ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης"

Transcript

1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Προτάσεις διδακτικών προσαρµογών για µαθητές µε υσκολίες Μάθησης Συντονισµός: Βασιλική Περάκη Οµάδα Εργασίας: Βασιλική Περάκη Βασίλης Τσελφές Αποστολία Γαλάνη Γιώργος Φασουλόπουλος Αναστάσιος Ραγγούσης

2 Περιεχόµενα ΒΙΟΛΟΓΙΑ... 4 Υλικό για µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Α & Γ Γυµνασίου... 4 A ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ... 5 Αίµα - Καρδιά... 6 Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο Εργασίας Φύλλο εργασίας ιατροφή ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Μυοσκελετικό σύστηµα aσκηση Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ασθένειες - Πρόληψη Φύλλο εργασίας Φύλλο Εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο Εργασίας Κληρονοµικότητα Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας Φύλλο εργασίας

3 Οικολογία Φύλλο εργασίας Φύλλο Εργασίας Φύλλο καταγραφής Φύλλο εργασίας

4 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Υλικό για µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Α & Γ Γυµνασίου Βασιλική Περάκη Αποστολία Γαλάνη Σεπτέµβριος

5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ A ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Αίµα - Καρδιά ιατροφή Μυοσκελετικό σύστηµα Άσκηση 5

6 6 ΑΙΜΑ - ΚΑΡ ΙΑ

7 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΧΟΙ Μαθαίνοντας για το αίµα και την καρδιά Μετά το τέλος του µαθήµατος οι µαθητές θα είναι ικανοί: Να ονοµάζουν και να περιγράφουν συνοπτικά τα όργανα του κυκλοφορικού συστήµατος Να εξηγούν το ρόλο του καθενός στην διαδικασία κυκλοφορίας του αίµατος Να διακρίνουν τις διαφορές ανάµεσα στις αρτηρίες και στις φλέβες Να διακρίνουν τα συστατικά του αίµατος Να αναγνωρίζουν στάσεις που συµβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του κυκλοφορικού συστήµατος και στην αποφυγή ασθενειών ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ τάξεων) Αίµα, κυκλοφορικό, άσκηση, διατροφή (σε επίπεδο προηγούµενων Φύλλα εργασίας ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ Χάρτες τοίχου που παρουσιάζουν την καρδιά και τη µικρή και µεγάλη κυκλοφορία Εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, εικόνες ΠΟΡΕΙΑ Οι µαθητές συλλέγουν στοιχεία για την κυκλοφορία του αίµατος και το ρόλο της καρδιάς µέσα από το σχολικό εγχειρίδιο, από εγκυκλοπαίδειες ή από σχετικά βίντεο. Στο φύλλο εργασίας 1 περιγράφουν χρησιµοποιώντας πρωτοπρόσωπη αφήγηση την καρδιά και τη λειτουργία της. Θα πρέπει να επισηµάνουν το ρόλο της καρδιάς ως αντλία και το ρόλο των αρτηριών και των φλεβών στη µεταφορά του αίµατος. Στη συνέχεια µελετούν το αίµα και το ρόλο του. Στο φύλλο εργασίας 2, διακρίνουν τα συστατικά του αίµατος και κάποιες από τις λειτουργίες τους. Στη συνέχεια επιλέγουν κάποιο από τα συστατικά. ηµιουργούν έναν χαρακτήρα (καρτούν). Βάζουν το χαρακτήρα να περιγράψει τον εαυτό του µε χιουµοριστικό τρόπο. Η σύνθεση των διαφορετικών χαρακτήρων µπορεί να οδηγήσει στη δηµιουργία σχετικού θεατρικού παιχνιδιού ή δραµατοποίησης. 7

8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Στο φύλλο εργασίας 3 και 4 οι µαθητές µαθαίνουν να µετρούν µε διαφορετικούς τρόπους τους καρδιακούς παλµούς. Συσχετίζουν την αλλαγή στους καρδιακούς παλµούς µε τις διαφορετικές δραστηριότητες του ανθρώπου. Κάνουν γραφήµατα που παριστάνουν τους καρδιακούς παλµούς σε διαφορετικές δραστηριότητες. Στη συνέχεια αναγνωρίζουν συνήθειες που συµβάλλουν στην καλή υγεία της καρδιάς και του κυκλοφορικού συστήµατος. Ονοµάζουν στάσεις που θα πρέπει να υιοθετήσουν στη ζωή τους προκειµένου να διατηρήσουν την καλή τους υγεία και σχεδιάζουν αφίσες για να ευαισθητοποιήσουν σχετικά τον περίγυρό τους (φύλλο εργασίας 5). δουλεύει η καρδιά) (πώς Φύλλο εργασίας 1 (καρδιά) (µεταµόσχευση καρδιάς βίντεο) (το σώµα µας) (άσκηση και ασθένειες της καρδιάς) (ακούγοντας τους χτύπους της καρδιάς) (τρισδιάστατο µοντέλο καρδιάς) Johnson, K. Adamson, S. Williams, G. (1995), Spotlight Science, Stanley Thornes Ltd Williams, G. (1996), Biology for you, Stanley Thornes Ltd Πώς «δουλεύει» η καρδιά σου 8

9 ες την εικόνα της καρδιάς και του κυκλοφορικού συστήµατος. Συγκέντρωσε πληροφορίες από το σχολικό σου βιβλίο, από εγκυκλοπαίδειες ή βίντεο και προσπάθησε να περιγράψεις πού βρίσκεται και πώς δουλεύει η καρδιά σου. Γράψε την ιστορία σου σε πρώτο πρόσωπο. Αί µα πλούσιο σε οξυγόνο Είµαι η καρδιά. Βρίσκοµαι... Μοιάζω µε αντλία. ουλεύω ακούραστα. 9

10 Φύλλο εργασίας 2 Το αίµα στο µικροσκόπιο Παρατήρησε το κύτταρο του αίµατος όπως φαίνεται στο µικροσκόπιο και προσπάθησε να βρεις το ρόλο καθενός από τα συστατικά του. Το αίµα στο µικροσκόπιο Ερυθρά αιµοσφαίρια Κύτταρα Λευκά αιµοσφαίρια Αιµοπετάλια Μεταφέρουν οξυγόνο Παίρνουν µέρος στην πήξη του αίµατος Καταπολεµούν τα µικρόβια Περιέχουν την αιµοσφαιρίνη που δίνει το κόκκινο χρώµα στο αίµα και δεσµεύει το οξυγόνο 10

11 Η σειρά σου τώρα ιάλεξε ένα από τα συστατικά του αίµατος. Με βάση τα χαρακτηριστικά του, δηµιούργησε έναν χαρακτήρα (καρτούν) το οποίο θα περιγράφει το ρόλο του στο αίµα. 11

12 Φύλλο εργασίας 3 Μέτρησε τους χτύπους της καρδιάς σου ες σηµεία του σώµατός σου (αρτηρίες) στα οποία µπορείς να µετρήσεις τους καρδιακούς σου παλµούς (δηλαδή τη ρυθµική συστολή και διαστολή της καρδιάς). είξε τα µε βέλη πάνω στο ανθρώπινο σώµα. 12

13 Υπολόγισε τους καρδιακούς σου παλµούς Θα χρειαστείς: ένα στηθοσκόπιο ένα ρολόι µε δείκτη δευτερολέπτων ή χρονόµετρο Υιοθέτησε για τη µέτρηση των παλµών έναν από τους τρόπους που παρουσιάστηκαν στο φύλλο εργασίας 3 1. Με το στηθοσκόπιο ή µε το χέρι σου µέτρησε τους χτύπους της καρδιάς σου για 15 δευτερόλεπτα. Υπολόγισε: χτύποι / 15 δευτερόλεπτα Χ 4= χτύποι / λεπτό 2. Κάνε επί τόπου 20 πηδηµατάκια. Μέτρησε τους χτύπους της καρδιάς σου για 15 δευτερόλεπτα. Υπολόγισε: χτύποι / 15 δευτερόλεπτα Χ 4= χτύποι / λεπτό 3. Χαλάρωσε για 2 λεπτά. Μέτρησε τους χτύπους της καρδιάς σου για 15 δευτερόλεπτα. Υπολόγισε: χτύποι / 15 δευτερόλεπτα Χ 4= χτύποι / λεπτό Γράψε τα συµπεράσµατά σου σχετικά µε τους χτύπους της καρδιάς σου πριν την άσκηση, µετά την άσκηση και µετά από 2 λεπτά χαλάρωσης. Προσπάθησε να εξηγήσεις γιατί αλλάζουν η αναπνοή σου και οι χτύποι της καρδιάς σου κατά τη διάρκεια της άσκησης. 13

14 Κάνε ένα γράφηµα Οι χτύποι της καρδιάς µου Με τα αποτελέσµατα της προηγούµενης µέτρησης, συµπλήρωσε το γράφηµα: ΣΕ ΗΡΕΜΙΑ ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΛΕΠΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΧΤΥΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ / ΛΕΠΤΟ Κάνε τώρα το προφίλ της καρδιάς σου Όνοµα:.. Ηλικία: Οι χτύποι της καρδιάς µου σε ηρεµία:.. χτύποι / λεπτό (Χ60).. χτύποι / ώρα (Χ24).. χτύποι / µέρα (Χ360).. χτύποι / έτος (Χ ηλικία).. χτύποι µέχρι τη στιγµή της µέτρησης 14

15 Φύλλο Εργασίας 4 Παιχνίδι µε τους φίλους σου. ΜΕΤΡΗΣΕ ΤΟΥΣ ΧΤΥΠΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ ΣΟΥ ΣΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΧΤΥΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ / ΛΕΠΤΟ ΟΤΑΝ ΚΑΘΕΣΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΡΕΞΙΜΟ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΣΟΥ 15 ΟΤΑΝ ΠΗ ΑΣ ΨΗΛΑ

16 Φύλλο εργασίας 5 Από τι εξαρτάται η υγεία της καρδιάς; Πώς µπορείς να εξασφαλίσεις την υγεία της καρδιάς σου, αλλά και ολόκληρου του κυκλοφορικού σου συστήµατος; Οι εικόνες θα σε βοηθήσουν. Βρες πώς συνδέεται η κάθε εικόνα µε την καλή λειτουργία της καρδιάς. ίπλα σε κάθε εικόνα γράψε τις προτάσεις που θα σε βοηθήσουν να είσαι υγιής. 16

17 Πώς µπορεί να είναι ένα άτοµο που δεν προσέχει την υγεία της καρδιάς του; Τι λες να τρώει; Πόσα κιλά θα ζυγίζει; Πώς θα περνάει τη µέρα του; Προσπάθησε, τώρα, να σχεδιάσεις µια αφίσα, προκειµένου να ενηµερώσεις τους γύρω σου σχετικά µε τους κινδύνους που διατρέχουν όταν δεν προσέχουν την υγεία της καρδιάς τους. 17

18 18 ΙΑΤΡΟΦΗ

19 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΧΟΙ ιατροφή Μετά το τέλος του µαθήµατος οι µαθητές θα είναι ικανοί: Να ονοµάζουν και να περιγράφουν συνοπτικά τα όργανα του πεπτικού συστήµατος και εξηγούν το ρόλο του καθενός από αυτά στη διαδικασία της πέψης Να αιτιολογούν την ανάγκη προστασίας των οργάνων του πεπτικού συστήµατος Να αναφέρουν τις κατηγορίες θρεπτικών ουσιών και να αναγνωρίζουν τη θέση τους στη διατροφή του ανθρώπου Να καθορίζουν µε βάση τις ανάγκες τους το προσωπικό τους διαιτολόγιο. ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Στοµάχι, στόµα, λεπτό, παχύ έντερο, οισοφάγος ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ κόλλα µαρκαδόροι φωτογραφίες από εφηµερίδες - περιοδικά φύλλα εργασιών ΠΟΡΕΙΑ Οι µαθητές παρατηρούν την πορεία της τροφής στο φύλλο εργασίας 1 και µε τη βοήθεια του σχολικού εγχειριδίου ή κάποιου video γράφουν λίγα λόγια σχετικά µε το ρόλο του κάθε οργάνου στην πέψη. Αναγνωρίζουν την ανάγκη προστασίας των οργάνων από τα οποία αποτελείται το πεπτικό τους σύστηµα. Ψάχνουν, βρίσκουν, κόβουν και κολλούν εικόνες ή γράφουν προτάσεις σχετικά µε την περιποίηση ή τη φροντίδα των οργάνων (π.χ. βούρτσισµα των δοντιών, καλή µάσηση της τροφής, αποφυγή του αλκοόλ για το συκώτι κτλ.) Εναλλακτικά µπορούν να γράψουν ή να ζωγραφίσουν τις προτάσεις τους. 19

20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Κάνοντας µια σειρά πειραµάτων (φύλλο εργασίας 3) συνειδητοποιούν τις διαδικασίες που συµβαίνουν κατά τη διάρκεια της πέψης. Γράφουν τα συµπεράσµατά τους. Ο καθηγητής µπορεί να προτείνει εναλλακτικά και άλλα πειράµατα. Για παράδειγµα προκειµένου οι µαθητές να καταλάβουν τη διάσπαση των πρωτεϊνών µπορεί να χρησιµοποιήσει απορρυπαντικό µε ένζυµο και χωρίς ένζυµο πάνω σε λεκέ από τοµάτα κτλ. Μελετούν τις τροφές που είναι απαραίτητες για τον οργανισµό τους µέσα από το σχήµα του φύλλου εργασίας 4 και καταγράφουν την ποσότητα από κάθε τροφή που πρέπει να λαµβάνουν καθηµερινά. Συζητούν σχετικά µε τις διατροφικές συνήθειες που θα πρέπει να υιοθετήσουν προκειµένου να αναπτύξουν υγιές σώµα. Συλλέγουν εικόνες σχετικές µε τα µικρά γεύµατα που τους αρέσει να τρώνε κατά τη διάρκεια της ηµέρας (δεκατιανό, απογευµατινό). Στη συνέχεια τις κολλούν σε δύο στήλες (φύλλο εργασίας 5) σε εκείνη µε το πράσινο φως για τα «υγιεινά µικρογεύµατα» και σε εκείνη µε το κόκκινο φως για τα µικροογεύµατα πλούσια σε λιπαρά. Εξηγούν µε τη βοήθεια της πυραµίδας τις επιλογές τους. Στο τέλος εφαρµόζουν αυτά που έµαθαν σε ένα διαιτολόγιο (φύλλο εργασίας 6). Συζητούν τις επιλογές τους στην τάξη, τονίζοντας το ρόλο του νερού και των λιπών στη διατροφή τους. Cole, J. The Magic School Bus: Inside the Human Body Leedy, L. The Edible Pyramid: Good Eating Every Day Royston, A. What's Inside My Body? Parker, S. (1995), Plans and animals, Red source Book AAP Policy Statement: Prevention of pediatric overweight and obesity. Pediatr. 2003;112(2): American Obesity Association. Childhood Obesity. Ac- 20

21 cessed on the web on March 29, 2005 at Institute of Medicine. Preventing Childhood Obesity: Health in the Balance. Institute of Medicine, National Academies of Science: Washington, DC: National Academies Press; January National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Weight-control Information Network. Available at Accessed March 7, US Centers for Disease Control and Prevention. BMI Body Mass Index: BMI for children and teens. Available at Accessed January 27, US Centers for Disease Control and Prevention. Preventing obesity and chronic diseases through good nutrition and physical activity. July Available at Accessed January 27, US Department of Agriculture. Childhood Obesity: Causes & Prevention, Symposium Proceedings. October 28, Available at US Department of Health and Human Services. Healthy people 2010: objectives for improving health. Washington: US Government Printing Office; 2000:

22 Φύλλο εργασίας 1 Συµπλήρωσε τα κενά περιγράφοντας µε συντοµία τη λειτουργία του κάθε οργάνου. 22

23 Φύλλο εργασίας 2 Φροντίζω τα όργανα του πεπτικού µου συστήµατος. Βρίσκω και κολλώ φωτογραφίες ή περιγράφω συνήθειες που βοηθούν στην φροντίδα του πεπτικού συστήµατος, όπως στο παράδειγµα. 23

24 Φύλλο εργασίας 3 Ας κάνουµε πειράµατα! Α) Μάσηση Πολτοποίηση τροφών µήλου µπλέντερ ποτήρι νερό Υλικά κοµµάτια Βήµατα πειράµατος Μάσησε µετρώντας µέχρι το 20 χωρίς να καταπιείς ένα κοµµάτι µήλο. Τι παρατηρείς; Βάλε κοµµάτια από το µήλο στο µπλέντερ. Θέσε το µηχάνηµα για λίγο σε λειτουργία. Κλείσε το µηχάνηµα. Πρόσθεσε λίγο νερό. Θέσε και πάλι το µπλέντερ σε λειτουργία. Μοιάζει αυτό που συµβαίνει στο µπλέντερ µε αυτό που συνέβη στο στόµα σου; Θέσε και πάλι το µπλέντερ σε λειτουργία. Τι παρατηρείς; Σε ποιο όργανο του πεπτικού συστήµατος γίνεται έτσι η τροφή;.. Συµπέρασµα Τα δόντια µας.. Το σάλιο Στο στοµάχι.. 24

25 Β) Η πέψη των λιπών Υλικά υο ποτήρια Ζεστό νερό Λάδι µαγειρικής Υγρό πιάτων 2 κουτάλια Βήµατα πειράµατος Γέµισε τα ποτήρια µε ζεστό νερό. Βάλε στο καθένα από µια κουταλιά της σούπας λάδι. Πρόσθεσε στο ένα µόνο ποτήρι µια κουταλιά υγρού πιάτων. Ανακάτεψε καλά. Τι παρατηρείς; Τι συνέβη στο ποτήρι που είχε νερό και λάδι;. Τι συνέβη στο ποτήρι που είχε νερό, υγρό πιάτων και λάδι;. Συµπέρασµα Τα λίπη διασπώνται..(εύκολα/δύσκολα) Η διάσπασή τους γίνεται (πού;). Το ρόλο του διαλύτη (υγρό πιάτων στο πείραµα) τον παίζει 25

26 Φύλλο εργασίας 4 Τροφή και ενέργεια Ξέρεις ότι : Ποιες όµως τροφές θα πρέπει να τρως και σε ποια ποσότητα ώστε να εξασφαλίζεις την ενέργεια που σου χρειάζεται; Πολύ µικρές ποσότητες µέρη µέρη µέρη µέρη µέρη Η πυραµίδα των τροφών 26

27 Γράψε βασικούς κανόνες της διατροφής σύµφωνα µε την πυραµίδα: Ζυµαρικά:. Φρούτα:.. Λαχανικά:. Πρωτεΐνες:. Γαλακτοκοµικά:. Λίπη:. Νερό:.. Τι άλλο θα πρέπει να κάνεις για να είσαι υγιής;. 27

28 Φύλλο εργασίας 5 Μάζεψε φωτογραφίες από εφηµερίδες και περιοδικά που παρουσιάζουν µικρά γεύµατα (τροφές που µπορούµε να τρώµε για δεκατιανό ή βραδινό). Κόλλησε στην πράσινη στήλη τις εικόνες που παρουσιάζουν υγιεινά µικρογεύµατα και στην κόκκινη στήλη εκείνες τις εικόνες που αντιστοιχούν σε µικρογεύµατα πλούσια σε λιπαρά. Παρουσίασε τον πίνακα στους συµµαθητές σου. Ν Α Ι Ο Χ Ι Σε ποιες τροφές έδωσες το «πράσινο φως» και σε ποιες το «κόκκινο φως»; 28

29 Φύλλο εργασίας 6 Με τη βοήθεια της πυραµίδας των τροφών και του πίνακα της διπλανής σελίδας που δείχνει την περιεκτικότητα των τροφών σε θρεπτικές ουσίες, κάνε το δικό σου ηµερήσιο διαιτολόγιο. Φρόντισε να περιέχει τις κατάλληλες ποσότητες (τριγωνάκια) από κάθε οµάδα τροφών. Γαλα/κα πρωτεϊνεσ φρουτα λαχανικα δηµητρια-κα ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΩΙΝΟ δεκατιανο µεσηµεριανο απογευµατινο βραδινο ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΣ : ΤΟ ΠΡΩΙΝΟ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΛΟΥΣΙΟ ΟΣΟ ΠΛΗΣΙΑΖΕΙ ΤΟ ΒΡΑ Υ ΤΡΩΜΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΦΑΓΗΤΟ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΒΑΛΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΟ ΣΟΥ ΕΝΑ / ΥΟ ΜΙΚΡΑ ΓΛΥΚΑ ΤΗΝ ΕΒ ΟΜΑ Α ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΙΝΕΙΣ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΜΠΟΥΚΑΛΙ ΝΕΡΟ 29

30 30

31 ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ AΣΚΗΣΗ 31

32 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΧΟΙ ικανοί: Μυοσκελετικό σύστηµα - άσκηση Μετά το τέλος του µαθήµατος οι µαθητές θα είναι Να περιγράφoυν σε αδρές γραµµές το σκελετικό και το µυϊκό σύστηµα του ανθρώπου Να αναγνωρίζουν τη συνεργασία του µυϊκού και σκελετικού συστήµατος στη στήριξη και στην κίνηση Να αιτιολογούν τη συµβολή της άσκησης στη διατήρηση της καλής φυσικής κατάστασης του ανθρώπινου οργανισµού Μύες, οστά, άθληση, διατροφή ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Περιοδικά και εφηµερίδες ή βιβλία µε σχετικές ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ φωτογραφίες Προπλάσµατα ή χάρτες µε το µυοσκελετικό σύστηµα του ανθρώπου Φύλλα εργασίας Κόλλες, χρώµατα ΠΟΡΕΙΑ Οι µαθητές παρατηρούν το φύλλο εργασίας 1 και µέσα από τις δύο εικόνες εντοπίζουν το ρόλο του σκελετού στη στήριξη και στο σχήµα του ανθρώπινου σώµατος. Στη συνέχεια στο φύλλο εργασίας 2 αναγνωρίζουν κάποια από τα οστά του σκελετικού συστήµατος, και συµπεραίνουν ότι οι κοιλότητες στα οστά του κρανίου, του θώρακα και της λεκάνης λειτουργούν προστατευτικά ως προς τον εγκέφαλο και τα άλλα όργανα του σώµατος (καρδιά, πνεύµονες, έντερα κτλ.) Στο φύλλο εργασίας 3 προσπαθούν µε απλό τρόπο να µετρήσουν τη δύναµη των µυών τους και να τη συγκρίνουν µε αυτή των φίλων τους. Συµπεραίνουν σχετικά µε το ποιοι µύες του σώµατός τους είναι περισσότερο ανεπτυγµένοι. Στο φύλλο εργασίας 4 παρατηρούν κάποια αθλήµατα και προσπαθούν να εντοπίσουν τις µυικές οµάδες που συµµετέχουν περισσότερο σε κάθε δραστηριότητα. Οι 32

33 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ µαθητές πρέπει να καταλάβουν ότι ακόµα και όταν δεν αθλούνται, οι µύες γυµνάζονται. Ο αθλητισµός, όµως, βοηθά στην καλύτερη υγεία του µυοσκελετικού συστήµατος και στην καλή κατάσταση του οργανισµού. Μέσα από την παρατήρηση των φωτογραφιών του φύλλου εργασίας 5 οι µαθητές επισηµαίνουν ότι διαφορετικά αθλήµατα αναπτύσσουν διαφορετικούς µύες του σώµατος. Κοινό σηµείο όλων των σωµάτων είναι η ρώµη και η υγεία που χαρακτηρίζει το γυµνασµένο σώµα. Μέσα από την παρακολούθηση της µέρας του Μάρκου αναγνωρίζουν πώς ένας άνθρωπος µπορεί να εντάξει τον αθλητισµό σε συνδυασµό µε σωστή διατροφή στο καθηµερινό του πρόγραµµα. Συγκρίνουν µε τις δικές τους συνήθειες. Στο φύλλο εργασίας 6 µε τη βοήθεια του καθηγητή της φυσικής αγωγής, δηµιουργούν ένα πρόγραµµα ενδυνάµωσης των µυών. Με αυτόν τον τρόπο οι µαθητές συµµετέχουν ουσιαστικά στην εκπόνηση ενός προγράµµατος σχεδιασµένου πάνω στις ανάγκες τους. Hoffman, Shirl J. "The sanctification of sport: can the mind of Christ coexist with the killer instinct?" Christianity Today 30 (1986) 6: Hoffman, Shirl J. (1992), Sport and religion. Champagne, Illinois: Human Kinetics Books. Campbell, D. Motzek, R. and Van Snellenberg, J.( 1988), Adapt, Adopt and Improve: Theme Games for K-6 (Print-Non-Fiction). Canadian Intramural Recreation Association (CIRA). Bray, S. (1993) Fitness Fun: Promoting Health in P.E. (Print-Non-Fiction), Southgate Publishers Ltd. (BHU). 33

34 Φύλλο εργασίας 1 Παρατήρησε τις δύο εικόνες. Τι βλέπεις στην πρώτη εικόνα; ες τώρα τη δεύτερη εικόνα. Σε τι διαφέρει από την πρώτη;. Πού πιστεύεις ότι οφείλεται η διαφορά;.. Συµπλήρωσε τώρα τις προτάσεις µε τις λέξεις της παρένθεσης. (σχήµα, οστά, στηρίζει σκελετό) Το σώµα µου έχει 206 ο.. που αποτελούν τον σ Ο σκελετός µας σ και δίνει στο σώµα σ.. 34

35 Φύλλο εργασίας 2 ες τα οστά από τα οποία αποτελείται ο σκελετός σου. Μπορείς να τα ονοµάσεις; (σπονδυλική στήλη, άνω και κάτω άκρα, πλευρές, στέρνο, λεκάνη, κρανίο) Τι εξυπηρετεί η µορφολογία των οστών του κρανίου, του θώρακα και της λεκάνης; Με ποιον τρόπο συνδέονται µεταξύ τους τα οστά; 35

36 Φύλλο εργασίας 3 Οι µύες βοηθούν το σώµα να κινείται. Οι µύες έλκουν µόνο, δεν σπρώχνουν τα οστά. Παίξε µε το σώµα σου. Άσκηση 1 Τέντωσε το δεξί σου χέρι στο πλάι. Πιάσε µε την αριστερή παλάµη το πάνω µέρος από τον δεξιό σου βραχίονα. Λύγισε το χέρι σου σφίγγοντάς το. Τι παρατηρείς; Τέντωσε και πάλι το δεξί σου χέρι. Βάλε την αριστερή σου παλάµη κάτω από τον δεξιό σου βραχίονα. Λύγισε και πάλι το χέρι σου σφίγγοντάς το. Τι παρατηρείς; Άσκηση 2 Πιάσε µε την δεξιά σου παλάµη το πίσω µέρος από τον δεξιό σου µηρό. Λύγισε το δεξί πόδι σου προς τα πίσω σφίγγοντάς το. Τι παρατηρείς; Τέντωσε και πάλι το πόδι σου. Βάλε την δεξιά σου παλάµη µπροστά από τον δεξιό σου µηρό. Λύγισε και πάλι το πόδι σου προς τα πίσω σφίγγοντάς το. Τι παρατηρείς; Άσκηση 3 Ξάπλωσε και βάλε το δεξί σου χέρι πάνω στην κοιλιά σου. Σήκωσε τον κορµό σου προς τα πάνω. Ξάπλωσε πάλι πίσω. Τι παρατηρείς; Φύλλο εργασίας 3 οκίµασε τη δύναµη των µυών σου Θα χρειαστείς: 1 ζυγαριά µπάνιου 36

37 1 µολύβι Το φύλλο εργασίας Τους φίλους σου Τρόπος εργασίας Στάσου σε όρθια θέση. Βάλε τη ζυγαριά ανάµεσα στα πόδια σου. Πίεσε προς τα µέσα τα πόδια σου µετρώντας µέχρι το 20. Πες στο φίλο σου να σηµειώσει τι γράφει η ζυγαριά. Μέτρησε στη συνέχεια τη δύναµη του φίλου σου. Κάνε το ίδιο και µε άλλους µύες του σώµατός σου που παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί. Ένδειξη ζυγαριάς Η ζυγαριά. Εγώ 1 ος φίλος 2 ος φίλος Ανάµεσα στα πόδια (µηροί) Ανάµεσα στα χέρια µε ανοιχτούς αγκώνες (στήθος) Ανάµεσα στα χέρια πίσω από την πλάτη Ανάµεσα στα χέρια πάνω από το κεφάλι 37

38 Φύλλο εργασίας 4 Ποιες οµάδες µυών γυµνάζουν περισσότερο οι άνθρωποι των φωτογραφιών; Σηµείωσέ τες µε Χ στον πίνακα που ακολουθεί. (Μπορεί σε κάθε άθληµα να αντιστοιχούν περισσότερες της µιας οµάδες.) Μύες Άθληµα χεριών ποδιών κοιλιάς θώρακα πλάτης 38

39 Φύλλο εργασίας 5 Παρατήρησε τις εικόνες των αθλητών: Γιατί τα σώµατά τους είναι τόσο διαφορετικά; συνήθειες; Βλέπεις κοινά σηµεία; Πώς πιστεύεις ότι φροντίζουν το σώµα τους και το µυαλό τους; Τι κάνουν προκειµένου να είναι πάντα σε θέση να συµµετέχουν σε αγώνες; Παρακολούθησε µια τυπική µέρα του Μάρκου. Μπορείς να επισηµάνεις τις θετικές Ο Μάρκος είναι 13 χρονών. Κάθε πρωί σηκώνεται στις 7. Κάνει ένα γρήγορο µπάνιο και ετοιµάζει το πρωινό του. Γάλα µε δηµητριακά και µία µπανάνα. Πλένει τα δόντια του και ντύνεται. Ο Μάρκος είναι µαθητής στο 39

40 Γυµνάσιο. Έτσι κάθε πρωί πρέπει να πηγαίνει στο σχολείο στην ώρα του. Παρακολουθεί τα µαθήµατά του και αθλείται την ώρα της γυµναστικής. ρόµοι, άλµατα, βόλεϊ, ανάλογα µε το πρόγραµµα. Στις δώδεκα πίνει έναν χυµό πορτοκάλι και τρώει ένα φρούτο, συνήθως µήλο. Στη βιβλιοθήκη του σχολείου µελετά µετά το τέλος των µαθηµάτων ή µπαίνει στο διαδίκτυο προκειµένου να βρει τις πληροφορίες που χρειάζεται. Το µεσηµέρι πηγαίνει στο σπίτι του για φαγητό. Κοτόπουλο µε σαλάτα είναι το σηµερινό του γεύµα. Το διάβασµα συνεχίζεται µετά το φαγητό. Στις 6 πηγαίνει στο φροντιστήριο όπου µαθαίνει ισπανικά και µετά στο γυµναστήριο για την καθηµερινή προπόνηση στο µπάσκετ. Στις 8:30 γυρίζει στο σπίτι. Ετοιµάζει µια σαλάτα και την τρώει παρακολουθώντας το αγαπηµένο του πρόγραµµα στην τηλεόραση. Λίγο αργότερα τελειώνει τις υποχρεώσεις της επόµενης µέρας και µιλάει µε τον φίλο τούτο Γιάννη στο τηλέφωνο. Όχι, σήµερα δεν θα διαβάσει πολύ, είναι κουρασµένος. Πλένει τα δόντια του πριν πέσει για ύπνο. Μπορείς να βάλεις τις συνήθειες του Μάρκου στα κουτάκια που ακολουθούν; Άθληση ιατροφή Άλλες ασχολίες Ποια από τα παραπάνω κάνεις εσύ στην καθηµερινή σου ζωή; Κύκλωσε µε κόκκινο. Έχουν κοινά στοιχεία οι καθηµερινές σου συνήθειες µε τις συνήθειες του Μάρκου; Σε τι µοιάζουν; Σε τι διαφέρουν; 40

41 Φύλλο εργασίας 6 Θέλεις να κάνεις ένα πρόγραµµα άθλησης το οποίο θα σε βοηθήσει να γυµνάσεις όλους τους µύες του σώµατός σου. Ρώτησε το γυµναστή σου. Γράψε τις ασκήσεις ή φωτογράφισέ τες και κόλλησε τις φωτογραφίες (εναλλακτικά µπορείς να κάνεις σκίτσα). Στην τρίτη στήλη γράψε όργανα ή άλλα µέσα που θα χρειαστείς στην άσκηση (π.χ. ένα πορτοκάλι ή ένα κιλό ζάχαρη αντί για βαράκια κτλ.). Θέλω να γυµνάσω. Πόδια (µηρούς) Περιγραφή Θα χρειαστώ. Χέρια (δικέφαλους) Κοιλιά Πλάτη 41

42 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ασθένειες πρόληψη Κληρονοµικότητα Οικολογία 42

43 43 ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ - ΠΡΟΛΗΨΗ

44 ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΧΟΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ασθένειες - Πρόληψη Μετά το τέλος του µαθήµατος οι µαθητές θα είναι ικανοί: Να διακρίνουν τις ασθένειες σε µολυσµατικές και σε αυτές που οφείλονται στη ρύπανση του περιβάλλοντος ή σε λανθασµένες συνήθειες της καθηµερινής ζωής Να αναγνωρίζουν τους εξωτερικούς και εσωτερικούς αµυντικούς µηχανισµούς του ανθρώπου και τον τρόπο που συµβάλλουν στην προστασία του οργανισµού Να εξηγούν τη χρησιµότητα των εµβολίων για την πρόληψη των ασθενειών Να συσχετίζουν τον τρόπο ζωής και τις καθηµερινές πρακτικές του ατόµου µε τη διατήρηση της προσωπικής υγείας ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Ασθένεια, πρόληψη, άµυνα, ιοί, εµβόλια Φύλλα εργασίας ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ Βιβλία και ταινίες Εικόνες από µικροσκόπιο ή άλλο εικονιστικό υλικό ΠΟΡΕΙΑ Οι µαθητές µέσα από τον ορισµό της υγείας που δίνεται στο φύλλο εργασίας 1 καλούνται να κατανοήσουν τη σηµασία της λέξης «υγιής». Η διάσταση ότι αυτός που δεν είναι άρρωστος, δεν είναι και κατ ανάγκη υγιής σαφώς και παραξενεύει τους µαθητές αφού βάζει και άλλες παραµέτρους όπως αυτή της ψυχικής υγείας. Στο φύλλο εργασίας 2 εντοπίζουν τρόπους µε τους οποίους µεταδίδονται οι ασθένειες και συζητούν σχετικά µε το τι θα πρέπει να κάνουν ώστε να αποφευχθεί η µετάδοση ασθενειών. Συµπεραίνουν ότι και ο οργανισµός έχει τους δικούς του µηχανισµούς προστασίας (π.χ. έκκριση σάλιου, γαστρικών υγρών, κτλ.). 44

45 Στο φύλλο εργασίας 3 ασχολούνται µε τις µεταδοτικές ασθένειες. Μελετούν κάποια από τα συµπτώµατα των ασθενειών. ιαβάζουν τις οδηγίες προφύλαξης από τον ιό της γρίπης. Στη συνέχεια συλλέγουν πληροφορίες για κάποια ασθένεια της επιλογής τους. Τόσο κατά τη διαδικασία συλλογής πληροφοριών όσο και στον τοµέα της πρόληψης και της θεραπείας καλό θα ήταν οι µαθητές να δηµιουργήσουν ένα ερωτηµατολόγιο µε ερωτήσεις που θα υποβάλλουν σε ειδικευµένο γιατρό που θα καλέσουν στο σχολείο. Οι µαθητές στο φύλλο εργασίας 4 µελετούν το ρόλο των εµβολίων και τη χρησιµότητά τους. Στο φύλλο εργασίας 5 ασχολούνται µε ουσίες ή συνήθειες που επιβαρύνουν τον οργανισµό και είναι υπεύθυνες για ποικίλες ασθένειες (π.χ. κάπνισµα, ναρκωτικά, πολύ φαγητό, αλκοόλ). Καταθέτουν τις εµπειρίες τους και συζητούν µε γιατρούς σχετικά µε τρόπους αντιµετώπισης. ιευκρινίζουν τι είναι αυτό που οδηγεί τον άνθρωπο στο να υιοθετήσει επιζήµιες συνήθειες και υιοθετούν συµπεριφορές που θα βοηθήσουν στην καλή διατήρηση της υγείας τους. Τέλος, στο φύλλο εργασίας 6 καλούνται να σχολιάσουν µια χιουµοριστική εικόνα, η οποία περιγράφει µε κάποια δόση υπερβολής την τήρηση κανόνων υγείας σε ένα κρεοπωλείο. Η εικόνα µπορεί να αποτελέσει αφορµή για περαιτέρω προβληµατισµό και συζήτηση σχετικά µε την αναγκαιότητα καθαριότητας των χώρων (καταστήµατα τροφίµων, εστιατόρια, τουαλέτες κτλ.) Μέσα από το γράµµα στην ένωση καταναλωτών ή στην υγειονοµική υπηρεσία, καλούνται να αναλάβουν δράσεις ώστε να διεκδικούν το δικαίωµά τους για προστασία της υγείας τους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ανασσή-αφεντάκη Αντ. Κ., Εισαγωγή στην Παιδαγωγική, τ. Γ, Σύγχρονες τάσεις της αγωγής, Β έκδοση, Αθήνα ανασσή-αφεντάκη Αντ. Κ., "Αγωγή Υγείας. Εκπαιδευτικά µοντέλα - Προτάσεις", στο: Τιµητικός τόµος Οµ. Καθ.. Ι. Αραβαντινού, 45

46 εκδ. Γ. Παρισιάνος, σελ , Αθήνα Ζουγανέλη-Κουσούλου Κ., "Το περιεχόµενο της Εκπαίδευσης. Αγωγή Υγείας", Η λέσχη των εκπαιδευτικών, τχ. 4, εκ Ζυµβρακάκη Ε., "Ζητήµατα θεωρίας και µεθόδου στην επιστήµη της Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας", Σύγχρονη Εκπαίδευση, τχ. 89, Ιούλ.-Αύγ. 1996, σελ Κωσταρίδου-Ευκλείδη Α., Ψυχολογία κινήτρων, Γ έκδοση, Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Ντάβου Μπ., Υλικό και µέθοδοι της Αγωγής Υγείας: Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων και Ίδρυµα Ερευνών για το Παιδί. Παπαδάτου., Αναγνωστόπουλου Φ., Η ψυχολογία στο χώρο της Υγείας, 2 η έκδοση, Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Περάκη Β., "Ένα όπλο στη µάχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου. Ο ρόλος του σχολείου", Σύγχρονη Εκπαίδευση, τχ. 76, Μάιος-Ιούνιος 1994, σελ Σώκου Κ., Οδηγός αγωγής και προαγωγής της υγείας. Πρότυπο πρόγραµµα "αλκοόλ και ατύχηµα", Πρόλογος: Ν. Ματσανιώτης, εκδ. Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Υγεία και Ελληνική Κοινωνία, (Εµπειρική έρευνα), ΕΚΚΕ, Αθήνα Weare K., Gray G., Η προαγωγή της ψυχικής και συναισθηµατικής υγείας στο σχολείο. Εγχειρίδιο για Εκπαιδευτικούς, επιµέλεια: Κ. Σώκου, εκδ. Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Φύλλο εργασίας 1 Βρες και κόλλησε εικόνες ή γράψε προτάσεις που στηρίζουν τον ορισµό που δίνει η Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας για την υγεία. Υγεία είναι η πλήρης σωµατική, ψυχική και κοινωνική ευεξία του ανθρώπου και όχι απλώς η απουσία της αρρώστιας ή της αναπηρίας. 46

47 Υγιής είναι ένας άνθρωπος όταν.. Σκέψου Πόσο υγιεινός είναι ο σηµερινός τρόπος ζωής, ιδιαίτερα στις µεγάλες πόλεις; Πώς επηρεάζει τη διατήρηση της σωµατικής και ψυχικής υγείας η ρύπανση του περιβάλλοντος; 47

48 Φύλλο Εργασίας 2 Πώς µεταδίδονται οι ασθένειες Α) Γράψε κάτω από κάθε εικόνα κάποιους από τους τρόπους µε τους οποίους µεταδίδονται οι ασθένειες. Β) Ζητώντας τη βοήθεια κάποιου ειδικού, βρες για κάθε περίπτωση αρρώστιες που µπορεί να µεταδοθούν µε τον τρόπο αυτό Γ) Τι θα πρέπει να κάνεις ώστε να προστατευθείς από τη µετάδοση των ασθενειών που ανέφερες; Και το σώµα σου, όµως, σε προστατεύει από τους. εισβολείς Σκέψου και γράψε τι συµβαίνει σε κάθε περίπτωση: Συµβάν Ένα µυγάκι µπαίνει στο µάτι σου. Αντίδραση Παίζεις στην αλάνα και εισπνέεις σκόνη Πέφτεις κάτω αλλά δε µατώνεις Πέφτεις κάτω και σκίζεις το γόνατό σου Τρως µια τροφή που έµεινε εκτεθειµένη στο περιβάλλον 48

49 Το ανθρώπινο σώµα µπορεί µε ποικίλους τρόπους να εµποδίσει τους εισβολείς να εισχωρήσουν σε αυτό. Μπορείς 49

50 Φύλλο εργασίας 3 Γρίπη, ανεµοβλογιά, ιλαρά, κοκίτης. πόσες µεταδιδόµενες ασθένειες!!! Πώς καταλαβαίνεις όµως ότι είσαι στα πρόθυρα µιας αρρώστιας; Γράψε κάποια από τα συµπτώµατα. ες τρόπους προφύλαξης από τη γρίπη. Στη συνέχεια διάλεξε µια από τις άλλες µεταδιδόµενες ασθένειες και προσπάθησε να την περιγράψεις (συµπτώµατα, πρόληψη, θεραπεία). Αν χρειάζεσαι στοιχεία για την πρόληψη και τη θεραπεία, θα πρέπει να ζητήσεις τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Όσο για τα φάρµακα που χορηγούνται σε κάθε ασθένεια; Πάντα να συµβουλεύεστε το γιατρό σας. 50

51 ΜΕΤΑ Ι ΟΜΕΝΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ: ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 51

52 Φύλλο εργασίας 4 Ο ρόλος των εµβολίων Προσπάθησε να συλλέξεις στοιχεία: Τι είναι τα εµβόλια;.... Γιατί κάνουµε εµβόλια; Συµπλήρωσε τον πίνακα µε τη βοήθεια της µητέρας σου και του γιατρού σου: Τα εµβόλια που έκανα Εµβόλιο Ασθένεια που προλαµβάνει Ηµεροµηνία 52

53 Φύλλο εργασίας 5 Ασθένειες που σχετίζονται µε την καταστροφή του περιβάλλοντος, κάποιες επιβλαβείς συνήθειες ή την κακή διατροφή Παρατήρησε τις εικόνες και σχολίασέ τες. Μπορείς να εντοπίσεις και άλλες επιβλαβείς συνήθειες και να φέρεις σχετικές εικόνες. Μπορείς να επιλέξεις κάποια από τις παραπάνω συνήθειες. Συνήθεια:... 53

54 Γράψε κάποιους από τους λόγους που οδηγούν τους ανθρώπους στη συνήθεια αυτή.. Τι πρέπει να γίνει ώστε να την προλάβουµε;... Θεραπεύεται και πώς;... Φύλλο Εργασίας 6 Στο κρεοπωλείο (µια εικόνα χίλιες λέξεις) Εντόπισε στην εικόνα που ακολουθεί, παράγοντες που συντελούν στη µετάδοση ασθενειών. Γράψε ένα γράµµα στην ένωση καταναλωτών ή στην υγειονοµική υπηρεσία, στο οποίο θα περιγράφεις την κατάσταση που επικρατεί στο συγκεκριµένο κρεοπωλείο και θα προτείνεις λύσεις για το πρόβληµα. 54

55 55

56 56 ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

57 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΧΟΙ ικανοί: Κληρονοµικότητα Μετά το τέλος του µαθήµατος οι µαθητές θα είναι Να αναγνωρίζουν ότι τα γονίδια διαθέτουν τις πληροφορίες που καθορίζουν τα µορφολογικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά των οργανισµών Να χρησιµοποιούν τις γνώσεις τους σχετικά µε τα γονίδια για να αιτιολογεί την εµφάνιση ή µη εξωτερικών χαρακτηριστικών Να ορίζει την κληρονοµικότητα και να διακρίνει τα χαρακτηριστικά των οργανισµών σε κληρονοµικά και επίκτητα Να αναγνωρίζει και να αιτιολογεί την ύπαρξη γενετικής ποικιλοµορφίας στο περιβάλλον του Κληρονοµικότητα, χαρακτηριστικά ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Φύλλα εργασίας ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΥΛΙΚΟ Βιβλία και περιοδικά Ταινίες σχετικές Εικόνες ΠΟΡΕΙΑ Οι µαθητές ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας 1 παρατηρούν τους συµµαθητές τους και εντοπίζουν ποια από τα χαρακτηριστικά που αναγράφονται στον πίνακα είναι αποτέλεσµα κληρονοµικότητας και ποια όχι. Σκέφτονται και άλλα χαρακτηριστικά που µπορεί να είναι αποτέλεσµα κληρονοµικότητας και τα καταγράφουν. Μέσα από το παράδειγµα του Πέτρου (φύλλο εργασίας 2) παρατηρούν τα χαρακτηριστικά που έχει κληρονοµήσει από τους γονείς του. Καλούνται να εντοπίσουν τα χαρακτηριστικά του Πέτρου που µοιάζουν µε αυτά των προγόνων του. Στη συνέχεια σχηµατίζουν το δικό τους «γενεαλογικό δέντρο» µε σκοπό να αναγνωρίσουν αν και κατά πόσο τα χαρακτηριστικά τους µοιάζουν µε αυτά των προγόνων τους (ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία 57

58 σε περιπτώσεις υιοθεσίας, αναδοχής, κτλ.). Οι µαθητές µπορούν να αναφερθούν και σε χαρακτηριστικά που δεν αφορούν µόνο το πρόσωπό τους, αλλά και το σώµα τους (π.χ. σηµάδια στο σώµα, σχήµα δακτύλων, κτλ.). Στο φύλλο εργασίας 3 παίζουν µε τα γονίδια. Αναγνωρίζουν το ρόλο των επικρατών και των υπολειπόµενων γονιδίων και «µαντεύουν» σχετικά µε τους απογόνους. Προέκταση της άσκησης αυτής µπορεί να είναι µια αναφορά στις κληρονοµικές νόσους. Σε κάθε περίπτωση η προσέγγιση θα πρέπει να γίνεται µε ευαισθησία. Στο φύλλο εργασίας 4 παρατηρούν µια γκραβούρα και σχολιάζουν για το πώς αντιµετώπισαν οι γελοιογράφοι σε παλαιότερες εποχές την κληρονοµικότητα. Εντοπίζουν σε αυτή στοιχεία χιούµορ και υπερβολής, γράφουν µια σχετική αστεία ιστορία ή ένα άρθρο, κάνουν µια δραµατοποίηση µε σκωπτικό χαρακτήρα, ή ζωγραφίζουν γελοιογραφίες. Μέσα από το παιχνίδι στο φύλλο εργασίας 5, ανακαλύπτουν µια αστεία εφαρµογή του τεστ DNA. Συζητούν σχετικά µε τη χρησιµότητα και τα προβλήµατα που µπορεί να προκύψουν από τη διεξαγωγή ενός τεστ DNA. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bernstein, Leonard., et al. Concepts and Challenges in Life Science. New Jersey: Cebco Standard Pub., (Very readable for students, excellent illustrations and questions for students) Cobb, Vicki. Cells. New York: Franklin Watts, This book gives the student a chance to look at many different types of cells) Dunbar, Robert E. Heredity. New York: Franklin Watts, (Basic book on inheritance and DNA) Facklam, Margery and Howard. From Cell to Clone. New York: Harcourt Brace Jovanovich, (Explains why the discovery of DNA is important to modern day science) Lesser, Milton S. The Meaning of Life. New York: Amsco School Pub., (Elementary descriptions of cell structures) Morrison, Velma Ford. There s Only One You; The Story of Heredity New York: Julian Messner, (Good book which describes family trees) Pfeiffer, John. The Cell. New York: Time-Life Books,

59 (Excellent color illustrations of many different types of cells) Silverstein, Alvin and Virginia. The Code of Life. New York: Atheneum, (Excellent book, extremely useful, very readable for all ages and interests, detailed information about DNA and RNA) Smith, Herbert A., et al. Exploring Living Things.Illinois: Laidlaw Brothers Pub., (Excellent student text with many illustrations on cell reproduction) Webster, Vera., et al. Life Science. New Jersey: Prentice Hall, (Excellent student text with detailed DNA structure diagrams, very readable) 59

60 Φύλλο εργασίας 1 Κανείς δεν είναι ίδιος µε τους άλλους Παρατήρησε τους συµµαθητές σου ως προς τα ακόλουθα χαρακτηριστικά. Βάλε Χ στην ανάλογη στήλη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΟΜΟΙΟΙ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ Χρώµα µατιών Ύψος Μέγεθος ποδιού Χρώµα µαλλιών Σχήµα µύτης Αριθµός χεριών Μήκος µαλλιών Χρώµα φωνής Αριθµός ποδιών Κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά είναι όµοια µε αυτά των γονιών µας, τα κληρονοµούµε από αυτούς. Κάποια άλλα χαρακτηριστικά τα αποκτούµε κατά τη διάρκεια της ζωής µας. Κύκλωσε µε κόκκινο αυτά που κληρονοµούµε. Προσπάθησε τώρα να εντοπίσεις και άλλα χαρακτηριστικά που κληρονοµούµε από τους γονείς µας (γράψε τα στο ροζ συννεφάκι) ή που αποκτούµε κατά τη διάρκεια της ζωής µας (γράψε τα στο πράσινο συννεφάκι) Φύλλο εργασίας 2 ες τον Πέτρο. Έχει κληρονοµήσει κάποια από τα χαρακτηριστικά του από τους γονείς του, τον παππού ή τη γιαγιά του; Ποια; Συµπλήρωσε τον πίνακα. 60

61 Πέτρου - Παππού Οµοιότητες Πέτρου - Γιαγιάς Πέτρου - Μπαµπά Πέτρου - Μαµάς 61

62 Η σειρά σου τώρα. Κόλλησε µια φωτογραφία σου και φωτογραφίες των γονιών σου και των παππούδων σου. Βρες οµοιότητες. παππούς γιαγιά παππούς γιαγιά µπαµπάς µαµά εγώ αδέλφια Γράψε τώρα τις παρατηρήσεις σου. Σε ποιον µοιάζεις περισσότερο; Ποια χαρακτηριστικά έχεις κληρονοµήσει από τον καθένα; 62

63 Φύλλο εργασίας 3 Ο µπαµπάς και η µαµά των εξωγήινων, προσπαθούν να µαντέψουν πώς θα είναι τα παιδάκια τους. Μπορείς να τους βοηθήσεις και να ζωγραφίσεις τους απογόνους τους στο σωστό τετράγωνο; Α α Α: Αν σε κάποιο από τα ζευγάρια υπάρχει Α, το εξωγήινο παιδάκι γίνεται πάντα κίτρινο (επικρατεί του κόκκινου) α: Το εξωγήινο παιδάκι γίνεται κόκκινο µόνο αν στο ζευγάρι δεν υπάρχει Α. µητέρα Αα πατέρας Πόσες είναι οι πιθανότητες να γεννηθεί κίτρινο και πόσες να γεννηθεί κόκκινο εξωγήινο µωρό; 63

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 56 ΦΕ1: ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η τροφή είναι απαραίτητη για όλους μας. Πρέπει όμως να προσέχουμε τι τρώμε! Παρατήρησε τις εικόνες. Ποιο παιδί τρώει υγιεινά

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 3ης ηµοτικού

για τους µαθητές της 3ης ηµοτικού για τους µαθητές της 3ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 2 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης Καφάτος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΕΝΤΥΠΟ Β : ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Καλογερά Αγγελική (3ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Γενιές χαρακτηριστικών!

Γενιές χαρακτηριστικών! Περίληψη Σε αυτή τη βιωματική δραστηριότητα οι μαθητές καταγράφουν τη μετάδοση χρωματιστών πομ-πομ σε τρείς γενιές. Οι μαθητές παρατηρούν ότι τα χαρακτηριστικά περνούν από γενιά σε γενιά και ότι τα αδέλφια

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟ ΙΩΝ ΠΑΙ ΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΡΟ ΟΣ, 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

Ι ΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟ ΙΩΝ ΠΑΙ ΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΡΟ ΟΣ, 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 Ι ΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟ ΙΩΝ ΠΑΙ ΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΒΑΘΜΙ Α: ΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟ ΟΣ, 16 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ιάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Τρέφομαι υγιεινά Μεγαλώνω σωστά» 2/θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΛΟΥΣΙΚΩΝ Σχολικό έτος 2012-2013 Υπεύθυνος εκπαιδευτικός: Μπούσια Κωνσταντίνα Συνεργαζόμενοι: - Σχολείο: 2/θ Νηπιαγωγείο Λουσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΤΡΩΜΕ ΣΩΣΤΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΥΓΙΕΙΣ» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Δεν ήταν δύσκολο να βρεθεί η αφορμή για να μιλήσουμε με τα παιδιά για την υγιεινή διατροφή, καθώς πολλές ενότητες στα

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο)

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο) Θέμα Οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών του Γυμνασίου (ερωτηματολόγιο) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή: Διατροφική πυραμίδα (Λαμπρινουδάκη Μαρία, Βαλενστάιν Μαρία) 2. Κυρίως θέμα (ερωτηματολόγιο) (Μουτζούρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία.

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ Ενότητα λογισμικού Τροφή Θρέψη Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας νομπελίστας ιατροφιλόσοφος,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 1 ΠΡΩΙΝΟ Ξυπνάω το πρωί και είμαι κουρασμένος και ούτε στο σχολείο είμαι συγκεντρωμένος. O φίλος μου ο Γιάννης που

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η μαμά μου είναι όμορφη και έξυπνη. Το αγαπημένο της φαγητό είναι το παστίτσιο. Το αγαπημένο της χρώμα είναι κόκκινο. Το αγαπημένο της λουλούδι είναι

Η μαμά μου είναι όμορφη και έξυπνη. Το αγαπημένο της φαγητό είναι το παστίτσιο. Το αγαπημένο της χρώμα είναι κόκκινο. Το αγαπημένο της λουλούδι είναι Η μαμά μου είναι όμορφη και έξυπνη. Το αγαπημένο της φαγητό είναι το παστίτσιο. Το αγαπημένο της χρώμα είναι κόκκινο. Το αγαπημένο της λουλούδι είναι το τριαντάφυλλο. Είναι φυσικός, στο ύψος κανονική και

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.»

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» «Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» Το πρωινό είναι το πρώτο γεύμα της ημέρας, έπειτα από μία «κοπιαστική νύχτα» για τον οργανισμό μας, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ

ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ και ΙΑΤΡΟΦΗ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν: Οι αιτίες που κάνουν ένα πρόγραµµα αγωγής υγείας µε θέµα τη διατροφή αναγκαίο Ποια είναι τα στοιχεία που πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ Δεκέµβριος2012-Απρίλιος 2013 Υπεύθυνη Προγράµµατος Αθηνά Τρέλλη «Νους υγιής εν σώµατι υγιεί» 1 ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Με το ξεκίνηµα

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους.

Τέτοια προγράμματα και ιδίως καθημερινά, σπάνια βλέπουμε να δίνονται σε παιδιά για τις διακοπές τους. Πρόγραμμα προπόνησης, συντήρησης και εξάσκησης, καθώς και διατροφής, κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, κοινοποίησε στην σελίδα της στο ίντερνετ, η σχολή ποδοσφαίρου του Ολυμπιακού Πειραιώς στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Φορέας Υποδοχής και Εκπαίδευσης : 9 ος Παιδικός Σταθμός Δ.Βύρωνα Διεύθυνση : Βορείου Ηπείρου 7 Τηλέφωνο επικοινωνίας : 2107665016 Ονοματεπώνυμο: Xhafa Rovena ΑΜ: 20845 9

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2009 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί.

ΘΕΜΑ Α. Μονάδες 5. Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται α. τα βακτήρια. β. τα πρωτόζωα. γ. οι μύκητες. δ. οι ιοί. ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται;

Θα κάνω δίαιτα! Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; 6. Τι κάνει η Χριστίνα; Τι σκέφτεται; Θα κάνω δίαιτα! Χριστίνα: Μαμά, γιατί έπλυνες το παλιό τζιν; Μαμά: Δεν το έπλυνα, αγάπη μου. Είναι στην ντουλάπα σου εδώ κι ένα μήνα. Χριστίνα: Δεν είναι δυνατό! Ενάμισι

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει και θέλουν να παραµείνουν µη καπνιστές

Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει και θέλουν να παραµείνουν µη καπνιστές Προσπάθησε µαζί µε έν α φίλο σου Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Κλινικής Ψυχολογίας Οδηγός ιακοπής Καπνίσµατος Ένα βοήθηµα για όσους: Προβληµατίζονται µε το κάπνισµα Έχουν αποφασίσει να το κόψουν Το έχουν κόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2010 1011 8 ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΔΟΣΗΑΝΘΟΥΛΑ ΠΕ11

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2010 1011 8 ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΔΟΣΗΑΝΘΟΥΛΑ ΠΕ11 ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2010 1011 8 ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΔΟΣΗΑΝΘΟΥΛΑ ΠΕ11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα της «Στοματικής Υγιεινής» παρακολούθησαν μαθητές Α και

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ

ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΟ ΡΟΔΙ ΠΗΓΗ ΥΓΕΙΑΣ 14 Ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΕΚΤΕΣΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ -ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ ΜΑΡΙΑ Το πρόγραμμα μας είχε ποικίλους γνωστικούς, συναισθηματικούς και ψυχοκινητικούς στόχους. Εμπλέξαμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Πρώτη διδακτική πρόταση Υγιεινή διατροφή Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα Ομάδα στόχος: παιδιά ή ενήλικες χαμηλού επιπέδου Διδακτικός στόχος: κατανόηση ερωτηματολογίου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία από τα παιδιά της. Α 1 τάξης

Εργασία από τα παιδιά της. Α 1 τάξης Εργασία από τα παιδιά της Α 1 τάξης Τετάρτη, 15 του Μάη Χθες πέρασα μια όμορφη μέρα. Το πρωί ξύπνησα και ετοιμάστηκα για το σχολείο. Φόρεσα τη στολή μου, έφαγα το πρόγευμά μου και ξεκίνησα για το σχολείο.

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

1 Φυσική Αγωγή α - β - γ γυµνασίου ι α β ί ο υ ά σ κ η σ η κ α ι π ο ι ό τ η τ α ζ ω ή ς Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 2 Οµάδα δηµιουργίας Ηλίας ήµας, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Αθηνών Ευγενία Κωστούση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες 1 Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων 1. Η αγαπημένη γεύση παγωτού των παιδιών Γεύση

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου γενικής παιδείας Να

Διαβάστε περισσότερα

και Π Ρ Ο για τον ΑΓΩΓΗ Εγκέφαλο Τ Η ΥΓΕΙΑΣ

και Π Ρ Ο για τον ΑΓΩΓΗ Εγκέφαλο Τ Η ΥΓΕΙΑΣ Ερ ω τή σ Εγκέφαλο ις Υ Γ Ε Ι Α Σ για τον σε τή Τ Η Σ και αν Π Ρ Ο Α Γ Ω Γ Η ΥΓΕΙΑΣ Απ ει ς ΑΓΩΓΗ Σχεδιασμός, επιμέλεια εικονογράφησης, κείμενα: Εύα Στεφανάτου, Εκπαιδευτικός ΠΕ 60, Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα