ΦΩΤΗΣ ΜΩΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΡ.ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ. H ΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΨΥΧΗ ΤΗΣ : ΙΩΑΝΝΙΝΑ, Downtown, all around

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΩΤΗΣ ΜΩΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΡ.ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ. H ΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΨΥΧΗ ΤΗΣ : ΙΩΑΝΝΙΝΑ, Downtown, all around"

Transcript

1 ΦΩΤΗΣ ΜΩΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΡ.ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ H ΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΨΥΧΗ ΤΗΣ : ΙΩΑΝΝΙΝΑ, Downtown, all around ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2009

2 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Περί της Ψυχολογίας και ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών. ή γιατί οι Γιαννιώτες δεν είναι χαμογελαστοί και πρόσχαροι. 2.Ο Χοϊκός άνθρωπος και ο Υποχθόνιος Εγκέλαδος. 3.Βιοιτρική και Βιοτεχνολογία. 4.Η Ψυχολογία στον αιώνα που έρχεται. 5.Εποχιακή Κατάθλιψη και Φωτοθεραπεία. 6.Η Άνοιξη των επιθυμιών και η ερωτική διαθεσιμότητα. 7.Οικειότητα και ανοικειότητα στα Ιωάννινα 8.Ποιότητα στη ζωή μας:πολυτέλεια ή ανάγκη; 9.Το ψυχοκοινωνικό πλέγμα του γάμου. 10.Τα κακομαθημένα κορίτσια. 11.Συμβίωση:Μαρτύριο ή Ευτυχία; 12.Γιατί δεν τολμούν οι Γιαννιώτες; 13.Η ψυχολογία της εντοπιότητας και η αυθεντικότητα 14.Η αναπόφευκτη Άνοιξη. 15.Καταναλωτική Συμπεριφορά.Ερωτισμός και Εικονοπλασία της Σύγχρονης Γυναίκας. 16.Η φήμη της πόλης. 17.Δέκα συμβουλές για να αποφύγουμε την Χριστουγεννιάτικη μελαγχολία. 18.Η εργασιακή παλινδρόμηση των νέων. 19.Επιχειρείν ή Επαναπαύεσθαι; Μια ψυχολογική ερμηνεία της οικονομικής συμπεριφοράς των νέων. 20.Καλός είναι ο γάμος αρκεί να επαναλαμβάνεται. 21.Ο αναξιοποίητος πλούτος της Ηπείρου. 22. Η ψυχοπαθολογία του Πολιτικού. 23. Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν:από την σιωπηλή απόλαυση της οδήγησης, στο φανφαρόνικο καταστροφισμό της ασφάλτου. 24.Γιορτές, στρες και χαρμολύπη. 25.Γιορτές, Εξέλιξη και Ουτοπία. 26.Η συγχρονία του Έρωτος και η απροσωδία της εκφοράς του. 27.Αθλητισμός και ψυχή. 28.Οδηγίες προς αταξίδευτες γυναίκες, φιλόδοξες επιχειρηματίες. 29.Ο Δεκάλογος των διακοπών για παντρεμένους. 30.Το ανθρωπολογικό προφίλ των νέων στην πόλη. 31. Ρύποι ως την Ψυχή. 32.Η ανισότητα της απόλαυσης. 33.Ιωάννινα: Οι αόρατες πόλεις μέσα στην πόλη. 34.Τα τελευταία συναισθήματα των ηττημένων πολιτών. 35.Ελαφρά κείμενα και θερινές χειρονομίες. 36.Αναπαραστάσεις και αυθεντικότητα:τα έργα της ψυχής. 37. Οι νέοι, το μέλλον, η γνώση και η αγάπη.

3 3 38.Πτώσεις, καταπτώσεις και εκπτώσεις. Το χαμόγελο εξέλιπε. 39.ΜΜΕ και τρομοκρατία. 40.Εκτός τόπου και χρόνου.γραφή, από την ψυχή ως την ψυχή, κοντά στον άνθρωπο και τη ζωή, στα Ιωάννινα και αλλού. 41.Ιωάννινα.Η ιστορική πόλη και η νεανική ψυχή της. 42.Καταθλιπτική Κοινωνία 43. Οικολογία ή Οικο-δήθεν υποκουλτούρα;

4 4

5 5 Περί της ψυχολογίας και ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών, ή γιατί οι Γιαννιώτες δεν είναι χαμογελαστοί και πρόσχαροι. Δύσκολα ερωτήματα μου έθεσε το περιοδικό Επιλογές, δύσκολες θα είναι και οι απαντήσεις. Ως προς τον έλεγχο της ορθότητας του ερωτήματος, βρήκα στο κείμενο του αειμνήστου Καθηγητή της Ψυχιατρικής του Παν. Αθηνών Δημητρίου Κουρέτα, με θέμα Η Ψυχολογία του Ελληνικού λαού, την νομιμότητά του, καθ όσον πρώτος αυτός συνέγραψε επιστημονικό δοκίμιο για ένα τόσο δύσκολο και ευρύ θέμα. Από το κείμενο αυτό θα αντλήσω τις γενικές παρατηρήσεις, που θα αποτελέσουν την βάση αυτής της εργασίας. Ο Δ. Κουρέτας αποφαίνεται ότι τον Ελληνικό λαό χαρακτηρίζουν εξαιρετικά χαρίσματα αλλά και μεγάλα ελαττώματα. Στα χαρίσματα περιλαμβάνονται τα εξής. Πρώτον, το φιλότιμο, που πρόκειται για αμιγώς ελληνικό νόημα ζωής και συμπεριφοράς, που με το ίδιο εννοιολογικό περιεχόμενο, δεν αποδίδεται σε καμιά άλλη γλώσσα. Δεύτερον, η λιτότητα, ως υποχρεωτική προσαρμογή στην περιορισμένη γονιμότητα της ελληνικής γης, αλλά και ως στάση απόρριψης του περιττού. Τρίτον, η τάση προς μετανάστευση και το εμπορικό δαιμόνιο του Έλληνα, χαρακτηριστικά προερχόμενα από την αρχαιότητα, και τέταρτον, η πνευματική ευστροφία, προϊόν του μεσογειακού κλίματος αλλά και της συμβολής πολιτιστικών και μορφωτικών παραγόντων. Αντιστοίχως, στα ελαττώματα του Ελληνικού λαού, σύμφωνα πάντοτε με την άποψη του Καθηγητή, κατατάσσονται, πρώτον, ο ατομικισμός -ως η τάση να αποδεσμευτούμε από κάθε υποχρέωση αλληλεγγύης και να μην ενδιαφερόμαστε παρά μόνον για τον εαυτό μας- που συμβαδίζει με έλλειψη πνεύματος αλληλεγγύης και συνεργατικότητας. Δεύτερον, η, με ολοένα αυξανόμενη συχνότητα, σημειούμενη μετάπτωση της έμφυτης ευφυίας σε τυχοδιωκτισμό και τέλος, η περιφρόνηση του κοινού συμφέροντος και των δικαιωμάτων του άλλου,

6 6 γεγονός που παρατηρείται στους Έλληνες σε μεγαλύτερη αναλογία, εν συγκρίσει προς άλλους λαούς. Προφανώς τα παραπάνω ισχύουν και για τους Ηπειρώτες και για τους κατοίκους των Ιωαννίνων. Για τους Γιαννιώτες όμως αποδίδονται και τα εξής. Ότι είναι κλειστοί, εσωστρεφείς, ανέκφραστοι, επιφυλακτικοί, δύσπιστοι και γενικώς περιοριστικοί ως προς την έκφραση των συναισθημάτων, τόσο των θετικών (φιλία, οικειότητα, αγάπη, αλληλεγγύη, χαρά) όσο και των αρνητικών (λύπη, θλίψη, στενοχώρια, ζήλια, θυμός) στις καθημερινές, ιδιωτικές και δημόσιες στιγμές της ζωής, ενώ είναι γνωστό ότι στην λαϊκή τέχνη και κυρίως στα δημοτικά τραγούδια, το περιεχόμενο είναι θρηνητικό και πένθιμο, η μουσική αργόσυρτη, ελεγειακή και ετοιμοδάκρυτος, ο δε χορός βαρύς, κυκλικός μεγάλου εύρους, συλλογικός, στάσιμος, χωρίς σωματικές ανατάσεις, σχεδόν ανέκφραστος, σαν χορευτικό περπάτημα. Έχουν γραφεί πολλά για την διάθεση, το θυμικό και τη συναισθηματική έκφραση των Ελλήνων γενικά αλλά και των Ηπειρωτών, οι δε απόψεις είναι αμφιλεγόμενες. Άλλοι θεωρούν τους Έλληνες, ιδιαιτέρως τους νότιους και τους νησιώτες, ως τους πλέον ευχαρείς του κόσμου ολόκληρου, άλλοι θεωρούν τους Έλληνες γενικώς ως τους πλέον θλιμμένους, απαισιόδοξους και θρηνώντες. Την άποψη αυτή υποστηρίζει ο εθνολόγος-ιστορικός Σπυρίδων Ζαμπέλιος ( ) σε μια πραγματεία του, που δημοσιεύτηκε στα μέσα του προηγούμενου αιώνα (1859) με θέμα πόθεν η κοινή λέξη τραγουδώ ;, όπου μεταξύ των άλλων γράφει, ότι ο γέλως δεν είναι σύνηθες γνώρισμα της ιδιοσυγκρασίας του Έλληνος. Ο Έλλην γελά, ούτως ειπείν, ξέναις παρειαίς, κλαίει γελών, γελά στενάζων. Το ρήμα άδω, απέβη άχρηστον, αντί δε αυτού παρεισέφρησε το τραγουδέω-τραγουδώ, διότι τραγωδούμενα απεκάλεσαν οι πρόγονοι μας, τα αξιοδραμάτιστα και δεινά. Τα αξιοδραμάτιστα και δεινά των Ιωαννιτών. Πολλά και σπουδαία. Πρώτον, η φυσική -έως φθίσεως, απομόνωση του νομού ολόκληρου. Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά που έχουνε σκεπή, τον χαμηλό ουρανό, μέρα και νύχτα κατά τον Γιώργο Σεφέρη, σε συνδυασμό με την πλήρη ανυπαρξία σύγχρονου δικτύου όλων των τύπων επικοινωνιών, καθιστά τον Γιαννιώτη όμηρο της ομίχλης και των ορέων, αιχμάλωτο σε μια λεκάνη χωρίς διαφυγές, αυτοκαταστροφικό δέσμιο του πάθους του για τον τόπο του. Εύλογο είναι να δημιουργηθεί θυμός, πίκρα και αγανάκτηση που ταυτόχρονα πρέπει να κρατηθεί, να ελεγχθεί, να μην εκφρασθεί γιατί κάτι τέτοιο δεν επιτρέπεται από την συνείδηση και τον πολιτισμό του ατόμου. Ίσως έτσι εξηγείται το ότι γύρω μας βλέπουμε ανθρώπους δημιουργικούς και

7 7 χαρισματικούς να περιφέρονται ως απέλπιδες, περιθωριακοί και να καταφεύγουν, για ανακούφιση, στο αλκοόλ και τις ψυχοτρόπες ουσίες. Ίσως δεν είναι συγχρονικό φαινόμενο η ανάπτυξη μιας βιομηχανίας αλκοολισμού στα Ιωάννινα, έναντι οιασδήποτε άλλης ωφελιμότερης. Το αλκοόλ και τα ψυχοτρόπα κάθε λογής, δεν ταιριάζουν στους χαρούμενους και τους νικητές αλλά στους πικραμένους και τους παγιδευμένους με σώματα που δεν μπορούν πια ν αγαπήσουν και ν αγαπηθούν. Δεύτερον, η καθυστερημένη σύνδεση, μετά την απελευθέρωση το 1913, με το κράτος των Αθηνών. Έχει περιγραφεί αναλυτικά η στρατηγική θέση της πόλεως των Ιωαννίνων, ως κέντρου μιας ευρείας περιφέρειας με ενδοχώρα την λοιπή Ήπειρο, την Βόρειο Ήπειρο και την Νότιο Αλβανία, σχέδιο που είχε πραγματοποιηθεί με επιτυχία από τους τοπικούς ηγεμόνες, επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κυρίως όμως από τον Αλή-Πασά (βλ.πλομάρ, Το Διαμάντι των Ιωαννίνων). Νεώτεροι επίσης μελετητές και πολιτικοί, αναφέρουν ότι -το μέλλον, ως προς την οικονομική ανάπτυξη των Ιωαννίνων είναι η Αλβανία, κάτι που όμως δεν γίνεται λόγω πολιτικών εμποδίων. Έτσι λοιπόν ενώ, ούτε η ουσιαστική οικονομική και γεωπολιτική σύνδεση με το εθνικό κέντρο έγινε, ούτε η περίφημη οικονομική διείσδυση προς βορράν, ταυτόχρονα η μετανάστευση και το συνάλλαγμα εξέλιπαν, το παραδοσιακό εμπορικό εγχείρημα των Ιωαννιτών εγκλωβίστηκε και συρρικνώθηκε λόγω παγκοσμιοποίησης, η κτηνοτροφία περιορίστηκε τοπικά και διασπάστηκε σε μικρές μονάδες λόγω των κοινοτικών επιδοτήσεων, ο ραγδαία αναπτυσσόμενος τριτογενής τομέας των κρατικών -κυρίως υπηρεσιών, κάθε άλλο παρά αξιοποιεί τους εμπλεκόμενους, καθότι, συχνά εμφανίζεται ασφυκτικά διαπλεκόμενος. Πώς μέσα σ αυτό το πολιτιστικό πλαίσιο να επιβιώσει ο απόγονος των Μολλοσσών -Γιαννιώτης; Πού να εναποθέσει την αξιοπρέπεια του, που αλώβητη διατήρησε, για αιώνες, σε ξένους τόπους; Πώς να αναπνεύσει σ αυτή την ασφυξία; Πώς να δημιουργήσει και να προσφέρει ξανά όπως οι πρόγονοί του; Πώς να είναι φιλικός και αλληλέγγυος με τον Κρητικό ή τον Δωδεκανήσιο, που πνίγονται στο τουριστικό συνάλλαγμα και ευημερούν, ενώ το κλίμα και η πολιτική εξουσία του κέντρου, ευνοεί εισέτι; Νοιώθει σαν θηρίο σε κλουβί. Κλείνεται συνεχώς στον εαυτό του, συρρικνώνεται αλλά δεν χάνεται. Στέκεται λίγο μακριά. Κρατάει μιαν απόσταση αναγκαστική. Πενθεί. Και περιμένει. Τρίτον, η παραδοσιακή δομή και οργάνωση της κοινωνίας και της οικογένειας στα Ιωάννινα, που διαθέτει ιεραρχίες και ρόλους σ ένα σχήμα διευρυμένο, όπου τρεις γενιές συνυπάρχουν, πολλές φορές στο ίδιο η στο διπλανό σπίτι. Περίπου 45% των

8 8 οικογενειών στα Ιωάννινα (σε σχέση με 25% στην Αθήνα) έχουν μορφή διευρυμένη δηλαδή, γονείς ή πεθερικά, το ζευγάρι και τα παιδιά του, συνυπάρχουν. Παρ ότι αυτή η δομή έχει θετικές λειτουργίες, συνεχώς αμφισβητείται κυρίως από τα νεώτερα μέλη αλλά και τις γυναίκες. Η αμφιθυμική θέση, στάση και συμπεριφορά της νέας γυναίκας, στην οικογένεια, δε συνδυάζεται με την συναισθηματική έκφραση και επιβίωση των υπολοίπων μελών. Από την άλλη πλευρά η γυναίκα, ενώ εξακολουθεί να απολαμβάνει τον παραδοσιακό προστατευτισμό, διεκδικεί νεώτερους αυτόνομους ρόλους π.χ. μέσω της εξόδου από το σπίτι και την εργασία, χωρίς όμως ιδιαίτερα αποτελέσματα δεδομένου ότι στα Ιωάννινα εργάζεται μόνο το 33% των γυναικών, με τις υπόλοιπες να υποαπασχολούνται αναγκαστικά ή να βρίσκονται στο σπίτι, πλήρεις αμφιθυμίας. Το σπίτι δε λειτουργεί όπως παλιά, παρότι η δομή δεν άλλαξε. Άλλαξαν όμως οι ήχοι και οι συνήθειες στο μικρό-μεγάλο διαμέρισμα της αντιπαροχής. Πιο συχνά πλέον ακούγονται οι φωνές και οι οιμωγές των συγκρουόμενων, παρά οι ήχοι των περιπτύξεων ή τα τραγούδια στις γιορτές. Φαίνεται ότι η οργάνωση και η λειτουργία της οικογένειας, βρίσκεται στο όριο της αντοχής της. Εξακολουθεί, μεν να παράγει τα παραδοσιακά καλά που έχει επιφορτισθεί, όπως οι σπουδές των παιδιών μεσώ της επιμόρφωσης και της παραπαιδείας, η οικονομική στήριξή τους μέχρι τον γάμο ή και μετά, αλλά παράγει και ορισμένα άγνωστα -μέχρι στιγμής κακά, όπως η υπερπροστασία και ο φόβος αυτονομίας των παιδιών, η αναγκαστική καθήλωση των παιδιών στα ψυχοκοινωνικά στερεότυπα της δεκαετίας του 70 (Λήψη πτυχίου, Πολιτικό Μέσο, Διορισμός στο Δημόσιο, Γάμος) και η εκπαίδευση σε ένα μοντέλο ανταγωνιστικό και ατομικιστικό, παρ ότι, η ίδια η οικογένεια λειτουργεί με κανόνες ατομικής προσπάθειας. Ένα άλλο γεγονός συνδηλωτικό των προαναφερθέντων που φαίνεται ιδιαίτερα στα Ιωάννινα, είναι η παύση της λειτουργίας του σπιτιού, ως χώρου δράσης, πράξης και δημιουργίας όλων των μελών της οικογένειας, όλο το 24ωρο, όλες τις εποχές. Το μικρομέγαλο σπίτι της αντιπαροχής δεν χωράει άτομα εν πράξει και συμβάντα, αλλά κυρίως δε χωράει το μυαλό του νοικοκύρη του που ονειρεύεται ραχούλες και κλαρίνο, δεν μπορεί να φανταστεί νέες εμπειρίες, ήχους, επιτεύγματα, νέες διεξόδους και νοήματα ζωής γενικά, καθώς και συγκρίσεις-συγχρονικού τύπου με όραμα. Ο ατομικισμός, ο τυχοδιωκτισμός (ελέω πολιτικού-πελατειακού συστήματος και γενικευμένης διαφθοράς) και η περιφρόνηση του κοινού συμφέροντος αποτελούν ελαττώματα και των Ιωαννιτών. Λέγεται μάλιστα ότι αυτά απεκτήθησαν ή επετέθησαν κατά τη μακρά δουλεία και ίσως πρέπει να θεωρηθούν ως κατάλοιπα, που υφίστανται ακόμη

9 9 ενεργά στην ψυχή πολλών ανθρώπων, που παρ ότι υπέστησαν στερήσεις και παντός είδους δυναστικές καταπιέσεις, προσπάθησαν αμυνόμενοι για να επιζήσουν, να προσαρμοστούν προς το δυσβάστακτο γενικά περιβάλλον, με το να αγνοούν ή να καταπολεμούν κρυφίως και με κατάλληλους ελιγμούς. Εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την εξουσία, ανάμεσα από το ίδιο πρίσμα και όπως οι πρόγονοί τους ένοιωθαν κάτω από τον οθωμανικό ζυγό, γι αυτό έχουν κάποια ελαστικότητα στην συμμόρφωσή τους προς τους νόμους, που θίγουν τα συμφέροντά τους. Όταν μια κοινωνία βρίσκεται σε κρίση και παρακμή, εκείνο που αναδύεται στην επιφάνεια είναι ό,τι δυσάρεστο, ό,τι αρνητικό, αυτό που αντιπροσωπεύει το κακό τμήμα της οργάνωσής της. Οι Ιωαννίτες -μοναχοί και πάλι, απαλλοτριώνουν με πολύ κόστος το καλλίτερό τους και περιφέρουν την δυσθυμία τους, στους δρόμους, στις πλατείες, στην αγορά και τελικά στα αλκοολοπωλεία, εκόντες-άκοντες. Τέταρτο και τελευταίο. Το αίσθημα της αξιοπρέπειας και της υπερηφάνειας -ένα στοιχείο ναρκισσιστικής γνωσιακής συγκρότησης με ευθραυστότητα και ευαισθησία, βλέπουμε στους Γιαννιώτες. Η ψυχή τους δομημένη σαν πέτρα, σκληρή και εύθραυστη, γοητευτική και ακατέργαστη, ταιριαστή στο περιβάλλον. Δε γελούν οι Γιαννιώτες, γιατί έχουν ανεχθεί το κόστος της μη-σύνδεσης με τον εθνικό κορμό, δε γελούν γιατί φιλοξένησαν ως μη όφειλαν, τον εμφύλιο σπαραγμό, δε γελούν γιατί η αποστέρηση που φέρνει η μετανάστευση, δεν αντέχεται και οδηγεί σε τραγικές εκρήξεις ανθρώπινων παθών, όπως μας έδειξε στην Αναπαράσταση ο Θ.Αγγελόπουλος, δε γελούν γιατί δεν αντέχουν την παραμέληση και την υποτίμηση, δε γελούν και δεν είναι χαρούμενοι, μεσούντος του Πένθους. Το Πένθος, όμως ως απαρτιωτική, συνθετική και τελικά λυτρωτική διαδικασία μπορεί να αργεί και να παρατείνεται, έχει, όμως, εντός του την χρονικότητα. Και κάποτε λήγει. 3 Νοεμβρίου 1998

10 10 Ο Χοϊκός άνθρωπος και ο Υποχθόνιος Εγκέλαδος. Σύμφωνα με την μυθολογία ο Εγκέλαδος ήταν ένας επιβλητικός γίγαντας που κατά την διαμάχη με τους θεούς χρεώθηκε στην θεά Αθηνά η αντιμετώπισή του. Αυτή βλέποντας την τρομερή του δύναμη έρριξε πάνω του ολόκληρη την Σικελία για να τον κατατροπώσει. Εκείνος χάθηκε προσωρινά αλλά η τρομερή του ανάσα συνεχίζεται και ενίοτε είναι τόσο έντονη ώστε η γή να κουνιέται και να γκρεμίζονται τα πάντα πάνω της. Ένα τόσο σημαντικό και καταστροφικό γεγονός ζωής που επισυμβαίνει απροειδοποίητα κινητοποιεί έντονους φόβους και τον μηχανισμό του stress. Οι άνθρωποι χάνουν το αίσθημα της ασφάλειας και της επικυριαρχίας στον φυσικό κόσμο, που ένοιωθαν, και μια παρατεταμένη αγωνία για την επιβίωσή τους αναδύεται που υπονομεύει την <<λογική>> αίσθηση υπεροχής που η επιστήμη και η τεχνολογία προσφέρει, ιδιαίτερα στις μέρες μας. Κάποιοι από αυτούς που έχουν βιώσει στην ζωή τους σεισμούς(αλλά και λιμούς ή καταποντισμούς, πύρ, μάχαιρα, επιδρομές αλλοφύλων, εμφύλιο πόλεμο, αιφνίδιο θάνατο προσφιλούς προσώπου και γενικά απρόσμενα και αιφνίδια σημαντικά γεγονότα ζωής), άγνωστο σε πόσο ποσοστό (αν και εκτιμάται ότι είναι μικρό) και κατά άγνωστο μέχρι στιγμής μηχανισμό, θα υποστούν την εκδήλωση των ενοχλημάτων μιάς κατάστασης που ονομάζεται αντίδραση από Ψυχοτραυματικό Stress, και που ανήκει γενικά στην κατηγορία των Αγχωδών διαταραχών, και προσβάλλει άτομα κάθε ηλικίας κυρίως όμως τα παιδιά και τις γυναίκες. Τα άτομα επαναβιώνουν συνεχώς το δυσάρεστο συμβάν και η σκέψη τους εμμένει σε αυτό. Πολλά όνειρα με τρομακτικό περιεχόμενο καταργούν τον ύπνο. Εικόνες καταστροφής και οράματα με τρομακτικό περιεχόμενο κυριαρχούν κατά την

11 11 εγρήγορση, ακόμα και σε στιγμές ηρεμίας. Αποφεύγονται οι χώροι και οι συνθήκες που θυμίζουν το συμβάν και η λειτουργικότητα στην εργασία και τις συνήθειες παραβλάπτεται. Φόβος, αγωνία, υπερένταση, δυσκολίες της μνημονικής ικανότητας, της προσοχής και της συγκέντρωσης αναδύονται καθώς και παλιότερα δυσάρεστα βιώματα που πιθανόν προυπάρχουν του τωρινού συμβάντος επανέρχονται και πυροδοτούν την ανησυχία. Οι άμυνες χαλαρώνουν και εκδηλώνονται πρωτόγονες αντιδράσεις(π.χ εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα, καταθλιπτικές αντιδράσεις αλλά και παράξενες ή απρόβλεπτες συμπεριφορές). Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει κυρίως ψυχολογικούς χειρισμούς, όπως καταννόηση, συμπαράσταση, ενθάρρυνση για συναισθηματική έκφραση, κινητοποίηση για εκ νέου σχεδιασμό της ζωής και εκμάθηση αναλυτικών τεχνικών αξιοποίησης της συνολικής εμπειρίας του εαυτού, ανάπτυξη και σχεδιασμό στρατηγικών αντιμετώπισης του stress, και γενικά κάθε τι που εμπεριέχει ένα ανθρώπινο νόημα ζωής, μέσα από μια ανθρώπινη σχέση και συμπεριφορά.. Ο άνθρωπος είναι λοιπόν και πάλι χοϊκός με όρια στις δυνατότητές του, και ο εγκέλαδος γίγαντας που ανασαίνει ακόμη κάτω από τα πόδια μας για να μας δείχνει ακριβώς ότι χρειαζόμαστε ξανά μια σοφή <<σύγχρονη>> Αθηνά, για να μας απαλλάξει από την όχλησή του. Να μας δώσει επιστημονική γνώση αλλά και σύνεση για να στεριώσουμε στην τρεμάμενη γη, εμείς και τα αγαθά που προσπορίσαμε. Εκτός αυτού όμως χρειάζεται και ο ανθρώπινος παράγοντας των νόμων και της λελογισμένης χρήσης των φυσικών πόρων. Διότι είναι γνωστό το <<συν Αθηνά και χείρα κίνειν>>. Οκτώβριος

12 12 Βιοιατρική και Βιοτεχνολογία Καθώς ο εικοστός αιώνας σέρνει τα τελευταία του βήματα, και ο χρόνος τέμνεται στα δυο και μοιάζει αποσβολωμένος, τα ερωτήματα για το μέλλον της ζωής και της ύπαρξης του ανθρώπου αναδύονται με δριμύτητα και εκβιάζουν απαντήσεις. Παρότι η ιατρική έρευνα θριαμβεύει, και οι θρησκευόμενοι σε όλο τον κόσμο είναι η συντριπτική πλειοψηφία, η φωνή του Αίνστάιν εξακολουθεί να τρομάζει και να προκαλεί. Ο καλός θεός δεν παίζει παζάρια. Τα δεδομένα που θα σχολιάσουμε, προέρχονται από την επιστημονική βιοϊατρική έρευνα. Ο σπουδαίος εμβρυολόγος Ιαν Ουίλμουτ, πρόσφατα, αντιγράφει στο εργαστήριό του την έκτη μέρα της δημιουργίας, και η κλωνοποιημένη διάσημη αμνάδα Ντόλυ, υποδηλώνει με την παρουσία της το μεγαλείο και τις αντιφάσεις της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας, αλλά και σηματοδοτεί τα όρια της ανθρώπινη ύβρεως. Ακόμα πιο πρόσφατα ο γενετιστής Γκρεκ Βέντερ αποκωδικοποιεί τη μοριακή σύσταση της ζωής, δυο απλών μονοκύτταρων οργανισμών, και ανασυνθέτει ένα καινούριο οργανισμό στο εργαστήριό του, εγκαινιάζοντας την είσοδο στη ζωή μας, μιας γνώσης που μπορεί να αποβεί ο χειρότερος εφιάλτης. Την μηχανική αναδόμηση του γενετικού υλικού, που σημαίνει την εκλεκτική χρήση του ζωντανού γενετικού υλικού φυτών, ζώων και ανθρώπων, προς κατασκευήν ανθεκτικότερων και πιθανόν αποδοτικότερων μορφών και εκφορών τους. Σεβόμαστε την επιστημονική έρευνα, αλλά προτείνουμε στους επιστήμονες να μην υπερβούν τα όρια γράφει σε ένα εξαιρετικά σοβαρό, τεκμηριωμένο και αγωνιώδες κείμενο ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων Θεόκλητος. Άνθρωπε, εμβάθυνε όσο μπορείς περισσότερο στη γνώση του κόσμου, ψηλάφισε τη σοφία του Δημιουργού, μην

13 13 αποτολμήσεις μόνο τη Δημιουργία. Η ύβρις θα είναι μεγάλη και το τίμημα βαρύ, γιατί τίποτα δεν μπορεί να ξεπεράσει τον εαυτό του. Αντίστοιχη θέση, ενάντια στην κλωνοποίηση των ζωντανών οργανισμών και του ανθρώπου, εκφράζουν οι ακτιβιστές της οικολογικής οργάνωσης Greenpeace, και διαδηλώνουν με ομοιόμορφα κουστούμια, φορώντας μάσκες που δείχνουν την αμνάδα Ντόλυ, και καταδικάζουν τις παρεμβάσεις στο ανθρώπινο γενετικό υλικό, που θα μπορούσαν να έχουν σαν σκοπό, την γενετική καθαρότητα ως πολιτική πρακτική, που οι περισσότεροι γνωρίζουν τις καταστροφικές επιπτώσεις τέτοιων δυνατοτήτων, όπως η πρόσφατη ιστορία διδάσκει. Για την πρόσφατη ιατρική ανακάλυψη, την γονιδιακή θεραπεία, που αποτελεί την πιο τολμηρή και επιθετική θεραπεία που εφαρμόζει η Ιατρική για την αντιμετώπιση νόσων που οφείλονται σε γονιδιακές ανωμαλίες, καταγράφονται εχθρικές κριτικές απόψεις για τις εφαρμογές της. Οι κίνδυνοι και οι επιπλοκές της γονιδιακής θεραπείας, που έχουν ήδη παρουσιαστεί, αναγκάζουν τους ίδιους τους ερευνητές να θέσουν ερωτήματα για το εάν πρέπει η έρευνα να συνεχιστεί ή να διακοπεί. Η άποψη που διατυπώνεται αφορά γενικά, την έρευνα στο χώρο του DNA,και την πιθανότητα από κάποιο λάθος, να δημιουργήσουμε τερατόμορφους Φρανκεστάιν. Γενικά οι άνθρωποι εμπιστεύονται την επιστήμη και την επιστημονική έρευνα, που αγωνίζεται να απαντήσει το ερώτημα του θανάτου. Πολλοί όμως πιστεύουν ότι η επιστημονική έρευνα στερείται ηθικής μεθοδολογίας και ότι η αρχή της ανταποδοτικότητας ενθουσιάζει τόσο τους ίδιους τους επιστήμονες, όσο και τα τεράστια εμπορικά συμφέροντα που κινούνται δραστήρια στο χώρο της βιοτεχνολογίας. Ίσως, να ισχύει η επιφύλαξη του Ιερεμία Ρίφκιν, που ασκεί μια ριζοσπαστική κριτική στην επιστήμη αναφέροντας ότι τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν από στο μέλλον από τη βιοτεχνολογία θα είναι περισσότερα από αυτά που θα λυθούν. Κατηγορεί μάλιστα τους επιστήμονες ότι παρουσιάζουν ηθικά ελλείμματα ως προσωπικότητες και ότι αδιαφορούν για τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ερευνών τους. Πρόκειται για μια εφιαλτική πρόβλεψη της μελλοντικής επιστημονικής πραγματικότητας ή για την γνωστή φοβογόνο εκδοχή που πάντοτε προκαλεί η καινοτόμος ανθρώπινη πράξη; Ίσως σε αυτό το σημείο να αναδύεται η ανάγκη για τη θέσπιση κανόνων δεοντολογίας της έρευνας. Και πρώτα από όλα, η ανάγκη για την αποδοχή ηθικών κανόνων, όπως χαρακτηρίζει ο καθηγητής κ. Αντώνης Κουτσελίνης. Οι ηθικοί

14 14 κανόνες εκπορεύονται από την ανάγκη προστασίας των ηθικών αξιών που κατισχύουν σε μια κοινωνία και αποσκοπούν στη ρύθμιση των προβλημάτων που παρουσιάζονται από την άσκηση της Ιατρικής επιστημονικής έρευνας, σε σχέση με τις αξίες αυτές, επειδή πολλές από τις επιστημονικές επιτεύξεις της Ιατρικής έρευνας, τείνουν να δημιουργήσουν νέα πρότυπα ηθικών αξιών. Τέτοιες είναι οι περιπτώσεις της ευθανασίας, ενός διεθνούς αμφιλεγόμενου διλήμματος, των πειραματισμών στα ζώα και τον άνθρωπο που πρέπει να ακολουθεί ορισμένες αρχές και να αποκλείει το ρατσισμό, τον απανθρωπισμό και την εκμετάλλευση των επιτευγμάτων της γενετικής μηχανικής που έχει εγκαινιάσει νέους πραγματικά ορίζοντες, όχι μόνο στα μυστικά της ζωής, αλλά και στη διαγνωστική ανίατων νόσων, στην παρεμβατική γονιμοποίηση, στις μεταμοσχεύσεις κ. λ. π. Είναι γνωστό από παλιά ότι οι πλέον σφοδρές αντιπαραθέσεις για θέματα δεοντολογίας και των εφαρμογών μιας επιστημονικής ανακάλυψης, διεξάγονταν εντός των κόλπων της επιστημονικής κοινότητας. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα συμβαίνει εξακολουθητικά και στο μέλλον, δεδομένων των αλλαγών που έχουν εν τω μεταξύ επισυμβεί, όπως ο απομονωτισμός της επιστημονικής έρευνας από τον κοινωνικό έλεγχο, η στενή σχέση της εφαρμοσμένης έρευνας με την τεχνολογία και συνεπώς, την ανταποδοτική λογική του κόστους-αποδοτικότητα, και η οπισθοχώρηση των κινημάτων κοινωνικών διεκδικήσεων και ελέγχου. Άραγε πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ή απαισιόδοξοι; Ο διάσημος Βρετανός φυσικός Στέφεν Χόουκινγκ, σε μια πρόσφατη δήλωσή του, αναφέρει ότι κατά τις προσεχείς εκατονταετίες, την ανθρωπότητα θα απασχολήσουν οι εξής τρις μεγάλοι κίνδυνοι: Ο κίνδυνος από την ατομική και πυρηνική ενέργεια, ο κίνδυνος από τις μεγάλες κλιματολογικές αλλαγές, λόγω της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και ο σημαντικότερος, ο κίνδυνο που θα προκύψει από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων ιών, από τα εργαστήρια της βιοϊατρικής έρευνας. Σε αυτές τις εφιαλτικές υποθέσεις, πολλοί επιστήμονες προβληματίζονται, σιωπούν και αναμένουν. Η πρωτοβουλία ανήκει στους επιστήμονες που αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο, τη φύση και την κοινωνία με σεβασμό, δημοκρατικές αρχές και σύνεση. Η πρωτοβουλία ανήκει σε αυτούς που φαντάζονται την κοινωνία, ως σύνολο ανθρωπίνων υποκειμένων και όχι ως κλωνοποιημένα, χειραγωγήσιμα ενεργούμενα. Η μείζων ανταποδοτικότητα, πέρα από τους παγκοσμιοποιημένους κανόνες του εμπορίου, είναι η λύση της αγωνίας που προέρχεται από την αναπόφευκτη δυστυχία και τον αναμενόμενο θάνατο. Η λύτρωση, μαζί με τη λελογισμένη χρήση της

15 15 επιστήμης και της τεχνολογίας, είναι η ανθρώπινη σχέση, η ανθρώπινη συναισθηματική επικοινωνία και η αλληλοπεριχώρηση. Εισερχόμαστε στον εικοστό πρώτο αιώνα και στη νέα χιλιετία, με περισσότερες γνώσεις, σαφώς περισσότερες πληροφορίες, μάλλον όμως όχι ακόμη, με περισσότερη συμπυκνωμένη και απλή σοφία για τα προβλήματα που απασχολούν τους ανθρώπους τη φύση και την κοινωνία. Παρότι οι κίνδυνοι από τις ανθρώπινες ενέργειες, εις βάρος του ανθρώπου, της φύσης και των κοινωνιών- ιδιαίτερα των φτωχών είναι εξαιρετικά μεγαλύτεροι κατά το τέλος του αιώνα που φεύγει, η ιστορία της ανθρώπινης μαχητικότητας, η εμπειρία του αρνητικού παρελθόντος και σίγουρα η διάχυτη ελπίδα από την είσοδο σε μια νέα χρονικότητα, μπορεί να στηρίξει μια πρόβλεψη, όπως την περιγράφει ο ποιητής, ταυτοχρόνως, αλγηδόνα και ευφροσύνη Τρίτη 28 Δεκεμβρίου 1999

16 16 H ψυχολογία στον αιώνα που έρχεται Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών αυτού του αιώνα, υπάρχει μια σημαντική πρόοδος τόσο στην κατανόηση της αιτιολογίας, όσο και στη θεραπεία της ψυχικής αρρώστιας. Παρόλα αυτά από την πλευρά της κοινωνίας παραμένει ο στιγματισμός της ψυχικής νόσου και του ψυχικά πάσχοντος. Μια σύντομη προσέγγιση και ερμηνεία των απόψεων ως προς την αιτιολογία και την αντιμετώπιση της ψυχικής αρρώστιας, στον αιώνα που φεύγει, θα προσπαθήσουμε σε αυτό το άρθρο. Ε: Ποια είναι η έννοια της ψυχικής αρρώστιας σήμερα; Με την έννοια ψυχική αρρώστια, διαταραχή ή νόσο, αναφερόμαστε σε ομάδες διαταραχών που αφορούν τη σκέψη, τη διάθεση και τη συμπεριφορά του ανθρώπου και οι οποίες προκαλούν σοβαρή καταπόνηση με κοινό αποτέλεσμα τη μείωση της λειτουργικότητας του πάσχοντος, σε ψυχολογικό-διανοητικό, διαπροσωπικό, οικογενειακό, κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μεθοδολογία των τελευταίων είκοσι χρόνων, οι ψυχικές διαταραχές κατατάσσονται, αδρομερώς, ως εξής: Α) Διαταραχές που αφορούν πρωταρχικά στη σκέψη(οργάνωση, δομή, συμβολική λειτουργία) στις οποίες εμπεριέχονται διάφορα σύνδρομα με διαφορετικές κλινικές εικόνες και πιθανώς αιτιολογία, που καλύπτονται κάτω από τον τίτλο ομπρέλα με τον κοινό γνωστό όρο Σχιζοφρένεια Β) Διαταραχές της συναισθηματικής διάθεσης. Στην κατηγορία αυτή κατατάσσονται η διπολική συναισθηματική διαταραχή( γνωστή με τον παλιότερο όρο μανιοκατάθλιψη) και οι διαταραχές που εμπεριέχονται στον όρο κατάθλιψη. Γ) Διαταραχές που αφορούν τη συμπεριφορά, στις οποίες εμπεριέχονται ο αλκοολισμός, οι διαταραχές διατροφής ψυχογενής βουλιμία και ψυχογενής ανορεξία),η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών και διάφορες άλλες ειδικές συμπεριφορές όπως π. χ η κλεπτομανία, η χαρτοπαιξία, οι σεξουαλικές διαστροφές Δ)Μεικτές διαταραχές,

17 17 δηλαδή διαταραχές που εμπεριέχουν μία ή περισσότερες από τις παραπάνω τρεις κατηγορίες, αλλά και Ε) άλλες διαταραχές που ανήκουν στις αγχώδεις διαταραχές, όπως η διαταραχή πανικού και η ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή. Το άτομο που πάσχει από κάποια ψυχική νόσο παρουσιάζει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό έκπτωση της λειτουργικότητάς του, στις καθημερινές δραστηριότητες, στην οικογένεια και τις υπευθυνότητες που απορρέουν από αυτήν, αλλά και στις διαπροσωπικές του σχέσεις στο σχολείο ή την επαγγελματική δραστηριότητα. Θα πρέπει να σημειωθεί όμως ότι δεν υπάρχει μια σαφής διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ψυχική υγεία και στην ψυχική αρρώστια, δηλαδή ότι πολλοί υγιείς άνθρωποι μπορεί να νιώσουν κάποτε άγχος, πανικό, καταθλιπτική διάθεση, φοβίες ή να κάνουν παρερμηνείες, όπως και οι ασθενείς δεν είναι συνεχώς ασθενείς. Οι σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις ( φάρμακα και ψυχολογικές θεραπείες) μπορεί να επιφέρουν ουσιαστική βελτίωση και πραγματική θεραπεία στα άτομα με ψυχική νόσο, τόσο στο επίπεδο της ποιότητας ζωής όσο και στο επίπεδο της λειτουργικότητας. Έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια οι ψυχικές αρρώστιες. Πρόκειται να αυξηθούν τον 21 ο αιώνα; Είναι απολύτως αληθές ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ζητούν βοήθεια εξαιτίας κάποιου ψυχικού προβλήματος σήμερα. Αν αυτό οφείλεται στο ότι αυξήθηκε η συχνότητα των ψυχικών νόσων, ή στο ότι η ψυχιατρική βοήθεια είναι περισσότερο αποδεκτή ή στο ότι υπάρχουν περισσότεροι ψυχίατροι και υπηρεσίες ψυχικής υγείας, δεν είναι απολύτως ξεκαθαρισμένο. Ο κόσμος όμως έχει γίνει πιο πολύπλοκος, οι κοινωνικές σχέσεις έχουν χαλαρώσει και οι κλασικοί υποστηρικτικοί θεσμοί ( οικογένεια, παρέα, σχολείο, πανεπιστήμιο, στρατός) βρίσκονται στα όρια της αντοχής τους. Έχουν αλλάξει τόσο πολύ οι περιβαλλοντικοί παράγοντες για ψυχική νόσο ή έχει αυξηθεί η βιολογική ευαλωτότητα του υποκειμένου για ψυχική νόσο; Αυτό μέχρι τώρα δεν μπορούμε να το ξέρουμε. Πρόκειται για απαντήσεις που θα δοθούν στο μέλλον. Εάν θα μιλούσαμε για πρόβλεψη της ψυχιατρικής νοσηρότητας γενικά στο μέλλον, έχει βρεθεί ότι το ένα τέταρτο του πληθυσμού των Δυτικών κοινωνιών θα νοσήσει από κάποια ψυχική αρρώστια στο μέλλον, με πιο συχνές, κατά σειρά, την εξάρτηση από κάποια ψυχοδραστική ουσία ( αλκοόλ και ναρκωτικά), την εμφάνιση κάποιας αγχώδους διαταραχής και τη νόσηση από κατάθλιψη. Ελπίζουμε, όμως βάσιμα, ότι η

18 18 γενικότερη αντιμετώπιση του ψυχικά πάσχοντα ανθρώπου, κατά τον 21 ο αιώνα, θα είναι πιο ανθρώπινη, πιο αποτελεσματική και μέσα στην κοινότητα που ανήκει. Ε: Ποιος ορίζει την ψυχική νόσο; Ο πολιτισμός, η κοινωνία, οι ψυχίατροι; Θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι εναλλακτικές πολιτιστικές συμπεριφορές ( ενδυματολογικές, θρησκευτικές κ. λ. π), οι παραβατικές (εγκληματικές πράξεις), ακόμα και οι οριακά αντικοινωνικές συμπεριφορές (βία στα γήπεδα και στις διαδηλώσεις) δεν αποτελούν σε καμία περίπτωση ψυχική νόσο. Επίσης πρέπει να επισημάνουμε ότι πολλές συμπεριφορές, ακόμα και αποκλίνουσες, είναι αποδεκτές σε κάποιους πολιτισμούς, ενώ σε άλλους όχι (αιμομιξία).τον ορισμό της ψυχικής νόσου και τον προσδιορισμό του ψυχικά πάσχοντος, επιτελεί η σύγχρονη ψυχιατρική διαγνωστική μεθοδολογία με σαφή και ακριβή νοσολογικά κριτήρια με εγκυρότητα και αξιοπιστία. Ως προς τη συχνότητα των ψυχικών νόσων, φαίνεται να υπάρχει μια σταθερότητα ως προς την επικράτηση των σοβαρών, τουλάχιστον, ψυχικών διαταραχών, όπως επί παραδείγματι, η συχνότητα της σχιζοφρένειας παραμένει σταθερή και είναι 1% σε όλες τις κοινωνίες σε όλο τον κόσμο, στον 20ο αιώνα, κάτι που σημαίνει ότι στη χώρα μας έχουμε σχιζοφρενείς ασθενείς. Επίσης κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με την επικράτηση της μείζονος κατάθλιψης που φαίνεται να είναι επίσης σταθερή η συχνότητά της, σε όλο τον κόσμο.ίσως αυτά τα δεδομένα να υποστηρίζουν μια περισσότερο βιολογική εξήγηση της ψυχικής διαταραχής, παρότι στις αναπτυγμένες χώρες η κοινωνική επιβάρυνση εξαιτίας των καταθλιπτικών διαταραχών γενικά φαίνεται να αυξάνει ολοένα έτσι ώστε η κατάθλιψη να θεωρείται ότι θα αποτελεί τη δεύτερη αιτία αναπηρίας( μαζί με τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια ) στις ανεπτυγμένες χώρες το 2020.Έτσι, τόσο η αιτιολογία όσο και η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών θα εξακολουθεί να είναι πολυπαραγοντική με βιολογικά, ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια που θα εξακολουθήσουν να θεωρούνται ως αιτιολογικά, αλλά και με όλο το οπλοστάσιο των βιο-ψυχοκοινωνικών θεραπευτικών προσεγγίσεων και παρεμβάσεων που ισότιμα θα συμμετέχουν στη θεραπευτική διαδικασία και θα ενισχύουν τόσο την αποτελεσματικότητα τους όσο και την ελπίδα, για αυτήν εν γένει. Iανουάριος 2000.

19 19 Eποχιακή κατάθλιψη και φωτοθεραπεία Καθώς έρχεται το Φθινόπωρο και στα Γιάννενα, ο ορίζοντας στενεύει, η ομίχλη και η συννεφιά κρύβουν το φως και η διάθεση των ανθρώπων αλλάζει. Στους περισσότερους πρόκειται για μια ποσοτική μεταβολή των χαρακτηριστικών της συναισθηματικής κατάστασης,που δεν επηρεάζει τη διάθεση και τη λειτουργικότητα. Σε ένα όμως μικρό αλλά όχι ασήμαντο ποσοστό 1-3%,κυρίως γυναικών, μεγαλύτερης ηλικίας από τα 30 χρόνια,εμφανίζεται η εποχιακή κατάθλιψη που οφείλεται στην έλλειψη φωτός και χαρακτηρίζεται από υπνηλία, υπερφαγία, κυρίως υδατανθράκων, αύξηση του σωματικού βάρους, ευκοπωσία,τάση για κοινωνική απομόνωση και απογευματινή πτώση της ενεργητικότητας. Η εποχιακή κατάθλιψη είναι μια περιοδική καταθλιπτική διαταραχή που εμφανίζεται το χειμώνα,αρχίζει τους μήνες του φθινοπώρου ( Σεπτέμβριος Οκτώβριος Νοέμβριος) και υποχωρεί με τον ερχομό της Άνοιξης, τους μήνες ( Μάρτιο-Απρίλιο Μάιο).Η κατάσταση αυτή περιγράφηκε σε πληθυσμούς της Βόρειας Ευρώπης (Αγγλία-Σκωτία Σουηδία Φιλανδία ) και της Βορείου Αμερικής ( Καναδάς ) με επικράτηση ( συχνότητα )που κυμαίνεται από 1,5-10% καθώς αυξάνεται με το γεωγραφικό πλάτος.η αιτιολογία της εποχιακής κατάθλιψης, είναι κάποια διαταραχή στην έκκριση της ορμόνης μελατονίνης που αποτελεί πρόδρομο ουσία του νευρορρυθμιστή σεροτονίνη, που συμμετέχει στα νευρωνικά κυκλώματα που καθορίζουν τον τόνο του συναισθήματος και της διάθεσης. Η θεραπεία της εποχιακής κατάθλιψης είναι η φωτοθεραπεία,δηλαδή οι συνθήκες φωτεινότητας <<που φέρνουν την άνοιξη και το καλοκαίρι μέσα στην καρδιά του χειμώνα>> Πρόκειται για φωτοθεραπεία με τεχνητό φως από ειδικές λυχνίες,(λάμπες φωτισμού) που εφαρμόζονται σε ειδικές συσκευές( όπως η οθόνη της τηλεόρασης ) και

20 20 εκπέμπουν φως εντάσεως 2,500 έως10,000 Lux.Ο άνθρωπος που πάσχει από εποχιακή κατάθλιψη πρέπει να φωτίζεται<< καθημερινά >>,δηλαδή να εισπράττει το φώς της λυχνίας μέσω του αμφιβληστροειδή των ματιών του για δύο ώρες ημερησίως( 1 ώρα το πρωί και 1 ώρα το βράδυ) για όλη τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Η απάντηση στη φωτοθεραπεία είναι καλή έως πολύ καλή και στερείται παρενεργειών( εκτός των σπάνιων παρενεργειών όπως πονοκέφαλος, κοκκίνισμα ματιών,ήπια υπερένταση,αυπνία στην αρχή της θεραπείας). Η καλύτερη πρόληψη της επανεμφάνισης της εποχιακής κατάθλιψης είναι αφ ενός η καλή θεραπεία καθενός επεισοδίου για τρία συνεχή χρόνια ή και περισσότερο και αφετέρου η έγκαιρη διάγνωση των νέων περιπτώσεων. Φυσικά τα γενικά προληπτικά μέτρα για την αποφυγή της εμφάνισης επεισοδίων εποχιακής κατάθλιψης θα μπορούσε να είναι ο φωτισμός των δρόμων της πόλης και η φωτεινότητα των εσωτερικών χώρων των σπιτιών και των γραφείων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Επομένως ο Δήμαρχος θα βοηθούσε την ψυχική υγεία των Γιαννιωτών με το φωτισμό των δρόμων και των πλατειών.όπως επίσης οι αρχιτέκτονες, και οι διακοσμητές,εάν κτίζουν σπίτια και γραφεία που να φωτίζονται επαρκώς,καθόσον είναι γνωστό από παλιά έστω και σε παραλλαγή,<<ότι το σπίτι που δεν το βλέπει φως το βλέπει ο ψυχίατρος..>> Οκτώβριος 2000

Περί της ψυχολογίας και ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών, ή γιατί οι Γιαννιώτες δεν είναι χαμογελαστοί και πρόσχαροι.

Περί της ψυχολογίας και ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών, ή γιατί οι Γιαννιώτες δεν είναι χαμογελαστοί και πρόσχαροι. Περί της ψυχολογίας και ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών, ή γιατί οι Γιαννιώτες δεν είναι χαμογελαστοί και πρόσχαροι. Δύσκολα ερωτήματα μου έθεσε το περιοδικό Επιλογές, δύσκολες θα είναι και οι απαντήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. 3 η Ομάδα. Συγγραφική Ομάδα ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 3 η Ομάδα Συγγραφική Ομάδα Λάμπος Δημήτρης, Μπαμπάτσικος Άρης, Νικολουτσόπουλος Διονύσης, Παναγιωτοπούλου Ιόλη, Παπαδημητρίου Αλέξανδρος, Παπαδημήτρης Δημήτρης 1. γωγή 2. Ορισμός του Ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία

4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία 1 4/6/2014 Α.μ.E.A και εργασία «Αν κρίνεις ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει στα βουνά, θα περάσεις μια ζωή πιστεύοντας πως το ψάρι είναι ηλίθιο» έλεγε Αϊνστάιν και μ έκανε να σκεφτώ, πόσοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Φώτης Μωρόγιαννης. ΙΩΑΝΝΙΝΑ H πόλη και η ψυχή της

Φώτης Μωρόγιαννης. ΙΩΑΝΝΙΝΑ H πόλη και η ψυχή της Φώτης Μωρόγιαννης ΙΩΑΝΝΙΝΑ H πόλη και η ψυχή της ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 2 Στην Πηνελόπη που μου γνώρισε την πόλη και την αγάπησα. 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Περί της Ψυχολογίας και της ψυχοσυνθέσεως των Ιωαννιτών, ή γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή

Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Έρευνα Εμπιστοσύνης του Καταναλωτή Τριμηνιαία Έρευνα Γ Τρίμηνο 2014 Αθήνα, Οκτώβριος 2014 2 Έρευνα Εμπιστοσύνης του

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ-ΛΑΡΝΑΚΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ : 2013-2014

ΛΥΚΕΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ-ΛΑΡΝΑΚΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ : 2013-2014 ΛΥΚΕΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ-ΛΑΡΝΑΚΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ : 2013-2014 Σε ποιο βαθμό η διατροφή, οι ασχολίες/κινητικές δραστηριότητες και ο γενικότερος τρόπος ζωής του σύγχρονου ανθρώπου επηρεάζουν τη σωματική του ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή Νίκος Κ. Μπάρκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ nbarkas@arch.duth.gr Ήχος και Θόρυβος μια εισαγωγή στα ακουστικά χαρακτηριστικά του ήχου στις αιτίες και στις συνέπειες του

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσµάτων Ερωτηµατολογίου

Παρουσίαση αποτελεσµάτων Ερωτηµατολογίου 2ο Φεστιβάλ Τέχνης για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα 20 25 Νοεµβρίου 2002, Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών Παρουσίαση αποτελεσµάτων Ερωτηµατολογίου Συµπληρωθέντα Ερωτηµατολόγια : 128 Το προφίλ του Κοινού Το κοινό του BioVision

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα