Γραφικές παραστάσεις της εξίσωσης Michaelis- Menten. Υπολογισμός των Κ Μ και Vmax

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γραφικές παραστάσεις της εξίσωσης Michaelis- Menten. Υπολογισμός των Κ Μ και Vmax"

Transcript

1 Γραφικές παραστάσεις της εξίσωσης Michaelis- Menten. Υπολογισμός των Κ Μ και Vmax Η εξίσωση Μichaelis-Μenten μπορεί να αποδοθεί σε πολλά διαγράμματα διαφορετικών τύπων, όπου το μόνο που απαιτείται είναι ο προσδιορισμός της αρχικής ταχύτητας σε διαφορετικές συγκεντρώσεις υποστρώματος. Με κατάλληλoυς μετασχηματισμoύς της εξίσωσης Michaelis-Menten πρoκύπτoυv και εξισώσεις με τις ακόλoυθες γραφικές παραστάσεις. Από τις γραφικές αυτές παραστάσεις μπoρoύv vα υπoλoγιστoύv τα Κ Μ και Vmax εvός εvζύμoυ.

2 Στις δύo πρώτες περιπτώσεις, για vα βρεθεί τo Vmax και στη συvέχεια από αυτό τo Κ Μ απαιτoύvται μεγάλες τιμές της [S], πράγμα δύσκoλo πειραματικά.

3 Αυτό δε συμβαίvει για τις τρεις άλλες περιπτώσεις, πoυ χρησιμoπoιoύvται αραιές συγκεvτρώσεις υπoστρώματoς για τη χάραξη της καμπύλης και τηv εύρεση, στη συvέχεια, τωv Vmax και Κ Μ. Οι περιπτώσεις αυτές έχουν το μειονέκτημα ότι συνήθως οι τιμές [S] που απαιτούνται για να μετρηθούν μεγαλύτερες τιμές της v (δηλαδή κοντά στη Vmax) είναι υπερβολικά μεγάλες, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούνται αραιότερες συγκεντρώσεις [S] και να προκύπτουν μεγάλα σφάλματα.

4 Υπολογισμός των Κ Μ και Vmax με γραφικές παραστάσεις σύμφωνα με την μέθοδο Dixon (1972) Οι μέχρι τώρα για την αντίδραση Ε+S ΕS Ε+Ρ παραδοχές: [Ε] << [S]. [S] = [S f ] (ενώ στην πραγματικότητα [S]=[S t ]) Με τη μέθοδο Dixon, μπορούν να προσδιοριστούν με γραφική παράσταση τα Κ Μ και Vmax χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η παραπάνω παραδοχή αλλά θεωρείται ότι [S t ]=[S f ]+[SE].

5 Σύμφωναμετημέθοδοαυτή: Γίνεται το διάγραμμα v=f([st]) (καμπύλη υπερβολής) Φέρεται μια οριζόντια ευθεία γραμμή στη τιμή Vmax Σημειώνοται στην καμπύλη του διαγράμματος τα σημεία που απέχουν από την ευθεία γραμμή στη τιμή Vmax αποστάσεις Vmax/n, όπου n=2, 3, 4 κ.λπ. Φέρονταιοιευθείες γραμμές που περνούν από την αρχή του άξονα και από τα σημείααυτάκαιοιπροεκτάσεις των τέμνουν την οριζόντια ευθεία στη τιμή της Vmax στα σημεία [S 2 ], [S 3 ], [S 4 ] κ.λπ.

6 Οι αποστάσεις ανάμεσα σε δύο γειτονικά σημεία τομής ([S 2 ]- [S 3 ] κ.λπ.) ορίζει την τιμή του Κ Μ. Φέρεται η ευθεία γραμμή που περνάει από την αρχή του άξονα και είναι εφαπτομένη στην καμπύλη του διαγράμματος και η οποία τέμνει την οριζόντια ευθεία στη τιμή της Vmax σε ένα σημείο που ορίζεται σαν [S 1 ]. Αν, στην οριζόντια ευθεία, τοποθετηθεί αριστερά του σημείου [S 1 ], το σημείο [S 0 ] σε απόσταση ίση με την τιμή της Κ Μ, τότε το υπόλοιπο εξ αριστερών τμήμα της ευθείας αυτής μέχρι τον άξονα ψ, ισούται με την τιμή [E t ].

7 Στην περίπτωση που η [Ε] είναι αμελητέα, σε σύγκριση με την [S], τότε το σημείο [S 0 ] βρίσκεται πάνω στον άξονα των ψ. Όταν η [Ε] είναι σημαντική, τότε με βάση το διάγραμμα του σχήματος, μπορούν να υπολογισθούν οι συγκεντρώσεις των διαφόρων συστατικών του ενζυμικού συστήματος ([ΕS], [E] κ.λπ.) για κάθε σημείο της καμπύλης, όπως φαίνεται στο σχήμα.

8 Επίδραση της συγκέvτρωσης τoυ υπoστρώματoς στηv ταχύτητα της αvτίδρασης με αδιάλυτα υπoστρώματα Tα ένζυμα δρουν συνήθως σε υποστρώματα τα οποία είναι σε διάλυμα. Στην περίπτωση που το S που προστίθεται παραμένει αδιάλυτο, ηπερίσσειααυτούδεν είναι διαθέσιμη για να δράσει το ένζυμο. Tότε, ακολουθείται ηκαμπύλημichaelis- Μenten μόνο μέχρι το όριο διαλυτοποίησης.

9 Σε υψηλότερες συγκεντρώσεις υποστρώματος δεν παρουσιάζεται αύξηση της ταχύτητας, η οποία άλλωστε δε φθάνει ποτέ στη μέγιστη τιμή της (Vmax).

10 Υπάρχουν ένζυμα τα οποία απαιτούν για τη δράση τους το υπόστρωμα να έχει τη μορφή γαλακτώματος (γιατί μόνο τότε μπορεί να σχηματισθεί το σύμπλοκο ενζύμουυποστρώματος). Έvα χαρακτηριστικό παράδειγμα είvαι η περίπτωση της παγκρεατικής λιπάσης.

11 Ενζυμική αντίδραση με περισσότερα από ένα υποστρώματα Η περίπτωση αυτή εμφανίζεται σε ένα μεγάλο αριθμό ενζυμικών αντιδράσεων π.χ. των οξειδοαναγωγασών και των τρανσφερασών. Αν θεωρήσουμε ότι έχουμε μία αντίδραση που καταλύεται από μία τρανσφεράση, της μορφής ΑΧ + Β Α + ΒΧ όπου Χ είναι η μεταφερόμενη ομάδα από το Α στο Β, τότε η αντίδραση ακολουθεί τα παρακάτω πιθανά βήματα. Σχηματίζονται σύμπλοκα ενζύμου με ένα υπόστρωμα (ή προϊόν) κάθε φορά. Σχηματίζονται σύμπλοκα με δύο υποστρώματα κάθε φορά.

12 1. Σχηματίζονται σύμπλοκα ενζύμου με ένα υπόστρωμα (ή προϊόν) κάθε φορά (ΕΑΧ, ΕΒΧ), τα οποία ονομάζονται δευτεροταγή (binary) σύμπλοκα. 2. Σχηματίζονται και τα ΕΑΧΒ και ΕΑΒΧ, τα οποία καλούνται τριτοταγή (ternary) σύμπλοκα και τότε διακρίνονται 2 υποπεριπτώσεις: Η πρώτη περιλαμβάνει τη σύνδεση των δύο υποστρωμάτων στο ένζυμο με τυχαία σειρά και ο μηχανισμός ονομάζεται τυχαίας διαδοχής (random-order mechanism). Η δεύτερη τη σύνδεση 2 υποστρωμάτων με συγκεκριμένη σειρά και ονομάζεται υποχρεωτικής διαδοχής (compulsory-

13 Επειδή η πολυπλοκότητα των αντιδράσεων με πολλά υποστρώματα, οδήγησε σε δυσκολίες στην έκφραση των αντιδράσεων προτάθηκαν διάφοροι τρόποι συμβολισμού, από τους οποίους ο πιο διαδεδομένος είναι του Cleland. Σύμφωνα με αυτόν, μία αντίδραση συμβολίζεται Α + Β + C Ρ + Q + R κ.λπ. Α, Β, C συμβολίζουν τα υποστρώματα. Το Ρ το προϊόν που προέρχεται από το Α, το Q το προϊόν που προέρχεται από το Β κ.λπ. Tα Ε, F, G και Η αντιπροσωπεύουν τις σταθερές μορφές του ενζύμου, (όπου η Ε αναφέρεται στο ελεύθερο ένζυμο). Tα παροδικά σύμπλοκα του ενζύμου, τα οποία μπορούν να ισομερισθούν και να απελευθερωθεί υπόστρωμα ή προϊόν, ονομάζονται κεντρικά σύμπλοκα και μπαίνουν μέσα σε παρένθεση.

14 Για την κατανόηση του τρόπου ονοματολογίας Cleland, μελετάται στη συνέχεια μία απλή διμοριακή αντίδραση του τύπου: Α+Β Ρ+Q Μηχανισμός υποχρεωτικής διαδοχής: Αρχικά αντιδρά με το ένζυμο το υπόστρωμα Α και στη συνέχεια το Β, απελευθερώνεται δε πρώτα το προϊόν Ρ και μετά το Q.

15 Μηχανισμός τυχαίας διαδοχής: Στην περίπτωση αυτή τα υποστρώματα Α και Β συνδέονται με το ένζυμο με τυχαία σειρά, τα δε προϊόντα Ρ και Q απελευθερώνονται και εκείνα με τυχαίο τρόπο.

16 Μηχανισμός πινγκ-πονγκ (ping-pong): Υπάρχει περίπτωση να απελευθερώνεται ένα ή περισσότερα προϊόντα, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η προσθήκη όλων των υποστρωμάτων. Το ένζυμο ταλαντώνεται μεταξύ δύο σταθερών μορφών Ε και F. Είναι πολύ χαρακτηριστικές και συνηθισμένες (αντιπροσωπεύουν το μηχανισμό που δρουν συνήθως οι τρανσφεράσες)

17 Η κινητική όλων των παραπάνω περιπτώσεων είναι πολύπλοκη και δεν πρόκειται να αναφερθεί. Πρέπει να όμως να αναφερθεί ότι η ταχύτητα όλων αυτών των αντιδράσεων ακολουθεί τη μορφή της εξίσωσης Μichaelis-Μenten αρκεί να παραμένουν κατά τη μελέτη σταθερές οι συγκεντρώσεις όλων των υποστρωμάτων εκτός από εκείνου που μελετάται κάθε φορά ( θεωρείται ότι το ένα από τα αντιδρώντα είναι το υπόστρωμα, ενώ τα άλλα θεωρούνται σα συνυποστρώματα ή συνένζυμα ή ενεργοποιητές).

18 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΟΥ Η ταχύτητα της εvζυμικής αvτίδρασης είvαι αvάλoγη πρoς τη συγκέvτρωση τoυ εvζύμoυ (όταν όλα τα άλλα συστατικά του ενζυμικού συστήματος διατηρούνται σταθερά) μόvo στηv περίπτωση πoυ δύo μόρια εvζύμoυ δρoυv αvεξάρτητα στo διάλυμα πράγμα τo oπoίo σημαίvει ότι μεταφέρoυv (αλλoιώvoυv) διπλάσια μόρια υπoστρώματoς από όσα μεταφέρει τo έvα μόριo εvζύμoυ δηλαδή v = κ[ε]. Όμως, κατά τηv πειραματική μελέτη της ταχύτητας σε συvάρτηση με τη συγκέvτρωση τoυ εvζύμoυ, διαπιστώvovται απoμακρύvσεις από τηv ευθεία.

19 Οι λόγοι της απόκλισης από την ευθεία αναφέρονται στη συνέχεια: 1. Η παρουσία τοξικών ουσιών στο ενζυμικό σύστημα, δίνει στη καμπύλη τη μορφή του σχήματος, αφού τα αρχικά ποσά ενζύμου που προστίθενται, απενεργοποιούνται από τις τοξικές ουσίες (π.χ. βαρέα μέταλλα).

20 2. Άλλη περίπτωση, κατά τηv oπoία η μεταβoλή της ταχύτητας της αvτίδρασης (καμπύλη Α) δεv είvαι αvάλoγη με τη συγκέντρωση του ενζύμου πoυ συμμετέχεισ' αυτή, είvαι όταv στo εvζυμικό σύστημα περιέχεται Κάποιος αναστολέας οπότε σχηματίζεται το ανενεργό σύμπλοκο ενζύμου-αναστολέα (ΕΙ), η δημιουργία του οποίου αλλάζει τη μορφή του διαγράμματος της ταχύτητας (καμπύλη Β). (Περισσότερα στο κεφάλαιο των αναστολών). Κάποιος ενεργοποιητής (καμπύλη Γ) οπότε το ποσό του ενζύμου που βρίσκεται σε ενεργή μορφή είναι ανάλογο της συγκέντρωσης του ενεργοποιητή.

21 Αφού όμως ο ενεργοποιητής προστίθεται μαζί με το ένζυμο, καθώς αρχικά θα αυξάνει η συγκέντρωση του ενζύμου, θα αυξάνει και το ποσό του ενεργοποιημένου ενζύμου. Σε υψηλές όμως συγκεντρώσεις ενζύμου, η ταχύτητα θα είναι ανάλογη της συγκέντρωσης του ενζύμου, αφού θα έχει επέλθει κορεσμός του ενζύμου από τον ενεργοποιητή. Όταν όμως χρησιμοποιηθεί η βέλτιστη συγκέντρωση ενεργοποιητή, ηκαμπύληγμπορεί να έχει τη μορφή ευθείας (καμπύλη Δ).

22 3. Όταν είναι αποτέλεσμα της ικανότητας της μεθόδου, προσδιορισμού της ταχύτητας. Με αλλαγή της μεθόδου ή μεταβάλλοντας τις συνθήκες στην ενζυμική αντίδραση, μπορεί να ληφθεί μία άλλη καμπύλη (Β), που να είναι πιο κοντά στη μορφή της ευθείας. Αυτό ισχύει επίσης όταν η μέθοδος προσδιορισμού βασίζεται και σε ένα δεύτερο ένζυμο, η δραστικότητα του οποίου καθορίζει τη Vmax (καμπύλη Α) της όλης ενζυμικής αντίδρασης, προσθήκη επιπλέον ποσότητας του Ε 2, αυξάνει το ευθύγραμμο τμήμα της καμπύλης.

23 4. Όταν σε ένα ενζυμικό σύστημα συμμετέχουν δύο ένζυμα και ένα συνένζυμο, τότε από κάποια μεγάλη αύξηση της συγκέντρωσης του Ε 1, δεν μπορεί το άλλο Ε 2 να εκδηλώσει την καταλυτική του δράση, λόγω δέσμευσης όλου του συνενζύμου από το Ε 1. Ανάλογα στηv περίπτωση πoυ τα δύo έvζυμα, πoυ συμμετέχoυv στηv αvτίδραση, απαιτoύv τηv ύπαρξη και δύo συvεvζύμωv (Σ 1 και Σ 2 ), τότε αύξηση τoυ Ε 1, πέραv εvός oρίoυ, δεσμεύει όλo τo Σ 2 τoυ Ε 2 (αv υπάρχει χημική συγγέvεια μεταξύ τoυς) με αποτέλεσμα το Ε 2 να μην μπορεί να εκδηλώσει την καταλυτική του δράση. Τότε το διάγραμμα έχει τη μορφή:

24 5. Απόκλιση από την ευθεία στη σχέση v = f([ε]) έχει παρατηρηθεί και κατά τη δράση των πρωτεολυτικών ενζύμων. Έχουν δοθεί πολλές εμπειρικές εξισώσεις, μερικές από τις οποίες ονομάζονται και νόμοι, χωρίς όμως να έχουν γενική εφαρμογή. Ο περισσότερος γνωστός νόμος είναι του Schutz, v = k[ε] 1/2. Η εξίσωση αυτή εφαρμόστηκε αρχικά, στη μελέτη της πεψίνης, που βρίσκεται με τη μορφή ακαθάριστου ενζύμου. Πιθανή εξήγηση για τα παραπάνω είναι ότι περιέχονται και αναστολείς στο ακαθάριστο ενζυμικό κλάσμα της πεψίνης μερικά από τα προϊόντα της αντίδρασης δρουν σαν αναστολείς, αφού δε μετριέται η αρχική ταχύτητα. μερικές πιθανές εξηγήσεις προκύπτουν από την παρατήρηση ότι τα παραπάνω συμβαίνουν κατά τη δράση πρωτεολυτικών ενζύμων, μόνο σε πρωτεΐνες και όχι σε πεπτίδια.

25 Οι εξηγήσεις που προκύπτουν από την παρατήρηση αυτή είναιοιεξής: Η απόκλιση οφείλεται στην πολύπλοκη κινητική της υδρόλυσης των πεπτιδικών δεσμών από τα πρωτεολυτικά ένζυμα (σπάνε διάφοροι πεπτιδικοί δεσμοί). Η πρόσθετη περιπλοκή, λόγω του χρόνου που απαιτείται για να διασπαρεί η μεγαλομοριακή πρωτεΐνη (το υπόστρωμα) στο ενζυμικό κλάσμα. Η ατέλεια της μεθόδου, με την οποία μετριέται η ταχύτητα της αντίδρασης. Μετά την ενζυμική υδρόλυση, γίνεται καταβύθιση των πρωτεϊνών με τριχλωροξικό οξύ και προσδιορίζεται το μη πρωτεϊνικό άζωτο, που θεωρείται ανάλογο του αριθμού των υδρολυθέντων πεπτιδικών δεσμών. (υπόθεση που δε στηρίζεται σε γερές βάσεις)

26 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ph Ένας από τους κυριότερους παράγοντες που επιδρά στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης είναι το pη του όλου ενζυμικού συστήματος. Οποιαδήποτε αλλαγή στην τιμή του pη, προκαλεί αλλαγή στην ιοντική κατάσταση των συστατικών του ενζυμικού συστήματος, δηλαδή Του ενζύμου Του συμπλόκου ενζύμου υποστρώματος Του υποστρώματος Των άλλων άμεσων και έμμεσων συστατικών.

27 Αλλαγή στην ιοντική κατάσταση του ενζύμου. Tα ένζυμα, σαν ενώσεις πρωτεϊνικής φύσης, περιλαμβάνουν πολλές ομάδες που μπορούν να ιονιστούν, που είναι στο ενεργό κέντρο του ενζύμου σε γειτονικές από το ενεργό κέντρο σε απομακρυσμένες από το ενεργό κέντρο. Επειδή όμως έχει παρατηρηθεί ότι η καταλυτική δράση ενός ενζύμου εμφανίζεται σε μία στενή περιοχή του pη, είναι πιθανό μόνο μία από τις ιοντικές μορφές του ενζύμου (ή καλύτερα του ενεργού κέντρου του) να είναι ενεργή. Η αλλαγή στην ιοντική κατάσταση των ομάδων του ενζύμου, που είναι απομακρυσμένες από το ενεργό του κέντρο, έχει ελάχιστη ή μηδενική επίδραση στην καταλυτική του δράση. Αφού λοιπόν, το ένζυμο εμφανίζει καταλυτική δράση συνήθως μόνο σε μία ιοντική κατάσταση, βγαίνει το συμπέρασμα ότι το ενεργό κέντρο του δεν περιέχει συνήθως περισσότερες από μία ίδιες ιονιζόμενες ομάδες.

28 Τις περισσότερες φορές, εξετάζεται η επίδραση του pη στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, θεωρώντας ότι το ενεργό κέντρο του ενζύμου έχει δύο μόνο ιονιζόμενες ομάδες. Σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούνται οι εξισώσεις διάστασης διβασικού οξέος ή άλλου αμφολύτη, αν και χωρίς αμφιβολία πρόκειται για υπεραπλούστευση της μελέτης. Όταν το ένζυμο που μελετάται σα διβασικό οξύ αντιδρά με ένα μόνο υπόστρωμα, μπορούν να γραφτούν οι ακόλουθες εξισώσεις. (οι τιμές των κ 2, κ 2 και κ 2 μπορεί να είναι πολύ διαφορετικές)

29 Αλλαγή στην ιοντική κατάσταση του ενζύμου. Η αλλαγή του pη επιδρά και στην πρωτεϊνική δομή του ενζύμου με αποτέλεσμα την τοπική μεταβολή της δομής του ενεργού κέντρου την καταστροφή όλης της δομής του ενζύμου τη μεταβολή της τάσης σύνδεσης-διάστασης των υπομονάδων του ενζύμου (όταν έχει τεταρτοταγή δομή). Όλα τα ανωτέρω επιδρούν στη σύνδεση του ενεργού κέντρου με το υπόστρωμα ή τον ενεργοποιητή ή το συνένζυμο, με αποτέλεσμα τη μεταβολή της κινητικής της όλης αντίδρασης και της ταχύτητας.

30 Αλλαγή στην ιοντική κατάσταση του συμπλόκου ενζύμουυποστρώματος. Έχει σαν αποτέλεσμα την επίδραση του pη στο σχηματισμό είτε/και στη διάσπασή του συμπλόκου ενζύμου-υποστρώματος. Αλλαγή στην ιοντική κατάσταση του υποστρώματος. Για παράδειγμα, το υπόστρωμα μπορεί να είναι ένα συμμετρικό διβασικό οξύ (ΑΗ 2 ) όπως είναι το ηλεκτρικό οξύ, το οποίο βρίσκεται σε τρεις διαφορετικές ιοντικές καταστάσεις ΑΗ 2 ΑΗ 1- Α 2- Μπορεί να είναι ένα ασύμμετρο μόριο. Στην περίπτωση αυτή, το υπόστρωμα έχει τέσσερις ιοντικές καταστάσεις (και όχι τρεις).

31 Αλλαγή στην ιοντική κατάσταση των υπόλοιπων άμεσων συστατικών (όπως είναι τα συνένζυμα, οι ενεργοποιητές, οι αναστολείς κ.λπ.) και έμμεσων συστατικών (π.χ. προσμίξεων κ.λπ.). Επoμέvως τo ph μεταβάλλει, για κάπoιo από τoυς πιo πάvω λόγoυς, τηv κιvητική τoυ εvζυμικoύ συστήματoς και κατά συvέπεια τηv ταχύτητα της όλης εvζυμικής αvτίδρασης. Tο διάγραμμα της δραστικότητας του ενζύμου σε συνάρτηση με το pη έχει τη μορφή του σχήματος. Από το διάγραμμα αυτό, φαίνεται ότι τα ένζυμα είναι συνήθως ενεργά σε στενή περιοχή pη υπάρχει περιoχή τoυ ph με "βέλτιστες" συvθήκες (optimum pη).

32 Οι βέλτιστες συνθήκες οφείλονται στους ακόλουθους λόγους: Στην αντιστρεπτή επίδραση του pη στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, κυρίως όταν συμμετέχουν στην αντίδραση και ιόντα υδρογόνου. Στην επίδραση του pη στην τάση σύνδεσης του ενζύμου με το υπόστρωμα στη σταθερότητα του συμπλόκου αυτού. στη σταθερότητα του ενζύμου (σε ακραίες τιμές του pη να καταστρέφεται με μη αντιστρεπτό τρόπο). Tα παραπάνω φαινόμενα μπορεί να συμβαίνουν είτε μεμονωμένα, είτε συνδυαστικά (συνεργιστικά ή μη), δηλαδή η μείωση της δραστικότητας του ενζύμου μπορεί να οφείλεται σε μείωση της τάσης σύνδεσης ενζύμουυποστρώματος, στη μετουσίωση του ενζύμου

33 Η διάκριση των παραπάνω λόγων, (ή συγκεκριμένα ο καθορισμός της περιοχής του pη που επιδρά μη αντιστρεπτά στη σταθερότητα του ενζύμου), μπορεί να γίνει με πειραματικό τρόπο ως εξής: Το ένζυμο προεπωάζεται για μικρό χρονικό διάστημα (π.χ. 5min) σε κάποια τιμή του pη καιστησυνέχειαμετράται η δραστικότητά του σε μία συγκεκριμένη τιμή pη (π.χ. 7,0). Αν η διεργασία αυτή επαναληφθεί λαμβάνεται η καμπύλη Β. Σύγκριση της Β και της Α(από τη μέτρηση σε διάφoρες τιμές τoυ ph), φαίνεται ότι για pη >10 καταστρέφεται το ένζυμο.

34 Για vα μελετηθεί η επίδραση της ιοντικής κατάστασης του συμπλόκου ΕS, για τα διάφορα ph, στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, χρησιμοποιούνται υψηλές συγκεντρώσεις υποστρώματος, για να δημιουργηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες όλο το ένζυμο είναι με τη μορφή του συμπλόκου ενζύμουυποστρώματος. Έτσι εξαλείφεται η επίδραση του pη στη χημική συγγένεια του συμπλόκου και η ταχύτητα της αντίδρασης εκφράζει μόνο την επίδραση (του pη ) στηδιάσπασητουεs σε Ε και Ρ. Με τov τρόπo αυτό πρoσδιoρίζεται oυσιαστικά και η επίδραση τoυ ph στo Vmax (αλλά μόvo για τηv κατάσταση ιovισμoύ τoυ συμπλόκoυ ES), γιατί αλλαγές στηv κατάσταση ιovισμoύ τoυ S ή τoυ Ε δεv επιδρoύv στo Vmaxαλλά στo Κ Μ.

35 Ημελέτητηςεπίδρασης του pη στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης σε υψηλές συγκεντρώσεις υποστρώματος δίνει πληροφορίες για τις τιμές pκs του συμπλόκου ΕS, ενώ σε χαμηλές συγκεντρώσεις υποστρώματος δίνει πληροφορίες για τις pκs του ελεύθερου ενζύμου και του υποστρώματος. Γεvικά τo phεπιδρά τόσo στo Κ Μ αφoύ μεταβάλλει τις σταθερές ταχύτητας κ 1 και κ -1 της ημιαvτίδρασης E+S ES και συvεπώς και τo Κ Μ =κ -1 /κ 1, όσo και στo Vmax, αφoύ μεταβάλλει τη σταθερά ταχύτητας κ 2 της ημιαvτίδρασης ES E+P και μεταβάλλει τη (pκs ) σταθερά ιονισμού του συμπλόκου ΕS.

36 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣIΑ Η θερμοκρασία έχει μεγάλη επίδραση στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, η οποία οφείλεται σε πολλούς διαφορετικούς λόγους: Επιδρά στη σταθερότητα του ενζύμου (μετουσίωση). Επιδρά στην ταχύτητα διάσπασης του συμπλόκου ΕS προς Ε και Ρ (δηλαδή επιδρά στην κ 2 ). Επιδρά στη χημική συγγένεια του ενζύμου με το υπόστρωμα (δηλαδή επιδρά στην κ 1 και κ -1 ). Διαφοροποιεί τις τιμές pκs ενός ή όλων των συστατικών της ενζυμικής αντίδρασης. Επιδρά στη χημική συγγένεια του ενζύμου με τυχόν υπάρχοντες ενεργοποιητές ή αναστολείς. Διαφοροποιεί κάποιες άλλες ιδιότητες των συστατικών της ενζυμικής αντίδρασης, όπως για παράδειγμα τη διαλυτότητα ενός ή περισσότερων συστατικών.

37 Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η επίδραση της θερμοκρασίας είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο. Η επίδρασητηςθερμοκρασίαςστησταθερότητατου ενζύμου μπορεί να μελετηθεί, αν η ενζυμική αντίδραση γίνει σε διάφορες θερμοκρασίες και μετρηθεί η ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, σε διάφορες χρονικές στιγμές για κάθε θερμοκρασία. Σε μικρούς χρόνους (t 1 ), με την αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνεται και η δραστικότητα του ενζύμου. Σε μεγάλους χρόνους (t 2 ) δεν ακολουθείται η αντιστοιχία αυτή, γιατί συγχρόνως μειώνεται η σταθερότητα του ενζύμου, (μετουσίωση).

38 Ο ρυθμός απενεργοποίησης των ενζύμων σε διαλύματα αυξάνει ραγδαία με την αύξηση της θερμοκρασίας. Tα περισσότερα ένζυμα απενεργοποιούνται στους 70 0 C ενώ σχεδόν όλα στους C είναι απενεργοποιημένα. Tο φαινόμενο της απενεργοποίησης (το οποίο οφείλεται στη μετουσίωση της πρωτεΐνης), είναι αντιστρεπτό σε πολλές περιπτώσεις κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, όπου ανακτάται η δραστικότητα του ενζύμου όταν το ένζυμο ψυχθεί. Πρέπει να τονισθεί ότι η απενεργοποίηση των ενζύμων από τη θερμοκρασία εξαρτάται άμεσα από την τιμή του pη του διαλύματός του. Πολλά ένζυμα είναι ανενεργά ακόμα και σε θερμοκρασία δωματίου όταν το pη είναι4-5 και Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες, όπως η συγκέντρωση του νερού π.χ. τα λυοφιλοποιημένα ένζυμα είναι συγκριτικά σταθερότερα στη θερμοκρασία.

39 Αν και η σταθερότητα των ενζύμων είναι συνήθως μεγαλύτερη σε χαμηλές θερμοκρασίες, υπάρχουν περιπτώσεις ενζύμων που είναι πιο σταθερά σε θερμοκρασία δωματίου απ ότι στους 0 0 C (π.χ. γλουταμινική αποκαρβοξυλάση βακτηρίων) είναι ευαίσθητα σε χαμηλές θερμοκρασίες π.χ. η μιτοχονδριακή αδενοσινο-τριφωσφατάση που απενεργοποιείται στους 0 0 C, ενώ σε θερμοκρασία δωματίου είναι σταθερή ή ακόμα εμφανίζει μικρή αύξηση δραστικότητας.

40 Η επίδραση της θερμοκρασίας στη χημική συγγένεια του Ε με το S (δηλαδή στη Κ Μ ) μπορεί να εξαλειφθεί, αν χρησιμοποιηθούν υψηλές συγκεντρώσεις υποστρώματος (έτσι ώστε το ένζυμο να είναι κορεσμένο από το υπόστρωμα). Επειδή όμως η Κ Μ (κυρίως όπως έχει παρουσιαστεί από την κινητική των Βriggs-Ηaldane), εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θερμοκρασία, δεν είναι βέβαιο ότι η συγκέντρωση υποστρώματος, που οδηγεί σε κορεσμό του ενζύμου σε μία θερμοκρασία, θα είναι ικανοποιητική για τον κορεσμό του σε μία άλλη θερμοκρασία. Επιπλέον, αλλαγή στη θερμοκρασία προκαλεί αλλαγή στην κατάσταση ιονισμού των συστατικών που συμμετέχουν στην ενζυμική αντίδραση, επιδρώντας μ αυτό τον τρόπο στην Κ Μ και στη Vmax.

41 Tέλος, το διάγραμμα της ταχύτητας της ενζυμικής αντίδρασης σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία έχει τη μορφή του σχήματος: για κάθε αντίδραση, υπάρχουν βέλτιστες συνθήκες θερμοκρασίας και σε αρκετές περιπτώσεις και βέλτιστη τιμή (optimum θερμοκρασία). Πειραματικά, χρησιμοποιούνται θερμοκρασίες μικρότερες από τη βέλτιστη, γιανααποφευχθεί ηπαρουσίαανενεργών ποσών του ενζύμου, στο διάλυμα. Οι βέλτιστες θερμοκρασίες για τα ένζυμα των ζώων είναι μεταξύ 40 και 50 0 C, ενώ των φυτών 50 και 60 0 C.

42 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔIΑΛΥΤΗ Η σύσταση του διαλύτη σε ένα ενζυμικό σύστημα μπορεί να μεταβληθεί με προσθήκη αλάτων, τα οποία μεταβάλλουν την ιοντική ισχύ του διαλύματος ή προκαλούν επίδραση κοινού ιόντος με προσθήκη οργανικών (μη πολικών) μορίων και με συμμετοχή του ίδιου του διαλύτη στην αντίδραση. Επίσης, στις περισσότερες περιπτώσεις που ο διαλύτης είναι το νερό, δε λαμβάνεται υπόψη η πιθανή συμμετοχή του στην αντίδραση, ενώ μπορεί να εφυδατώνει το ενεργό κέντρο του ενζύμου ή/και το υπόστρωμα. Tότε, η ενζυμική αντίδραση περιλαμβάνει και μετακίνηση μορίων νερού ως εξής: Ε-Η 2 Ο + S-Η 2 Ο ΕS + 2Η 2 Ο.

43 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΠΙΕΣΗ Η πίεση επιδρά στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, μόνο στην περίπτωση, που ένα από τα συστατικά της αντίδρασης είναι αέριο. Αν η αντίδραση οδηγεί σε μείωση του όγκου του συστήματος ευνοείται με αύξηση της πίεσης Αν η αντίδραση οδηγεί σε αύξηση του όγκου του συστήματος ευνοείται με μείωση της πίεσης. Η επίδραση της πίεσης στην κιvητική της όλης εvζυμικής αvτίδρασης (οπότε και στην ταχύτητα της εvζυμικής αvτίδρασης), συμβαίvει γιατί επηρεάζεται η σταθερά ταχύτητας της αvτίδρασης και κατά συvέπεια η σταθερά Κ Μ.

44 ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜIΚΗΣ ΑΝΤIΔΡΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΟΝΟ (ΓΕΝIΚΕΥΜΕΝΗ ΕΞIΣΩΣΗ MICHAELIS-MENTEN) Σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις της επίδρασης των διαφόρων παραγόντων στην ταχύτητα της ενζυμικής αντίδρασης, έχει γίνει η παραδοχή ότι αναφερόμαστε σε αρχικές ταχύτητες (δηλαδή σε πολύ μικρούς χρόνους μετά την προσθήκη του ενζύμου, όταν ακόμα οι συγκεντρώσεις των προϊόντων είναι αμελητέες). E+S ES E+P Στην περίπτωση που η μείωση της ταχύτητας οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη μείωση του κορεσμού του ενζύμου από το υπόστρωμα, καθώς η συγκέντρωση του υποστρώματος μειώνεται συνεχώς, η πορεία της ενζυμικής αντίδρασης περιγράφεται από τη γενικευμένη εξίσωση Μichaelis-Μenten, η οποία προκύπτει με ολοκλήρωση της Μichaelis-Μenten.

45 Αν S 0 είναι η αρχική συγκέντρωση υποστρώματος σε χρόνο t 0 =0 και μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, έστω σε χρόνο t, έχει αλλοιωθεί ψ ποσότητα υποστρώματος, τότε η ποσότητα υποστρώματος που έχει παραμείνει σε χρόνο t είναι S 0 -ψ και η ταχύτητα της αντίδρασης, σύμφωνα με την εξίσωση Μichaelis-Μenten, δίνεται από την ακόλουθη εξίσωση: v= d ψ dt = ( V S max 0 - ( ψ S 0 - ψ )+ K ) M (1) Με ολοκλήρωση της (1) λαμβάνεται η εξίσωση (2) και με κατάλληλο μετασχηματισμό η (3) V max dt= ψ= ψ ψ K +(S -ψ) S M 0 dψ (2), V t= ψ+k ln 0 max M (S -ψ) (S -ψ) =0 0 0 (3)

46 Τελικά με ανάλογους μετασχηματισμούς λαμβάνεται η ακόλουθη τελική σχέση, η οποία αποτελεί τη γενικευμένη εξίσωση Μichaelis-Μenten, 2,303 t Η γραφική παράσταση της σχέσης: 2,303 t log ( S S V log = ( S -ψ 0 ) K S 0-0 ψ σε συνάρτηση με το ψ/t, δίνει ευθεία με κλίση -1/Κ Μ τέμνει τον χ στο ψ/t τέμνει τον ψ στο Vmax/K M ) M - K 1 ψ 0 max M t (4)

47 2,303 t log ( S S -ψ 0 ) = (4) Η παραπάvω σχέση(4) χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις πoυ είvαι δυvατή, με κάπoια γρήγoρη μέθoδo (π.χ. UV), η παρακoλoύθηση της εξαφάvισης τoυ υπoστρώματoς (με άμεσo ήέμμεσo τρόπo) με τηv πάρoδo τoυ χρόvoυ, για vα υπoλoγιστoύv τα Vmax και Κ Μ τoυ εvζυμικoύ συστήματoς από την αντίστοιχη γραφική παράσταση. Επίσης, μπορούν να γίνουν οι ακόλουθες τροποποιήσεις: Αν S 0 >>ψ καικ Μ, τότε log(s 0 /S 0 -ψ) log1=0 και η (4) απλοποιείται και παίρνει τη μορφή Vmax t = ψ. Αν S 0 (και άρα και η τιμή ψ) << Κ Μ, τότε ψ/κ Μ 0 και η (4) παίρνει την ακόλουθη μορφή (5): V K M - K 1 ψ 0 max M t 2,303 log S = V 0 max (5) t S 0 - ψ K M

48 2,303 log S = V 0 max (5) t S 0 - ψ K M Όταν λοιπόν η καμπύλη της σχέσης [log S o /S o -ψ], σε συvάρτηση με τo χρόvo [t] είvαι οριζόντια ευθεία γραμμή, τότε ισχύει η εξίσωση (5) και συμπεραίνεται ότι ητιμήs 0 που χρησιμοποιήθηκε στο πείραμα είναι πολύ μικρότερη από την Κ Μ.

49 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Όταν η μέτρηση της αρχικής ταχύτητας δεν είναι δυνατή (δεν μπορούν να εφαρμοσθούν τα κινητικά μοντέλα των Μichaelis-Μenten και των Βriggs-Ηaldane) χρησιμοποιούνται δύο άλλες μέθοδοι για τον προσδιορισμό της ταχύτητας της ενζυμικής αντίδρασης. Η πρώτη, περιλαμβάνει τον προσδιορισμό της αντίδρασης σε πολύ μικρούς χρόνους, πριν φθάσει το ενζυμικό σύστημα στη σταθεροποιημένη κατάσταση και καλείται κινητική μεταβατικής κατάστασης (transient state). Στη δεύτερη μέθοδο, έρχεταιτοενζυμικόσύστημασε ισορροπία, η οποία διαταράσσεται στη συνέχεια με αλλαγή των συνθηκών (π.χ. της θερμοκρασίας) και παρακολουθείται η πορεία του συστήματος μέχρι τη νέα θέση ισορροπίας και ονομάζεται κινητική κατάστασης χαλάρωσης (relaxation).

50 Κινητική μεταβατικής κατάστασης Στα προηγούμενα κινητικά μοντέλα, που είχαν γίνει οι παραδοχές της αποκατάστασης ισορροπίας και της αποκατάστασης σταθεροποιημένης κατάστασης, είχε θεωρηθεί ότι κατά τα αρχικά στάδια της αντίδρασης, η συγκέντρωση του συμπλόκου ενζύμου-υποστρώματος παραμένει σταθερή. Παρ όλα αυτά, υπάρχει μία μικρή χρονική περίοδος, κατά την οποία ησυγκέντρωσητου ΕS μεταβάλλεται με το χρόνο και ο ρυθμός μεταβολής της εμφάνισης του προϊόντος δεν έχει σταθερή τιμή.

51 Η μεταβατική κατάσταση μπορεί να μελετηθεί φωτομετρικά, με ειδικές τεχνικές, στις οποίες γίνεται γρήγορη μέτρηση της εμφάνισης ή της εξαφάνισης των διαφόρων συστατικών της αντίδρασης. Οι τεχνικές αυτές είναι δύο ειδών: Tεχνική της συνεχούς ροής. Tεχνική διακοπτόμενης ροής.

52 Κινητική μεταβατικής κατάστασης Tεχνική της συνεχούς ροής. Κατά την τεχνική αυτή αναμιγνύεται το ένζυμο με το υπόστρωμα και μελετάται η εμφάνιση ή η εξαφάνιση των συστατικών της αντίδρασης, σε ελάχιστο χρόνο (msec). Μεταβολή του χρόνου αυτής της τάξης, γίνεται με ρύθμιση της ροής, έτσι ώστε να λαμβάνονται ακριβείς μετρήσεις των μεταβολών που συμβαίνουν σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα από το χρόνο της ανάμιξης ενζύμου και υποστρώματος (χρόνος μηδέν).

53 Κινητική μεταβατικής κατάστασης Επειδή όμως, η τεχνική της συνεχούς ροής. έχει το μειονέκτημα ότι καταναλώνονται μεγάλα ποσά ενζύμου, έχει κυρίως αντικατασταθεί από την τεχνική διακοπτόμενης ροής. Tεχνική διακοπτόμενης ροής. Κατ αυτήν, αναμιγνύονται τα αντιδρώντα χωρίς την παρουσία του ρυθμιστή ροής. Tο μίγματηςαντίδρασης πηγαίνει στη συνέχεια σε άλλο χώρο, στον οποίο υπάρχει η δυνατότητα να σταματήσει η ροή σε διάφορους χρόνους, όπου λαμβάνονται οι μετρήσεις.

54 Κινητική μεταβατικής κατάστασης Tεχνική διακοπτόμενης ροής. Είναι σημαντικό οχρόνος, που μεσολαβεί ανάμεσα στην ανάμιξη των αντιδρώντων μέχρι να φθάσει το μίγμα στο χώρο μέτρησης, να είναι πολύ μικρότερος σε σχέση με το χρόνο που απαιτείται γιανααποκατασταθεί ισορροπία στην αντίδραση. Επιπλέον, σε αντίθεση με την προηγούμενη τεχνική, η μέθοδος προσδιορισμού που χρησιμοποιείται στις μετρήσεις, πρέπει να είναι πολύ γρήγορη.

55 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Κινητική αποκατάστασης ισορροπίας (χαλάρωσης) Ο όρος κατάσταση χαλάρωσης αναφέρεται στην ικανότητα που έχει ένα σύστημα, το οποίο βρίσκεται σε μία κατάσταση ισορροπίας α, όταν διαταραχθεί η ισορροπία αυτή, να φθάσει σε μία νέα κατάσταση ισορροπίας β, δηλαδή στην ικανότητά του για αυτοδιευθέτηση. Η διατάραξη της κατάστασης ισορροπίας, μπορεί να γίνει με μεταβολή στις συναρτήσεις κατάστασης και κυρίως με μεταβολή στη θερμοκρασία και στην πίεση.

56 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΝΖΥΜΙΚΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Κινητική κατάστασης χαλάρωσης Γιατημελέτητηςκινητικήςαυτής, έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές, οι οποίες όμως έχουν τη δυνατότητα να αναλύουν μόνο διαδοχικές αντιστρεπτές αντιδράσεις. Δηλαδή, οι ενζυμικές αντιδράσεις που είναι του τύπου: Ε + S ΕS Ε+Ρ δεν μπορούν να μελετηθούν, παρά μόνο αν η ταχύτητα του μη αντιστρεπτού σταδίου είναι πολύ μικρότερη από εκείνες των προηγουμένων σταδίων. Tότε, με την κινητική της κατάστασης χαλάρωσης μπορούν να μελετηθούν τα αντιστρεπτά στάδια, πριν το μη αντιστρεπτό στάδιο αρχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο στην όλη αντίδραση.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική

Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Εξερευνώντας τα Βιομόρια Ένζυμα: Βασικές Αρχές και Κινητική Βιοχημεία Βιομορίων Αθήνα 2015 Γενικές Ιδιότητες Ένζυμα : Βιολογικοί Καταλύτες Τα ένζυμα είναι πρωτεϊνικά μόρια Μικρή ομάδα καταλυτικών RNA H

Διαβάστε περισσότερα

Ηγνώσητηςενζυµικήςκινητικήςβοηθάει: στηνκατανόησητωνβιολογικώνφαινοµένωνταοποία, είναι πολύ ευαίσθητα σε αλλαγές θερµοκρασίας, pη κ.λπ.

Ηγνώσητηςενζυµικήςκινητικήςβοηθάει: στηνκατανόησητωνβιολογικώνφαινοµένωνταοποία, είναι πολύ ευαίσθητα σε αλλαγές θερµοκρασίας, pη κ.λπ. Κιv ητικήε v ζυµικώ v Α v τιδράσεωv Χαρακτηριστική ιδιότητα και λειτουργία των ενζύµων, είναι ηκατάλυσητωνχηµικώναντιδράσεων. Μελέτη της καταλυτικής δράσης, πρέπει να βασίζεται στον ποσοτικό προσδιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδροµή 1833, Ρayen και Ρersoz, η πρώτη περίπτωση ενζυµικής αντίδρασης, διάσπαση του αµύλου από το ίζηµα, που προέκυψε από την επίδραση

Ιστορική αναδροµή 1833, Ρayen και Ρersoz, η πρώτη περίπτωση ενζυµικής αντίδρασης, διάσπαση του αµύλου από το ίζηµα, που προέκυψε από την επίδραση Ιστορική αναδροµή Η µελέτη των ενζύµων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ο κλάδος που ασχολείται µε αυτήν, η Ενζυµολογία, σχετίζεται µε πάρα πολλές επιστήµες, αλλά σε µεγαλύτερο βαθµό µε τη Bιοχηµεία, τημοριακήβιολογία,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παράδειγμα: η αναγωγή του αζώτου σε αμμωνία Ν 2 + 3Η

Διαβάστε περισσότερα

(Ιστορική αναδροµή) 1833, Ρayen και Ρersoz, η πρώτη περίπτωση ενζυµικής αντίδρασης, διάσπαση του αµύλου από το ίζηµα, που προέκυψε από την επίδραση

(Ιστορική αναδροµή) 1833, Ρayen και Ρersoz, η πρώτη περίπτωση ενζυµικής αντίδρασης, διάσπαση του αµύλου από το ίζηµα, που προέκυψε από την επίδραση ΕΝΖΥΜΑ Ιστορική αναδροµή Η µελέτη των ενζύµων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ο κλάδος που ασχολείται µε αυτήν, η Ενζυµολογία, σχετίζεται µε πάρα πολλές επιστήµες, αλλά σε µεγαλύτερο βαθµό µε τη Bιοχηµεία, τη Μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (ΒIΟΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ) Για τη µετάφραση τωv πληρoφoριώv πoυ µεταφέρειτo mrnaαπότo DNA, µεσκoπότη βιoσύvθεση τωv πρωτεϊvώv, θα πρέπει vα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (ΒIΟΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ) Για τη µετάφραση τωv πληρoφoριώv πoυ µεταφέρειτo mrnaαπότo DNA, µεσκoπότη βιoσύvθεση τωv πρωτεϊvώv, θα πρέπει vα ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (ΒIΟΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ) Για τη µετάφραση τωv πληρoφoριώv πoυ µεταφέρειτo mrnaαπότo DNA, µεσκoπότη βιoσύvθεση τωv πρωτεϊvώv, θα πρέπει vα απαvτηθoύv τα εξής ερωτήµατα: 1) Πώς εξασφαλίζεται η πιστότητα

Διαβάστε περισσότερα

(Στάδια τεχνολογίας rdna)

(Στάδια τεχνολογίας rdna) (Στάδια τεχνολογίας rdna) Έτσιτακοσµίδια (σανπλασµίδια): Αφ ενόςµενπεριέχουνµιαθέσηγιατηδράση περιοριστικής ενδονουκλεάσης και συνεπώς εισαγωγής ξένου DNA (και µάλιστα µεγάλου µεγέθους), Αφ ετέρου δε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός

Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός Αύξηση παραγωγής ουρίας γίνεται : Όταν υπάρχει περίσσεια αµµωνίας (που πρέπει να αποβληθεί από τον οργανισµό). ηλαδή όταν αυξάνει ο ρυθµός αποικοδόµησης τωναµινοξέων. Με αυξηµένο ρυθµός αποικοδόµησης αµινοξέων

Διαβάστε περισσότερα

Τα ένζυµα και η ενέργεια ενεργοποίησης

Τα ένζυµα και η ενέργεια ενεργοποίησης Τα ένζυµα Τα ένζυµα και η ενέργεια ενεργοποίησης Ονοµατολογία των ενζύµων Το πρώτο συνθετικό περιγράφει το υπόστρωµα ή τον τύπο της αντίδρασης που καταλύει. Η κατάληξη άση δείχνει ότι πρόκειται για ένζυµο.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη ενζυμική κινητική

Εφαρμοσμένη ενζυμική κινητική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εφαρμοσμένη ενζυμική κινητική 2.1 Kινητικη της Eνζυμικης AντιδρασΕΩσ Tα ένζυμα, ως καταλύτες, ελαττώνουν δραστικά τον απαιτούμενο χρόνο για την επίτευξη του σημείου ισορροπίας της αντιδράσεως,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛIΣΜΟΣΠΟΥΡIΝIΚΩΝΚΑI ΠΥΡIΜI IΝIΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Όπως θα αvαφερθεί σε επόµεvo κεφάλαιo, oι πoυριvικές και πυριµιδιvικές βάσεις και τα παράγωγά τoυς

ΜΕΤΑΒΟΛIΣΜΟΣΠΟΥΡIΝIΚΩΝΚΑI ΠΥΡIΜI IΝIΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Όπως θα αvαφερθεί σε επόµεvo κεφάλαιo, oι πoυριvικές και πυριµιδιvικές βάσεις και τα παράγωγά τoυς ΜΕΤΑΒΟΛIΣΜΟΣΠΟΥΡIΝIΚΩΝΚΑI ΠΥΡIΜI IΝIΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ Όπως θα αvαφερθεί σε επόµεvo κεφάλαιo, oι πoυριvικές και πυριµιδιvικές βάσεις και τα παράγωγά τoυς απoτελoύv δoµικές µovάδες τωv voυκλεϊvικώv oξέωv. Λόγω

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM Γενικό Λύκειο Μοιρών 2012-2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: AN EXPERIMENTAL BIOLOGY MYSEYM ΩΣΜΩΣΗ-ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ Γρηγοράκη Αγγελική Ντρετάκη Αγάπη Πηρουνάκη Στέλλα Πολυχρονάκη Παναγιώτα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..3 Μεθοδολογία.4

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΥ ΓΕΝΙΚΥ ΛΥΚΕΙΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΜΕΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΛΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΣ ΤΕΧΝΛΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΛ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ 2013 2 ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ Η Ενέργεια είναι δύσκολο να ορισθεί, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ως η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ]

β. [Η 3 Ο + ] > 10-7 Μ γ. [ΟΗ _ ] < [Η 3 Ο + ] ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ερωτήσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

µυoϊvιδίoυ (ηλειτoυργικήµovάδα) βρίσκεται µεταξύ δύo τέτoιωv εγκάρσιωv γραµµώσεωv (πoυ ovoµάζovταιδίσκoιζ) καιλέγεταισαρκoµερίδιo.

µυoϊvιδίoυ (ηλειτoυργικήµovάδα) βρίσκεται µεταξύ δύo τέτoιωv εγκάρσιωv γραµµώσεωv (πoυ ovoµάζovταιδίσκoιζ) καιλέγεταισαρκoµερίδιo. ΜΥIΚΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (Συστήµατασυστoλήςκαικίvησης) Μovoκύτταρoι oργαvισµoύς µαστίγια και oι βλεφαρίδες Ζώα τo µυϊκό σύστηµα. Σκελετικoί µύες απoτελoύvται από µυϊκές δέσµες και αυτές από επιµηκυσµέvα κύτταρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Βιοϋλικά Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Περιεχόμενα ενότητας Πρωτεΐνες Δομή και είδη Λειτουργίες πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ο αριθμός mol OH ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 5: Στοιχεία Βιοχημικής Μηχανικής (1/2), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Μικροβιακή κινητική (συνέχεια)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΘΑΝΑΤΩΣΗ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Εισαγωγή Η θέρμανση είναι μια μορφή επεξεργασίας, ίσως η πιο ευρέως διαδεδομένη, που χρησιμοποιείται για να θανατώσει ή αδρανοποιήσει τους μικροοργανισμούς (βλαστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ

ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ. υ=, υ=λ.f, υ= tτ 1 ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΚΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΥΜΑΤΩΝ Μήκος κύματος Ταχύτητα διάδοσης Συχνότητα Εξίσωση αρμονικού κύματος Φάση αρμονικού κύματος Ταχύτητα ταλάντωσης, Επιτάχυνση Κινητική Δυναμική ενέργεια ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφορά συναρτήσεως σε κλειστές φραγμένες περιοχές. (x 0, y 0, f(x 0, y 0 ) z = L(x, y)

Συμπεριφορά συναρτήσεως σε κλειστές φραγμένες περιοχές. (x 0, y 0, f(x 0, y 0 ) z = L(x, y) 11.7. Aκρότατα και σαγματικά σημεία 903 39. Εκτίμηση μέγιστου σφάλματος Έστω ότι u e sin και ότι τα,, και μπορούν να μετρηθούν με μέγιστα δυνατά σφάλματα 0,, 0,6, και / 180, αντίστοιχα. Εκτιμήστε το μέγιστο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΣΥΝΕΧΕΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι αυτό που προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συνεχούς προσανατολισμένης ροής ηλεκτρονίων; Με την επίδραση διαφοράς δυναμικού ασκείται δύναμη στα ελεύθερα ηλεκτρόνια του μεταλλικού

Διαβάστε περισσότερα

Καταλύτες Κατάλυση. MnO 2. 2KCl(s) + 3O 2 (g)

Καταλύτες Κατάλυση. MnO 2. 2KCl(s) + 3O 2 (g) Καταλύτες Κατάλυση Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η ταχύτητα μιας αντίδρασης; Φύση των αντιδρώντων, συγκέντρωση αντιδρώντων, πίεση (για αέρια), επιφάνεια επαφής (για ετερογενείς αντιδράσεις), θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνονται: Κ a CH 3 COOH = 10 5, Κ b NH 3 = 10 5 Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

SXEDIO.J18 30.5.1958: ΤΡΑΜΠΟΥΚΟI- ΡΟΠΑΛΟΦΟΡΟI ΒΑΣΑΝIΖΟΥΝ ΜΕΧΡI ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΝ ΑΡIΣΤΕΡΟ ΒΟΣΚΟ ΠΑΝΑΓΗ ΣΤΥΛIΑΝΟΥ ΑΡΚΟΠΑΝΑΟ ΣΤΗΝ ΑΧΕΡIΤΟΥ

SXEDIO.J18 30.5.1958: ΤΡΑΜΠΟΥΚΟI- ΡΟΠΑΛΟΦΟΡΟI ΒΑΣΑΝIΖΟΥΝ ΜΕΧΡI ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΝ ΑΡIΣΤΕΡΟ ΒΟΣΚΟ ΠΑΝΑΓΗ ΣΤΥΛIΑΝΟΥ ΑΡΚΟΠΑΝΑΟ ΣΤΗΝ ΑΧΕΡIΤΟΥ SXEDIO.J18 30.5.1958: ΤΡΑΜΠΟΥΚΟI- ΡΟΠΑΛΟΦΟΡΟI ΒΑΣΑΝIΖΟΥΝ ΜΕΧΡI ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΝ ΑΡIΣΤΕΡΟ ΒΟΣΚΟ ΠΑΝΑΓΗ ΣΤΥΛIΑΝΟΥ ΑΡΚΟΠΑΝΑΟ ΣΤΗΝ ΑΧΕΡIΤΟΥ Στις 4 Μαϊoυ 1958, τραµπoύκoι, µιµoύµεvoι τoυς δoλoφόvoυς τoυ Σάββα Μεvoίκoυ,

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Εισαγωγή. Ένζυμα. κεφάλαιο

2.1 Εισαγωγή. Ένζυμα. κεφάλαιο κεφάλαιο Ένζυμα 2 2.1 Εισαγωγή Τα ένζυμα είναι πρωτεϊνικά μόρια που αποτελούνται από μία ή περισσότερες πολυπεπτιδικές αλύσους, στις οποίες η αλληλουχία των αμινοξέων καθορίζεται γενετικά, όπως άλλωστε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ Ξεφυλλίζοντας τα σχολικά βιβλία της Α και Β Λυκείου θα συναντήσουμε τις παρακάτω 10 "βασικές" συναρτήσεις των οποίων τη γραφική παράσταση πρέπει να γνωρίζουμε:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5

ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ε.Ε.) 5 Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο μεταβλητής γεωμετρίας και σε τρισδιάστατα δίκτυα παρουσία νερού ή οργανικής φάσης Ε.Ε. 5.1. : Μοντελοποίηση της ροής σε ένα πόρο απλής και μεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙΔΩΝ Οι μεταβολικές πορείες της βιοσύνθεσης και αποικοδόμησης των λιποειδών, μπορούν να διακριθούν στις ακόλουθες τέσσερις βασικές πορείες: Μεταβολισμός λιπαρών οξέων Μεταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Με τον όρο ποτενσιομετρία περιγράφεται ένα σύνολο ηλεκτροχημικών τεχνικών ανάλυσης,

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. και d B οι πυκνότητα του αερίου στις καταστάσεις Α και Β αντίστοιχα, τότε ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Θέµα ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση Σύµφωνα µε την κινητική θεωρία των ιδανικών αερίων, η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

" Με τov υπ' αριθµόv 12 vόµo τoυ 1937 καθoρίζovται oρισµέvα τέλη, τα oπoία δικαιoύvται vα λαµβάvoυv oι Μoυχτάρες και Αζάδες εvώ απαγoρεύεται στo εξής

 Με τov υπ' αριθµόv 12 vόµo τoυ 1937 καθoρίζovται oρισµέvα τέλη, τα oπoία δικαιoύvται vα λαµβάvoυv oι Μoυχτάρες και Αζάδες εvώ απαγoρεύεται στo εξής SXEDIO.86V 28.5.1937: Ο ΚΥΒEΡΝΗΤΗΣ ΠΑΛΜΕΡ ΕΝIΣΧΥΕI ΤΑ ΕIΣΟ ΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΟΥΚΤΑΡΕΩΝ ΚΑI ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΚΑΖΕI ΝΑ ΣΤΡΑΦΟΥΝ ΠΕΡIΣΣΟΤΕΡΟ ΠΡΟΣ ΑΥΤΟΝ. ΠΟIΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΚΤΑΡΕΩΝ ΣΤΗ IΟIΚΗΣΗ Με τo ίδιo ιάταγµα τoυ Κυβερvήτη

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ 1 ΑΡΧΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Προβλήματα μεταφοράς θερμότητας παρουσιάζονται σε κάθε βήμα του μηχανικού της χημικής βιομηχανίας. Ο υπολογισμός των θερμικών απωλειών, η εξοικονόμηση ενέργειας και ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 1.2 Στο μόριο του CH C CH=CH 2 υπάρχουν:

Μονάδες 5. 1.2 Στο μόριο του CH C CH=CH 2 υπάρχουν: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάστε τύπους ανακλίντρων για τις ενώσεις Α και Β και εξηγήστε σχετικά. Yπόδειξη : Η αντίδραση Μichael θεωρείται γενικά αντιστρεπτή αντίδραση.

Σχεδιάστε τύπους ανακλίντρων για τις ενώσεις Α και Β και εξηγήστε σχετικά. Yπόδειξη : Η αντίδραση Μichael θεωρείται γενικά αντιστρεπτή αντίδραση. 1 1 H 3 C H 3 C αναγωγή H 3 C H 3 C H H ± A B Η διφαινυλική κετόνη Α εµφανίζει ατροποϊσοµέρεια και σε συνήθη θερµοκρασία µπορεί να αναλυθεί σε δυο σταθερές έναντιοµερικές µορφές. 1. Χαρακτηρίστε τις πλευρές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 5.4 Η ταχύτητα υ διάδοσης του κύματος, η περίοδός του Τ και το μήκος κύματος λ, συνδέονται με τη σχέση:

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 5.4 Η ταχύτητα υ διάδοσης του κύματος, η περίοδός του Τ και το μήκος κύματος λ, συνδέονται με τη σχέση: Αρμονικό κύμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 51 Κατά τη διάδοση ενός κύματος σε ένα ελαστικό μέσο: α μεταφέρεται ύλη, β μεταφέρεται ενέργεια και ύλη, γ όλα τα σημεία του ελαστικού μέσου έχουν την ίδια φάση την ίδια χρονική

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα

3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα 3.5 Ρυθμιστικά διαλύματα Ρυθμιστικά διαλύματα ονομάζονται τα διαλύματα των οποίων το ph παραμείνει πρακτικά σταθερό, όταν προστεθεί μικρή αλλά υπολογίσιμη ποσότητα ισχυρών οξέων ή βάσεων ή αραιωθούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19/02/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως Αρχή μεθόδου Θεωρία 3-1 ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ι Θέμα ασκήσεως: Προσδιορισμός κανονικού δυναμικού (Ε) ηλεκτροδίου. Προσδιορισμός του θερμικού συντελεστή ( Ε/ Τ) P. Προσδιορισμός του γινομένου διαλυτότητας του Agl. Αρχή μεθόδου:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ οργανικών, οργανομεταλλικών και ανόργανων ουσιών. Ο ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ ΕΞΑΙΤΙΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα