ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων 2.1 Συνθήκες για την ύπαρξη ταµιευτήρων Ως ταµιευτήρας ορίζεται µια συγκέντρωση υδρογονανθράκων σε πορώδη, περατά, ιζηµατογενή πετρώµατα. Περιβάλλεται από αδιαπέρατο πέτρωµα (cap-rock) και συνήθως από υδροφόρο ορίζοντα. Η συγκέντρωση αυτή υδρογονανθράκων, η οποία κατά το χρόνο ανακάλυψής της βρίσκεται σε κατάσταση ισορροπίας όσον αφορά την πίεση σε όλο τον διαθέσιµο όγκο πόρων, µερικές φορές αναφέρεται και ως δεξαµενή (pool). Ένα πετρελαϊκό πεδίο µπορεί να αποτελείται από διάφορους ταµιευτήρες, οι οποίοι βρίσκονται είτε σε διαφορετικές συνθήκες πίεσης, είτε σε διαφορετικούς στρωµατογραφικούς ορίζοντες. Το περιβάλλον για τη συγκέντρωση υδρογονανθράκων είναι µια ιζηµατογενής λεκάνη η οποία παρέχει τις συνθήκες για τη δηµιουργία συγκέντρωσης πετρελαίου, συγκεκριµένα: 1. την πηγή των υδρογονανθράκων 2. το σχηµατισµό και τη µετανάστευση των υδρογονανθράκων 3. το µηχανισµό παγίδευσης των υδρογονανθράκων δηλ. την ύπαρξη γεωλογικών δοµών σε πορώδη ιζηµατογενή πετρώµατα στο χρόνο αλλά και στο µονοπάτι της µετανάστευσης των υδρογονανθράκων Η ανακάλυψη πετρελαίου µέσω ερευνητικών γεωτρήσεων σε µερικές από τις γνωστότερες ιζηµατογενείς λεκάνες παρουσιάζεται στα Σχήµατα 2.1 και 2.2, όπου ο όγκος υδρογονανθράκων που εντοπίστηκε δίνεται ως συνάρτηση της έντασης της έρευνας. Η περιοχή της Βόρειας Θάλασσας από ερευνητική άποψη θεωρείται µια σχετικά νέα περιοχή σε µια πολύ αποδοτική λεκάνη. Σχήµα 2.1 Εντοπισµένος όγκος υδρογονανθράκων σε συνάρτηση µε την ένταση της έρευνας για διάφορες περιοχές του πλανήτη. 6

2 Σχήµα 2.2 Η σχέση µεταξύ της έντασης της έρευνας και της απόδοσής της Στο Σχήµα 2.1, για κάθε περιοχή παρουσιάζεται ο όγκος των εντοπισµένων υδρογονανθράκων ανά ερευνητική γεώτρηση, στο σχήµα 2.2, παρουσιάζεται η σχέση των επιτυχών γεωτρήσεων προς το σύνολο των ορυχθέντων πηγαδιών για κάθε m 3 εντοπισµένων υδρογονανθράκων. Από τη σκοπιά του µηχανικού πετρελαίου µπορούµε να θεωρήσουµε τις ιζηµατογενείς λεκάνες ως συγκεντρώσεις νερού σε περιοχές αργής καθίζησης στις οποίες έχουν µεταφερθεί ιζήµατα. Η πρωτεύουσα διαδικασία εναπόθεσης καθώς και η φύση των ιζηµάτων επιδρούν σηµαντικά στο πορώδες και τη διαπερατότητα του πετρώµατος του ταµιευτήρα. ευτερεύουσες διεργασίες όπως συµπίεση, διάλυση, διαγένεση κλπ. µπορούν να επιδράσουν περαιτέρω στη δοµή και στη γεωµετρία των πόρων. Η συµπίεση προκαλεί την περαιτέρω µείωση του διαθέσιµου χώρου στους πόρους, µε αποτέλεσµα τα ρευστά που καταλαµβάνουν αυτό τον όγκο να τείνουν να εγκαταλείψουν το πέτρωµα. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, η πίεση των ρευστών αυξάνει σηµαντικά. Επικρατεί η άποψη ότι το πετρέλαιο προέρχεται από την αναερόβια αποικοδόµηση λιπών, πρωτεϊνών και υδατανθράκων θαλάσσιας και χερσαίας φυτικής και ζωικής ύλης, καθώς και από πλαγκτόν και άλγες (Σχήµα 2.3). Σχήµα 2.3 Φυτικό και ζωικό πλαγκτόν 7

3 Η διαδικασία αυτή απαιτεί ταχύτατη ιζηµατογένεση σε νερά µε οργανικό υλικό, που οδηγεί στη συσσώρευση αργίλου πλούσιας σε οργανική ύλη (σαπροπηλού) σε αναερόβιο περιβάλλον (Σχήµα 2.4). Σχήµα 2.4 Απόθεση οργανικών υλών Ο σχηµατισµός πετρελαίου, όµως, προϋποθέτει την ωρίµανση της αργίλου αυτής µε την επίδραση της πίεσης και της θερµοκρασίας. Ένα εύρος θερµοκρασιών από 140 ο έως 300 ο F, το οποίο µπορεί να συσχετιστεί µε το βάθος και το χρόνο, φαίνεται πως είναι το βέλτιστο (optimum) για το σχηµατισµό του µίγµατος υδρογονανθράκων που ταξινοµούνται ως πετρέλαια, όπως φαίνεται στα Σχήµατα 2.5 και 2.6. Εκτεταµένη έκθεση σε υψηλή θερµοκρασία, ή µικρότερης διάρκειας έκθεση σε πολύ υψηλές θερµοκρασίες µπορεί προοδευτικά να οδηγήσει στο σχηµατισµό αερίων συµπυκνωµάτων (condensates), υγρού αερίου (wet gas) ή αερίου (gas). Η µέση περιεκτικότητα οργανικής ύλης σε ένα εν δυνάµει µητρικό πέτρωµα είναι της τάξης του 1% κ.β. Για παράδειγµα, το βασικό µητρικό πέτρωµα για τη Βόρεια Θάλασσα (Kimmeridge Clay), αποτελείται κατά µέσο όρο από 5% άνθρακα (~ 7% οργανική ύλη) ενώ τοπικά έχουν παρατηρηθεί και ενστρώσεις µε συγκεντρώσεις µεγαλύτερες του 40% σε άνθρακα. Σχήµα 2.5 ηµιουργία υδρογονανθράκων σε συνθήκες κανονικής γεωθερµικής βαθµίδας Σχήµα. 2.6 ιακύµανση του τύπου των υδρ/κων συναρτήσει της θερµοκρασίας 8

4 Το ποσοστό υδρογόνου στην οργανική ύλη θα πρέπει να υπερβαίνει το 7% για να θεωρηθεί πιθανή πηγή πετρελαίου. Ένας πολύ πρακτικός κανόνας αναφέρει ότι 1300 m 3 έως 5000 m 3 πετρελαίου είναι δυνατόν να σχηµατισθούν ανά km 2 ιζήµατος, για κάθε ποσοστιαία µονάδα οργανικής προέλευσης άνθρακα σε ώριµα µητρικά πετρώµατα, µε την προϋπόθεση, βέβαια, ότι όλο το πετρέλαιο που θα σχηµατισθεί θα παγιδευτεί τελικά σε κάποιο πορώδες πέτρωµα. Ο µηχανισµός της µετανάστευσης του πετρελαίου από το µητρικό πέτρωµα δεν έχει γίνει απόλυτα κατανοητός. Αφού η δηµιουργία του πετρελαίου συνοδεύεται από µεταβολές όγκου, αυτές µπορεί να αποτελούν την αιτία έναρξης µικρορωγµών στο µητρικό πέτρωµα, οι οποίες παρέχουν δίοδο διαφυγής σε περατά συστήµατα. Καθώς η πίεση ελαττώνεται, λόγω της εκτόνωσης, οι µικρορωγµές στο µητρικό πέτρωµα ξανακλείνουν. Η καθ αυτό κίνηση του πετρελαίου µπορεί να γίνει είτε εν διαλύσει σε νερό, είτε ως διακριτή φάση πετρελαίου ή αερίου, χωρίς όµως να υπάρχει ταύτιση απόψεων για την πιθανότερη εκδοχή. Η διαδικασία της µετανάστευσης περιλαµβάνει δύο στάδια : αρχικά µέσω του µητρικού πετρώµατος και στη συνέχεια µέσω ενός περατού συστήµατος. (Σχήµα 2.7 και 2.8). Η µετανάστευση στο περατό σύστηµα πραγµατοποιείται λόγω της διαφοράς πυκνότητας των ρευστών, και οδηγεί τους υδρογονάνθρακες είτε στην επιφάνεια, είτε σε κάποιο σχηµατισµό όπου παγιδεύονται (παγίδα-trap). Μπορούµε µε ασφάλεια να υποθέσουµε ότι λιγότερο από το 10% του πετρελαίου που δηµιουργείται στο µητρικό πέτρωµα απωθείται και παγιδεύεται σε κάποιο περατό πέτρωµα. Σχήµα 2.7 Μοντέλο µετανάστευσης υδρ/κων για τµήµα της παράκτιας λεκάνης Congo Σχήµα 2.8 Μετανάστευση πετρελαίου 9

5 Το πρώτο στάδιο της µετανάστευσης (από το µητρικό πέτρωµα σε ένα περισσότερο πορώδες γειτονικό περιβάλλον) καλείται πρωτογενής µετανάστευση (primary migration). Το επόµενο στάδιο, µέσα στο πορώδες περιβάλλον σε ανώτερα τοπογραφικά σηµεία (µέσω ρηγµάτων ή ρωγµατοµένων ζωνών) έως ότου παγιδευτεί, καλείται δευτερογενής µετανάστευση (secondary migration). Οι γεωλογικές δοµές (παγίδες-traps) όπου το πετρέλαιο µπορεί να παγιδευτεί και να δηµιουργήσει µια συγκέντρωση ενδιαφέροντος είναι δύο, κυρίως, τύπων : οι τεκτονικές - που απαντώνται σε µεγαλύτερη συχνότητα- και οι στρωµατογραφικές. Οι τεκτονικές παγίδες ταξινοµούνται κυρίως σε αντίκλινα (Σχήµα 2.9), ρήγµατα.(σχήµα 2.10) και δόµους. Σχήµα 2.9 Παγίδα σε µορφή αντικλίνου Σχήµα Παγίδευση πετρελαίου σε ρήγµα Οι τεκτονικές παγίδες έχουν, συνήθως, µεγάλες διαστάσεις και εκτείνονται σε µεγάλα πάχη ιζηµάτων. Η αποθηκευτική ικανότητα ενός αντικλίνου εξαρτάται από το ύψος παγίδευσης (structural closure), την κατακόρυφη δηλαδή απόσταση µεταξύ του ανώτερου τοπογραφικά σηµείου του αντικλίνου και του κατώτερου οριζόντιου επιπέδου όπου το αντίκλινο είναι κλειστό. Πρακτικής σηµασίας για την έρευνα αποτελεί η συµµετρία του αντικλίνου (εάν το αξονικό επίπεδο είναι κατακόρυφο ή κεκλιµένο) διότι άµεσα εξαρτάται από αυτό το ύψος παγίδευσης. Τα αδιαπερατά πετρώµατα παρέχουν στεγανό κάλυµµα (cap rock) πάνω και κάτω από το περατό αποθήκευτρο πέτρωµα. Η διαφορά πυκνότητας µεταξύ νερού, πετρελαίου και αερίου δηµιουργεί, σε συνθήκες ισορροπίας, οριακές περιοχές επαφής των ρευστών γνωστές ως επαφές π.χ. επαφή αερίου-πετρελαίου, πετρελαίου-νερού κλπ. Οι στρωµατογραφικές παγίδες διακρίνονται σε πρωτογενείς, που δηµιουργούνται κατά την απόθεση φακοειδών διαπερατών ενστρώσεων µέσα σε αδιαπέρατα ιζήµατα και σε διαγενετικές, που προκύπτουν κατά το στάδιο της διαγένεσης από την πλευρική µεταβολή της περατότητας εντός του ίδιου ιζηµατογενούς ορίζοντα. Στη Βόρεια Θάλασσα αλλά και σε αρκετές άλλες ιζηµατογενείς περιοχές, συναντάται και άλλος τύπος παγίδας (παγίδες εκ συνδυασµού τεκτονικών και στρωµατογραφικών 10

6 στοιχείων), που προκύπτει από την αποκοπή επικλινών διαπερατών στρωµάτων από µια αδιαπερατή επιφάνεια ασυµφωνίας (Σχήµα 2.11). εν είναι ξεκάθαρο αν οι παγίδες αυτές µπορούν να ταξινοµηθούν ως στρωµατογραφικές λόγω της παγίδευσης µέσω λεπτόκοκκων ιζηµάτων ή τεκτονικές λόγω της γεωλογικής φύσης της ασυνέχειας. Σχήµα 2.11 Παγίδες εκ συνδυασµού 2.2 Πίεση Ταµιευτήρων Τα κοιτάσµατα υδρογονανθράκων απαντώνται σε µεγάλο εύρος βάθους µε την πλειοψηφία τους να είναι σε βάθη µεταξύ m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Σύµφωνα µε το προηγούµενο εδάφιο 2.1 και τη θεώρηση της ιζηµατογενούς λεκάνης ως µιας συγκέντρωσης νερού στην οποία έχει εναποτεθεί οργανικό ίζηµα, και έχουν σχηµατισθεί και παγιδευτεί υδρογονάνθρακες, θα περιµέναµε την ύπαρξη µιας τοπικής υδροστατικής βαθµίδας πίεσης. Κατά συνέπεια, η πίεση µιας στήλης νερού που αντιπροσωπεύει την κατακόρυφη συνέχεια του υγρού στο δίκτυο των πόρων, προσεγγίζεται από τη σχέση: PD = D G (2.1) w όπου: D: Το βάθος (ft) κάτω από ένα επίπεδο αναφοράς (π.χ. επιφάνεια θάλασσας) G w : Η βαθµίδα πίεσης (psi/ft), η πίεση δηλ. που ασκείται ανά µονάδα ύψους της στήλης νερού. Η βαθµίδα πίεσης είναι η ανηγµένη έκφραση του γινοµένου ρ.g, όπου ρ είναι η πυκνότητα του νερού, g η επιτάχυνση της βαρύτητας ( P D = ρ.. g. D ) Η τιµή της βαθµίδας πίεσης εξαρτάται από την αλµυρότητα του νερού και τη θερµοκρασία. Η τιµή αυτή για καθαρό νερό είναι 9.79 kpa/m (0.433 psi/ft) ενώ το σύνηθες εύρος τιµών για νερό ταµιευτήρων είναι από 10 kpa/m (0.44 psi/ft) έως 12 kpa/m (0.53 psi/ft). Μια µέση τιµή που µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε ταµιευτήρες βάθους από 2000 έως 4000 m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας είναι 11 kpa/m για την πρόρρηση πιέσεων πόρων από 195 έως 450 bar όπως φαίνεται στον Πίνακα 2.1, µαζί µε την πρόρρηση των χρησιµοποιώντας άλλες βαθµίδες πίεσης. Είναι, ωστόσο, πιθανόν η πίεση του ταµιευτήρα να αποκλίνει σηµαντικά από το σύνηθες εύρος τιµών είτε λόγω ιδιαίτερων συνθηκών εναπόθεσης είτε λόγω µετακίνησης κλειστών δοµών. Ένας συγκεκριµένως µηχανισµός υπεύθυνος για την υπερπίεση που παρατηρείται σε πολλούς ταµιευτήρες είναι η ταχύτατη συµπίεση σχιστόλιθου, το δεσµευµένο νερό του οποίου δεν προλαβαίνει να διαφύγει ώστε να αποκατασταθεί υδροστατική ισορροπία. Τέτοιες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί σε ταµιευτήρες του Κόλπου του Μεξικού και της Β. Θάλασσας Έχουν επίσης αναφερθεί περιπτώσεις 11

7 υπερπίεσης που οφείλονται στο βάρος πάγου από παγετώνες που έχουν θαφτεί πάνω από το κοίτασµα. Ανώµαλες τιµές πίεσης φαίνονται στο Σχήµα 2.12, το οποίο βασίζεται σε δεδοµένα ταµιευτήρων από τον σχηµατισµό Brent Sand της Βόρειας Θάλασσας. Όλοι οι ταµιευτήρες παρουσιάζουν την ίδια βαθµίδα αλµυρότητας αλλά διαφορετκά µεγέθη υπερπίεσης, πιθανά λόγω της εκµετάλλευσης σε εντοπισµένες (localised) λεκάνες. Πίνακας 2.1 Βάθος ταµιευτήρα Βαθµίδα πίεσης Πίεση πόρων (κάτω από επιφ. θαλ.) m ft kpa/m psi/ft bar psi Σχήµα 2.12 Ανώµαλες τιµές πίεσης για τον ταµιευτήρα Brent Sand της Βόρειας Θάλασσας. Σχήµα 2.13 Ισορροπία βαθµίδων πίεσης υπερκειµένων και ρευστών Κάθε δοµή που φέρει υδρογονάνθρακες και διαθέτει σηµαντικό ανάγλυφο, αναµένεται να παρουσιάζει ανώµαλα υψηλές πιέσεις στην κορυφή του σχηµατισµού όταν η πίεση στην επαφή υδρογονανθράκων - νερού είναι κανονική. Και τούτο διότι η πυκνότητα των υδρογονανθράκων είναι µικρότερη συγκρινόµενη µε αυτήν του νερού, και εποµένως, η µεταβολή της πίεσης µε το βάθος θα είναι µικρότερη. 12

8 Σε κάθε ταµιευτήρα υπάρχει ισορροπία µεταξύ της βαθµίδας πίεσης υπερκειµένων (G r ), της βαθµίδας πίεσης των ρευστών στο δίκτυο των πόρων (G f ) και της βαθµίδας πίεσης των κόκκων του πετρώµατος (G g ), (Σχήµα 2.13), που µπορεί να εκφραστεί ως εξής: G = G + G g (2.2) r f Μπορούµε να θεωρήσουµε ότι τα ρευστά στους πόρους συµµετέχουν στην εξισορρόπηση της πίεσης των υπερκειµένων και επωµίζονται µέρος του φορτίου των κόκκων από το συνολικό φορτίο των υπερκειµένων. Καθώς η πίεση των ρευστών µειώνεται λόγω της παραγωγής, οι κόκκοι του πετρώµατος φέρουν αναλογικά αυξανόµενο µέρος από το φορτίο των υπερκειµένων για τη διατήρηση της ισορροπίας που εκφράζεται από την παραπάνω σχέση. 2.3 Πίεση στη Ζώνη των Υδρογονανθράκων Θα ορίσουµε ως επαφή πετρελαίου-νερού (Oil-Water Contact-OWC), το βάθος στο οποίο η πίεση της πετρελαϊκής φάσης (Ρ o ) είναι ίση µε την πίεση της υδατικής φάσης (P w ) (Σχήµα 2.14). Ακριβέστερα, το βάθος στο οποίο η συνθήκη Ρ o = P w ικανοποιείται, ορίζει το επίπεδο ελεύθερου νερού (Free Water Level-FWL), καθώς σε ορισµένους ταµιευτήρες η ζώνη κορεσµού σε νερό κατά 100% µπορεί να βρίσκεται και πάνω από το επίπεδο ελεύθερου νερού λόγω τριχοειδών φαινοµένων. Σχήµα 2.14 Ισορροπία πιέσεων σε σύστηµα νερού-πετρελαίου-αερίου (στατική ισορροπία) Στην επαφή πετρελαίου-νερού, η πίεση P w δίνεται από τη µέση βαθµίδα πίεσης του νερού από ένα επίπεδο αναφοράς, π.χ το επίπεδο της θάλασσας, και µπορεί να εκφραστεί γραµµικά ως: Pw = Dowc Gw + C 1 (2.3) όπου η σταθερά C 1 εκφράζει πιθανή υπερπίεση ή υποπίεση. Στο βάθος D owc εποµένως, ισχύει Ρ o(owc) = P w(owc). Η πίεση πάνω από την επαφή πετρελαίου-νερού, στη ζώνη δηλ. των υδρογονανθράκων, είναι η πίεση στην επαφή, ελαττωµένη ανάλογα µε τη βαθµίδα πίεσης (dp/dd) των υδρογονανθράκων. Λόγω της µικρότερης πυκνότητας του πετρελαίου σε σχέση µε το νερό, η µεταβολή της πίεσής του 13

9 πετρελαίου µε το βάθος είναι χαµηλότερη από αυτή του νερού, µε αποτέλεσµα, οι πιέσεις νερού και πετρελαίου να αρχίσουν να αποκλίνουν (διαγραµµατικά φαίνεται στο Σχήµα 2.14), µε αυτήν του πετρελαίου να διατηρεί υψηλότερες τιµές. Η πίεση εποµένως σε κάθε βάθος D πάνω από την επαφή νερού-πετρελαίου P ο (D), υπολογίζεται ως εξής: P o ( D) P ( owc) [ g ( D D) ] = ρ (2.4) o o owc όπου ρ ο είναι η πυκνότητα του πετρελαίου και g η επιτάχυνση της βαρύτητας. Με την ίδια λογική, στην επαφή αερίου-πετρελαίου (Gas-Oil Contact-GOC) ισχύει: ( ) = ( ) P goc P goc o g Η δε πίεση στην αέρια φάση στην κορυφή του ταµιευτήρα (D Τ ) θα είναι: [ ] [ ( )] ( ) ( ) P D = P ρ g D D ρ g D D (2.5) g T owc o owc goc g goc T Η διαφορά ανάµεσα στην πίεση που υπολογίζεται από την εξίσωση 2.5 για βάθος D T, µε την υδροστατική για το ίδιο βάθος, µπορεί να είναι σηµαντική, γεγονός που ευθύνεται για τις απότοµες εκτινάξεις αερίου (gas-kicks) που συναντώνται πολλές φορές κατά την όρυξη των γεωτρήσεων. Η εκτίµηση και η επιβεβαίωση της θέσης των επαφών είναι βασικό δεδοµένο για την αποτίµηση των επιτόπου αποθεµάτων υδρογονανθράκων. Λόγω της αβεβαιότητας τόσο στις ιδιότητες των ρευστών όσο και στις δοκιµές των γεωτρήσεων, η θέση της επαφής των ρευστών µεταξύ των δίνεται συνήθως µε τη µορφή εύρους βάθους, µέχρι το συσχετισµό δεδοµένων από διάφορα πηγάδια οπότε και αυξάνει ο βαθµός βεβαιότητας. 2.4 Θερµοκρασία Ταµιευτήρων Η θερµοκρασία του ταµιευτήρα αναµένεται να είναι σε συµφωνία µε την τοπική γεωθερµική βαθµίδα, η οποία σε πολλές πετρελαιοφόρες λεκάνες είναι περίπου 1,6 o F/100ft. Η µεγάλη θερµοχωρητικότητα τόσο των πετρωµάτων του ταµιευτήρα όσο και των υπερκείµενων πετρωµάτων, σε συνδυασµό µε τις τεράστιες επιφάνειες για µεταφορά θερµότητας µέσα στον ταµιευτήρα, οδηγούν στη λογική υπόθεση της επικράτησης ισοθερµοκρασιακών συνθηκών για όλες τις διεργασίες που λαµβάνουν χώρα µέσα στον ταµιευτήρα. Αυτό αποτελεί µόνιµη και βασική υπόθεση στη µηχανική των ταµιευτήρων. Το θερµοκρασιακό προφίλ από την επιφάνεια ως τον ταµιευτήρα είναι ενδεικτικό της διαφοροποίησης στις ιδιότητες των πετρωµάτων και λαµβάνεται συνήθως µε ειδικά θερµόµετρα κατά τις ενδοσκοπικές καταγραφές (Loggings). Σχήµα 2.15 Μεταβολή της θερµοκρασίας µε το βάθος (παράδειγµα από Β. Θάλασσα) 14

10 Η τοπική γεωθερµική βαθµίδα µπορεί να εµφανίσει αποκλίσεις σε µικρή απόσταση από τα πηγάδια λόγω των γεωτρητικών εργασιών και της κυκλοφορίας των ρευστών διάτρησης. Στην περίπτωση αυτή, τα δεδοµένα διαδοχικών καταγραφών σε συγκεκριµένο βάθος υπόκεινται σε µαθηµατική ανάλυση από όπου προκύπτει ένδειξη της πραγµατικής θερµοκρασιακής βαθµίδας. Όταν η θερµοκρασία αναπαρίσταται µε ευθεία γραµµή από την επιφάνεια ως το βάθος του ταµιευτήρα, πρέπει να ενσωµατώνει τη διόρθωση σε σχέση µε τη θερµοκρασία του νερού προκειµένου για υποθαλάσσια κοιτάσµατα. Για παράδειγµα, η µέση θερµοκρασία της Βόρειας Θάλασσας λαµβάνεται ως 4.5 ο C. Όπως φαίνεται στο Σχήµα 2.15, η µέση θερµοκρασιακή βαθµίδα για ένα πηγάδι στη Βόρεια Θάλασσα µπορεί να είναι 1.6 o F/100ft. 2.5 Φύση των Ρευστών στον Ταµιευτήρα Οι συγκεντρώσεις υδρογονανθράκων σχετίζονται µε την ύπαρξη νερού, είτε µε τη µορφή εκτεταµένου υδροφόρου ορίζοντα (aquifer) κάτω από ή παρακείµενο µε τους υδρογονάνθρακες ή τη συνύπαρξη, µέσα στο πετρελαιοπαραγωγό τµήµα του ταµιευτήρα, µε τους υδρογονάνθρακες µε τη µορφή ενδογενούς (connate-interstitial) νερού. Εάν µε τον όρο φάση ορίζουµε ένα διακριτό και διαχωρίσιµο µέρος ενός συστήµατος, τότε δύο ή και τρεις φάσεις θα απαντώνται µέσα στον ταµιευτήρα καθ όλη τη διάρκεια της παραγωγικής ζωής του (πετρέλαιο, αέριο, νερό). Οι αναλογίες, συστάσεις και φυσικές ιδιότητες των φάσεων αυτών µεταβάλλονται κατά τη διάρκεια της παραγωγής παράλληλα µε τη µεταβολή (µείωση) της πίεσης σε ισοθερµοκρασιακές -όπως αναφέρθηκε παραπάνω- συνθήκες. Όλες αυτές οι φάσεις θεωρούνται συµπιεστές αλλά, φυσικά, σε διαφορετικό βαθµό. Η ανάλυση της απόδοσης ενός ταµιευτήρα βασίζεται στην πρόρρηση των φυσικών ιδιοτήτων των φάσεων που συνυπάρχουν σε κάθε χρονική στιγµή, πράγµα που σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να απαιτεί πλήρη ανάλυση των συστατικών των φάσεων αυτών. Το πετρέλαιο αποτελείται κυρίως από παραφινικούς υδρογονάνθρακες µαζί µε µικρότερα ποσοστά ναφθενικών και αρωµατικών υδρογονανθράκων. 2.6 Μονάδες Μέτρησης Το πρόβληµα θέσπισης ενός ενιαίου συστήµατος µονάδων µέτρησης είναι ιδιαίτερα έντονο στη βιοµηχανία πετρελαίου, λόγω της ανάµιξης των δύο ευρύτερα χρησιµοποιούµενων συστηµάτων (µετρικό και τεχνικό) µε τις παραδοσιακά χρησιµοποιούµενες στη βιοµηχανία µονάδες, γνωστές και ως field units. Οι µονάδες στις οποίες θα αναφερθούµε παρακάτω είναι οι ευρύτερα αποδεκτές και χρησιµοποιούµενες στην καθηµερινή πρακτική της διεθνούς πετρελαϊκής βιοµηχανίας. Αναµφισβήτητα, η βασική µονάδα όγκου στην πετρελαϊκή βιοµηχανία είναι το «βαρέλι *» (barrel-bbl) αν και συχνά στις µέρες µας χρησιµοποιείται και το κυβικό µέτρο (cubic meter-cm). Οι όγκοι αερίου εκφράζονται συνήθως σε κυβικά πόδια (cf). * 1 bbl = 42 U.S. gallons. Το βαρέλι των 42 γαλονιών καθιερώθηκε ως το πρότυπο µέτρησης όγκων πετρελαίου την περίοδο που ακολούθησε την πρώτη γεώτρηση από τον Συνταγµατάρχη Edwin L. Drake το 1859 στην Pennsylvania. Το πρότυπο αυτό, ωστόσο, δανείστηκε από την Αγγλία όπου είχε καθιερωθεί ήδη από το 1482 από τον Εδουάρδο IV ως πρότυπο µέγεθος βαρελιού για τη συσκευασία της ρέγκας, που αποτελούσε την κύρια δραστηριότητα της εποχής στη Βόρεια Θάλασσα.. 15

11 Οι όγκοι των φάσεων που προκύπτουν σαν αποτέλεσµα του διαχωρισµού των παραγόµενων ρευστών στην επιφάνεια από µια µονάδα όγκου τροφοδοσίας ρευστού του ταµιευτήρα, εξαρτώνται από τις συνθήκες των διεργασιών της παραγωγής. Εποµένως, η έννοια του όγκου χάνει τη σηµασία της αν δεν αναφερθούν και οι συνθήκες στις οποίες ο όγκος αυτός µετρήθηκε. Κατά σύµβαση, οι συνθήκες αναφοράς της πετρελαϊκής βιοµηχανίας είναι οι πρότυπες ή standard συνθήκες που αντιστοιχούν σε: Θερµοκρασία 60 ο F (15 ο C) Πίεση 1atm (14.7 psia) Σπανιότερα χρησιµοποιούνται οι κανονικές (normal) συνθήκες δηλ. 32 ο F (0 ο C) και 1 atm. Το πετρέλαιο στις standard συνθήκες θεωρείται πλήρως σταθεροποιηµένο, αποτελεί ουσιαστικά την τροφοδοσία του διυλιστηρίου και ονοµάζεται αργό πετρέλαιο (stock-tank oil). Το βαρέλι του αργού ονοµάζεται stock-tank barrel και συµβολίζεται ως STB, ενώ το αντίστοιχο κυβικό µέτρο STCM. Tο κυβικό πόδι αερίου, σε standard συνθήκες., συµβολίζεται SCF (Standard Cubic Feet). Η ογκοµετρική αναλογία των παραπάνω είναι η ακόλουθη: 1 BBL = ft 3 1 BBL = m 3 Η πυκνότητα του πετρελαίου εκφράζεται συνήθως σε όρους σχετικής πυκνότητας (Specific Gravity-SG) ως προς το νερό στους 60 ο F. Συγκεκριµένα: SG 60 = ρ ρ oil( 60F ) water ( 60F ) Η πυκνότητα του νερού στους 60 ο F είναι lb/cf (999.1 kg/m 3 ). (2.6) Η πιο κοινή όµως έκφραση για την πυκνότητα του πετρελαίου είναι σε όρους πυκνότητας API. Χρησιµοποιείται η αντίστροφη κλίµακα που προτάθηκε από το American Petroleum Institute που ξεκινά από τους 10 ο για το νερό και αυξάνει για πτητικά πετρέλαια έως τους ο. Η σχέση µεταξύ της πυκνότητας ΑΡΙ και της ειδικής πυκνότητας ως προς το νερό στους 60 ο C (SG 60 ) είναι η ακόλουθη: API = (2.7) SG 60 SG = API (2.8) Στη µηχανική πετρελαίου είναι, συχνά, απαραίτητο να συσχετίζεται ο όγκος του ρευστού σε συνθήκες θερµοκρασίας και πίεσης του ταµιευτήρα µε τον ισοδύναµο όγκο του σε πρότυπες συνθήκες. Η συσχέτιση αυτή φέρνει στο προσκήνιο το συντελεστή µεταβολής όγκου (Formation Volume Factor-FVF) που θα συζητηθεί εκτενέστερα στα επόµενα Κεφάλαια. Μια άλλη ιδιότητα χαρακτηρισµού του πετρελαίου πέρα από τις προαναφερθείσες, είναι ο όγκος αερίου που σχετίζεται µε τη µονάδα όγκου αργού (stock tank) πετρελαίου. Η ιδιότητα αυτή εκφράζεται ως λόγος αερίου-πετρελαίου (Gas-Oil Ratio, GOR) και σε 16

12 πρότυπες συνθήκες έχει µονάδες SCF/STB ή SCF/SCM. Τα περισσότερα πετρέλαια της Βόρειας Θάλασσας εµφανίζουν βαρύτητα ΑΡΙ 37 ο και GOR γύρω στα 600 SCF/STB. Μια κάπως αυθαίρετη αλλά συνεχής ταξινόµηση των υδρογονανθράκων φαίνεται στον Πίνακα 2.2. Τυπικές συστάσεις µιγµάτων υδρογονανθράκων, όπως διαχωρίστηκαν σύµφωνα µε τον Πίνακα 2.2, φαίνονται στον Πίνακα 2.3. Πίνακας 2.2 Ταξινόµηση των υδρογονανθράκων ενός ταµιευτήρα Ρευστό Βαριά πετρέλαια (Heavy oils) Μαύρα πετρέλαια (Black oils) Πτητικά πετρέλαια (Volatile oils) Αέρια συµπυκνώµατα (Gas condensates) Ξηρά αέρια (Dry gas) Πυκνότητα, Παρατηρήσεις API <20 Υψηλή τιµή του ιξώδους και της πυκνότητας και αµελητέος λόγος αερίου-πετρελαίου. Πισσούχοι σχιστόλιθοι αποτελούν επιφανειακές συγκεντρώσεις βαριών πετρελαίων Γνωστά και ως συστήµατα µε διαλυµένο αέριο. Αποτελούν την πλειοψηφία των κοιτασµάτων πετρελαίου. εν παρουσιάζουν ανωµαλίες στη θερµοδυναµική τους συµπεριφορά Πολύ χαµηλή ειδική πυκνότητα. Εµφανίζονται δυο φάσεις (υγρή και αέρια). Η υγρή φάση χαρακτηρίζεται µε πολύ υψηλές τιµές του λόγου διαλυµένου αερίου προς πετρελαίου και η αέρια φάση µπορεί να αποφέρει σηµαντικό όγκο αργού πετρελαίου στην επιφάνεια Αέρια φάση στις συνθήκες ταµιευτήρα. Μπορεί να υφίσταται παλινδροµική συµπύκνωση και να αποδίδει υγρό (πετρέλαιο) χαµηλής πυκνότητας µέσα στον ταµιευτήρα Αποτελεί µίγµα ελαφρών υδρογονανθράκων το οποίο βρίσκεται σε θερµοδυναµική ισορροπία ως αέριο στις συνθήκες του ταµιευτήρα. Πίνακας 2.3 Τυπική µοριακή σύσταση µιγµάτων υδρογονανθράκων πριν το διαχωρισµό στην επιφάνεια Ελαφρά µαύρα πετρέλαια Πτητικά πετρέλαια Αέρια Συµπυκνώµατα Ξηρά αέρια C C nc nc nc C Πυκνότητα API αερίου πετρε- Λόγος λαίου

13 Η τυπική σύσταση µιγµάτων υδρογονανθράκων µετά το διαχωρισµό στην επιφάνεια παρουσιάζεται στον Πίνακα 2.4. Πίνακας 2.4 Τυπική σύσταση µιγµάτων υδρογονανθράκων µετά το διαχωρισµό στην επιφάνεια Σταθεροποιηµένο πετρέλαιο Σταθεροποιηµένο αέριο C C nc nc nc C Συνηθίζεται, η παρουσίαση της ανάλυσης του µίγµατος σε καθαρές ενώσεις να καλύπτει έως και το κανονικό πεντάνιο nc 5. Η χηµική ανάλυση, βέβαια, επεκτείνεται και σε ενώσεις µε αριθµό ατόµων άνθρακα (C) έως C 16 ή C 20. Τα συστατικά τα οποία είναι πέραν του κανονικού πεντανίου συγκεντρώνονται συνήθως σε ένα σύνθετο κλάσµα (C 6+ ή C 7+ ) το οποίο χαρακτηρίζεται από το Μοριακό Βάρος και το εύρος του σηµείου βρασµού του και αποτελεί ένα ψευδοσυστατικό του µίγµατος. 18

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ II ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ βασική απαίτηση η επαρκής γνώση των επιμέρους στοιχείων - πληροφοριών σχετικά με: Φύση τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση

Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Ασκήσεις Τεχνικής Γεωλογίας 7η Άσκηση Στεγανότητα θέσης φράγµατος. Αξιολόγηση επιτόπου δοκιµών περατότητας Lugeon. Κατασκευή κουρτίνας τσιµεντενέσων. Β.Χρηστάρας Β. Μαρίνος, Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Η παγκόσµια κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας καθώς και η παγκόσµια ζήτηση ενέργειας αυξάνονται συνεχώς, ακολουθώντας τους ρυθµούς αύξησης του πληθυσµού της γης και τη σχετική βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείµενο της παρούσας µεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης των σηράγγων του Μετρό επί του υδρογεωλογικού καθεστώτος πριν και µετά την κατασκευή τους. Στα πλαίσια της, παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977)

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977) Κεφάλαιο 8: Βραχόµαζα και υπόγεια νερά 8.1 8. ΒΡΑΧΟΜΑΖΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ Τα πετρώµατα όταν αυτά είναι συµπαγή και δεν παρουσιάζουν πρωτογενή ή δευτερογενή κενά είναι αδιαπέρατα. Αντίθετα όταν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 Επιφανειακή Επεξεργασία Παραγοµένων Υδρογονανθράκων Η επεξεργασία των παραγόµενων υδρογονανθράκων περιλαµβάνει όλες τις διεργασίες µεταφοράς µάζας, θερµότητας και ορµής που απαιτούνται για

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 2 ο Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηρισμός Ποιότητας Αργού Πετρελαίου Κριτήρια Επιλογής Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χαρακτηριστικά Αργού Πετρελαίου Το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΙΑΤΡΗΣΗΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΙΑΤΡΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ο ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΙΑΤΡΗΣΗΣ Η εκτίµηση και η ανάλυση του κόστους µιας γεώτρησης είναι το τελικό στάδιο στο σχεδιασµό. Σε πολλές περιπτώσεις η εκτίµηση κόστους είναι το διαχειριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ

ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗ - ΚΑΘΙΖΗΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9 15780 ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΑΘΗΝΑ ΕΔΑΦΟΜΗΧΑΝΙΚΗ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΩΝ Διδάσκων: Κωνσταντίνος Λουπασάκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση?

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Περιεχόµενο & Χρησιµότητα. Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ! Καλώς ήλθατε. της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Περιεχόµενο & Χρησιµότητα Καλώς ήλθατε στο µάθηµα της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ! Έχετε κάποια ερώτηση? ΝΑΙ..ΝΑΙ...ΝΑΙ.!! Σε τι διαφέρει από τα άλλα µαθήµατα της κατεύθυνσης??? Στα πολλά ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ. 1η ενότητα 1η ενότητα 1. Εναλλάκτης σχεδιάζεται ώστε να θερμαίνει 2kg/s νερού από τους 20 στους 60 C. Το θερμό ρευστό είναι επίσης νερό με θερμοκρασία εισόδου 95 C. Οι συντελεστές συναγωγής στους αυλούς και το κέλυφος

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες Χωμάτινα Φράγματα Κατασκευάζονται με γαιώδη υλικά που διατηρούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους Αντλούν την αντοχή τους από την τοποθέτηση, το συντελεστή εσωτερικής τριβής και τη συνάφειά τους. Παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Η Αντλία Θερµότητας ανήκει στην κατηγορία των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας. Για την θέρµανση, το ζεστό νερό χρήσης και για την ψύξη, το 70-80% της ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού

Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Χρωµατογραφικές µέθοδοι διαχωρισµού Εισαγωγή Ε. Μπακέας 2011 Χρωµατογραφία: ποικιλία µεθόδων διαχωρισµού µίγµατος ουσιών µε παραπλήσιες χηµικές ιδιότητες Βασίζεται στη διαφορετική κατανοµή των ουσιών µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ & ΚΛΑΣΤΙΚΑ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΙΖΗΜΑΤΑ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 Χαρακτηριστικά και ορυκτολογία σιδηρούχων ιζημάτων Διεργασίες FeR και SR Ταινιωτοί σιδηρούχοι σχηματισμοί (BIF) Λεπτόκοκκα κλαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΙΝΟΣ, Επ. ΚΑΘ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Β. ΧΡΗΣΤΑΡΑΣ, ΚΑΘ. Φεβρουάριος 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΠΜ 477 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΟΜΑΔΑ:. ΗΜΕΡ. ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ: 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1.0 ΕΙΣΑΓΩΓH... 2.0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2.1. ΝΕΡΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΤΟ ΠΕ ΙΟ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΡΕΥΣΤΑ ΤΟ ΝΕΡΟ

ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΡΕΥΣΤΑ ΤΟ ΝΕΡΟ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ είναι ο επιστημονικός κλάδος γνώσεων της μηχανικής των ρευστών, που εξετάζει τα ρευστά που βρίσκονται σε στατική ισορροπία η μεταφέρονται μετατίθενται κινούμενα ως συμπαγή σώματα, χωρίς λόγου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων:

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων: Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Σχέσεις τάσεων παραμορφώσεων στο έδαφος. Ημερομηνία: Δευτέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες:

Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες: Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες: 1. Η εξέταση διαρκεί 5 h (πέντε ώρες). Υπάρχουν τρεις ερωτήσεις και κάθε μια από αυτές βαθμολογείται με 10 βαθμούς. 2. Χρησιμοποιήστε μόνο το στυλό που υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών

Εισαγωγή Διάκριση των ρευστών ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ Εισαγωγή στην Υδραυλική Αντικείμενο Πυκνότητα και ειδικό βάρος σωμάτων Συστήματα μονάδων Ιξώδες ρευστού, επιφανειακή τάση, τριχοειδή φαινόμενα Υδροστατική πίεση Εισαγωγή Ρευστομηχανική = Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Δ ΕΞΑΜΗΝΟ Τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του νερού Μέρος 2 ο : Φυσική ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Θερμοκρασία 2. Πυκνότητα 3. Διάδοση του φωτός στο νερό 4. Διάδοση του ήχου στο νερό Μια από τις πιο σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Δ. Κουτσονικόλας 1, Σ. Τόπης 3, Σ. Καλδής 2, Γ. Σκόδρας 1,2,3 και Γ.Π. Σακελλαρόπουλος 1,2,3 * 1 Εργαστήριο Γενικής Χημικής Τεχνολογίας, Τμήμα Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας"

ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ. Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7. Καθ. Αναστασία Κυρατζή. Κυρατζή Α. Φυσική της Λιθόσφαιρας ΓΕΩ ΥΝΑΜΙΚΗ Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 7 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Κυρατζή Α. "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Εισαγωγή Υπόθεση της Μετάθεσης των ηπείρων Wegener 1912 Υπόθεση της Επέκτασης του θαλάσσιου πυθµένα

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 3 ο Εισαγωγή στο διυλιστήριο Τύποι διεργασιών Απόσταξη (ατμοσφαιρική και υπό κενό) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Διύλιση Το αργό πετρέλαιο δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Προέλευση, Μηχανισµοί Συσσώρευσης, Έρευνα και Παραγωγή Αργού Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου

Κεφάλαιο 1. Προέλευση, Μηχανισµοί Συσσώρευσης, Έρευνα και Παραγωγή Αργού Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου Κεφάλαιο 1 Προέλευση, Μηχανισµοί Συσσώρευσης, Έρευνα και Παραγωγή Αργού Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου 1.1 Αργό Πετρέλαιο Αργό πετρέλαιο είναι το όνοµα που έχει δοθεί σε όλα τα οργανικά συστατικά που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές.

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές. ΜΑΘΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Θέµα 1 ο α) Ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου πραγµατοποιεί µεταβολή AB από την κατάσταση A (p, V, T ) στην κατάσταση B (p, V 1, T ). i) Ισχύει V 1 = V. ii) Η µεταβολή παριστάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) ΘΕΩΡΙΑ Ιξώδες ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΟ ΙΞΩΔΕΣ ΔΙΑΦΑΝΩΝ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΑΝΩΝ ΥΓΡΩΝ (ASTM D 445, IP 71) Το ιξώδες είναι η ιδιότητα που έχει ένα ρευστό να παρουσιάζει αντίσταση κατά τη ροή του, ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Βογιατζή Χρυσάνθη Προσοµοίωση Παράκτιου Υδροφορέα Βόρειας Κω

Περίληψη. Βογιατζή Χρυσάνθη Προσοµοίωση Παράκτιου Υδροφορέα Βόρειας Κω i Περίληψη Η περιοχή που εξετάζεται βρίσκεται στην νήσο Κω, η οποία ανήκει στο νησιωτικό σύµπλεγµα των ωδεκανήσων και εντοπίζεται στο νοτιοανατολικό τµήµα του Ελλαδικού χώρου. Ειδικότερα, η στενή περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΙΙI Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΑΠΟ Δρ. Α. ΤΖΑΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον.

ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον. ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον. Όνομα Σπουδάστριας: ΑΡΓΥΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (3818) Επιβλέπων: κ. ΚΩΣΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καβάλα Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΕ 19 Ιανουαρίου 2012

ΤΕΕ 19 Ιανουαρίου 2012 ΤΕΕ 19 Ιανουαρίου 2012 Το πετρελαϊκό δυναμικό της χώρας με βάση τις μέχρι σήμερα έρευνες Γ. Ζαφειρόπουλος ΜΜΜΜ-Γεωφυσικός Διευθυντής Ερευνών Φ. Μαρνέλης Dr Γεωλόγος Προϊστάμενος Γεωεπιστημών ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες προσοµοίωσης ιχνηθετών σε υπόγειους πορώδεις γεωλογικούς σχηµατισµούς: Επίδειξη σε κλίµακα ταµιευτήρα

Υπηρεσίες προσοµοίωσης ιχνηθετών σε υπόγειους πορώδεις γεωλογικούς σχηµατισµούς: Επίδειξη σε κλίµακα ταµιευτήρα ΑΚΜΩΝ Υπηρεσίες προσοµοίωσης ιχνηθετών σε υπόγειους πορώδεις γεωλογικούς σχηµατισµούς: Επίδειξη σε κλίµακα ταµιευτήρα 1. Εισαγωγή Η τεχνολογία ιχνηθετών χρησιµοποιείται ευρέως από την επιστηµονική κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ EXPANDEX ΑΘΟΡΥΒΟ ΙΟΓΚΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Το υλικό µε την εµπορική ονοµασία EXPANDEX είναι ένα µη εκρηκτικό χηµικό µέσο εξόρυξης σκληρών και συµπαγών υλικών, όπως τα διάφορα πετρώµατα, το σκυρόδεµα κλπ. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) :

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) : ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τομέας Περιβάοντος και Χρήσης Ενέργειας Εργαστήριο Τεχνοογίας Περιβάοντος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (3 ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

Διαβάστε περισσότερα

«Η ιστορία της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στον Κόλπο της Καβάλας» Ευάγγελος Παππάς Πρόεδρος της ΚΑΒΑΛΑ OIL A.E.

«Η ιστορία της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στον Κόλπο της Καβάλας» Ευάγγελος Παππάς Πρόεδρος της ΚΑΒΑΛΑ OIL A.E. «Η ιστορία της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στον Κόλπο της Καβάλας» Ευάγγελος Παππάς Πρόεδρος της ΚΑΒΑΛΑ OIL A.E. Ηµερίδα Τεχνικού Επιµελητηρίου της Ελλάδας ΤΕΕ/Τµήµα Ανατολικής Μακεδονίας «Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering)

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Πρόγραμμα ια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ: Σύγχρονες Εξελίξεις στις Θαλάσσιες Κατασκευές Α.Π.Θ. Πολυτεχνείο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ. Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Γ εξάμηνο

ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ. Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Γ εξάμηνο ΡΕΥΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΥΔΡΑΥΛΙΚΗ Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Γ εξάμηνο ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ -Ειδικότητα Υδραυλική Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 1 ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Προβλήματα μεταφοράς θερμότητας παρουσιάζονται σε κάθε βήμα του μηχανικού της χημικής βιομηχανίας. Ο υπολογισμός των θερμικών απωλειών, η εξοικονόμηση ενέργειας και ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στην γένεση του πετρελαίου, είναι οι ακόλουθοι:

Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στην γένεση του πετρελαίου, είναι οι ακόλουθοι: ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ Στόχος και σκοπός: Η ανάλυση στρωματογραφικών και παλαιογεωγραφικών δεδομένων βάση την Ανάλυση Ιζηματογενών Λεκανών, τη Στρωματογραφία Ακολουθιών και τη γεωχημική ανάλυση επιλεγμένων

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όρια εδάφους και βράχου όλα τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές

Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές Τεχνολογίες Γεωτρήσεων Υδρογονανθράκων: Στάθµη Τεχνικής, Προκλήσεις και Προοπτικές Βασίλειος Χ. Κελεσίδης Αν. Καθ. Τµ. Μηχανικών Ορυκτών Πόρων Πολυτεχνείο Κρήτης ιηµερίδα ΤΕΕ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ Υ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Δώστε τον ορισμό τον τύπο και το διάγραμμα σε άξονες P v της ισόθερμης μεταβολής. σελ. 10. και

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Δώστε τον ορισμό τον τύπο και το διάγραμμα σε άξονες P v της ισόθερμης μεταβολής. σελ. 10. και ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ 1. Δώστε τον ορισμό τον τύπο και το διάγραμμα σε άξονες P v της ισόθερμης μεταβολής. σελ. 10 ορισμός : Ισόθερμη, ονομάζεται η μεταβολή κατά τη διάρκεια της οποίας η θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.

ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ. Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua. ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟ Dr. Βανδαράκης Δημήτριος (dbandarakis@hua.gr) Dr. Παυλόπουλος Κοσμάς Καθηγητής (kpavlop@hua.gr) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3. Οριζόντια στρώµατα

3. Οριζόντια στρώµατα 3. Οριζόντια στρώµατα 1. Γενικά... 26 2. Στρωµατογραφική διάρθρωση Στρωµατογραφική στήλη... 27 3. Γεωλογική τοµή... 27 4. Γεωλογική εξέλιξη της περιοχής του χάρτη... 31 26 ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ 1. Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι είναι οι ΜΕΚ και πώς παράγουν το μηχανικό έργο ; 8

1. Τι είναι οι ΜΕΚ και πώς παράγουν το μηχανικό έργο ; 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1. Τι είναι οι ΜΕΚ και πώς παράγουν το μηχανικό έργο ; 8 Είναι θερμικές μηχανές που μετατρέπουν την χημική ενέργεια του καυσίμου σε θερμική και μέρος αυτής για την παραγωγή μηχανικού έργου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές Ο ατµός συµπυκνώνεται από το νερό το οποίο θερµαίνεται, ενώ ο αέρας διαφεύγει από την κορυφή του ψυκτήρα και απάγεται από την αντλία κενού µε την οποία επικοινωνεί ο ψυκτήρας. Το θερµό νερό που προκύπτει

Διαβάστε περισσότερα

Χίονι. ΙΑΡΘΡΩΣΗ Χιόνι

Χίονι. ΙΑΡΘΡΩΣΗ Χιόνι Χίονι Νίκος Μαµάσης* Εργαστήριο Υδρολογίας και Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων Αθήνα 2009 * Μέρος του υλικού προέρχεται από την παρακάτω πηγή: Ναλµπάντης, Ι., Σηµειώσεις Προχωρηµένης Υδρολογίας - Μέρος Γ, 58

Διαβάστε περισσότερα