Περιβαλλοντικές Μελέτες:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιβαλλοντικές Μελέτες:"

Transcript

1

2

3 Γ. ΒΑΒΙΖΟΣ Κ. ΖΑΝΝΑΚΗ Περιβαλλοντικές Μελέτες: Οδηγοί ράσης/βοήθηµα για Νέους Επιστηµονική εποπτεία: Γιώργος Χ. Βερροιόπουλος ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΑ 2006 Π Ε Ρ Ι Β Α Λ Λ Ο Ν Τ Ι Κ Ε Σ Ε Κ Ο Σ Ε Ι Σ

4 Copyright: Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Γλωσσική επιµέλεια: Αρετή Μπουκάλα ιορθώσεις: ΕΚΚΕ σε συνεργασία µε τους συγγραφείς Σχεδιασµός εξωφύλλου: Eye D Design Group Εκδοτική Παραγωγή: «ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Π. ΓΚΟΝΗ» ISBN ISBN ISSN

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Με την εκδοτική σειρά «Περιβαλλοντικές Εκδόσεις», η Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς και το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών αποσκοπούν να συµβάλουν στην πολύπλευρη περιβαλλοντική ενηµέρωση των πολιτών και ιδιαίτερα των νέων που ενδιαφέρονται να συµµετάσχουν ενεργά στην προστασία του περιβάλλοντος, ασκώντας το σχετικό συνταγµατικό δικαίωµά τους. Ειδικές «οµάδες-στόχοι» των περιβαλλοντικών αυτών εκδόσεων, οι οποίες παρουσιάζονται και σε ηλεκτρονική µορφή στο διαδίκτυο, είναι: α) οι οµάδες νέων και οι µαθητικές κοινότητες που, στο πλαίσιο των υποστηρικτικών προγραµµάτων της Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς, διαµορφώνουν και υλοποιούν σχέδια δράσης για την αντιµετώπιση τοπικών περιβαλλοντικών προβληµάτων και τη διαχείριση οικολογικά ευαίσθητων περιοχών, σε συνεργασία µε τις κατά περίπτωση αρµόδιες αρχές προστασίας του Περιβάλλοντος, β) οι περιβαλλοντικές και άλλες οργανώσεις νέων, και γ) οι οµάδες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που, σύµφωνα µε τα ισχύοντα, συµµετέχουν στη γενικότερη προσπάθεια αντιµετώπισης των προβληµάτων του περιβάλλοντος. Οι παραπάνω «οµάδες-στόχοι» αποτελούν επίσης αντικείµενο συστηµατικής διερεύνησης της Οµάδας Περιβάλλοντος του ΙΑΑΚ του ΕΚΚΕ. Συγγραφείς των κειµένων της σειράς «Περιβαλλοντικές Εκδόσεις» είναι επιστήµονες και ερευνητές κυρίως από τις νεότερες γενιές που έχουν ειδικευτεί σε θέµατα οικολογικής διαχείρισης, αειφορικής χρήσης των πόρων, περιβαλλοντικών αρµοδιοτήτων και υποχρεώσεων της ιοίκησης, περιβαλλοντικών µελετών, δυναµικής περιβαλλοντικών οµάδων και δικαιωµάτων των πολιτών.

6 Η επάρκεια και η πληρότητα των κειµένων, πριν εκδοθούν, τίθενται υπό την κρίση πανεπιστηµιακών και ερευνητών-στελεχών εθνικών ερευνητικών κέντρων. Καταβάλλεται επίσης προσπάθεια, κατά τη φάση συγγραφής των κειµένων, να λαµβάνονται υπόψη οι απορίες και οι παρατηρήσεις αντιπροσωπευτικών οµάδων νέων/ µαθητών. Έτσι οι νέοι συµµετέχουν ενεργά όχι µόνο στη διαµόρφωση και την υλοποίηση σχεδίων δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος αλλά και στην οριστικοποίηση του περιεχοµένου των περιβαλλοντικών ενηµερωτικών εκδόσεων της Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς και του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών. Βάσω Κόλλια Γεν. Γραµµατέας Νέας Γενιάς Ιωάννης Υφαντόπουλος Πρόεδρος.Σ. ΕΚΚΕ

7 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε νέους, οι οποίοι ασχολούνται ή θέλουν να ασχοληθούν µε την προστασία του περιβάλλοντος. Η επιλογή του θέµατος έγινε επειδή οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων: Αποτελούν το εργαλείο που χρησιµοποιείται διεθνώς για την προστασία του περιβάλλοντος. Αποσκοπούν στον εντοπισµό, στην αξιολόγηση και την αντιµετώπιση των συνεπειών των συµπεριφορών του ανθρώπου, όπως αυτές υλοποιούνται µε τα έργα και τις δραστηριότητές του. Αποτελούν τον µεγαλύτερο αριθµό περιβαλλοντικών µελετών που εκπονούνται στη χώρα µας και διεθνώς. Εξετάζουν τα σηµαντικότερα ζητήµατα του περιβάλλοντος. Οι εγκρίσεις τους αποτελούν προϋπόθεση για τη χορήγηση αδειών για την κατασκευή (π.χ., πολεοδοµική ά- δεια), για τη λειτουργία των παραγωγικών και άλλων επιχειρήσεων (π.χ., άδεια λειτουργίας βιοµηχανικών εγκαταστάσεων), καθώς και για την έγκριση αναπτυξιακών σχεδιασµών (π.χ., έγκριση Χωροταξικού και Πολεοδοµικού Σχεδιασµού, Βιοµηχανικών Περιοχών κ.λπ.). Από τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων µπορούν να αντληθούν στοιχεία που αποτελούν άριστο πληροφοριακό υλικό για το περιβάλλον και τις διαδικασίες σχεδιασµού και υλοποίησης της αναπτυξιακής και περιβαλλοντικής πολιτικής. Τα στοιχεία αυτά µπορούν να αξιοποιηθούν για το σχεδιασµό δράσεων και παρεµβάσεων που αποσκοπούν και στην αντιµετώπιση τοπικών περιβαλλοντικών προβληµάτων. Οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (είτε έχουν εγκριθεί είτε βρίσκονται σε φάση έγκρισης) είναι στη

8 διάθεση του κοινού, το οποίο µπορεί να τις αναζητήσει στα γραφεία της Νοµαρχίας του τόπου υλοποίησης των έργων ή των δραστηριοτήτων που εξετάζουν. Οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αποτελούν και σχολείο ηµοκρατίας, επειδή το όφελος και οι συνέπειες των έργων του ανθρώπου ουδέποτε επιµερίζονται ισόποσα στους πολίτες. Έτσι η συµµετοχή στις διαδικασίες έγκρισης ή απόρριψης των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είναι συµµετοχή στις διαδικασίες αποδοχής ή απόρριψης έργων καθώς και στις διαδικασίες κατανοµής στην κοινωνία των ωφελειών και της βλάβης των έργων αυτών. Το βιβλίο αυτό περιλαµβάνει τη συνοπτική παρουσίαση: του περιεχοµένου των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, όπως αυτό καθορίζεται από τη νοµοθεσία µας, των επιστηµονικών µεθοδολογιών που εφαρµόζονται για τον εντοπισµό, την αξιολόγηση και την αντιµετώπιση των επιπτώσεων και για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, και των θεσµοθετηµένων διαδικασιών για την εκπόνηση και την έγκριση των µελετών αυτών και για τη συµµετοχή του κοινού στην έγκρισή τους. Για την παρουσίαση της επίδρασης των έργων και των δραστηριοτήτων του ανθρώπου στο περιβάλλον αναφέρονται συνοπτικά: οι µηχανισµοί δηµιουργίας και εξέλιξης των Ειδών και η αλληλεξάρτηση όλων των συντελεστών του περιβάλλοντος, και η διαχρονική επίδραση του ανθρώπου στο περιβάλλον, µε έµφαση στη χώρα µας, από την Προϊστορική Εποχή µέχρι τις µέρες µας. Επίσης, πως οι κυρίαρχες ιδεολογίες διαµορφώνουν σε κάθε χώρα και κάθε εποχή τους ηθικούς και νοµικούς κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος.

9 Τα κεφάλαια που αναφέρονται στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ακολουθούν τα κεφάλαια των θεσµοθετηµένων προδιαγραφών. Πώς γράφτηκε το βιβλίο αυτό Η ΓΓΝΓ χρηµατοδότησε το έργο και η εκδοτική επιτροπή παρακολούθησε την πορεία του όπως αυτή περιγράφεται παρακάτω. Το ανά χείρας βιβλίο γράφτηκε σε διαδοχικά στάδια που διήρκεσαν από το Μάρτιο του 2005 έως τον Ιανουάριο του Αρχικά ανατέθηκε στον Αναπληρωτή Καθηγητή του Βιολογικού Τµήµατος του Πανεπιστηµίου Αθηνών κ. Γιώργο Βερροιόπουλο ο επιστηµονικός έλεγχος της ακρίβειας του περιεχοµένου του αρχικού κειµένου των συγγραφέων. Μετά τον έλεγχο αυτό οι εκπαιδευτικοί κ. Μιλτιάδης Σχοινάς, Κοινωνιολόγος, 40ό Ενιαίο Λύκειο Αθήνας, και κα. Νικολέττα Μοσχοπούλου, Βιολόγος, Ενιαίο Πειραµατικό Λύκειο Ευαγγελικής Σχολής Σµύρνης, µέχρι τον Ιούνιο διάβασαν το αρχικό κείµενο των συγγραφέων και διατύπωσαν τις παρατηρήσεις τους. Με την έναρξη του σχολικού έτους στα δύο σχολεία προτάθηκαν και εγκρίθηκαν από τις αρµόδιες υπηρεσίες Προγράµµατα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης µε αντικείµενο: 1. Τη µελέτη και την παρέµβαση µε παρατηρήσεις στο κείµενο το συγγραφέων, 2. Την, εν γένει, ενηµέρωση των µαθητών σε σχέση µε το αντικείµενο. Η σύνθεση των οµάδων εργασίας ήταν: α. από το 40ό Ενιαίο Λύκειο Αθηνών οι καθηγητές Μιλτιάδης Σχοινάς, Κοινωνιολόγος, και Μαρία Φραγκοπούλου, Καθηγήτρια Αγγλικής-υπεύθυνη βιβλιοθήκης, και οι µαθητές Παναγιώτης Βινιεράτος, Χριστιάνα Ζωίτσα, Μαρία Κάπολα, Θεµιστο

10 κλής Λιανός, Ιωάννης Πεπόνης, Παναγιώτης Ρηγόπουλος, Ζωή-Αντιγόνη Σιδέρη-Μανώκα, Αθηνά Σκουντούµη, Βενιζέλος Σταγάκης, Στεφανία Σταυρέλου, Χαράλαµπος Σωτηρόπουλος, Ελένη Τσιριγκάκη, Ευαγγελία Φλέσσουρα, Αθηνά Χριστοπούλου, Βασιλική Χρυσανθοπούλου, Σταµατία Χωριανοπούλου, και β. από το Πειραµατικό Ενιαίο Λύκειο Ευαγγελικής Σχολής Σµύρνης οι καθηγητές Νικολέττα Μοσχοπούλου, ρ. Βιολογίας, Αλεξάνδρα Ασηµακοπούλου, Φιλόλογος, ρ. Παιδαγωγικής, και Αικατερίνη Σκιά, Φιλόλογος, Ms στις Κλασικές Σπουδές- ρ. Παιδαγωγικής, και οι µαθητές Αντώνης Αγγελής, Αλεξία Αλευρά, Έλενα Αλτιναλµάζη, Εύη Βάρκα, Αντωνία Βασάλου, Γιώργος Βασιλειάδης, Αφροδίτη Βοργιοπούλου, Μαρία Γιαννάκου, Βίκυ Γκόλφη, Σοφία ηλέ, Λίνα ηµοπούλου, Μανώλης Ζαµπετάκης, Άγγελος Ιωαννίδης, Παναγιώτης Καλδίρης, Άννα Κανέλλου, Αγάπη Κάντζα, Ζωή Καραµπάτσου, Μαρία Κουκουβιτάκη, Ράνια Μαρσέλου, Χρήστος Μπερδέσης, Λουκάς Μποράκης, Γιώργος Σάρρας, Χρήστος Τσεκούρας, Αρετή Τσίκα, Στράτος Τσιώρος, Λάµπρος Φωτόπουλος. Οι µαθητές διατύπωσαν τις απόψεις τους για το υπό έκδοση βιβλίο και την εµπειρία που αποκόµισαν από όλη τη διαδικασία. Οι απόψεις αυτές καταγράφηκαν από τις/τους εκπαιδευτικούς, οι οποίες/-οι διατύπωσαν επίσης γραπτά και τις δικές τους παρατηρήσεις. Όλο το παραπάνω υλικό απεστάλη στους συγγραφείς τού υπό έκδοση βιβλίου, στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών και στη Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς. Στη συνέχεια, οι συγγραφείς ξαναδούλεψαν το αρχικό κείµενο και σε συνεργασία µε τον επιστηµονικά εποπτεύοντα, κ. Γιώργο Βερροιόπουλο ενσωµάτωσαν, στο µέτρο του δυνατού, τις παρατηρήσεις και τα σχόλια των µαθητών και των εκπαιδευτικών.

11 Οι επιλογές βέβαια για τα θέµατα-κλειδί, τη διαπραγµάτευσή τους και την οριστική µορφή του βιβλίου ανήκουν στους συγγραφείς που εκφράζουν τις ευχαριστίες τους σε όλους όσοι αναφέρθηκαν πιο πάνω. Επίσης ευχαριστούν τους συνεργάτες της Οµάδας Περιβάλλοντος ΙΑΑΚ/ΕΚΚΕ κ. Ανδρέα Παναγιωτόπουλο και κα Σταυρούλα Σπανοδή- µου που ανέλαβαν την επιµέλεια της έκδοσης. Το σύνολο των πληροφοριών που περιέχονται στο βιβλίο αυτό τεκµηριώνονται βιβλιογραφικά. Για λόγους όµως απλούστευσης της παρουσίασης δεν περιλαµβάνονται οι βιβλιογραφικές παραποµπές, οι οποίες υπάρχουν στην ηλεκτρονική έκδοση Οι συγγραφείς ελπίζουν το βιβλίο αυτό να αποδειχτεί χρήσιµο εργαλείο γι αυτούς στους οποίους προορίζεται. Αθήνα, Μάιος 2006 Γιώργος Βαβίζος Κατερίνα Ζαννάκη

12 Την επιστηµονική εποπτεία της συγγραφής τού βιβλίου είχε ο κ. Γεώργιος Βερροιόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Βιολογίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών.

13 1. ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 1.1. ΓΕΝΙΚΑ Ο έλεγχος της αποφυγής δηµιουργίας βλαβών στο περιβάλλον προβλέπεται από την εθνική και την ευρωπαϊκή νοµοθεσία µε την εκπόνηση και την έγκριση των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Οι µελέτες αυτές αφορούν σχέδια και προγράµµατα στο πλαίσιο των διαδικασιών Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίµησης και έργα και δραστηριότητες, όταν εντάσσονται στο πλαίσιο των διαδικασιών Εκτίµησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Με τις µελέτες αυτές επιδιώκεται η παροχή στις αρχές, οι οποίες θα εκδώσουν τις σχετικές άδειες, της δυνατότητας να αξιολογήσουν τις αναµενόµενες επιπτώσεις και τα µέτρα για την αντιµετώπισή τους. Επιπλέον επιδιώκεται η ενηµέρωση των πολιτών και των φορέων εκπροσώπησής τους ώστε να µπορούν να ασκήσουν τα συνταγµατικά κατοχυρωµένα δικαιώµατά τους για την προστασία του περιβάλλοντος και για να ελέγξουν την επάρκεια και την αποτελεσµατικότητα των σχετικών αποφάσεων της ιοίκησης. Ο προβληµατισµός για τον εντοπισµό, την αξιολόγηση και την αντιµετώπιση των επιπτώσεων στο περιβάλλον από τα έργα του ανθρώπου εµφανίζεται σε διεθνές επίπεδο τη δεκαετία του Το 1970 θεσπίστηκε στις ΗΠΑ ο Νόµος για την Εθνική Περιβαλλοντική Πολιτική (NEPA), ο οποίος καθιέρωσε την εκτίµηση των επιπτώσεων. Η εξέλιξη των υποχρεώσεων εκτίµησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στη χώρα µας παρουσιάζεται στον επόµενο πίνακα. 13

14 Πίνακας 1 Εξέλιξη των υποχρεώσεων εκτίµησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στη χώρα µας Θέσπιση εκτίµησης και αντιµετώπισης επιπτώσεων Έτος Για παρεµβάσεις που επηρεάζουν τη θάλασσα και από την πολεοδοµία. Για λατοµικές και τουριστικές δραστηριότητες σε δάση 1979 και δασικές εκτάσεις Για τις βιοµηχανικές δραστηριότητες Για έργα και δραστηριότητες µε σηµαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον στην περιοχή αρµοδιότητας των Οργανισµών Ρυθµιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Για όλα τα έργα, τόσο του ιδιωτικού όσο και του δηµοσίου τοµέα (µε εξαίρεση όσα εξυπηρετούν σκοπούς εθνικής άµυνας), καθώς και για τα χωροταξικά, πολεοδοµικά και ρυθµιστικά σχέδια και για τα σχέδια που αφορούν τον καθορισµό χρήσεων γης Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίµηση Οι πρώτες περιβαλλοντικές µελέτες ανατέθηκαν το 1979 και αφορούσαν τα Υδροηλεκτρικά Έργα της ΕΗ στις πηγές του ποταµού Αώου και το Θησαυρό του ποτα- µού Νέστου. Από το 1981 και µετέπειτα ο ρυθµός ανάθεσης, εκπόνησης και έγκρισης Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων εµφανίζεται αυξανόµενος. Σήµερα εγκρίνονται περίπου µελέτες κάθε έτος ΦΑΣΕΙΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Το περιεχόµενο (προδιαγραφές εκπόνησης), οι διαδικασίες έγκρισης των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, και το περιεχόµενο των σχετικών αποφάσεων της ιοίκησης προσδιορίζονται νοµοθετικά. Για τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στο πλαίσιο της Στρατηγι-

15 κής Περιβαλλοντικής Εκτίµησης δεν έχουν καθοριστεί α- κόµα οι φάσεις εκπόνησης, ενώ γι αυτές που εκπονούνται στο πλαίσιο της Εκτίµησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων προβλέπονται δύο φάσεις: Α Φάση: Αποσκοπεί στη διαµόρφωση µιας καταρχήν κρίσης της ιοίκησης ως προς την ύπαρξη λόγων που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, οι οποίοι συνηγορούν στην έγκριση υλοποίησης του έργου ή επιβάλλουν την απόρριψή του. Η φάση αυτή αναφέρεται ως Προκαταρκτική Περιβαλλοντική Εκτίµηση και Αξιολόγηση (ΠΠΕΑ) και υλοποιείται µε την έκδοση απόφασης της αρµόδιας αρχής, η οποία ονοµάζεται γνωµοδότηση επί της Προµελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η απόφαση αυτή µπορεί να είναι θετική γνωµοδότηση ή αρνητική απόφαση. Η θετική γνωµοδότηση σηµαίνει τη θετική κρίση της ιοίκησης, δηλαδή ότι κρίνεται περιβαλλοντικά αζήµια η υλοποίηση του έργου και η αρνητική απόφαση την απόρριψή του. Η έκδοσή της βασίζεται στα στοιχεία ειδικής µελέτης, την οποία υποβάλλει ο ενδιαφερόµενος, η οποία αναφέρεται ως Προµελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΠΠΕ). Εφόσον εκδοθεί θετική γνωµοδότηση, ακολουθεί η δεύτερη φάση. Β Φάση: Η φάση αυτή αναφέρεται ως Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (ΕΠΟ) και υλοποιείται µε την έκδοση σχετικής απόφασης στην οποία η ιοίκηση προσδιορίζει τους τυχόν απαιτούµενους ειδικότερους όρους και περιορισµούς, οι οποίοι πρέπει να εφαρµοστούν για να εξασφαλιστεί η απαιτούµενη προστασία του περιβάλλοντος. Η έκδοση της απόφασης αυτής βασίζεται σε ειδική µελέτη, την οποία υποβάλλει ο ενδιαφερόµενος, και αναφέρεται ως Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). 15

16 16 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 2.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΡΓΟΥ Οι ανθρώπινες συµπεριφορές περιλαµβάνουν σχέδια και προγράµµατα, έργα και δραστηριότητες. Ο όρος σχέδιο περιγράφει τους γενικούς τρόπους που προτείνονται για να εκτελεστεί ή να εφαρµοστεί µια παρέµβαση ή µια πολιτική. Ο όρος πρόγραµµα χρησιµοποιείται για να περιγράψει το σχέδιο, το οποίο περιέχει αναλυτικά µια σειρά έργων σε µια συγκεκριµένη περιοχή, όπως, για παράδειγµα, τα σχέδια για την ανάπλαση αστικών περιοχών, µέσω ενός αριθµού κατασκευαστικών έργων. Ως έργο νοείται κάθε νέα κατασκευή ή επέκταση ή ανακαίνιση ή επισκευή ή συντήρηση και η κατά οικονοµικά ή τεχνικά αυτοτελής λειτουργία καθώς και κάθε σχετική τεχνική εργασία που απαιτεί τεχνική γνώση και επέµβαση. Ως δραστηριότητες νοούνται οι επεµβάσεις στο περιβάλλον, το τοπίο και αυτές που αφορούν την εκµετάλλευση των φυσικών πόρων. Ο σχεδιασµός των σχεδίων και των προγραµµάτων, των έργων και των δραστηριοτήτων υλοποιείται µε την εκπόνηση µελετών. Οι µελέτες αυτές προηγούνται των Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η µέριµνα για την αποτροπή βλάβης στο περιβάλλον αποτελεί υποχρέωση, η οποία πρέπει να λαµβάνεται υπόψη κατά το σχεδιασµό των έργων. Για την εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής η επιλογή του χώρου υλοποίησης των έργων πρέπει να γίνεται µε τέτοιο τρόπο ώστε να µην προσκρούει σε περιορισµούς για την προστασία του περιβάλλοντος (π.χ., σε περιοχές προστασίας της φύσης, σε δάση, σε αρχαιολογικούς χώρους κ.λπ.). Ανάλογα ισχύουν για τη µορφή και τη λειτουργία τους. Η επάρκεια της προστασίας του περιβάλλοντος από το σχεδιασµό των έργων ελέγχεται και ενδεχοµένως συ-

17 µπληρώνεται στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Για τον έλεγχο αυτό στις περιβαλλοντικές µελέτες προβλέπεται η αναφορά της τεχνικής περιγραφής τού υπό εξέταση έργου, γενικευµένη στη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίµηση και περισσότερο εξειδικευµένη στην Εκτίµηση των Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η περιγραφή αυτή βασίζεται στις τεχνικές µελέτες και περιλαµβάνει στοιχεία για τη µορφή, τα τεχνικά χαρακτηριστικά, τον τρόπο κατασκευής καθώς και τη λειτουργία όλων των προβλεπόµενων έργων, κατασκευών και εγκαταστάσεων (π.χ., επίγεια, υπέργεια, υπόγεια, θαλάσσια, υποθαλάσσια, διαµόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, εργοταξιακές εγκαταστάσεις και εργοταξιακές οδοί, υπαίθριοι αποθηκευτικοί χώροι, χώροι προσωρινής ή µόνιµης στάθµευσης οχηµάτων, ατόµων, ζώων, αγκυροβόλια, εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων κ.λπ.). Από την περιγραφή πρέπει να προκύπτουν οι απαιτούµενες ποσότητες κατασκευαστικών υλικών (π.χ., κυβικά µέτρα σκυροδέµατος και αδρανών υλικών), η προέλευσή τους (π.χ., θέση λατοµείων, θέση εγκαταστάσεων παραγωγής έτοιµου σκυροδέµατος κ.λπ.), ο τρόπος µεταφοράς των υλικών αυτών (π.χ., αριθµός και δροµολόγια οχηµάτων), οι θέσεις και ο τρόπος απόθεσης των πλεοναζόντων υλικών (µπάζα), ο εξοπλισµός του εργοταξίου (είδος και αριθµός µηχανηµάτων), ο αριθµός του προσωπικού που θα απασχοληθεί στις κατασκευές και ο τρόπος µεταφοράς του, ο τρόπος υδροδότησης και ηλεκτροδότησης των εργοταξίων κ.λπ., καθώς και τα µέτρα που προβλέπονται για τη µείωση της ενόχλησης και την αποτροπή του κινδύνου από τη λειτουργία των εργοταξίων (π.χ., περίφραξη, κυκλοφοριακές ρυθµίσεις κ.λπ.). Πρέπει να γίνεται επίσης αναφορά στον χρονικό προγραµµατισµό των κατασκευαστικών εργασιών. 17

18 Προβλέπεται επίσης η περιγραφή της λειτουργίας των έργων, η οποία πρέπει να είναι σαφής, αναλυτική, πλήρως κατανοητή και να συνοδεύεται από σχέδια και διαγράµµατα. Στην περιγραφή αυτή πρέπει να αναφέρονται ο σκοπός του έργου, τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που παράγει (ή θα παραγάγει), οι καταναλώσεις (ανά ηµέρα και ανά έτος) πρώτων και βοηθητικών υλών, νερού, καυσί- µων, η παραγωγή προϊόντων και του είδους τους, τα παραγόµενα στερεά, υγρά και αέρια απόβλητα. Επίσης ο αριθµός των εργαζοµένων, τα δροµολόγια επιβατικών και φορτηγών οχηµάτων κ.λπ. Ακόµα πρέπει να αναφέρονται τα ειδικά χαρακτηριστικά εξειδικευµένων έργων, όπως για τους δρόµους ο προβλεπόµενος κυκλοφοριακός φόρτος (αριθµός και είδος οχηµάτων στη µονάδα του χρόνου) και η ταχύτητα διέλευσης, για τα λιµάνια η κίνηση σκαφών (αριθµός, είδος, χαρακτηριστικά), επιβατών, φορτίων κ.λπ., για τα ξενοδοχεία το είδος των παρεχόµενων υπηρεσιών (π.χ., κατηγορία, άλλες υπηρεσίες όπως ηµιδιατροφή, εκδηλώσεις κ.λπ.), ο αριθµός των επισκεπτών κ.ο.κ. Ειδικό κεφάλαιο της τεχνικής περιγραφής του έργου στην Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αποτελεί η αναφορά στα τεχνικά χαρακτηριστικά και στις αναµενόµενες αποδόσεις των έργων και των εγκαταστάσεων προστασίας του περιβάλλοντος (επεξεργασίας υγρών και στερεών αποβλήτων, αντιθορυβικής προστασίας, περιορισµού της δυσοσµίας κ.λπ.). Για τα έργα και τις εγκαταστάσεις αυτές απαιτείται να υπολογίζονται οι εκποµπές ρύπων που θα καταλήξουν στο περιβάλλον, οι ποσότητες των ρύπων που θα γίνουν αντικείµενο επεξεργασίας ή µείωσης, οι αρχές λειτουργίας του συστήµατος επεξεργασίας, οι αναµενόµενες αποδόσεις των συστηµάτων αυτών και οι ποσότητες κάθε ρύπου που θα καταλήξει µετά την επεξεργασία στο περιβάλλον. Με τα δεδοµένα αυτά στη συνέχεια υπολογίζεται η διάδοση και η συµπεριφορά των ρύπων στο περιβάλλον. Οι υπολογισµοί των ρύπων της ατµόσφαιρας από τις καύ- 18

19 σεις, για παράδειγµα, προκύπτουν από τις ποσότητες του καυσίµου, των ρύπων των νερών από τις πρώτες ύλες, του θορύβου από το είδος των µηχανηµάτων κ.λπ. Για τους υπολογισµούς της διάδοσης των ρύπων και των συγκεντρώσεών τους πρέπει να λαµβάνονται υπόψη οι αποδόσεις που συνήθως διασφαλίζουν τα συστήµατα αντιρρύπανσης, δηλαδή ως αφετηρία των συγκεντρώσεων λαµβάνονται οι τιµές στην έξοδο, π.χ., των διατάξεων κατακράτησης αέριων ρύπων ή στην έξοδο των εγκαταστάσεων επεξεργασίας υγρών αποβλήτων κ.λπ. Πρέπει να λαµβάνονται επίσης υπόψη οι συνθήκες που εξασφαλίζουν την αραίωση, τη διάλυση κ.λπ. των ρύπων (π.χ., µετεωρολογικές συνθήκες για τα αέρια απόβλητα, παροχές υδάτινων αποδεκτών για τα υγρά κ.ο.κ), καθώς και τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά των ρύπων (π.χ., αντιδράσεις µε τον αέρα, τα νερά, το έδαφος κ.λπ.). Απαιτείται ακόµα η περιγραφή των επικίνδυνων καταστάσεων, που µπορεί να προκύψουν λόγω κακής ή µη λειτουργίας των συστηµάτων απορρύπανσης, από διαφυγή υλικών, από πυρκαγιές, φυσικές ή τεχνολογικές καταστροφές κ.λπ. καθώς και των συνεπειών από τις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν. Στην περιγραφή του έργου περιλαµβάνονται και οικονοµικά στοιχεία, όπως ο προϋπολογισµός του, δηλαδή το σύνολο των απαιτούµενων δαπανών (αξία γηπέδων, κατασκευών, µηχανολογικού κ.λπ. εξοπλισµού, οχηµάτων, έργων προστασίας του περιβάλλοντος κ.λπ.). Σε ορισµένες περιπτώσεις έργων µε µικρό χρόνο ζωής (π.χ., λατοµεία) απαιτείται να αναφέρονται και οι απαραίτητες δαπάνες για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος µετά το πέρας λειτουργίας του έργου. 19

20 2.2. ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΡΓΟΥ Η σηµασία της οικονοµικής και κοινωνικής συµβολής του έργου και η αναγκαιότητά του πρέπει να τεκµηριώνονται µε την παράθεση στοιχείων, από τα οποία προκύπτει η επίδρασή του στην περιοχή υλοποίησης (σε επίπεδο οικισµού, ηµοτικού ιαµερίσµατος, Νοµού, Περιφέρειας, Εθνικό). Η οικονοµική σηµασία ενός έργου τεκµηριώνεται µε τα αναµενόµενα δηµόσια έσοδα (φόροι εισοδήµατος, ΦΠΑ, δηµοτικά τέλη κ.λπ.) ή µε την αντίστοιχη εξοικονόµηση δηµοσίων εσόδων. Επίσης µε τα ιδιωτικά έσοδα (κέρδη, εισόδηµα, απασχόληση κ.λπ.). Ακόµα µε τα έµµεσα οικονοµικά οφέλη (αύξηση αξίας των γηπέδων, των κτιρίων από τη βελτίωση των συνθηκών ή τη µείωση του κόστους παραγωγής κ.λπ.). Για υπολογιστεί το πραγµατικό οικονοµικό όφελος στην τοπική ή στην εθνική οικονοµία, το οποίο θα προκύψει από την υλοποίηση ενός έργου, πρέπει να λαµβάνονται υπόψη και οι απαιτούµενες δηµόσιες δαπάνες για την υλοποίηση και τη λειτουργία του. Η κοινωνική σηµασία ενός έργου προκύπτει από µεγέθη τα οποία τεκµηριώνουν τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης µε την εξασφάλιση συγκεκριµένων αγαθών ή υπηρεσιών που ικανοποιούν πραγµατικές ανάγκες σε τοπικό ή γενικότερο επίπεδο. Η σηµασία ενός έργου σε άλλα επίπεδα (π.χ., στον πολιτισµό, στην προβολή της χώρας, στην προστασία του περιβάλλοντος κ.λπ.) πρέπει να τεκµηριώνεται µε στοιχεία που αποδεικνύουν τη σηµασία αυτή. Απαιτείται επίσης η συσχέτιση του υπό εξέταση έργου µε άλλα υφιστάµενα ή προβλεπόµενα στην περιοχή και η τεκµηρίωση της επίδρασής τους σε αυτά. Πρέπει να σηµειωθεί ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η σηµασία ενός έργου δεν µπορεί να αποτιµηθεί οικονοµικά, όπως όταν αποσκοπεί στην προστασία της 20

21 ανθρώπινης ζωής, στην πρόληψη ατυχηµάτων ή στην προστασία σηµαντικών µνηµείων. Στις περιπτώσεις αυτές η οικονοµική αξιολόγηση περιορίζεται στο συγκριτικό κόστος των διαφόρων εφικτών εναλλακτικών λύσεων ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Η θέση και το είδος των έργων πρέπει να επιλέγονται µεταξύ των εφικτών εναλλακτικών λύσεων. Η ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση των σχετικών µε την προστασία του περιβάλλοντος αδειών και ότι το έργο που προωθείται για υλοποίηση αποτελεί τη βέλτιστη περιβαλλοντικά εναλλακτική λύση. Ως εφικτές εναλλακτικές λύσεις θεωρούνται αυτές οι οποίες εξασφαλίζουν το ίδιο µε το επιδιωκόµενο αποτέλεσµα σε διαφορετική θέση και µε διαφορετικές τεχνολογίες. Για τους λόγους αυτούς απαιτείται η παρουσίαση των εναλλακτικών λύσεων που εξετάστηκαν και η αιτιολόγηση της τελικής επιλογής. Η περιγραφή των διαφόρων εναλλακτικών λύσεων πρέπει να αναφέρει τα ποσοτικά στοιχεία, τα οποία επιτρέπουν συγκρίσεις για τις διαφορετικές θέσεις, το είδος, το µέγεθος, τις διαδικασίες κατασκευής, τον τρόπο λειτουργίας και τους παράγοντες που προκαλούν αλλοιώσεις στο περιβάλλον. Η σύγκριση των εναλλακτικών λύσεων πρέπει να βασίζεται σε ισοζύγια οφέλους-βλάβης από τα οποία να προκύπτει ότι η λύση που προκρίνεται εξασφαλίζει τη µικρότερη βλάβη στο περιβάλλον και το µεγαλύτερο συγκριτικά οικονοµικό, κοινωνικό κ.λπ. όφελος. 21

22 22 3. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Για την κατανόηση του περιβάλλοντος, της δυναµικής του και των απαιτήσεων για την προστασία του, απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η κατανόηση των µηχανισµών δη- µιουργίας και εξέλιξής του. Το περιβάλλον διαµορφώνεται από ύλη (µάζα και ενέργεια), η οποία συγκροτείται σε περισσότερο ή λιγότερο σύνθετα επίπεδα οργάνωσης. Η συγκρότηση της ύλης δηµιουργεί νέες ιδιότητες στα επιµέρους οργανωµένα σύνολα, οι οποίες είναι διαφορετικές από αυτές των επιµέρους συστατικών τους. Όλα τα επιµέρους οργανωµένα σύνολα αποτελούν τους συντελεστές του περιβάλλοντος και βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση µεταξύ τους. Έκφραση της συγκρότησης της οργανωµένης ύλης και των ανταλλαγών της είναι και τα έµβια (οργανισµοί), στα οποία περιλαµβάνεται και ο άνθρωπος. Η ζωή, όπως και όλα τα άλλα φαινόµενα στον πλανήτη µας, οφείλεται στις ενδογενείς ιδιότητες της ύλης. Συγκροτείται ως ένα πολύπλοκο σύστηµα σχέσεων και αλληλεξαρτήσεων ανταλλαγών ύλης (µάζας και ενέργειας), οι οποίες επιτελούνται στους γεωλογικούς, φυσικοχηµικούς και βιολογικούς κύκλους (π.χ., κύκλοι του νερού, του αζώτου, του άνθρακα κ.λπ.). Η δηµιουργία της ζωής σχετίζεται µε τις διεργασίες οι οποίες διαµόρφωσαν τη σηµερινή µορφή του πλανήτη µας. Από ραδιοχρονολογήσεις η ηλικία της Γης και του ηλιακού µας συστήµατος ανέρχεται σε 4,6 δισεκατοµµύρια έτη. Η ατµόσφαιρα δηµιουργήθηκε πριν από 4 δισεκατοµ- µύρια έτη όταν στερεοποιήθηκε η επιφάνεια του πλανήτη µας και η αρχαϊκή ατµόσφαιρα ήταν αναγωγική, δηλαδή στη σύνθεσή της επικρατούσαν τα χηµικά στοιχεία και οι ενώσεις, η δοµή των οποίων τα καθιστούσε δέκτες ηλεκτρονίων. Η ατµόσφαιρα αυτή περιείχε κυρίως υδρογόνο, διοξείδιο του άνθρακα, άζωτο, αµµωνία, υδροκυάνιο,

23 υδρόθειο, υδρατµούς και σκόνες ενώ δεν υπήρχε ελεύθερο οξυγόνο. Στις συνθήκες αυτές η ηλιακή ακτινοβολία προσέπιπτε ελεύθερα στην επιφάνεια της Γης γιατί δεν υπήρχε η ζώνη όζοντος που περιβάλλει σήµερα τον πλανήτη µας, η οποία συγκρατεί µέρος των ακτινοβολιών που καταλήγουν στο επίπεδο του εδάφους. Στη Γη προσέπιπταν επίσης πρωτόνια από τον Ήλιο και άφθονη κοσµική ακτινοβολία. Υπήρχε ακόµα θερµό µάγµα στην επιφάνεια της Γης και µέταλλα, όπως ο σίδηρος και το κοβάλτιο. Την ίδια περίοδο, παράλληλα µε τη σταδιακή ψύξη του φλοιού της γης, συµπυκνώθηκαν οι υδρατµοί και το νερό σωρεύτηκε στις κοιλότητες της επιφάνειας σχηµατίζοντας τους ωκεανούς και τον κύκλο του νερού. Ταυτόχρονα δη- µιουργήθηκαν και ανόργανα οξέα, η παρουσία των οποίων συνέβαλε στη διάβρωση των γεωλογικών σχηµατισµών, στη δηµιουργία εδάφους και στον εµπλουτισµό των υδάτων µε ανθρακικά άλατα. Οι συνθήκες αυτές διήρκεσαν περίπου 500 εκατοµµύρια χρόνια και συνετέλεσαν ώστε τα µόρια των ανόργανων ενώσεων να αρχίσουν να αντιδρούν µεταξύ τους, σχηµατίζοντας αρχικά µίγµατα απλών σχετικά οργανικών ενώσεων, τα οποία συσσωρεύονταν κυρίως στο νερό. Οι απλές αυτές οργανικές ενώσεις πάλι αντιδρώντας µεταξύ τους δηµιούργησαν πιο πολύπλοκες. Τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά των ενώσεων αυτών προκάλεσαν διεργασίες, οι οποίες οδηγούσαν στην αναπαραγωγή κάποιων µεγαλοµορίων µε συγκεκριµένη σύσταση. Τέτοια µεγαλοµόρια είναι πηλοί, στην επιφάνεια των οποίων διατάσσονταν ηλεκτρικά φορτία, τα οποία συντελούν στη σύνθεση νέων στρωµάτων πηλού, µε όµοια κατανοµή ηλεκτρικών φορτίων και µε ίδιες ιδιότητες. Η συνένωση των ουσιών αυτών δηµιούργησε µορφώ- µατα που περιείχαν πιο σύνθετες ενώσεις, όπως το ριβονουκλεϊκό οξύ (RNA). Οι ενώσεις αυτές έχουν τη δυνατό- 23

24 τητα αναπαραγωγής τους, χρησιµοποιώντας υλικά που λαµβάνουν από το περιβάλλον τους. Ακολούθησε η δηµιουργία και η επικράτηση των µεγαλοµορίων του δεσοξυριβονουκλεϊκού οξέος (DNA), οι ιδιότητες αναδιπλασιασµού του οποίου επέτρεψαν την αναπαραγωγή θυγατρικών ουσιών, µε χαρακτηριστικά όµοια µε τη µητρική ουσία. Στα µορφώµατα που προέκυψαν ε- πικράτησαν σταδιακά βελτιωµένες διεργασίες ανάπτυξης και αναπαραγωγής. Με τις φυσικοχηµικές διεργασίες που προαναφέρθηκαν συγκροτήθηκαν πολύπλοκες συνενώσεις µάζας, οι οποίες παρουσιάζουν αναπτυγµένα στάδια οργάνωσης, δηλαδή λαµβάνουν ενέργεια από το περιβάλλον, την οποία µετατρέπουν από µια µορφή σε άλλη, διατηρούν σχετικά σταθερά τα χαρακτηριστικά τους, αντιδρούν στα ερεθίσµατα, αναπαράγουν τον εαυτό τους, αναπτύσσονται, αλλάζουν και πεθαίνουν, προσαρµόζονται στο περιβάλλον και διαθέτουν στον εαυτό τους όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για τα παραπάνω. ηµιουργήθηκαν δηλαδή οι ζωντανοί οργανισµοί, µε µηχανισµούς, οι οποίοι βασίζονται στις ιδιότητες της ύλης και ερµηνεύονται µε τους γνωστούς νόµους της φυσικής και της χηµείας. Οι πρώτοι µε σχετικά σύνθετη δοµή οργανισµοί ήταν µονοκύτταροι, κατανάλωναν οργανικά µόρια και για την επιβίωσή τους δεν χρησιµοποιούσαν ελεύθερο οξυγόνο (αναερόβιοι οργανισµοί). Σταδιακά δηµιουργήθηκαν πιο σύνθετοι οργανισµοί, οι οποίοι είχαν την ικανότητα να αξιοποιούν την ηλιακή ακτινοβολία για να δηµιουργήσουν τις οργανικές ενώσεις από τις οποίες αποτελούνταν και µε τις οποίες διατηρούνταν στη ζωή και αναπαράγονταν (φωτοσυνθέτοντα βακτήρια). Τα βακτήρια αυτά άρχισαν να µετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε χηµική, µε διεργασίες οι οποίες προκάλεσαν τη µετατροπή του αναγωγικού περιβάλλοντος σε οξειδωτικό, δηλαδή σε περιβάλλον το οποίο χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ουσιών που λειτουργούν ως δότες ηλεκτρονίων. 24

25 Τα πρώτα ίχνη της ζωής είναι απολιθώµατα µονοκύτταρων οργανισµών (φωτοσυνθέτοντα κυανοβακτήρια). Βρέθηκαν στη Νότια Αφρική και η ηλικία τους ανάγεται πριν από 3,5 δισεκατοµµύρια έτη. Από τις παλαιοντολογικές ενδείξεις προκύπτει ότι η έντονη παρουσία οξυγόνου άρχισε περίπου πριν από 2,2 έως 1,9 δισεκατοµµύρια έτη οπότε εµφανίζονται και οι πρώτοι αερόβιοι οργανισµοί. Πριν από 1,5-1,4 δισεκατοµµύρια έτη εµφανίστηκαν (µε τη µορφή των χλωροφύτων) και οργανισµοί µε διακεκρι- µένο κυτταρικό πυρήνα (ευκαρυωτικοί οργανισµοί), η εµφάνιση των οποίων επιτάχυνε την εξέλιξη, διότι χαρακτηριστικό γνώρισµα των οργανισµών αυτών είναι η διάκριση των ατόµων σε διαφορετικά φύλα (π.χ., αρσενικό και θηλυκό), τα οποία επιτρέπουν τον εγγενή πολλαπλασιασµό, δηλαδή τη δηµιουργία γενετικού υλικού που προέρχεται από τη συµµετοχή και των δύο φύλων. Μετά τους µονοκύτταρους οργανισµούς δηµιουργήθηκαν οι πολυκύτταροι, η δηµιουργία των οποίων προέρχεται από µορφώµατα που προέκυψαν από τη συνένωση κυττάρων. Στα µορφώµατα αυτά τα κύτταρα που τα συγκροτούσαν άρχισαν σταδιακά να διαφοροποιούνται. Η διαφοροποίηση προκλήθηκε προκειµένου τα επιµέρους κύτταρα να εκτελούν συγκεκριµένες λειτουργίες, επωφελείς τόσο για τα ίδια όσο και για το µόρφωµα. Οι εξειδικεύσεις αυτές δηµιούργησαν τους ιστούς, οι ιστοί τα όργανα και η εξέλιξη των κυττάρων, των ιστών και των οργάνων τους ανώτερους οργανισµούς. Η εξέλιξη των εµβίων επιτεύχθηκε µε µεταφορές γενετικού και κυτταρικού υλικού από γενεά σε γενεά. Πρόκειται για µια διαδικασία σύνθεσης των οργανισµών µε υλικά που λαµβάνουν από το περιβάλλον τους. Οι µεταβολές των υλικών από τα οποία συντίθενται τα έµβια και οι διαδικασίες σύνθεσής τους προκαλούν αλλαγές στο γενετικό υλικό (µεταλλάξεις). Οι αλλαγές αυτές 25

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.2 ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ 1.4 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΡΓΟΥ 1.5 ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1.6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Μ.Π.Ε. ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΚΑΣΤΡΑΚΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΑΓΡΙΝΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2006 Οι προτεινόµενοι περιβαλλοντικοί όροι του Τεχνικού Επιµελητηρίου Νοµού Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ:

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΘΕΜΑ: «Περιεχόμενο φακέλου για την εφαρμογή του άρθρου 7 της Κ.Υ.Α. 20488/10 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ. Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερευνητική Εργασία Β' Τετραμήνου Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Μ.Φρονίμου Στην επιστήμη της βιολογίας, με τον όρο εξέλιξη εννοείται η αλλαγή στις ιδιότητες ενός πληθυσμού οργανισμών στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 Αθήνα, 20/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α ΠΕΡΙΟΔΟΥ Διδάσκων: Ιωάννης Ψαρράς 1) Με την ενεργειακή διαχείριση: α) εξασφαλίζονται οι αναγκαίες συνθήκες και υπηρεσίες με μικρή υποβάθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Διαμορφώνοντας τις προτεραιότητες του Τομέα «Περιβάλλον Βιώσιμη Ανάπτυξη» στη Νέα Προγραμματική Περίοδο

Διαμορφώνοντας τις προτεραιότητες του Τομέα «Περιβάλλον Βιώσιμη Ανάπτυξη» στη Νέα Προγραμματική Περίοδο Διαμορφώνοντας τις προτεραιότητες του Τομέα «Περιβάλλον Βιώσιμη Ανάπτυξη» στη Νέα Προγραμματική Περίοδο ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΓΓΕΤ 22 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014 (Δρ. Α. ΓΥΠΑΚΗΣ, ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Ενότητα 7: Στρατηγική ΜΠΕ Καθηγητής Α. Κούγκολος Δρ Στ. Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

έ ό ή ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗ & ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

έ ό ή ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗ & ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗ & ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Η βιοποικιλότητα είναι γύρω μας, παντού. «Όλα τα είδη προέρχονται από έναν κοινό πρόγονο. Κάποια αποκλίνουν και δημιουργούν νέα είδη. Οι αποκλίσεις γίνονται μέσω τηςδιεργασίαςτηςφυσικήςεπιλογήςσύμφωναμετηνοποίαένας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ Η παρούσα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων συντάσσεται στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου με τίτλο: «Εγκατάσταση Επεξεργασίας Απορριμμάτων και ΧΥΤΥ Σητείας» 1.2 ΕΙΔΟΣ & ΜΕΓΕΘΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο ενεργειακός σχεδιασµός του κτιριακού κελύφους θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. Προτάσεις καλής οργάνωσης υπηρεσιών Δήμων: Θέματα Πολεοδομίας

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. Προτάσεις καλής οργάνωσης υπηρεσιών Δήμων: Θέματα Πολεοδομίας ΕΙΣΗΓΗΣΗ Προτάσεις καλής οργάνωσης υπηρεσιών Δήμων: Θέματα Πολεοδομίας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης (Πρόγραμμα «Καλλικράτης»), που ήδη αποτελεί Νόμο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα

ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα ΙΠ: Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Τεχνολογικό Πανεπιστήµιο Κύπρου, Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος. (Επιστήµη και Τεχνολογία Περιβάλλοντος) Συντονιστής Προγράµµατος: Καθ. Κωνσταντίνος Βαρώτσης c.varotsis@cut.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, δρ Βιολογίας, σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, δρ Βιολογίας, σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Η συγγραφή του βιβλίου είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας μελών της Πανελλήνιας Ένωσης Βιολόγων, στα πλαίσια του διαγωνισμού του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για τη συγγραφή διδακτικών βιβλίων Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΑΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ»

ΒΑΣΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΑΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ» ΒΑΣΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΑΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ» 1. Καθορίζεται εθνικός δεσμευτικός στόχος 20% για τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2000 2 Οµάδα σύνταξης Συντονίστρια: ρ. Μουτζούρη-Μανούσου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των

Ο χώρος του πανεπιστηµίου περικλείεται από εκτάσεις βλάστησης σε όλη την περίµετρο του λόφου µε συνολική έκταση 18 στρεµµάτων. Για την καταγραφή των . ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ CO 2.1 Γενικά Η υπερθέρµανση του πλανήτη και οι κλιµατικές αλλαγές ως αποτέλεσµα της αύξησης των εκλυόµενων αερίων του θερµοκηπίου, λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 23 / 05 /2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ, Υ ΡΑΥΛΙΚΩΝ & ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Μάθηµα :... 1 Φράγµατα Ταµιευτήρες Φυσικό φαινόµενο : κατολισθήσεις, εκλύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός

Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός ΠΜΣ «Πληροφορική» Τµήµα Πληροφορικής Πανεπιστήµιο Πειραιώς ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ (Introduction to GeoInformatics) Οπτικοποίηση και Χαρτογραφικός Σχεδιασµός Μαργαρίτα Κόκλα Ορισµοί του χάρτη Μια αναπαράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 0 Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ. ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. Στις ερωτήσεις -5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: 4 Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO-4011 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών: 5 3 2 Διδακτικές Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα Αλκμάνος, Ιλίσια, 115 28 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ Η GREEN EVOLUTION Α.Ε. δραστηριοποιείται στους τοµείς του Περιβάλλοντος, της Ενέργειας και της Οικονοµίας Άνθρακα. Προσφέρει ολοκληρωµένες εξειδικευµένες

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

19 Σεπτεµβρίου 2012 Αριθµ. Πρωτ.: 140025/32935/2012 Πληροφορίες: κα Αγγελική Μποσδογιάννη Αικατερίνη Φλιάτουρα Έλενα Σταµπουλή.

19 Σεπτεµβρίου 2012 Αριθµ. Πρωτ.: 140025/32935/2012 Πληροφορίες: κα Αγγελική Μποσδογιάννη Αικατερίνη Φλιάτουρα Έλενα Σταµπουλή. 19 Σεπτεµβρίου 2012 Αριθµ. Πρωτ.: 140025/32935/2012 Πληροφορίες: κα Αγγελική Μποσδογιάννη Αικατερίνη Φλιάτουρα Έλενα Σταµπουλή Προς: κ. Κ. Τριάντη, Ειδικό Γραµµατέα Υδάτων Υ.ΠΕ.Κ.Α. Μ. Ιατρίδου 2 & Λεωφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια

«ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη γιαµια «ΠεριβαλλοντικέςΕπιπτώσεις απότη τηχρήσηηλιακώνσυστηµάτων γιαµια µιααειφόροπροοπτική» Ν. Φραντζεσκάκη 1, Β. Γκέκας 1 και Θ. Τσούτσος 2 1. Τµήµα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, Χανιά 2. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα