Όψεις ελληνικής ταυτότητας στο Λεμονοδάσος και την Eroica του Κοσμά Πολίτη: αρχαία Ελλάδα, Βυζάντιο, Ευρώπη. Εύα Κοκκινίδη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Όψεις ελληνικής ταυτότητας στο Λεμονοδάσος και την Eroica του Κοσμά Πολίτη: αρχαία Ελλάδα, Βυζάντιο, Ευρώπη. Εύα Κοκκινίδη"

Transcript

1 Όψεις ελληνικής ταυτότητας στο Λεμονοδάσος και την Eroica του Κοσμά Πολίτη: αρχαία Ελλάδα, Βυζάντιο, Ευρώπη Εύα Κοκκινίδη Οι συγγραφείς που αποτελούν τη λεγόμενη γενιά του Τριάντα εμφανίστηκαν στη λογοτεχνική ζωή της Ελλάδας με διάθεση ανανέωσης της πνευματικής ζωής. Σε λογοτεχνικό επίπεδο θέλησαν να απομακρυνθούν από την ηθογραφία και τον καρυωτακισμό που χαρακτήριζε τη λογοτεχνία ως τότε. Σε εθνικό επίπεδο η Μικρασιατική Καταστροφή σήμανε την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των ιδανικών και εύρεσης μιας νέας ταυτότητας του Έλληνα στον σύγχρονο κόσμο. 1 Στα πλαίσια αυτής της αναζήτησης οι συγγραφείς στράφηκαν τόσο στην ευρωπαϊκή κουλτούρα όσο και στην ελληνική παράδοση. 2 Η παρούσα μελέτη ερευνά την εξέλιξη των ιδεολογικών τάσεων σχετικά με την ταυτότητα της σύγχρονης Ελλάδας στο Λεμονοδάσος (1930) και την Eroica (1937) του Κοσμά Πολίτη. Στο Λεμονοδάσος εξετάζεται η οπτική του πρωταγωνιστή και αφηγητή, Παύλου, αναφορικά με τον πολιτισμό της ελληνικής αρχαιότητας, του Βυζαντίου και της Ευρώπης αλλά και σε σχέση με τις βασικές ηρωίδες, Βίργκω και Λήδα, οι οποίες μεταφέρουν χαρακτηριστικά των παραπάνω πολιτισμικών πυρήνων. Επιπλέον μελετάται η συμβολή της αφήγησης του ναυτικού που κλείνει το μυθιστόρημα όσον αφορά στις προθέσεις και απόψεις που προσδίδει τελικά στον πρωταγωνιστή. Στην Eroica ερευνώνται οι ιδεολογικές απόψεις προσώπων πρωταγωνιστικών, όπως ο Λοΐζος, αλλά και ο Παρασκευάς τόσο ως έφηβος όσο και ως ώριμος αφηγητής που βλέπει τα γεγονότα με νοσταλγική και ειρωνική ματιά. Η ανάπτυξη θεμάτων κοινών με το Λεμονοδάσος (αρχαιοελληνικός κόσμος, σκηνές σε βυζαντινές εκκλησίες και ηρωίδες από την Ευρώπη όπως η Μόνικα) επιτρέπει τη μελέτη της εξέλιξής των απόψεων που αναπτύσσονται από το 1930 στο 1937, περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοπολιτικές συγκυρίες της Ελλάδας έχουν αλλάξει δραματικά μετά την οικονομική κρίση του 1932 και την επιβολή του καθεστώτος του Μεταξά. * Αρχική μορφή αυτής της μελέτης παρουσιάστηκε στο Μεταπτυχιακό Σεμινάριο Νεοελληνικών Σπουδών του King s College London τον Ιούνιο του Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον καθηγητή Roderick Beaton για την ανάγνωση, τις παρατηρήσεις και βελτιώσεις. 1 Beaton 2004: Για τη σχέση ελληνικότητας και μοντερνισμού στη γενιά του Τριάντα βλ. Βαγενάς 1997: Επίσης Vitti 2000: και Τζιόβας 1989:

2 Ο αφηγηματικός χρόνος στο Λεμονοδάσος είναι σύγχρονος με τον χρόνο δημοσίευσης. Δημοσιεύτηκε το 1930 και η πλοκή διαδραματίζεται το 1929, δηλαδή δύο χρόνια μετά την πρώτη Δελφική εορτή (1927) και ένα χρόνο πριν από τη δεύτερη (1930). 3 Η τοποθέτηση της πλοκής ανάμεσα στις δύο Δελφικές εορτές μεταφέρει την ατμόσφαιρα μιας συλλογικής προσπάθειας αναζήτησης και αναβίωσης του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Παύλος Αποστόλου, ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος, οι αρχαίοι Έλληνες: ζούσαν και το πνεύμα τους ακόμα ζει (15). Ο ίδιος παρουσιάζει τους Έλληνες να αναζητούν πνευματικά εφόδια από την αρχαία Ελλάδα για τη δημιουργία μιας σύγχρονης θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας. Στην αρχή του μυθιστορήματος ενώ βρίσκεται στους Δελφούς παρατηρεί: Μα τώρα πάλι σκάβομε τη γη και ψάχνομε να βρούμε, να συναρμολογήσομε κάθε παλιό κομμάτι μάρμαρο, κάθε πετράδι, αναζητώντας μια ιδέα, μια έμπνευση για να στυλώσομε τους ναούς των καινούριων θεών μας. 4 Όμοια ο Σεφέρης στο Μυθιστόρημα θα πει: ψάχναμε να βρούμε πάλι το πρώτο σπέρμα για να ξαναρχίσει το πανάρχαιο δράμα. 5 Το 1944 ο Πολίτης προέβη σε αναθεώρηση του αρχικού κειμένου. Η αρχική μορφή του αποσπάσματος ήταν διαφορετική: Τώρα σκαλίζουν την γη και ψάχνουν και συναρμολογούν κάθε παλιό κομμάτι μάρμαρο, ζητώντας να εμπνευσθούν στο κτίσιμο των ναών των νέων θεών των. 6 Είναι πιθανό ο Πολίτης να έχει αναθεωρήσει την έκφραση, τη σύνταξη και το πρόσωπο (πρώτο πληθυντικό αντί τρίτου) επηρεασμένος από το Μυθιστόρημα που δημοσιεύτηκε το 1935 ανάμεσα στις εκδόσεις του Λεμονοδάσους του 1930 και Έτσι τόσο στην έναρξη του αναθεωρημένου Λεμονοδάσους όσο και του Μυθιστορήματος οι Έλληνες συλλογικά (πρώτο πληθυντικό πρόσωπο) αναζητούν στον αρχαίο κόσμο τον πολιτισμικό πυρήνα για τη διαμόρφωση της νεοελληνικής ταυτότητας. Ποιοί θα είναι όμως οι καρποί αυτής της αναζήτησης; Η επιρροή του αρχαίου κόσμου στη σύγχρονη Ελλάδα του Λεμονοδάσους είναι σύνθετη και αντιφατική. Η Βίργκω όταν βρίσκεται στους Δελφούς, έναν «τόπο φρίκης» όπως λέει χαρακτηριστικά, νοιώθει τρόμο για το άγαλμα του Ηνίοχου, το οποίο της μοιάζει να σφύζει από ζωή: Δεν μπόρεσα να κοιμηθώ τη νύχτα [ ]. Τα 3 Πολίτης 1990: 19, 89. Οι αριθμοί των σελίδων παραπέμπουν σε αυτή την έκδοση. 4 Πολίτης 1990: 26. Τα πλάγια δικά μου. 5 Σεφέρης 2004: 43. Μυθιστόρημα Α 6-7. Τα πλάγια δικά μου. 6 Πολίτης 2010: 36. 2

3 μάτια του Ηνίοχου μένανε καρφωμένα πάνω μου, με παρακολουθούσανε παντού (27). Κατά παρόμοιο τρόπο στην Κίχλη του Σεφέρη (1946) ο Ελπήνορας αισθάνεται ότι τα αγάλματα τον καταδιώκουν ακόμα και στον ύπνο: σε κυνηγούν με μια παράξενη παρθενιά στο σπίτι στο γραφείο στις δεξιώσεις των μεγιστάνων, στον ανομολόγητο φόβο του ύπνου. 7 Ο Παύλος αποδίδει τις σκέψεις της Βίργκως στο φως της νύχτας ( είναι η άνοιξη και ο περίπατος στο σεληνόφωτο ), και αντίστοιχα η Κίρκη πιστεύει πως είναι το φως ίσκιοι της νύχτας. Στην Κίχλη η σχέση του Ελπήνορα και της Κίρκης αποδεικνύεται πιο αλύγιστη και από τα αγάλματα με αποτέλεσμα τη ρήξη της. Τα αγάλματα και οι αρχαιολογικοί χώροι είχαν στο παρελθόν μια πλήρη μορφή που στο παρόν έχει διαμελιστεί. Έτσι ο Παύλος συνειδητοποιεί ότι τα ερείπια συμβολίζουν πως ό,τι βλέπει και αγαπά στο παρόν, στο μέλλον θα έχει συντριβεί (73) και αντιλαμβάνεται την σταδιακή αποξένωσή του από τη Βίργκω με όρους ερείπωσης ( φεύγω και την αφήνω μέσα στα ερείπια 117, τα ερείπια κάποιου ονείρου 131). Φυσική απόρροια της σύνδεσης της σχέσης τους με τα ερείπια αποτελεί το γράμμα του χωρισμού που γράφει στη Βίργκω. Εκεί παρομοιάζει τη σχέση τους με μια μαρμάρινη στήλη καθώς και με ένα υλικό οικοδόμημα συμβολίζοντας έτσι την επακόλουθη φθορά της στην πάροδο του χρόνου. Επομένως τα αρχαιοελληνικά ερείπια αντανακλούν τη φθίνουσα πορεία των ανθρώπινων σχέσεων. Εκτός από τον αρχαιοελληνικό κόσμο στη σύγχρονη Ελλάδα του Λεμονοδάσους υπάρχει η παρουσία του Βυζαντίου, η οποία περιστρέφεται κατεξοχήν γύρω από τον χριστιανισμό. Ο Παύλος εργάζεται σαν αρχιτέκτονας στη βυζαντινή εκκλησία στο Δαφνί, η οποία όμως του εμπνέει μονάχα αρχαιολογικό ενδιαφέρον (55). 8 Όταν αναφέρεται στον βανδαλισμό που υπέστη η τοιχογραφία του Παντοκράτορα δηλώνει: Δεν μπορώ να προσωποποιήσω έτσι το Θεό μου συνοφρυωμένο κι εκδικητικό. Μέσα στο δεξί μάτι του Παντοκράτορα βρήκα μπηγμένη την αιχμή από ένα βέλος (55). Σε αντίθεση με τα μάτια του αγάλματος του Ηνίοχου τα οποία η Βίργκω νοιώθει καρφωμένα πάνω της, στα μάτια του Παντοκράτορα έχει καρφωθεί ένα βέλος από επίθεση Σαρακηνών. Στην περίπτωση του αρχαιοελληνικού αγάλματος έχουμε δηλαδή την εκπομπή βίαιης ενέργειας σε 7 Σεφέρης 2004: 223. Κίχλη Β Για μια ανάγνωση της σχέσης των βυζαντινών τεχνιτών της εκκλησίας με τις Στοές των Τεκτόνων βλ. Καστρινάκη 2010:

4 μεταφορικό επίπεδο και αντίθετα στην περίπτωση του Παντοκράτορα την πρόσληψη βίας σε κυριολεκτικό επίπεδο. Ο Παύλος δείχνει να αντικρίζει το Βυζάντιο με υποτιμητική ματιά. Ο ίδιος ο Παύλος αναγνωρίζει τον εαυτό του σαν μια περίπλοκη ψυχή Βυζαντινού (30) και πέρα από τη Βίργκω νοιώθει σκοτεινή έλξη για τη Λήδα που μεταφέρει μεσαιωνικές αναμνήσεις. Όμως σκέφτεται ότι η Λήδα μοιάζει με καλογριά του μεσαίωνα κυριεμένη από το σατανά. Θα πρεπε να τη βασανίσουν, να την κάψουν ζωντανή Πόσο διαφορετική από τις αγνές ιέρειες της Αφροδίτης (53). Ο σκοτεινός μεσαίωνας συμβολίζει τη σκοτεινή εκδοχή του έρωτα με τη Λήδα σε αντίθεση με το φως της αρχαιότητας. 9 Ο Παύλος δείχνει να προτιμά τη Βίργκω, μια αγνή ιέρεια της Αφροδίτης, έναντι της Λήδας, μιας καλόγριας του Μεσαίωνα. Στην τελευταία συνάντησή του με τη Λήδα τη βλέπει σαν ένα φάντασμα απ τα βάθη του παρελθόντος (141) και της ανακοινώνει ότι θεωρείται πια αρραβωνιασμένος. Τότε η ίδια αποφασίζει να αφιερωθεί στο Χριστό εκφράζοντας την πρόθεσή της με ερωτικές συνυποδηλώσεις: Παίρνω διαζύγιο απ τη ζωή. Κάπου ξέρω ένα μοναστήρι. Θα δοθώ στο γλυκύτατο Ιησού (142). Τελικά ο Παύλος δεν συνδέεται ούτε με την αρχαιοελληνική Βίργκω ούτε με τη μεσαιωνική Λήδα και επιλέγει τη φυγή από την Ελλάδα. Ενώ το ελληνικό παρελθόν στο Λεμονοδάσος καταλήγει ένα βάρος από το οποίο ο πρωταγωνιστής προσπαθεί να απαλλαγεί, στην Eroica θα αποτελέσει ένα καταφύγιο προς το οποίο οι ήρωες προστρέχουν. Η αφήγηση του ώριμου Παρασκευά πηγαίνει πίσω στον χρόνο καθώς θυμάται τα χρόνια της εφηβείας του, τα οποία ανακαλούν με τη σειρά τους αρχαιοελληνικούς μύθους και ιδεώδη. Τα δύο βασικά αρχαιοελληνικά ιδανικά στην Eroica είναι αυτά του ηρωισμού και του κάλλους. Τα παιδιά δεν επιδίδονται σε ηρωικές πράξεις εξαιτίας της ηλικίας τους και της ειρηνικής περιόδου που ζουν. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν ο Λοΐζος Τραβεζάνος, ο αρχηγός της παρέας, διοργανώνει επικήδειους αγώνες για τον θάνατο του φίλου του, Αντρέα, ανακαλεί συνειδητά τους αγώνες του Αχιλλέα για τον Πάτροκλο στην Ιλιάδα (Ραψωδία Ψ). 10 Από τη μία πλευρά οι αγώνες μπορεί να ερμηνευθούν ως παρωδία διότι ενώ στην Ιλιάδα γίνονται για τον Πάτροκλο που πεθαίνει ηρωικά στη μάχη, εδώ πραγματοποιούνται για τον αντιηρωικό θάνατο του Αντρέα. Όμως από την άλλη 9 Πασχάλης 2005: Για τη σχέση της Eroica με την Ιλιάδα βλ. Beaton 1985: 43-45, Mackridge 2003: λθ -μβ και Καλλίνης 2001:

5 πλευρά η σκηνή ενέχει τραγικότητα διότι τα παιδιά βρίσκουν καταφύγιο από τον θάνατο μέσα στους ιλιαδικούς αγώνες ( ήταν μια λύτρωση μέσα στο ισορροπημένο φως 77). 11 Οι γύφτοι που παρακολουθούν τους αγώνες έχουν ειρωνική στάση διότι δεν κατανοούν είτε τον μύθο είτε την τραγική κατάσταση των παιδιών ( χαμογελούσαν λίγο πικραμένα και σαν ειρωνικά για όλα τούτα που δεν ένιωθαν 12 75). Όμως όταν αρχίζουν να γελούν, ένας γέρος τους επαναφέρει στην τάξη δείχνοντας τον Λοΐζο (78). Η στάση του εσωτερικού κοινού ίσως να αντικατοπτρίζει αυτή του ανυποψίαστου αναγνώστη, όμως μέσα στο κείμενο απορρίπτεται η διακωμώδηση της σκηνής. Οι εκδηλώσεις που πραγματικά παρωδούνται είναι αυτές που προσεγγίζουν τον αρχαιοελληνικό κόσμο με στείρα και ρητορική μεγαλοστομία. Σε συζήτηση σχετικά με τον ηρωισμό ο Λοΐζος παρατηρεί: Είναι [=ο ηρωισμός] σαν ένας πόνος, μια πίκρα εδώ στο βάθος που λαχταράει κάτι. Και όταν ο Κλεόβουλος προσθέτει: Λοιπόν, το «ρήμασι» εκείνο; Ο Λοΐζος απαντά: Τι ρήμασι ξερήμασι! (25). O Λοΐζος αντιλαμβάνεται τον ηρωισμό σαν επώδυνη εσωτερική αναζήτηση απορρίπτοντας τον αρχαΐζοντα ορισμό του ηρωισμού που επιχειρεί να δώσει ο Κλεόβουλος, ανακαλώντας το επίγραμμα του Σιμωνίδη. Μάλιστα η επιλογή του ονόματος του Κλεόβουλου αποδεικνύεται ειρωνική καθώς το όνομά του σημαίνει αυτόν που επιθυμεί το κλέος, δηλαδή την ηρωική δόξα. Όμως δεν την αποκτά ποτέ. Μετά τη φυγή του Λοΐζου γίνεται ο αρχηγός της ομάδας αλλά δεν κερδίζει την αποδοχή των παιδιών, τα οποία εξακολουθούν να θαυμάζουν τον Λοΐζο. Σχετικά με το ιδανικό του κάλλους ισχύει ο ίδιος διαχωρισμός ανάμεσα στην εγκεφαλική και ουσιαστική προσέγγισή του. Ο γυμναστής συζητώντας με τον ώριμο Παρασκευά εκφράζεται με ρητορική μεγαλοστομία για το σώμα του Αντρέα: Η αρμονία χυνότανε στο κορμί του και κάλυπτε τους μυώνες μ έναν διάφανο πέπλο, έτσι που η δύναμή τους εκδηλωνότανε σε γραμμική απαλότητα και ρυθμική ευκινησία. Θα έλεγα σε μια μεστή, δυναμική νωχέλεια, κάτι σαν τρόπος δωρικός [ ] (4). Η υπερβολή της περιγραφής, η οποία ενέχει ερωτικούς υπαινιγμούς, προκαλεί την αντίδραση του αφηγητή που τη θεωρεί μια τόσο εκζητημένη φλυαρία. Αντίθετα, όταν τα παιδιά θα συμμετάσχουν στους αθλητικούς αγώνες που ανακαλούν την Ιλιάδα, τα σώματά τους ξεπερνούν τη μαλθακότητα των ιδεών και αντανακλούν 11 Ένα ενδιαφέρον παράλληλο αποτελεί ο Ελπήνορας στην Οδύσσεια (λ 75-78): μολονότι πεθαίνει αντιηρωικά από πτώση (όπως ο Αντρέας τραυματίζεται από πτώση), η επιθυμία του να αποκτήσει κλέος μέσα από τον τύμβο που ζητά να του στήσει ο Οδυσσέας δεν στερείται τραγικότητας. 12 Πολίτης 2003: 77. Οι αριθμοί των σελίδων παραπέμπουν σε αυτή την έκδοση. 5

6 διαχρονικό κάλλος και αρμονία: Τις στιγμές εκείνες παραμερίστηκε κάθε τι μεταβλητό, ιδέες και άλλα τέτοια μαλθακά φαινόμενα. Οι γραμμές, το σφρίγος, τα κορμιά, σήμαιναν κάτι σταθερό κι αιώνιο: την αγαλμάτινη αρμονία των θεών που θριαμβεύουν δίχως κόπο πάνω από ανθρώπινες κακομοιριές (74-75). Είναι ενδιαφέρον ότι ο αφηγητής υιοθετεί όμοιο λεξιλόγιο με αυτό του γυμναστή (απαλότητα-μαλθακά, γραμμική-γραμμές, κορμί-κορμιά, αρμονία-αγαλμάτινη αρμονία) εκφράζοντας όμως την ουσία του κάλλους έναντι μιας φλυαρίας για την ομορφιά. Έτσι αποκαλύπτεται η διαχρονικότητα που ξεπερνά τις εφήμερες ιστορικές στιγμές, σύμφωνα με την αντίληψη των μοντερνιστών για την υπερ-ιστορική φύση του μύθου. 13 Στο έργο Unzeitgemässe Betrachtungen o Νίτσε υποστηρίζει ότι ο ιστορικός χρόνος αφορά τα σύγχρονα θέματα, ενώ το υπερ-ιστορικό πνεύμα διαπερνά τον ιστορικό χρόνο. 14 Ή αλλιώς, όπως παρατήρησε ο Eliot για τον Οδυσσέα του Joyce, ο μύθος δίνει σχήμα στην αναρχία της σύγχρονης ιστορίας. 15 Όπως τα αρχαιοελληνικά ιδανικά αποκαλύπτουν το διαχρονικό και αιώνιο στην Eroica, η βυζαντινή κληρονομιά προσφέρει σταθερότητα μέσα σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται δραματικά για τους εφήβους. Μέσα στην εκκλησία ( ) ο Λοΐζος αφομοιώνεται στον ιερό χώρο: Το κεφάλι τούτο που ανασηκώνεται γαλήνια προς τον ουρανό, η αγνή φωνή που επικαλούσε, το μάτι που εκλιπαρεί, άδολο και υγρό ήτανε του Λοΐζου. Δεν ήταν του Λοΐζου όπως τον ξέραμε. Μπροστά στον όγκο του αναλόγιου η σπαθωτή κατατομή του ορθώνουταν αγγελική, σαν εξαϋλωμένη (130). Ο Λοΐζος, που συνήθως εξαπολύει πολεμικές κραυγές και χλιμιντρίζει σαν άλογο, στο μνημόσυνο για τη μητέρα του αποκτά αγνή φωνή και αγγελική όψη. Προηγουμένως, μετά τον θάνατο του Αντρέα είχαν προσφέρει λύτρωση οι ταφικοί αγώνες της Ιλιάδας. Επομένως τόσο η αρχαιοελληνική όσο και η χριστιανική παράδοση προσφέρουν παρηγοριά στους εφήβους ενώ έρχονται αντιμέτωποι με τον θάνατο. Δίπλα στη χριστιανική βρίσκεται η λαϊκή, δημοτική παράδοση. Υπάρχουν απηχήσεις του δημοτικού τραγουδιού τόσο σε επίπεδο τεχνικής όσο και θέματος. Στο κείμενο της Eroica εντοπίζονται διάσπαρτες ιαμβικές μετρικές μονάδες. 16 Η σκηνή της εκκλησίας είναι χαρακτηριστική διότι συγκροτείται σχεδόν αποκλειστικά από 13 Bell 2008: Nietzsche 1983: Eliot 1975: Το 1938 ο Καραντώνης αναφέρεται επιγραμματικά στην ύπαρξη δεκαπεντασύλλαβων στην Eroica. Βλ. Κρίσεις για την Eroica στον τόμο Πολίτης 2003:

7 φράσεις βασισμένες στο ιαμβικό μέτρο του δημοτικού τραγουδιού. Για παράδειγμα απαντώνται δεκαπεντασύλλαβοι: αν δεν παραδεχότανε να μπει στην εκκλησία, η εκκλησία ήταν βυθισμένη σ ένα θάμπος, αυτά που τώρ ακόμη, εδώ, μέσα στην εκκλησία, ορθώνουταν αγγελική, σαν εξαϋλωμένη. Σε οκτασύλλαβο συναντάμε τα εξής παραδείγματα: είμαστε στη σαρακοστή, ακούσαμε τις Κυριακές, να πάμε στον εσπερινό, σχεδόν μπροστά στο νάρθηκα, μόνο το φως των καντηλιών, το σύννεφο του θυμιατού, και τάκλεινε σ ένα κουτί, αυτός κι ο διάκος ήτανε, σιγά-σιγά μας έπιανε, κουδούνιζε το θυμιατό, μια μέρα θ ανοιγότανε, εισάκουσόν μου, Κύριε, δε γίνεται, δε γίνεται, κι εμείς εδώ σε μια γωνιά. Επιπλέον σε επτασύλλαβο απαντώνται οι εξής φράσεις: αρμόνιο και να ψέλνουν, μαζί μας με το ζόρι, της Άγιας Ακομίνας, μουντό, σαν από βάθος, μια τέτοια επιθυμία, αλάφρωσε η καρδιά μας, μείνανε πίσω-πίσω, δεν ήταν αναμμένοι, μπρος στο προσκυνητάριο, στα πλαγινά στασίδια, μαντηλοφορεμένη, σταξίματα στον τζίγκο, Δευτέρα Παρουσία, ερχότανε στο νου μας, δίχως τη θέλησή μας, ποτέ πια στη ζωή μας, γυρίσαμε να δούμε, ήτανε του Λοΐζου, δεν ήταν του Λοΐζου. Το κοινό χαρακτηριστικό των παραπάνω φράσεων είναι ότι σχετίζονται με τη χριστιανική θρησκεία: είτε αναφέρονται στο τελετουργικό της χριστιανικής παράδοσης, είτε στα αρχιτεκτονικά στοιχεία της εκκλησίας, είτε στις αντιδράσεις των παιδιών σε σχέση με το μυστήριο. Η έκφραση αυτών των ιδεών σε ιαμβικό μετρικό σύστημα τονίζει την παρουσία της δημοτικής παράδοσης. Παράλληλα υποδηλώνει ότι όπως ο Λοΐζος και τα παιδιά αλλάζουν συμπεριφορά και μορφή μέσα στην εκκλησία, έτσι και το ίδιο το κείμενο τείνει να αλλάξει μορφή και από πεζό κείμενο να αποκτήσει ποιητικές διαστάσεις ενσωματώνοντας μετρικές μονάδες. Μορφή και περιεχόμενο βρίσκονται λοιπόν σε αρμονία. Υπάρχουν ακόμη διακειμενικές σχέσεις με δημοτικά τραγούδια σε θεματικό επίπεδο. Μέσα στην εκκλησία ο αφηγητής οραματίζεται μια υπερβατική στιγμή κατά την οποία ακούγεται μια φωνή από τον ουρανό: Μια μέρα θ ανοιγότανε οι ουρανοί και θ ακουγόταν μια φωνή από ψηλά (130). Στο δημοτικό τραγούδι Της Αγίας Σοφίας ακούγεται μέσα στην εκκλησία μια φωνή από τον ουρανό φέρνοντας τα νέα της πτώσης της Πόλης: φωνή τους ήρθε εξ ουρανού κι απ αρχαγγέλου στόμα Ν. Γ. Πολίτης 1925: 5. 7

8 Και στα δύο κείμενα έχουμε μια θεϊκή επιφάνεια που στην Eroica προσφέρει παρηγοριά για την απώλεια της μητέρας και στο τραγούδι Της Αγίας Σοφίας για την πτώση της Πόλης. Επίσης η θεϊκή φωνή δίνει ελπίδα: στη μεν Eroica για ανάσταση στη Δευτέρα Παρουσία, στο δε δημοτικό τραγούδι για την ανάκτηση της Πόλης. Το τέμπλο της Αγίας Ακομίνας το είχε συλλογιστεί προηγουμένως ο αφηγητής όταν ο τραυματισμένος Αντρέας βρισκόταν στο ιατρείο. Πάνω από τον Αντρέα ένας ξανθός αρχάγγελος με ορθάνοιχτα φτερά ζυγιάζει τον αιθέρα κραδαίνοντας αστραφτερή ρομφαία (16). Η εικόνα του αγγέλου που κρατά το σπαθί πάνω από τον ξαπλωμένο τραυματία θυμίζει τον Μαρμαρωμένο βασιλιά : θα κατεβή ο άγγελος ς τη σπηλιά και θα τον ξεμαρμαρώση, και θα του δώση ς το χέρι πάλι το σπαθί, που είχε ς τη μάχη. 18 Όμως ενώ στο δημοτικό τραγούδι ο άγγελος σηματοδοτεί την αναγέννηση του Βασιλιά Παλαιολόγου, στην Eroica υποδηλώνει τον επερχόμενο θάνατο του Αντρέα. Είναι ενδιαφέρον ότι η σκηνή της εκκλησίας στην Eroica έχει συντεθεί από στοιχεία όμοια με τη σκηνή της εκκλησίας στο Δαφνί στο Λεμονοδάσος, που όμως έχουν διαφορετική λειτουργία. Πιο συγκεκριμένα στο Λεμονοδάσος το χρώμα του χρυσού και του μαύρου διαμορφώνουν μια εντυπωσιακή εικόνα: [η εκκλησία] κάλυκας χρυσός ανάμεσα σε δυο σβησμένες μαύρες λαμπάδες (60), ενώ στην Eroica η παρουσία του μαύρου και η έλλειψη του χρυσού υποδηλώνουν την ταπεινή στάση των ιερέων: αυτός [ο παπάς] κι ο διάκος ήτανε στα μαύρα, τίποτα χρυσό (130). Στο Λεμονοδάσος η βύθιση της εκκλησίας προκαλεί τρόμο: [οι κολόνες] δίνουν την εντύπωση πως χώνουνται κάθε στιγμή και πιο βαθιά, πως δε θ αργήσει να καταπιεί ολόκληρο το χτίριο η γη. Φωνάζουμε βοήθεια καθώς βουλιάζουν (60). Αντίθετα στην Eroica η βύθιση δημιουργεί υποβλητική ατμόσφαιρα για τη σωτηρία των πιστών: Σιγά-σιγά μας έπιανε η βύθιση. Βέβαια όλα τούτα ήταν ιερά, γινόταν για τη σωτηρία μας (130). Η βύθιση, ο θάνατος και το σκοτάδι καθιστούν τη σκηνή στην εκκλησία στο Λεμονοδάσος μια κάθοδο στον Άδη, ένα υποβλητικό περιβάλλον που βοηθά στη συμμετοχή στο μυστήριο. Μέσα από τις διαφορές στις όμοιες σκηνές της εκκλησίας αναδεικνύεται η στροφή προς τον λαϊκό και χριστιανικό πολιτισμό στην Eroica. Πέρα από την αρχαία Ελλάδα και το Βυζάντιο ο τρίτος πολιτισμικός πυρήνας που διαμορφώνει την νεοελληνική ταυτότητα στα δύο μυθιστορήματα είναι η 19 ενώ στην Eroica δημιουργούν 18 Ν. Γ. Πολίτης 1965: Πασχάλης 2005:

9 Ευρώπη. Η τοποθέτηση της πλοκής στα 1929 επιτρέπει την απεικόνιση του ευρωπαϊκού μοντερνισμού στη σύγχρονη Ελλάδα με τους νέους που οδηγούν αμάξια, ακούν τζαζ, πίνουν κοκτέιλ και μιλούν με ευχέρεια ξένες γλώσσες. Ο μοντερνισμός αποτελεί γενικότερα μια στάση ζωής που χαρακτηρίζεται από άνοιγμα σε νέους ορίζοντες και εξύμνηση της αλλαγής και των τεχνολογικών επιτευγμάτων. 20 Η εξύμνηση της μηχανής στο Λεμονοδάσος από τον Παύλο είναι ενδεικτική του μοντερνισμού και ειδικότερα του φουτουρισμού: Μόλις μπορώ και συγκρατώ τη μηχανή που ορμάει μεθυσμένη από καθαρό αέρα [ ] Παντού τριγύρω μας οι ανεμώνες, το άλικο αίμα του Άδωνι. Άδωνι, Άδωνι, Ίακχε, Βάκχε (59). Νοιώθοντας την ορμή του ανέμου πάνω στη μηχανή η σκέψη του Παύλου οδηγείται συνειρμικά στην ανεμώνη, που συνδέεται με τον άνεμο. Σύμφωνα με τον μύθο (Οβίδιος Μεταμορφώσεις ) η κόκκινη ανεμώνη φυτρώνει εκεί όπου είχε χυθεί το κόκκινο αίμα του Άδωνη. 21 Το άλικο αίμα, που θυμίζει κρασί, παραπέμπει στον Ίακχο-Βάκχο, τον θεό του κρασιού. Έτσι η σκέψη του Παύλου οδηγείται από τη μέθη της προσωποποιημένης μηχανής στον Βάκχο συνδέοντας τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό με τον αρχαιοελληνικό κόσμο. Αυτή η σύνθεση έρχεται σε αντίθεση με την περίφημη φράση του Marinetti στο πρώτο μανιφέστο του φουτουρισμού (1909) ότι ένα βρυχώμενο αυτοκίνητο που μοιάζει να τρέχει πάνω σε πολυβόλο είναι πιο όμορφο από τη Νίκη της Σαμοθράκης. 22 Ο μοντερνισμός του Λεμονοδάσους δεν έρχεται σε ριζική ρήξη με τον αρχαίο κόσμο, όπως ο Marinetti. Ο ίδιος ο συγγραφέας είχε το ψευδώνυμο Κοσμάς Πολίτης που παραπέμπει στον κοσμοπολιτισμό. Ο πρωταγωνιστής του Λεμονοδάσους από τη μια πλευρά έχει κοσμοπολίτικη συμπεριφορά όμως από την άλλη έχει επιστρέψει στην Ελλάδα μετά από σπουδές στο Παρίσι όπου διαπίστωσε πως λείπει από τη Δύση το μέτρο και η ηρεμία (14).Η αμφιθυμία με την οποία ο Παύλος αντικρίζει τη Βίργκω, που εκτός από ελληνική έχει και βελγική καταγωγή, είναι ενδεικτική της σχέσης του με την Ευρώπη. Ένα από τα πρώτα στοιχεία που παρατηρεί κατά τη γνωριμία τους είναι ότι η Βίργκω προσεγγίζει την Ελλάδα όπως ένας ξένος επισκέπτης καθώς διαβάζει τον τουριστικό οδηγό του Karl Baedeker: Πώς, τολμά να με κοροϊδεύει αυτό το κοριτσόπουλο με τον Baedeker στο χέρι; Της έδειξα με το μάτι το βιβλίο που κρατούσε ακόμη ανοιχτό: 20 Childs 2008: Επιπλέον ίσως στη σχέση της Αφροδίτης με τον Άδωνη που πεθαίνει νέος αφότου τον σκοτώνει ένας αγριόχοιρος, υφέρπει η σχέση της Βίργκως, που θυμίζει ιέρεια της Αφροδίτης (20, 53), με τον Παύλο που σκοτώνεται νέος μετά από ατύχημα όπου εμπλέκεται επίσης ένα ζώο, το άλογό του. 22 Βλ. Apollonio 2009: 21. 9

10 -Μάθατε απ έξω το μάθημά σας; (18, 19). Ο Παύλος εκφράζει μια ειρωνεία για την επιφανειακή γνώση της Ελλάδας μέσα από τον πολυτελή ευρωπαϊκό οδηγό του Baedeker ανάλογη με αυτή στο αδημοσίευτο ποίημα «Ακρόπολη» (1933) του Νικόλα Κάλας: πηδά [η χορεύτρια] ανάμεσα σε κολόνες τοποθετημένες φανταστικά από ποιητή μεγαλόπνοο πολύ τον Χερ Καρλ Μπέντεκερ. Στο Λεμονοδάσος το βιβλίο του Baedeker μειώνεται σε ένα εγχειρίδιο προς απομνημόνευση, ενώ ο Κάλας εξυψώνει σαρκαστικά τον Baedeker χαρακτηρίζοντάς τον ποιητή. Επιπλέον ο Παύλος και η Λήδα (37) προσδίδουν στη Βίργκω το επίθετο βάρβαρη. Στους Δελφούς ο Παύλος φαντάζεται τις Ερινύες να μολύνουν τα ιερά νερά της Κασταλίας Πηγής (18). Εδώ ο Πολίτης ίσως απηχεί τις Ευμενίδες του Αισχύλου όταν ο Απόλλωνας τις κατηγορεί ότι ως θεότητες του κάτω κόσμου με τη φυσική τους παρουσία μολύνουν το ιερό του (στίχοι 194-5). 23 Αργότερα η Βίργκω θυμάται το μολυσμένο νερό της πηγής και δηλώνει ότι θα δοκιμάσει να πιει μόνο μετά από αυτόν. Τότε ο Παύλος αντιδρά ως εξής: Δεν κρατήθηκα να μη γελάσω με αυτή τη βάρβαρη καχυποψία (26). Η Βίργκω επιδεικνύει βάρβαρη συμπεριφορά καταρχάς διότι δεν κατανοεί τον υπαινιγμό του μύθου εφόσον την ηθική μόλυνση την εκλαμβάνει ως κυριολεκτική. Επιπλέον στερείται ανθρωπιάς η πρότασή της να ρισκάρει ο Παύλος την υγεία του πίνοντας νερό που η ίδια θεωρεί μολυσμένο. Οι έννοιες του ξένου, του απολίτιστου και του μη ανθρώπινου τις οποίες ενέχει το επίθετο εμφανίζονται στις περιπτώσεις που η Βίργκω χαρακτηρίζεται βάρβαρη. Η εξωτερική σχέση της Βίργκως με την ελληνική γλώσσα δεν περνά απαρατήρητη από τον Παύλο: Ψάχνω να της κάνω ένα κομπλιμέντο.-τι ωραία που μιλάτε τα ελληνικά. Και όμως είστε ξένη (47). Παράλληλα ο Παύλος ενδιαφέρεται να γνωρίσει τον πολιτισμό της χώρας καταγωγής της: μου μιλά για τα δικά τους έθιμα, στο Βέλγιο, έπειτα έφερε την ομιλία σε ζητήματα οικογενειακά (ναι, αυτό είναι, μέχρι τρίτης και τέταρτης γενεάς) (79). Η ευρωπαϊκή ταυτότητα της Βίργκως είναι ένα κεντρικό στοιχείο της γοητείας της. Αυτό γίνεται εμφανές στη Σουμάτρα καθώς η γυναίκα που τελικά παντρεύεται ο Παύλος είναι όμοια με τη Βίργκω παρόλο 23 Για το μίασμα των Ερινύων στις Ευμενίδες του Αισχύλου βλ. Sommerstein 2000: 164, 171,

11 που την είχε εγκαταλείψει: α) ίδιο όνομα, β) ίδια εμφάνιση (καστανά μαλλιά, πράσινα μάτια) και γ) δυτικοευρωπαϊκή καταγωγή: η νέα Βίργκω είναι από την Αυστρία. Αρχικά ο Παύλος έρχεται από την Ευρώπη στην Ελλάδα και στο τέλος αποδρά στη Σουμάτρα που είναι αποφορτισμένη από ερείπια και αναμνήσεις. Όπως λέει ο ίδιος: θα φύγω για μια καλύτερη ζωή που θα κρατήσω ανέγγιχτη από αναμνήσεις (136). Στα τελευταία λόγια του Παύλου η ιδέα της φυγής ( ) παρουσιάζει αναλογίες με το ποίημα Η Πόλις (1910) του Καβάφη. Στην πρώτη στροφή το ομιλούν υποκείμενο εκφράζει την απόφαση μιας μελλοντικής φυγής: Θα πάγω σ άλλη γη 24. Με μια λεκτική απήχηση ο Παύλος δηλώνει: θα πάω σ άλλη γειτονιά (135). Η παρούσα αδιέξοδη κατάσταση συμβολίζεται μέσα από ερείπια τόσο στο ποίημα του Καβάφη: ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ, όσο και στο Λεμονοδάσος: φωτίζοντας τα ερείπια κάποιου ονείρου (131). Στο Η Πόλις το ομιλούν υποκείμενο παρομοιάζει την καρδιά του να έχει θαφτεί όπως ένας νεκρός: κ είν η καρδιά μου σαν νεκρός- θαμένη. Αντίστοιχα στο Λεμονοδάσος ο Παύλος φαντάζεται τον τάφο του: Πάνω στη δική μου πλάκα θα χαράξουνε απλά: «Παύλος Αποστόλου » (134) και μάλιστα η ανάγνωση της επιτάφιας πλάκας θυμίζει τα χαρακτηριστικά επιτάφια ποιήματα του Καβάφη όπως το Εν τω μηνί Αθύρ. Επιπλέον όπως στο Η Πόλις δεν υπάρχει πλοίο διαφυγής: δεν έχει πλοίο για σε, έτσι και ο Παύλος διαπιστώνει πως: δεν έχει πλοίο πια (131) και παίρνει μια μπενζίνα. Πέρα από τα κοινά σημεία στην έκφραση της πρόθεσης διαφυγής, η τύχη του Παύλου φαίνεται να επιβεβαιώνει τη δεύτερη στροφή του ποιήματος: Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κώχη τούτη τη μικρή, σ όλη την γη την χάλασες. Παρά την απομάκρυνσή του στη Σουμάτρα ο Παύλος φαίνεται να μεταφέρει εκεί την παλιά του ζωή καθώς βρίσκει μια νέα Βίργκω και γίνεται ιδιοκτήτης ενός νέου Άσπρου Γάτου, όνομα που παραπέμπει στο μαγαζί όπου έπινε με τη Βίργκω κοκτέιλ στον Πόρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τελικές προθέσεις του Παύλου μένουν σκοτεινές διότι το τέλος δεν γράφεται με τη φωνή του ίδιου αλλά με την ιστορία που αφηγείται ο ναυτικός. Ο ναυτικός τελειώνει την ιστορία με τη φράση το Θεό τον βρήκαν με το νου (149), που απαντάται εδώ δεύτερη φορά. Την πρώτη φορά όμοια κλείνει την αφήγηση ναυτικού (που μεταφέρει τον Παύλο στο σπίτι της Βίργκως), αποτελεί 24 Καβάφης 2004:

12 σχόλιο και πάλι για μια ερωτική ιστορία (του Δροσινού με την Ανθούλα) που όμοια οδηγεί στον τραγικό θάνατο του άντρα. Επίσης γίνεται αναφορά σε ένα εύρημα στα υπάρχοντα του νεκρού: όπως ο Παύλος είχε την αναγγελία του γάμου της Βίργκως, ο Δροσινός είχε μια φωτογραφία της Ανθούλας. Ο αφηγητής, η δομή, το περιεχόμενο και η τραγική κατάληξη συνδέουν τις δύο ιστορίες που ολοκληρώνονται με την ίδια φράση. Στο αρχικό τέλος που είχε δώσει ο Πολίτης, όπως δημοσιεύτηκε από τον Σαββίδη, δεν υπήρχε η φράση τον Θεό τον βρήκαν με το νου ούτε η μορφή του ναυτικού. 25 Η προσθήκη της φράσης είναι σημαντική. Ο Παύλος αμέσως μετά την πρώτη εκφώνησή της, διστάζει να πιστέψει μια ιστορία που βρέθηκε με το νου θεωρώντας την μιαν αλλόκοτη και απίθανη ιστορία και προϊόν νησιώτικης φαντασίας (43-44). 26 Με την επανάληψη της ίδιας φράσης ίσως ο Πολίτης να υπαινίσσεται ότι και ο αναγνώστης πρέπει να είναι κριτικός απέναντι στην ιστορία του τέλους του Παύλου. Επομένως μένει ανοιχτό αν ο Παύλος αυτοκτόνησε ή αν ο θάνατός του ήταν μόνο ατύχημα όπως εξάλλου και η προηγούμενη πτώση του από το άλογο ( ). Σύμφωνα με την πρώτη ερμηνεία δεν μπόρεσε να ξεφύγει από το παρελθόν και αυτοκτόνησε, ενώ σύμφωνα με τη δεύτερη υποκατέστησε στην Ανατολή το ελληνικό ( Άσπρος Γάτος ) και το ευρωπαϊκό (Βίργκω) κομμάτι της ζωής του και ο θάνατός του ήταν τυχαίος. Στην Eroica οι χαρακτήρες και ο αφηγητής αναφέρουν διακειμενικά αποσπάσματα από ευρωπαϊκά λογοτεχνικά έργα ή μουσικά κομμάτια και λένε φράσεις σε ξένες γλώσσες. 27 Όμως η πρόσληψη της Ευρώπης σε ιδεολογικό επίπεδο μεταβάλλεται μέσα στα διαφορετικά χρονικά επίπεδα. Στην αρχή του αφηγηματικού χρόνου, που τοποθετείται περίπου στα 1910, 28 οι χαρακτήρες απολαμβάνουν να επιδεικνύουν ευρωπαϊκή συμπεριφορά. Για παράδειγμα η θεία Βερενίκη ζητά από τον Αλέκο και τον Παρασκευά να διαφημίσουν το λαϊκό πανηγύρι της Δευκάλειας χρησιμοποιώντας γαλλικές φράσεις: -Θάχει πολύ couleur locale, να πείτε (112). Όμως δυσκολεύονται να θυμηθούν τη φράση και ο αφηγητής σημειώνει ειρωνικά: χανότανε η ευκαιρία για μια σπουδαία γαλλικούρα. Η παραφωνία ανάμεσα στον επαρχιακό χαρακτήρα του πανηγυριού και στην ξενόγλωσση αναγγελία του μαρτυρεί την έλλειψη αφομοίωσης της ευρωπαϊκής κουλτούρας. Μία ακόμη κωμική 25 Σαββίδης 1985: Και στην Eroica οι ναυτικοί παρουσιάζονται αφερέγγυοι: Η ιστορία του βαρκάρη ήταν πολύ αβέβαιη (182). 27 Για τη διακειμενικότητα στην Eroica βλ. Mackridge 1999: Mackridge 2003: λζ -λθ. Για τις χρονικές σχέσεις βλ. Παπαρούση 1999:

13 περίπτωση αποτελεί η κυρία Χατζάκου, η οποία μιλά ελληνικά με αγγλική προφορά από τότε που όχι η ίδια, αλλά ο αδελφός της επέστρεψε από το Λονδίνο: Είναι μεγάλο γόουρι το ποουλάκι (180). Σε αντίθεση με τον Παύλο στο Λεμονοδάσος που γνωρίζει γαλλικά διότι μόλις επέστρεψε από τις σπουδές του στο Παρίσι, στην Eroica υπάρχει μια απομνημόνευση -όχι πάντα επιτυχής- ξένων φράσεων. Η Ευρώπη αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού αλλά όμως και κάτι ξένο. Προς το τέλος της ιστορίας τα παιδιά αρχίζουν να κατανοούν τον επίπλαστο χαρακτήρα του ευρωπαϊκού τους προσανατολισμού. Μετά τη φυγή του Λοΐζου ο νεαρός Παρασκευάς παρηγορεί τη Μόνικα στα γαλλικά: Ne te fais pas de mauvais sang, mon cœur (178) και ο ώριμος Παρασκευάς ως αφηγητής προσθέτει: Μα τώρα πια η Μόνικα δε διασκέδαζε με τέτοιες σαχλαμάρες. Αυτό που ανέφερε ο Κοσμάς Πολίτης σε συνέντευξή του για τα παιδικά του χρόνια στη Σμύρνη ταιριάζει στα παιδιά της Eroica: Ήμαστε Έλληνες -αλλά οι γονείς-μας μας έβαζαν να μάθουμε αρκετές γλώσσες, κι έτσι τα γούστα μας κι οι ιδέες μας ήταν κάπως παρδαλά. 29 Άρα ο νεαρός Παρασκευάς απολαμβάνει να επιδεικνύει ευρωπαϊκά γούστα και ιδέες, ο ώριμος αφηγητής Παρασκευάς τα βλέπει με ειρωνική ματιά και ο Παρασκευάς (Πάρις) Ταβελούδης, ο συγγραφέας, σημειώνει την συγκεχυμένη ταυτότητα που διαμορφώνουν. Η αδυναμία εναρμονισμού με την Ευρώπη αντικατοπτρίζεται στην τύχη της Μόνικας, που από την αρχή τονίζεται η ιταλική της καταγωγή. Όπως ο Παύλος αναφέρεται στα ελληνικά της Βίργκως, τα παιδιά παρατηρούν την προφορά της Μόνικας. Όμως η ίδια γίνεται αντικείμενο χλευασμού: -Εγκώ ντεν έκει περικεφαλαία, της αποκρίθηκε. Το αίμα της ανέβηκε στο πρόσωπο. Γιατί με κοροϊδεύεις; Μιλώ πολύ καλά τα ελληνικά (8). στην Ελλάδα η Μόνικα νοιώθει ξένη (173) και επιθυμεί να φύγει ( να φύγω 173, Αχ, να φύγω, να φύγω 178). Ίσως μάλιστα δεν είναι τυχαίο ότι ελκύεται από τον Λοΐζο, που έχει ξενική καταγωγή και συγκεκριμένα από την Ιταλία, όπως και αυτή, νοιώθει μόνος του και τελικά επιλέγει και αυτός τη φυγή από την Ελλάδα. Από την άλλη πλευρά και οι Έλληνες βλέπουν τη Μόνικα σαν ξένη. Προκειμένου να πείσει τον Αλέκο να αποστασιοποιηθεί από τη Μόνικα η θεία Φίλις αναφέρεται στη διαφορετική κουλτούρα της: Έχουν διαφορετικές ιδέες αυτοί οι 30 Παρά τα δέκα χρόνια διαμονής 29 Συνεντεύξεις στον τόμο Πολίτης 2003: Ο Πιερ δεν γίνεται μόνο αντικείμενο χλευασμού αλλά και εχθρότητας καθώς ενώ είναι Έλληνας είναι μαθητής στο γαλλικό σχολείο. 13

14 άνθρωποι (95), Θεέ μου, πώς μπορούν να συνεννοηθούν μ αυτούς τους -Να, βλέπεις, έχουν διαφορετικές συνήθειες, μετάλλια της εκκλησίας και κάτι τέτοια που δεν τα συνηθίζομε (95). Ενώ ο Παύλος στο Λεμονοδάσος ενδιαφέρεται να μάθει τα ξένα έθιμα από τη Βίργκω, η θεία Φίλις τα απορρίπτει και τα φοβάται. Ίσως οι φόβοι να επιβεβαιώνονται μετά το θάνατο του Αλέκου για τον οποίο η Μόνικα θεωρείται υπεύθυνη (157) και τελικά οδηγεί στην απομάκρυνσή της από την Ελλάδα, που χαρακτηρίζεται ως φυγή (179). Η αδυναμία της να γίνει αποδεκτή και να ενσωματωθεί στην ελληνική κοινωνία δείχνει την ασυμβατότητα της Ελλάδας με εκπροσώπους διαφορετικών ιδεών, θρησκειών και πολιτισμών. Από το Λεμονοδάσος λοιπόν έως την Eroica έχουμε μια στροφή ως προς τον τρόπο ζωής και την ιδεολογία των ηρώων από τη μοντερνιστική φυγή στην Ανατολή προς την ελληνική παράδοση. Την ίδια περίοδο ο Μεταξάς κατασκευάζει την προπαγάνδα για τον Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό, καλεί τους συγγραφείς να γράφουν για το ελληνικό παρελθόν, οργανώνει παρελάσεις της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας και στήνει μια σπαρτιάτικη αντίληψη περί πειθαρχίας. Ο Πολίτης φαίνεται να ασκεί έμμεσα σάτιρα και κριτική στο καθεστώς του Μεταξά. Στις λίγες αναφορές στο παρόν, όπως στην αρχή του τέταρτου κεφαλαίου της Eroica (69-70), αποτυπώνεται έμμεσα (λόγω της λογοκρισίας) απογοήτευση για το ελληνικό κράτος που έχει γίνει βασίλειο σιωπής και αναισθησίας με έναν ηγέτη που είναι κάκτος σε θρόνο κατέχοντας πλαστικά αξιώματα όπου οι Έλληνες τριγυρνούν μάταια λέγοντας αθώα λόγια και φαφλατισμούς. 31 Η παρέλαση με την οποία ξεκινά το μυθιστόρημα ( Εμπρός, μαρς 1), τα πολεμικά παιχνίδια, και η ειρωνική μίμηση της Ιλιάδας μπορεί να απηχούν τις παρελάσεις της ΕΟΝ και την προπαγάνδα ασκώντας σάτιρα στο κλίμα της εποχής. Ο Πολίτης αντιπροτείνει μια διάκριση ανάμεσα σε μια ουσιαστική ανάκληση του παρελθόντος που δίνει παρηγοριά και σε μια ρητορική, κούφια προσέγγιση του παρελθόντος, όπως αποτυπώνεται στη μεγαλοστομία του γυμναστή και του Κλεόβουλου αλλά απορρίπτεται από τον αφηγητή και τον Λοΐζο. Επομένως δεν πρόκειται για έναν απλό ευαγγελισμό μιας ηθογραφικής στροφής στο ελληνικό παρελθόν αλλά μία αντιπρόταση στο κλίμα που δημιουργείται μετά την άνοδο του Μεταξά στην εξουσία. Η διάκριση ανάμεσα στο ουσιαστικό και στο κούφιο και επίσης η ειρωνική ματιά καθιστά την προβληματική του Πολίτη για το ελληνικό 31 Η συγγραφή της Eroica συμπίπτει χρονικά με το καθεστώς του Μεταξά καθώς γράφτηκε επί των πιεστηρίων των Νέων Γραμμάτων σύμφωνα με τον Πολίτη (Πολίτης 2003: 208). Βλ. Σταυροπούλου 1989:

15 παρελθόν πιο σύνθετη από αυτή του Πρεβελάκη στο Χρονικό μιας πολιτείας και του Μυριβήλη στο Ο Βασίλης ο Αρβανίτης. Σε αυτά τα συμφραζόμενα ο τίτλος Eroica αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Είναι γνωστό ότι ο Beethoven είχε αρχικά αφιερώσει την τρίτη συμφωνία στον Ναπολέοντα με τον τίτλο Bonaparte αλλά άλλαξε τον τίτλο σε Sinfonia Eroica απογοητευμένος από την αυτοανακήρυξή του ως αυτοκράτορα. 32 Αντίστοιχα ο τίτλος Eroica του Πολίτη θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως πράξη αντίδρασης στο καθεστώς Μεταξά χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι και ο Πολίτης είχε αρχικά θετική στάση απέναντι στον Μεταξά. Έτσι όπως η Eroica του Beethoven αποτελεί ένα αφιέρωμα στον ηρωισμό χωρίς ήρωα, έτσι και την Eroica του Πολίτη διατρέχει η ιδέα του ηρωισμού παρόλο που δεν υπάρχουν αληθινοί ήρωες μέσα σε αυτή. Επιλογικά, στο Λεμονοδάσος ο πρωταγωνιστής αναζητά ταυτότητα μέσα από ταξίδια στην Ευρώπη, την Ελλάδα και την Ανατολή και στην Eroica οι έφηβοι διαμορφώνουν ενήλικη ταυτότητα κατά τη διάρκεια παιχνιδιών. Οι κύριοι πολιτισμικοί πυρήνες διαμόρφωσης ταυτότητας είναι η αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο και η Ευρώπη και η παρουσία τους εντοπίζεται τόσο στον πνευματικό πολιτισμό (προφορική και γραπτή γλώσσα, θρησκεία, έθιμα, μύθος, ιδανικά), όσο και στον υλικό πολιτισμό (ερείπια, εκκλησίες, τεχνολογικά επιτεύγματα). Στο Λεμονοδάσος το παρελθόν αναχαιτίζει τη δράση για ένα δημιουργικό παρόν ή μέλλον παρόλο που το παρόν παρουσιάζεται εύρωστο μέσα από τη ματιά του μοντερνισμού. Στην Eroica το παρόν σκιαγραφείται ασθματικό και προβληματικό με υπόνοιες στην Ελλάδα του Μεταξά και η επιστροφή στο παρελθόν αποτελεί ένα είδος καταφύγιου. Συνεπώς κατά την άποψη του Πολίτη η ελληνική ταυτότητα συντίθεται από ίδια πολιτισμικά υλικά μέσα στο χρόνο όμως στην πορεία του η ταυτότητα μεταβάλλεται όπως αλλάζουν οι ιστορικές συνθήκες. 32 Hamburger 1960:

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Apollonio U. επιμ. (2009), Futurist Manifestos, London: Tate publishing. Beaton R. (1985), Myth and Text: Readings in the Modern Greek Novel, BMGS 9, (2004), An Introduction to Modern Greek Literature, Second Edition Revised and Expanded, Oxford: Oxford University Press. Bell M. (2008), The Metaphysics of Modernism, M. Levenson (επιμ.) The Cambridge Companion to Modernism, Cambridge: Cambridge University Press. Childs B. (2008), Modernism, London-New York: Routledge. Eliot T. S. (1975), Selected Prose, London: Faber and Faber. Hamburger M. (1960), Beethoven: Letters, Journals, and Conversations, New York: Anchor Books. Mackridge P. (1999), Παραθέματα, Παρωδία, Λογοκλοπή και Διακειμενικότητα στην Eroica του Κοσμά Πολίτη, Περίπλους 48, 66-78, Αφιέρωμα στον Κοσμά Πολίτη. (2003), Συμβολικές και Ειρωνικές Δομές στην Eroica, Εισαγωγή στον τόμο Κ. Πολίτης, Eroica, Αθήνα: Εστία (Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη). Nietzsche F. (1983), Untimely Meditations, Cambridge: Cambridge University Press. Sommerstein A. H. (2000), Αισχύλου Ευμενίδες Κριτική και Ερμηνευτική Έκδοση, Ν. Γεωργαντζόγλου (μετάφραση), Αθήνα: Καρδαμίτσα. Vitti M. (2000), Η Γενιά του Τριάντα. Ιδεολογία και Μορφή, Αθήνα: Ερμής, Νέα Έκδοση Επαυξημένη. Βαγενάς Ν. (1997), Ο Μύθος του Ελληνοκεντρισμού, Μοντερνισμός και Ελληνικότητα, Κείμενα των Νάσου βαγενά, Τάκη Καγιαλή, Μιχάλη Πιερή, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Καβάφης Κ. Π. (2004), Τα Ποιήματα ( ), τ. Α, Αθήνα: Ίκαρος, 9 η έκδοση. Καλλίνης Γ. (2001), Ο Μοντερνισμός ενός Κοσμοπολίτη. Στοιχεία και Τεχνικές του Μοντερνισμού στο Μεσοπολεμικό Μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη, Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Καστρινάκη Α. (2010), Επίμετρο στον τόμο Κ. Πολίτης, Λεμονοδάσος, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Παπαρούση Μ. (1999), Χρονικές Σχέσεις στην Eroica, Περίπλους 48, , Αφιέρωμα στον Κοσμά Πολίτη. 16

17 Πασχάλης Μ. (2005), Αρχαιογνωσία και Μυθιστόρημα. Από τον Λέανδρο στο Λεμονοδάσος, Σ. Κακλαμάνης-Μ. Πασχάλης (επιμ.) Η Πρόσληψη της Αρχαιότητας στο Βυζαντινό και Νεοελληνικό Μυθιστόρημα, Αθήνα: Στιγμή, Πολίτης Κ. (1990), Λεμονοδάσος, Αθήνα: Ύψιλον. (2003), Eroica, P. Mackridge (επιμ.), Αθήνα: Εστία (Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη). (2010), Λεμονοδάσος, Α. Καστρινάκη (επιμ.), Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Πολίτης Ν. Γ. (1925), Εκλογαί από τα Τραγούδια του Ελληνικού Λαού, Αθήνα: Εστία, 2 η έκδοση. (1965), Μελέται περί του Βίου και της Γλώσσης του Ελληνικού Λαού. Παραδόσεις, τ. Α, Αθήνα: Εργάνη. Σαββίδης Γ. Π. (1985), Δύο στοιχεία για ένα φιλολογικό μνημόσυνο. (Συμβολή στην υφολογική μελέτη του Κοσμά Πολίτη), Διαβάζω 116, 24-27, Αφιέρωμα στον Κοσμά Πολίτη. Σεφέρης Γ. (2004), Ποιήματα, Αθήνα: Ίκαρος, 21 η έκδοση. Σταυροπούλου Ε. (1989), Κ. Πολίτη, Eroica: «Επί του Πιεστηρίου», Η Λέξη 87, , Αφιέρωμα στον Κοσμά Πολίτη. Τζιόβας Δ. (1989), Οι Μεταμορφώσεις του Εθνισμού και το Ιδεολόγημα της Ελληνικότητας στο Μεσοπόλεμο, Αθήνα: Οδυσσέας. 17

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό.

Το μαγικό βιβλίο. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Το μαγικό βιβλίο Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια νεράιδα που πετώ στον ουρανό. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και είμαι μια γοργόνα μέσα στα καταγάλανα νερά. Σαν διαβάζω ένα βιβλίο λες και γίνομαι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Δέησις Η θάλασσα στα βάθη της πήρ έναν ναύτη. Η μάνα του, ανήξερη, πηαίνει κι ανάφτει στην Παναγιά μπροστά ένα ψηλό κερί

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ»

Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» Δάφνη Σουμάν: «Η ζωή της Σεχραζάτ» 12 ΣΕΠ 2016 10:30 πμ 3 ημέρες πριν Ακούστε το κείμενο της είδησης ΜΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ Επιμέλεια: Μαρία Σφυρόερα Η συγγραφή της «Σιωπής της Σεχραζάτ» είναι μυθιστόρημα

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

14η εβδομάδα Γίνε διάφανος η εβδομάδα Να τολμάς και πάλι και ξανά η εβδομάδα Κάθε αποτέλεσμα είναι καλό αποτέλεσμα...

14η εβδομάδα Γίνε διάφανος η εβδομάδα Να τολμάς και πάλι και ξανά η εβδομάδα Κάθε αποτέλεσμα είναι καλό αποτέλεσμα... Περιεχόμενα Εισαγωγή...13 Πώς να χρησιμοποιήσεις αυτό το βιβλίο...17 1η εβδομάδα Αφουγκράσου την πληροφόρηση...21 2η εβδομάδα Άδειασε το ποτήρι σου...23 3η εβδομάδα Η μοναξιά είναι ευλογία...25 4η εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α1. Τα βασικά θέµατα της Επτανησιακής σχολής είναι η φύση, η θρησκεία, η πατρίδα, η γυναίκα και ο έρωτας στην εξιδανικευµένη τους µορφή. Στο πρώτο απόσπασµα γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Νεωτερική παιδική ποίηση

Νεωτερική παιδική ποίηση Τα χαρακτηριστικά των ποιημάτων αυτής της κατηγορίας είναι τα παρακάτω: Είναι κυρίως ποιήματα, τα οποία, αν και γράφονται για παιδιά, αναφέρονται σε μια πραγματικότητα παιδική, η οποία όμως απογειώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων».

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». «Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Ένας απ τους σταυρωμένους κακούργους τον βλαστημούσε λέγοντας: «Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης Κώστια Κοντολέων - «Η λογοτεχνία στην Ελλάδα της κρίσης» Ο πολιτιστικός ιστότοπος Πολιτιστική Ατζέντα, διοργανώνει μια σειρά δημοσιεύσεων σε ζητήματα που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος.

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Eυριπίδη «Ελένη» Α επεισόδιο Α σκηνή στιχ.437-494494 καθηγήτρια:τσούτσα Σταυρούλα Διδακτικοί Στόχοι Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Να εµβαθύνουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία The Whole Cow Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία Σοφία Βόικου: Θέλω να δώσω στη γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αρμόζει μέσα από τα βιβλία μου Οι ήρωες της Σοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα