑΜΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 15.05.2014 Αρ. Πρ. 765 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας. "Λόγος" και "Εμπειρία" στην Νέα Κοινωνική Ιστορία

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας. Λόγος και Εμπειρία στην Νέα Κοινωνική Ιστορία Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας "Λόγος" και "Εμπειρία" στην Νέα Κοινωνική Ιστορία Τρίγκα Χριστίνα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...1 Κεφάλαιο 1: Η ανάδυση της νέας κοινωνικής ιστορίας...4

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΑΒΑΤΗ ΑΝΝΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2ΟΟ7

ΣΑΛΑΒΑΤΗ ΑΝΝΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2ΟΟ7 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων.

Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων. Ηαναζήτηση οικουµενικών διαστάσεων. Ορισµένες διαφορές των κοινωνικών φύλων. Σε διαφορετικούς πολιτισµούς παρατηρούνται σηµαντικές διαφορές στη συµπεριφορά των δύο φύλων. Στα αγγλικά υπάρχουν δύο διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις 1. Ιορδάνης Ψημμένος - Χριστόφορος Σκαμνάκης: Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της εργασίας και της μετανάστευσης. Η Κοινωνιολογία μας προσφέρει ένα πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1989 Διδακτορικό Δίπλωμα Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Τομέας Λαογραφίας)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1989 Διδακτορικό Δίπλωμα Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας (Τομέας Λαογραφίας) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο : Μαγδαληνή Ζωγράφου Διεύθυνση Επικοινωνίας : Εθνικής Αντίστασης 41, Δάφνη 17237 Tηλέφωνο Επικοινωνίας : 210-9760310, 210-6668198 Fax : - E-mail : zografou@phed.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ θα σας επιστρέψω εκεί από όπου ξεκινήσαμε την πρώτη μέρα -και μάλλον δεν εγκαταλείψαμε και

Εγώ θα σας επιστρέψω εκεί από όπου ξεκινήσαμε την πρώτη μέρα -και μάλλον δεν εγκαταλείψαμε και Συνέδριο Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή Μυτιλήνη, 9-11 Δεκεμβρίου 2005 Αναθεωρήσεις: Όταν το φύλο μπολιάστηκε με τη σεξουαλικότητα Βενετία Καντσά Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Α : ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ» Διπλωματική εργασία. Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Βενετία Καντσά

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ» Διπλωματική εργασία. Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Βενετία Καντσά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ» Διπλωματική εργασία Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Βενετία Καντσά Θέμα : Αναπαραστάσεις του εαυτού και της ετερότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Μουτάφη Βασιλική Έμφυλες σχέσεις και οικονομικές πρακτικές στην ελληνική εθνογραφία

Διαβάστε περισσότερα