Εποχικότητα των φυσικοχημικών παραμέτρων εδάφους στο σύνολο των θέσεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "4.3.1. Εποχικότητα των φυσικοχημικών παραμέτρων εδάφους στο σύνολο των θέσεων"

Transcript

1 Εποχικότητα των φυσικοχημικών παραμέτρων εδάφους στο σύνολο των θέσεων H εποχική διακύμανση των χημικών παραμέτρων του εδάφους στις θέσεις των δειγματοληψιών των περιοχών μελέτης, που αντιστοιχούν στη διαδοχή των μονάδων βλάστησης από την παραλία μέχρι το εσωτερικό, σε θέσεις με υφάλμυρο και γλυκό νερό δίνεται στην Εικόνα α και τον Πίνακα α. Από τη σύγκριση και αξιολόγηση αυτών των αναλύσεων, καταλήγουμε στα ακόλουθα συμπεράσματα: Το ανθρακικό ασβέστιο παρουσιάζει υψηλότερες τιμές στις αμμώδεις περιοχές του Αχελώου (AD1-AD3) (38,2-46,2%), απ ό,τι στις αντίστοιχες της Στροφυλιάς (S1-S9) (18,9-40,3%). Οι αμμώδεις περιοχές της Βασιλικής (V4,V6) (7,1-11,3%) έχουν ακόμα μικρότερη περιεκτικότητα και από τον Αχελώο. Η αντίστοιχη περιεκτικότητα στις υγροτοπικές περιοχές, και στα αλίπεδα, παρουσιάζεται γενικά μεγαλύτερη στη Στροφυλιά (S11-S12) (14,3-25,2%) με χαμηλότερη τιμή στη θέση S13 (3,4-4,2%) και μικρότερη στον Αχελώο (Α1-Α4) (12,6-20,2%), ενώ τις υψηλότερες τιμές για τον Αχελώο παρουσιάζει η θέση Α5 (14,3-38,9%). Η εικόνα αυτή είναι παρόμοια και για τις τέσσερις εποχές. Η οργανική ουσία κυμαίνεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα στις αμμώδεις περιοχές του Αχελώου (AD1-AD3), από 0 έως 1,3%, της Στροφυλιάς (S1-S9), από 0,1 έως 1,9%, και της Βασιλικής (V4,V6), από 0,3 έως 1,9%. Στις υγροτοπικές περιοχές του Αχελώου (Α1-Α5), κυμαίνεται σε χαμηλά επίσης επίπεδα, από 0,6 έως 3,5%, και στη Στροφυλιά (S11-S13), από 1,2 έως 3,9%, ενώ στις υπόλοιπες θέσεις παρουσιάζεται με μικρές αυξομειώσεις σ όλη τη διάρκεια του έτους. Τα φτωχά σε οργανική ουσία εδάφη παρουσιάζουν χαμηλή εναλλακτική ικανότητα. Η ολική ποσότητα των κατιόντων που μπορούν να προσροφήσουν τα κολλοειδή του εδάφους και να συγκρατήσουν σε ανταλλάξιμη μορφή, ονομάζεται εναλλακτική ικανότητα κατιόντων και αυξάνεται, όταν αυξάνεται το ph του εδάφους, το οποίο αυξάνει τα αρνητικά φορτία των κολλοειδών και επομένως 99

2 την προσρόφηση κατιόντων. Αντιθέτως, η ελάττωση του ph αυξάνει τα θετικά φορτία και επομένως την προσρόφηση ανιόντων. Τα αλκαλικά εδάφη προσροφούν ΡΟ4 3-, εφ όσον είναι εφοδιασμένα σε οργανική ουσία, άρα η χαμηλή ποσότητα οργανικής ουσίας αποτελεί ισχυρό περιοριστικό παράγοντα ως προς την περιεκτικότητα του εδάφους σε θρεπτικά (Gang et al., 2006). Η περιεκτικότητα σε Ν στις αμμώδεις περιοχές του Αχελώου (AD1-AD3), παρουσιάζεται μεγαλύτερη το φθινόπωρο και την άνοιξη (0,02-0,12%), και χαμηλότερη το καλοκαίρι και το χειμώνα (0,01-0,04%). Στις αντίστοιχες περιοχές της Στροφυλιάς (S1-S7), η μεγαλύτερη περιεκτικότητα παρατηρείται το φθινόπωρο και την άνοιξη (0,025-0,04%), με εξαίρεση τη θέση S8 όπου οι υψηλότερες τιμές παρατηρούνται αντιθέτως το χειμώνα και το καλοκαίρι, και οι μικρότερες τιμές το καλοκαίρι και το χειμώνα για τις υπόλοιπες θέσεις δειγματοληψίας (0,005-0,025%). Οι υγροτοπικές περιοχές του Αχελώου (Α1-Α5) παρουσιάζουν μικρές διακυμάνσεις το φθινόπωρο και την άνοιξη, το χειμώνα οι τιμές είναι οι υψηλότερες (0,1-0,2%) και το καλοκαίρι οι χαμηλότερες (0,05-0,09%). Στις υγροτοπικές περιοχές της Στροφυλιάς (S11-S13), οι υψηλότερες τιμές παρουσιάζονται το φθινόπωρο και το χειμώνα (0,1-0,3%) ενώ μειωμένες εμφανίζονται την άνοιξη και το καλοκαίρι (0,07-0,15%). Ο Ρ στις αμμώδεις θέσεις εμφανίζεται σε ίχνη. Στις υγροτοπικές περιοχές παρουσιάζει μικρές εποχικές διακυμάνσεις. Στον Αχελώο στις θέσεις από Α1 μέχρι Α5 παίρνει τιμές από 1 μέχρι 1,52 mg/kg, ενώ στη Στροφυλιά στις θέσεις από S11 μέχρι S13 παίρνει τιμές από 0 μέχρι 29 mg/kg). Οι τιμές του Κ στα αμμώδη εδάφη του Αχελώου (AD1-AD3), της Στροφυλιάς (S1-S9) και της Βασιλικής (V4, V6) είναι εξαιρετικά χαμηλές. Στις υγροτοπικές περιοχές παρουσιάζεται σε μικρές περιεκτικότητες με ελαφρές διακυμάνσεις σε Αχελώο (Α1-Α5) και Στροφυλιά (S11-S13). 100

3 ec ph h k p n c cac S13a S12a S11a S9a S8a S7a S6a S5a S4a S3a S2a S1a V6a V4a A5a A4a A3a A1a AD3a AD2a AD1a S13b S12b S11b S9b S8b S7b S6b S5b S4b S3b S2b S1b V6b V4b Á5b Á4b A3b A1b AD3b AD2b AD1b S13c S12c S11c S9c S8c S7c S6c S5c S4c S3c S2c S1c V6c V4c A5c A4c A3c A1c AD3c AD2c AD1c S13d S12d S11d S9d S8d S7d S6d S5d S4d S3d S2d S1d V6d V4d Á5d Á4d Á3d Á1d AD3d AD2d AD1d Εικ α. Εποχική διακύμανση των εδαφικών παραμέτρων στις περιοχές μελέτης. Α: Αχελώος, S: Στροφυλιά, V: Βασιλική. ΕC: Αγωγιμότητα (ms/cm), h: Υγρασία (%), K: Κάλιο (mg/l), P: Φωσφορικά (mg/l), Ν: νιτρικά, νιτρώδη (mg/l), C: οργανική ουσία (%), CaCO3 (mg/l). (a: φθινόπωρο 2003, b: χειμώνας 2004, c: άνοιξη 2004, d: καλοκαίρι 2004) 101

4 Πίνακας α. Στατιστικές παράμετροι των εδαφικών δειγμάτων των περιοχών Αχελώου Βασιλικής και Στροφυλιάς Αχελώος & Βασιλική Χημ.παράμετροι CaCO 3 (mg/l) C (%) N(mg/l) P(mg/l) K(mg/l) H (%) ph EC(mS/cm) Αριθμός δειγμάτων Ελάχιστη 7, ,04 0,24 6,57 0,09 Μέγιστη 47 3, ,52 3,9 8,76 19,97 Μέση 24,59 1,23 72,22 6,111 0,4194 1,39 7,382 2,5442 Τυπική απόκλιση 13,93 0,936 44,11 8,323 0,4497 1,156 0,445 4,3971 Στροφυλιά Χημ.παράμετροι CaCO 3 (mg/l) C (%) N(mg/l) P(mg/l) K(mg/l) H (%) ph EC(mS/cm) Αριθμός δειγμάτων Ελάχιστη 3,4 0, ,02 0,19 6,84 0,05 Μέγιστη 40, ,56 9,3 8,19 19,77 Μέση 24,6 0,834 59,1 3,476 0,396 1,243 7,367 2,592 Τυπική απόκλιση 7,913 1,05 65,79 7,462 0,7038 1,967 0,3519 5,

5 Η υγρασία στις αμμώδεις περιοχές εμφανίζει εξαιρετικά χαμηλές τιμές σε όλες τις εποχές. Στις υγροτοπικές θέσεις επίσης εμφανίζεται σε χαμηλά επίπεδα σε όλες τις εποχές, σε Αχελώο (Α1-Α5) ( %), Στροφυλιά (S11-S13) (1,11-8,2%), Βασιλική (V4,V6) (0,24-0,68%). Το ph είναι αλκαλικό σε όλες τις θέσεις, όλες τις εποχές, με ελαφρές αποκλίσεις από ουδέτερο μέχρι μέτρια αλκαλικό. Οι υψηλότερες τιμές αγωγιμότητας παρουσιάζονται στις υγροτοπικές περιοχές του Αχελώου (Α1 & Α4) το καλοκαίρι (19,97 και 13,12 ms/cm αντίστοιχα) και της Στροφυλιάς (S11 & S13) το καλοκαίρι (16,68 και 19,77 ms/cm αντίστοιχα). Χαμηλότερες τιμές παρατηρούνται την άνοιξη και ακόμα χαμηλότερες το χειμώνα σε όλες τις περιοχές. Τα αμμώδη εδάφη του Αχελώου (AD1-AD3) (0,09-0,49 ms/cm), της Στροφυλιάς (S1-S9) (0,05-0,18 ms/cm), της Βασιλικής (V4, V6) (0,12-0,68 ms/cm) εμφανίζουν εξαιρετικά χαμηλές τιμές αγωγιμότητας Εποχικότητα των χημικών παραμέτρων του εδάφους σε κάθε θέση 1. Ανθρακικό ασβέστιο Η παρουσία των ανθρακικών αλάτων και ειδικότερα του ανθρακικού ασβεστίου οδηγεί στη διερεύνηση της πορείας της εδαφογένεσης, συμβάλλει δε αποφασιστικά στη διαμόρφωση του εδαφικού περιβάλλοντος. Η διαλυτότητα του CaCO3 είναι αντιστρόφως ανάλογη με το ph, γεγονός που υποδηλώνει τη στενή σχέση των δύο αυτών εδαφικών παραγόντων (Αλεξιάδης, 1967). Το CaCO3 επηρεάζει τη βιοδιαθεσιμότητα ορισμένων θρεπτικών στοιχείων, όπως του P και του Fe, αφού σε εδάφη πλούσια σε CaCO3 τα φωσφορικά ιόντα μετατρέπονται σε αδιάλυτο φωσφορικό ασβέστιο, ενώ τα ιόντα του δισθενούς σιδήρου μεταπίπτουν σε αδιάλυτο τρισθενή σίδηρο, που δεν μπορεί να δεσμευτεί από τα φυτά (Αλιφραγκής & Παπαμίχος, 1995). Τα εδάφη ανάλογα με την επί τοις % περιεκτικότητά ταξινομούνται ως εξής (Πίν α): τους σε CaCO3 103

6 Πίνακας α: Ταξινόμηση εδαφών ως προς την περιεκτικότητα σε CaCO3 (Καλύβας, 2003). Ταξινόμηση εδαφών CaCO3 % Ανεπαρκώς (Α.Ε.) εφοδιασμένα <0,5 Μέτρια εφοδιασμένα (Μ.Ε.) 0,5-2,0 Εφοδιασμένα (Ε) 2,0-20,0 Μάργες (Μ) 20,0-40,0 Ασβεστούχα (Α) >40,0 Σύμφωνα με αυτήν την ταξινόμηση και τον Πίνακα α, στις περιοχές μελέτης παρατηρούμε τα εξής: Αχελώος Θέσεις ΑD1, AD2, AD3 (θίνες): Τα εδάφη στις θέσεις AD1, AD2 χαρακτηρίζονται ως ασβεστούχα (Α), γιατί έχουν από 42,7% μέχρι 45,4% CaCO3, δηλ. μέσο όρο πάνω από 40%, ενώ η AD3 χαρακτηρίζεται ως μάργα (Μ), διότι η αντίστοιχη περιεκτικότητα είναι 38,4%, δηλ. κάτω από 40,0%. Σε όλες τις υγροτοπικές θέσεις του Αχελώου (Α1-Α4), το έδαφος χαρακτηρίζεται εφοδιασμένο (Ε) σε CaCO3, με τιμές από 16,5 17,6%, ενώ στη θέση Α5 το έδαφος χαρακτηρίζεται ως μάργα (Μ), διότι έχει μέση περιεκτικότητα 24,5% (Εικ β) Βασιλική Θέσεις V4, V6: Η περιεκτικότητα σε CaCO3 παρουσιάζεται πολύ χαμηλότερη (8,2 10,3%) και από τον Αχελώο, οπότε το έδαφος είναι εφοδιασμένο (Ε) (Εικ β). 104

7 CaCo % V6d V6c V6b V6a V4d V4c V4b V4a Á5d A5c A5b A5a A4d A4c A4b A4a A3d A3c A3b A3a Á1d A1c A1b A1a AD3d AD3c AD3b AD3a AD2d AD2c AD2b AD2a AD1d AD1c AD1b AD1a Εικ β. Περιεκτικότητα σε CaCO3 στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Βασιλικής Στροφυλιά Θέσεις S1, S2, S3, S4, S5, S6, S7, S8, S9 (θίνες): Το CaCO3 παρουσιάζεται χαμηλότερο, με μέση τιμή 27,9%, από τις θίνες του Αχελώου, τα εδάφη αυτά χαρακτηρίζονται μάργες (Μ) (Εικ γ). Θέσεις S11, S12, S13 (υγρές θέσεις): Το έδαφος εμφανίζεται ως εφοδιασμένο σε CaCO3 (Ε), με τιμές από 16,5 21,9%, δηλ. ελαφρά υψηλότερες από τις τιμές του Αχελώου. Η S13 εμφανίζει πολύ χαμηλές τιμές, από 3,4 3,8%. 105

8 CaCO % S1d S1c S1b S1a S2d S2c S2b S2a S3d S3c S3b S3a S4d S4c S4b S4a S5d S5c S5b S5a S6d S6c S6b S6a S7d S7c S7b S7a S8d S8c S8b S8a S9d S9c S9b S9a S11d S11c S11b S11a S12d S12c S12b S12a S13d S13c S13b S13a Εικ γ. Περιεκτικότητα σε CaCO3 στις θέσεις δειγματοληψίας της Στροφυλιάς 2. Οργανική ουσία Η οργανική ουσία αποτελεί πιθανότατα το σπουδαιότερο παράγοντα σχηματισμού σταθερής δομής στο έδαφος. Στη φύση, εδάφη πλούσια σε Ca παρουσιάζουν καλή και σταθερή δομή, ενώ αντίθετα στο εργαστήριο άργιλος κορεσμένη με ιόντα Η εμφανίζεται καλύτερα συσσωματωμένη, πιθανότατα το Ca επιδρά έμμεσα ευνοώντας τη δράση των μικροοργανισμών και επηρεάζει την παραγωγή και την ποιότητα της οργανικής ουσίας (Lutz & Chandler, 1946). Η οργανική ουσία είναι πιθανότατα ο σπουδαιότερος παράγοντας σχηματισμού σταθερής δομής, καθώς πιστεύεται ότι τα οργανικά κολλοειδή συνδέουν τους κόκκους του εδάφους μεταξύ τους και δημιουργούν τις σταθερότερες μορφές δομής. (Baver, 1956). Συνδέεται άμεσα με τη γονιμότητα του εδάφους, αφού το εμπλουτίζει με θρεπτικά στοιχεία, αυξάνει το πορώδες του - έτσι αυξάνεται η υδατοδιαπερατότητα, η υδατοϊκανότητα και ο καλός αερισμός του - και βοηθάει επίσης στη διατήρηση της υγρασίας του (Αλεξιάδης, 1967). Περιορίζει τη διάβρωση και τη δημιουργία επιφανειακής κρούστας (Παπαμίχος, 1985). 106

9 C % V6d V6c V6b V6a V4d V4c V4b V4a Á5d A5c Á5b A5a Á4d A4c Á4b A4a Á3d A3c A3b A3a Á1d A1c A1b A1a AD3d AD3c AD3b AD3a AD2d AD2c AD2b AD2a AD1d AD1c AD1b AD1a Εικ δ. Περιεκτικότητα της οργανικής ουσίας στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Βασιλικής C % S1d S1c S1b S1a S2d S2c S2b S2a S3d S3c S3b S3a S4d S4c S4b S4a S5d S5c S5b S5a S6d S6c S6b S6a S7d S7c S7b S7a S8d S8c S8b S8a S9d S9c S9b S9a S11d S11c S11b S11a S12d S12c S12b S12a S13d S13c S13b S13a Εικ ε. Περιεκτικότητα της οργανικής ουσίας στις θέσεις δειγματοληψίας της Στροφυλιάς 107

10 Η οργανική ουσία συσσωρεύεται σαν ποάνθρακας (τύρφη), εξ αιτίας της στρωμνής των δένδρων και των θάμνων και συχνά περιορίζεται από την υγρασία και τις αναερόβιες συνθήκες (Heal et al., 1981; Jonasson et al., 2001). Καθώς επέρχεται η διαδοχή, η χημική σύσταση του εδάφους αλλάζει, και η οργανική ουσία του εδάφους αυξάνεται στους θαμνώνες (Michel et al., 1997). Η ποιότητα της οργανικής ουσίας εξαρτάται από τη στρωμνή, στην οποία μπορεί επίσης να έχει έντονη επίδραση και η σύνθεση των ειδών βλάστησης (Hobbie & Gouth, 2004) Τα εδάφη που δεν είναι αμμώδη, παρουσιάζουν τιμές οργανικής ουσίας από 1%- 4% και οι υψηλές τιμές εμφανίζονται στη διάρκεια του χειμώνα, κάτι που μπορεί να αποδοθεί στη χαμηλή, λόγω χαμηλής θερμοκρασίας, δράση των μικροοργανισμών που την αποσυνθέτουν (Gaffney & Dickerson, 1987). Τα αμμώδη εδάφη έχουν εξαιρετικά χαμηλές τιμές, από 0-0,6%, δηλ. έχουν πολύ χαμηλή παραγωγικότητα, διότι έχουν μεγάλο πορώδες και χαμηλή υδατοïκανότητα, συνθήκες που δεν ευνοούν την ανάπτυξη των αποσυνθετικών μικροοργανισμών. Τα αμμώδη εδάφη λόγω της χαλαρής συνοχής τους έχουν περιορισμένη ικανότητα διατήρησης του νερού, που οδηγεί σε περιορισμένο εφοδιασμό των φυτών με νερό, ακόμα και σε υγρά κλίματα. Εάν μάλιστα υπάρχουν χαλίκια και περιορισμένη περιεκτικότητα σε άργιλο και ιλύ, παρουσιάζεται μεγαλύτερη δυσκολία στην εγκατάσταση φυτικών ειδών (Gaffney & Dickerson, 1987). Πίνακας στ. Ταξινόμηση εδαφών ανάλογα με την οργανική ουσία Χαρακτηρισμός εδαφών Οργαν. ουσία % Ανεπαρκώς εφοδιασμένα (Α.Ε.) <3 Εφοδιασμένα (Ε) 3-5 Πολύ εφοδιασμένα (Π.Ε) >5 108

11 Τα εδάφη ανάλογα με την επί τοις % περιεκτικότητά τους σε οργανική ουσία ταξινομούνται όπως αναφέρεται στον Πίνακα στ, σε ανεπαρκώς εφοδιασμένα, εφοδιασμένα και πολύ εφοδιασμένα σε οργανική ουσία. Σύμφωνα με αυτήν την ταξινόμηση και τον Πίνακα α, στις περιοχές μελέτης παρατηρούνται τα εξής: Αχελώος Όλες οι θέσεις του Αχελώου εμφανίζονται ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.), (0,2 2,3%) σε οργανική ουσία σε όλες τις εποχές του έτους, εκτός από τη θέση Α1 το χειμώνα, που παρουσιάζεται εφοδιασμένη (Ε) (3,5%), (Πίν α) (Εικ δ). Βασιλική Στη Βασιλική επίσης και στις τέσσερις εποχές οι θέσεις εμφανίζονται ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.) (από 0,3 1,9%, Εικ δ) Στροφυλιά Η θέση S13 παρουσιάζεται εφοδιασμένη (Ε) το φθινόπωρο και το καλοκαίρι (3,9 και 3% αντίστοιχα) και η θέση S12 το χειμώνα (4%), οι υπόλοιπες θέσεις σε όλες τις εποχές εμφανίζονται ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.) (0,22 0,28%, Εικ ε.). 3. Το άζωτο Το άζωτο του εδάφους σχηματίζεται από την αποσύνθεση των οργανικών υπολειμμάτων που φθάνουν συνεχώς στο έδαφος και από τη χημική και βιολογική δέσμευση του ατμοσφαιρικού αζώτου. Ο πραγματικός εφοδιασμός του εδάφους σε άζωτο εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την υγρασία, δηλαδή από τις καιρικές συνθήκες. Το ολικό άζωτο του εδάφους που θεωρείται ικανοποιητικό για την ανάπτυξη των φυτών, σύμφωνα με τον Wilde (1958), είναι 0.2%. Η παρουσία των αζωτούχων θρεπτικών στο έδαφος είναι αποτέλεσμα της επίδρασης πολλών παραγόντων, έχει να κάνει με τις μεταβολές των κυρίαρχων ειδών, τη χωροχρονική αλλαγή της στρωμνής, τη δράση των μικροοργανισμών 109

12 του εδάφους, το ρυθμό ορυκτοποίησης του Ν, τη μετεγκατάσταση του Ρ και τις αιτίες που προκαλούν διαφορές στα θρεπτικά του εδάφους μεταξύ διαφορετικών τύπων βλάστησης (Gang et al., 2006). Η διαθεσιμότητα του Ν είναι ένας από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στην πρωτογενή παραγωγή και στη σύνθεση των ειδών στις φυτoκοινωνίες (Berendse, 1990; Schaffers et al., 2000). Στις παράκτιες θίνες οι άμμοι, που μετακινούνται από τον αέρα, μπορούν να παρέχουν Ν στα φυτά των θινών, που προέρχεται από αζωτούχα ορυκτά. Η Ammophila arenaria βρέθηκε να παρουσιάζει μια απόκριση ανάπτυξης στην πρόσθεση αερομετακινούμενης άμμου. Συμπεραίνεται έτσι, ότι η απόκριση ανάπτυξης οφείλεται στο προστιθέμενο Ν. Η παρουσία Ν από τις αερομετακινούμενες άμμους είναι τουλάχιστον επαρκής να προμηθεύσει την παρατηρηθείσα απαίτηση της Ammophila arenaria. Στα αλμυρά έλη η διαθεσιμότητα του Ν είναι ισχυρά περιοριστικός παράγοντας στην πρωτογενή παραγωγή (Osgood & Zieman, 1993). Αχελώος Η θέση Α1, τον χειμώνα παρουσιάζεται εφοδιασμένη (Ε) με 0,2% σε άζωτο, όλες οι άλλες θέσεις είναι ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.) σε όλες τις εποχές του χρόνου. Στα υγροτοπικά εδάφη (Α1-Α5) το Ν έχει τη μεγαλύτερη τιμή το χειμώνα (0,075 0,2%), παρουσιάζει δηλ. μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα απ ό,τι στις άλλες εποχές, πιθανόν επειδή το χειμώνα λόγω χαμηλής θερμοκρασίας είναι περιορισμένες οι μεταβολικές λειτουργίες των φυτών, η βιοποικιλότητα είναι επίσης περιορισμένη, άρα δεν δεσμεύεται από τα φυτά σημαντική ποσότητα λόγω μειωμένων αναγκών. Στα αμμώδη εδάφη (ΑD1, AD2, AD3) η διαθεσιμότητα του Ν είναι χαμηλή, οπότε και είναι ανεπαρκώς εφοδιασμένα (0,01 0,16%). Τις υψηλότερες τιμές παρουσιάζουν την άνοιξη οι ισοπεδωμένες μόνιμες θίνες, μια σημαντική αιτία είναι η αύξηση της δράσης των μικροοργανισμών λόγω αύξησης της 110

13 θερμοκρασίας, καθώς επίσης και η παρουσία ζώων στις συγκεκριμένες περιοχές (βουστάσια - χοιροστάσια) (Εικ ζ). Βασιλική Στη Βασιλική, επίσης τα εδάφη που είναι αμμώδη εμφανίζονται ανεπαρκώς εφοδιασμένα (Α.Ε.) (από 0,03 0,075%) και στις τέσσερις εποχές (Εικ ζ). Στροφυλιά Η θέση S13 παρουσιάζεται εφοδιασμένη (Ε) το φθινόπωρο και το χειμώνα (0,22% και 0,32% αντίστοιχα), ενώ η S12 το χειμώνα (0,23%). Όλες οι άλλες θέσεις είναι ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.) σε όλες τις εποχές του χρόνου. Οι παραπάνω υγροτοπικές θέσεις S12, S13, έχουν τις ίδιες με τον Αχελώο μεταβολές στην επάρκεια του Ν, που καθορίζονται από τη θερμοκρασία, τη δράση των μικροοργανισμών και την παρουσία ζώων. Τα αμμώδη εδάφη της Στροφυλιάς (S1-S9) είναι επίσης ανεπαρκώς εφοδιασμένα σ όλη τη διάρκεια του χρόνου (0,005-0,04%, Εικ η). N % V6d V6c V6b V6a V4d V4c V4b V4a Á5d A5c Á5b A5a Á4d A4c Á4b A4a Á3d A3c A3b A3a Á1d A1c A1b A1a AD3d AD3c AD3b AD3a AD2d AD2c AD2b AD2a AD1d AD1c AD1b AD1a Εικ ζ. Περιεκτικότητα αζώτου στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Βασιλικής 111

14 N % S1d S1c S1b S1a S2d S2c S2b S2a S3d S3c S3b S3a S4d S4c S4b S4a S5d S5c S5b S5a S6d S6c S6b S6a S7d S7c S7b S7a S8d S8c S8b S8a S9d S9c S9b S9a S11d S11c S11b S11a S12d S12c S12b S12a S13d S13c S13b S13a Εικ η. Περιεκτικότητα αζώτου στις θέσεις δειγματοληψίας της Στροφυλιάς 4. Ο Φωσφόρος Ο φωσφόρος βρίσκεται στο έδαφος σε οργανική και ανόργανη μορφή. Ο ολικός φωσφόρος του εδάφους κυμαίνεται από 0,02-0,15%, ενώ ο αφομοιώσιμος είναι πολύ λιγότερος. Κατά τον Wilde (1958), ποσότητα 50 ppm διαθέσιμου P στο έδαφος θεωρείται ικανοποιητική για την ανάπτυξη των περισσοτέρων φυτών. Αν συνδυαστεί με την αυξημένη παρουσία του CaCO3, είναι δυνατόν να ερμηνευτεί η μειωμένη βιοδιαθεσιμότητα του P στα εδάφη, αφού η παρουσία του CaCO3 μετατρέπει τα φωσφορικά ιόντα σε αδιάλυτο φωσφορικό ασβέστιο, που δεν είναι δυνατόν να δεσμευτεί από τα φυτά (Αλιφραγκής & Παπαμίχος, 1995). Η μειωμένη παρουσία οργανικής ουσίας μειώνει την ικανότητα του εδάφους να προσροφά ΡΟ4 3-, επομένως εμφανίζεται φτωχό σε Ρ (Gang et al., 2006). Η διαθεσιμότητα του P είναι υψηλότερη στη ζώνη των θάμνων απ ό,τι στη ζώνη των αγροστωδών και συνδέεται επίσης με ποικιλία φυτικών ειδών (Theodose and Roths., 1999). Από τη βιβλιογραφία φαίνεται ότι η έλλειψη P είναι ισχυρά περιοριστική στη συμπεριφορά του N (Israel, 1987; Uliassi and Ruess 2002). Αυτό σημαίνει ότι 112

15 υπάρχει συσχέτιση της ποσότητας καθενός στο έδαφος, καθώς επίσης ότι η παρουσία τους σχετίζεται με τον τύπο εδάφους, τη φυτοκοινωνία (συμβιωτικοί μικροοργανισμοί) ακόμα και από την περιεκτικότητα της ατμόσφαιρας σε CO2 (Jianjun et al., 2006). Kαι στις τρεις περιοχές της μελέτης μας, τα επίπεδα του ολικού φωσφόρου είναι πολύ χαμηλά σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, έτσι οι περιοχές είναι ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.). Η διαθεσιμότητα του P είναι μεγαλύτερη στις υγροτοπικές περιοχές (< 30ppm), οι οποίες παρουσιάζουν ποικιλία φυτικών ειδών, ενώ στις αμμώδεις περιοχές παρουσιάζει πολύ χαμηλές τιμές (< 3.3ppm, Εικ θ) και βεβαίως εδώ η χλωρίδα και η βλάστηση είναι περιορισμένες. 5. Το Κάλιο Οι συγκεντρώσεις του Καλίου στα κανονικά εδάφη είναι της τάξης του 0,2-3%. Η σημασία του επαρκούς εφοδιασμού του εδάφους με κάλιο για την ανάπτυξη των φυτών, έχει να κάνει με πολύ σημαντικές φυσιολογικές λειτουργίες του φυτικού οργανισμού, δηλ. δρα ως ενεργοποιητής ενζύμων, ως ωσμωρυθμιστής, ή ως σταθεροποιητής του ph (Konstantinou, 1992). Το κάλιο βρίσκεται στο έδαφος σε ανόργανη μορφή. Παρουσιάζει πολύ χαμηλές τιμές στις εξεταζόμενες περιοχές, από 0,02-3,56 meq/100g, (δηλ. 0,0008-0,002%), άρα αυτές είναι ανεπαρκώς εφοδιασμένες (Α.Ε.), (Εικ ι). 6. Η Υγρασία Το περιεχόμενο σε υγρασία (διαθέσιμη υγρασία) είναι το ποσοστό του νερού που συγκρατείται στο έδαφος, μεταξύ αγροϊκανότητας και συντελεστή μαρασμού (Παπαμίχος, 1985) και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ανάπτυξης των φυτών. Η υγρασία που υπάρχει στο έδαφος είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων, π.χ. τα αργιλώδη εδάφη συγκρατούν πολύ νερό, ενώ τα αμμώδη συγκρατούν μικρή ποσότητα. 113

16 Η υγρασία του εδάφους αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους και εμφανέστερους οικολογικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της βλάστησης. Έχει διαπιστωθεί ότι οι σπόροι, ιδίως των μικρότερων φυτικών οργανισμών, μπορούν να παραμείνουν σε αδράνεια, όταν το έδαφος είναι ξηρό, για εκατοντάδες χρόνια, έως ότου μερικές σταγόνες νερού αρχίσουν τη διεργασία πολλαπλασιασμού των κυττάρων (Παπαμίχος, 1985). Η έλλειψη υγρασίας περιορίζει την ανάπτυξη των φυτών περισσότερο από κάθε άλλον οικολογικό παράγοντα. Το νερό επηρεάζει όλες σχεδόν τις βιοχημικές αντιδράσεις του εδάφους, χρησιμεύει ως μέσο διάλυσης και μεταφοράς θρεπτικών ουσιών και ικανοποιεί τις βασικότερες ανάγκες των ζώντων οργανισμών. Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει και πολλούς άλλους σημαντικούς οικολογικούς παράγοντες, καθώς και διάφορες φυσικές, χημικές και βιολογικές διεργασίες όπως: α) τη θερμοκρασία και τον αερισμό του εδάφους β) τη μικροβιολογική δραστηριότητα στο έδαφος γ) την πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων δ) τη συγκέντρωση θρεπτικών ουσιών. Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει την ευαισθησία και την αντοχή των φυτών στις προσβολές από έντομα και ασθένειες. Πολλά είδη φυτών, ιδίως τα πεύκα, παρουσιάζουν αύξηση των υδατανθράκων όταν υποφέρουν από ξηρασία και αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη προσβολή από κάμπιες ή έντομα (Παπαμίχος, 1985). Θάμνοι με καλά αναπτυγμένη φυτοκοινωνία κάτω από το φύλλωμά τους, μπορεί να δείχνουν χαμηλότερες τιμές υγρασίας από θάμνους, που φιλοξενούν λιγότερα άτομα από κάτω, εξ αιτίας του υψηλότερου ρυθμού διαπνοής. 114

17 P % S13d S12d S11d V6d V4d Á5d Á4d Á3d Á1d S13c S12c S11c S9c V6c V4c A5c A4c A3c A1c S13b S12b S11b V4b A1b S13a S11a S9a V6a V4a A5a A4a A3a A1a Εικ θ. Περιεκτικότητα φωσφόρου στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Βασιλικής, Στροφυλιάς K 4 3,5 3 2,5 % 2 1,5 1 0,5 0 S13a S12a S11a S9a S8a S7a S6a S5a S4a S3a S2a S1a V6a V4a A5a A4a A3a A1a AD3a AD2a AD1a Εικ ι. Βασιλικής, Στροφυλιάς S13b S12b S11b S9b S8b S7b S6b S5b S4b S3b S2b S1b V6b V4b Á5b Á4b A3b A1b AD3b AD2b AD1b S13c S12c S11c S9c S8c S7c S6c S5c S4c S3c S2c S1c V6c V4c A5c A4c A3c A1c AD3c AD2c AD1c S13d S12d S11d S9d S8d S7d S6d S5d S4d S3d S2d S1d V6d V4d Á5d Á4d Á3d Á1d AD3d AD2d AD1d Περιεκτικότητα καλίου στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- 115

18 H % S13a S12a S11a S9a S8a S7a S6a S5a S4a S3a S2a S1a V6a V4a A5a A4a A3a A1a AD3a AD2a AD1a S13b S12b S11b S9b S8b S7b S6b S5b S4b S3b S2b S1b V6b V4b Á5b Á4b A3b A1b AD3b AD2b AD1b S13c S12c S11c S9c S8c S7c S6c S5c S4c S3c S2c S1c V6c V4c A5c A4c A3c A1c AD3c AD2c AD1c S13d S12d S11d S9d S8d S7d S6d S5d S4d S3d S2d S1d V6d V4d Á5d Á4d Á3d Á1d AD3d AD2d AD1d Εικ κ.Η υγρασία στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Στροφυλιάς Βασιλικής, Η σύσταση του εδάφους παίζει σημαντικό ρόλο. Τα αμμώδη εδάφη λόγω της χαλαρής συνοχής έχουν περιορισμένη ικανότητα διατήρησης του νερού, που οδηγεί σε περιορισμένο εφοδιασμό των φυτών με νερό, ακόμα και σε υγρά κλίματα. Εάν μάλιστα υπάρχουν χαλίκια και περιορισμένη περιεκτικότητα σε άργιλλο και ιλύ, παρουσιάζεται μεγαλύτερη δυσκολία στην εγκατάσταση φυτικών ειδών (Gaffney & Dickerson, 1987). Στις περιοχές που ερευνήθηκαν, τα εδάφη είναι ελαφρά (θίνες) και μεσαίας σύστασης (αλίπεδα-υγρότοποι). Τα αεροξηραμένα δείγματα έδειξαν χαμηλές τιμές υγρασίας, γεγονός που σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα εδάφη, στα επιφανειακά στρώματα, λόγω μηχανικής σύστασης και κλιματολογικών συνθηκών, δεν συγκρατούν υγρασία, ικανή να παρέχει την κατάλληλη τροφοδοσία στα φυτά (Εικ κ). Η τροφοδοσία των φυτών είναι συνάρτηση των κλιματολογικών συνθηκών και της θέσης, καθώς η υδροοικονομία ενός βιοτόπου δίνεται από τον τύπο του υδρολογικού ισοζυγίου (Castany, 1973): Ν+Ζ=ΕΤΡ+Α+(R-B) Όπου:Ν: Μετεωρικά κατακρημνίσματα (βροχή, χιόνι, δρόσος, ομίχλη) 116

19 Ζ: παροχή νερού (επιφανειακή ή υπόγεια) ΕΤΡ: εξατμισοδιαπνοή Α: απορροή (επιφανειακή ή υπόγεια) R: αύξηση του συνολικού αποθέματος νερού (υπέργειου ή υπόγειου) Β: μείωση του συνολικού αποθέματος νερού (υπέργειου ή υπόγειου) 7. Το ph Το ph είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας, ο οποίος επηρεάζει το σύνολο των διεργασιών που συμβαίνουν στο έδαφος. Η αποσάθρωση του μητρικού πετρώματος που συνδέεται με το μετασχηματισμό των ορυκτών, η χουμοποίηση που είναι αποτέλεσμα διεργασιών αποσύνθεσης του οργανικού υλικού, η δραστηριότητα της εδαφικής χλωρίδας και πανίδας, η κινητικότητα της αργίλου, καθώς επίσης των ιόντων και αλάτων που περιέχονται στο έδαφος, εξαρτώνται από το εδαφικό ph. Σχετίζεται επίσης με τη θρέψη των φυτών αφού επηρεάζει τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών στο έδαφος (Schroeder, 1984; Isermann, 2005). Η οξύτητα των εδαφών επηρεάζει τη διαθεσιμότητα των μετάλλων (Konstantinou, 1992). Η ολική ποσότητα των κατιόντων, που μπορούν να προσροφήσουν τα κολλοειδή του εδάφους και να συγκρατήσουν σε ανταλλάξιμη μορφή, ονομάζεται εναλλακτική ικανότητα κατιόντων, και αυξάνεται όταν αυξάνεται το ph του εδάφους, το οποίο αυξάνει τα αρνητικά φορτία των κολλοειδών και επομένως την προσρόφηση κατιόντων. Αντιθέτως η ελάττωση του ph αυξάνει τα θετικά φορτία και επομένως την προσρόφηση ανιόντων. Τα αλκαλικά εδάφη προσροφούν ΡΟ4 3 - τα φτωχά σε οργανική ουσία εδάφη παρουσιάζουν χαμηλή εναλλακτική ικανότητα (Gang et al., 2006). 117

20 Πίνακας λ. Χαρακτηρισμός εδαφών ανάλογα με το ph (Αλεξιάδης 1967) ph Χαρακτηρισμός ph Χαρακτηρισμός <4,5 υπερβολικά όξινο 6,6-7,3 ουδέτερο 4.5-5,0 πολύ ισχυρά όξινο 7,4-7,8 ελαφρά αλκαλικό 5,1-5,5 ισχυρά όξινο 7,9-8,4 μέτρια αλκαλικό 5,6-6,0 μέτρια όξινο 8,5-9,0 ισχυρά αλκαλικό 6,1-6,5 ελαφρά όξινο >9,1 πολύ ισχυρά αλκαλικό Σύμφωνα με αυτόν τον χαρακτηρισμό από τον Πίνακα λ. στις περιοχές μελέτης παρατηρούνται τα εξής: Αχελώος Στις υγροτοπικές περιοχές, το ph εμφανίζεται: Α1: από ελαφρά αλκαλικό την άνοιξη και το καλοκαίρι μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο και το χειμώνα. Α3: από ελαφρά αλκαλικό το καλοκαίρι, μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο και το χειμώνα. Α4: από ουδέτερο το καλοκαίρι μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο. Α5: από ουδέτερο την άνοιξη μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο. Στις αμμώδεις περιοχές AD1, AD2, AD3, από ουδέτερο το φθινόπωρο μέχρι ελαφρά αλκαλικό το χειμώνα (Εικ ν). Βασιλική V4,V6: από ουδέτερο το καλοκαίρι μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο και στις δύο θέσεις (Εικ ν). Στροφυλιά Στις υγροτοπικές περιοχές (S11, S12) το ph εμφανίζεται από ουδέτερο την άνοιξη μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο και στην S13 από ουδέτερο την άνοιξη μέχρι ελαφρά αλκαλικό το φθινόπωρο. 118

21 Στις αμμώδεις περιοχές (S1-S9) από ουδέτερο στις S1,S2 το καλοκαίρι, και S3-S9 την άνοιξη, μέχρι μέτρια αλκαλικό το φθινόπωρο σε όλες τις θέσεις Εικ ξ. 8. Τα υδατοδιαλυτά άλατα και η ηλεκτρική αγωγιμότητα του εδάφους Τα ανόργανα άλατα του εδάφους, που είναι διαλυτά στο νερό, ονομάζονται υδατοδιαλυτά άλατα. Προέρχονται από την αποσάθρωση του μητρικού πετρώματος ή την επίδραση νερού, πλούσιου σε ευδιάλυτα άλατα. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα η οποία μετριέται σε υδατικό διάλυμα εδάφους, εξαρτάται από την παρουσία φορέων του ηλεκτρικού ρεύματος (ηλεκτρόνια, ιόντα), που υπάρχουν στο διάλυμα. Πίν μ: Εκτίμηση εδαφών ανάλογα με την αλατότητά τους (Αλιφραγκής & Παπαμίχος, 1995) Κατάσταση εδάφους Αγωγιμ. Περιεχ.άλατα Καταλληλότητα εδάφους ms/cm % Χωρίς προβλήματα Αλατότητας Με πολύ ελαφρά αλατότητα Ελαφρώς αλατούχα Μετρίως αλατούχα 0-2 <0,15 Κανένας περιορισμός 2-4 0,15-0,20 Ακατάλληλο για πολύ ευαίσθητα φυτά 4-8 0,20-0,35 Περιορίζει την ανάπτυξη των φυτών ,35-0,65 Μόνο ανθεκτικά στα άλατα φυτά Ισχυρώς αλατούχα >15 >0,65 Πολύ ανθεκτικά στα άλατα φυτά Σύμφωνα με τα παραπάνω η αγωγιμότητα στις εξεταζόμενες περιοχές εμφανίζεται ως εξής : 119

22 Αχελώος Στις υγροτοπικές περιοχές: Α1: το έδαφος είναι ελαφρώς αλατούχο την άνοιξη και το χειμώνα (4,86-6,34 ms/cm), μετρίως αλατούχο το φθινόπωρο (12,6 ms/cm) και ισχυρά αλατούχο το καλοκαίρι (19,97 ms/cm). Α3: το έδαφος είναι πολύ ελαφρά αλατούχο το χειμώνα και το καλοκαίρι (1,08-1,33 ms/cm) και ελαφρά αλατούχο το φθινόπωρο και την άνοιξη (3,06-3,76 ms/cm). Α4: έδαφος χωρίς προβλήματα αλατότητας το φθινόπωρο και το χειμώνα (2,11 ms/cm και 1,6 ms/cm), ενώ την άνοιξη παρουσιάζεται ελαφρά αλατούχο (4,8 ms/cm) και το καλοκαίρι μέτρια αλατούχο (13,22 ms/cm). Α5: το έδαφος δεν έχει προβλήματα αλατότητας το χειμώνα και το καλοκαίρι (1,3 ms/cm και 1,13 ms/cm), ενώ το φθινόπωρο το έδαφος παρουσιάζει πολύ ελαφρά αλατότητα (2,57 ms/cm), και ελαφρά αλατότητα την άνοιξη (6,71 ms/cm). Στις αμμώδεις περιοχές AD1, AD2, AD3 οι τιμές της αγωγιμότητας δείχνουν ότι το έδαφος είναι χωρίς προβλήματα αλατότητας και στις τρεις θέσεις (από 0,1 έως 0,49 ms/cm) (Εικ ο). Βασιλική V4,V6: Οι τιμές της αγωγιμότητας είναι πολύ χαμηλές σε όλες τις εποχές, έτσι το έδαφος είναι χωρίς προβλήματα αλατότητας και στις δύο θέσεις (από 0,12 ms/cm 0,68 ms/cm) (Εικ ο). Στροφυλιά Στις υγροτοπικές περιοχές: S11: Η αγωγιμότητα εμφανίζει τις χαμηλότερες τιμές το χειμώνα (1,89 ms/cm, έδαφος χωρίς προβλήματα αλατότητας) και την άνοιξη (3,79 ms/cm, έδαφος ελαφρά αλατούχο), ενώ τις υψηλότερες το φθινόπωρο και το καλοκαίρι (18,4 ms/cm και 16,68 ms/cm, έδαφος ισχυρά αλατούχο). 120

23 S12: Οι χαμηλότερες τιμές παρατηρούνται το χειμώνα και την άνοιξη (1,05 ms/cm και 0,9 ms/cm, έδαφος χωρίς προβλήματα αλατότητας) και οι υψηλότερες το φθινόπωρο και το καλοκαίρι (7,35 ms/cm και 6,48 ms/cm, έδαφος ελαφρά αλατούχο). S13: Οι τιμές της αγωγιμότητας δείχνουν ότι το έδαφος δεν παρουσιάζει προβλήματα αλατότητας το χειμώνα, την άνοιξη είναι ελαφρά αλατούχο και το φθινόπωρο και το καλοκαίρι ισχυρά αλατούχο. Στις αμμώδεις περιοχές S1-S9: Η αγωγιμότητα εμφανίζεται με πολύ χαμηλές τιμές σε όλες τις εποχές, έτσι το έδαφος είναι χωρίς προβλήματα αλατότητας, σε όλες τις θέσεις (από 0,05 ms/cm έως 0,18 ms/cm, Εικ π). ph 9 8,5 8 7,5 7 6,5 6 V6d V6c V6b V6a V4d V4c V4b V4a Á5d A5c Á5b A5a Á4d A4c Á4b A4a Á3d A3c A3b A3a Á1d A1c A1b A1a AD3d AD3c AD3b AD3a AD2d AD2c AD2b AD2a AD1d AD1c AD1b AD1a Εικ ν. Οι τιμές ph στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου-Βασιλικής 121

24 ph 9 8,5 8 7,5 7 6,5 6 S1d S1c S1b S1a S2d S2c S2b S2a S3d S3c S3b S3a S4d S4c S4b S4a S5d S5c S5b S5a S6d S6c S6b S6a S7d S7c S7b S7a S8d S8c S8b S8a S9d S9c S9b S9a S11d S11c S11b S11a Εικ ξ. Οι τιμές ph στις θέσεις δειγματοληψίας της Στροφυλιάς S12d S12c S12b S12a S13d S13c S13b S13a EC ms/cm V6d V6c V6b V6a V4d V4c V4b V4a Á5d A5c Á5b A5a Á4d A4c Á4b A4a Á3d A3c A3b A3a Á1d A1c A1b A1a AD3d AD3c AD3b AD3a AD2d AD2c AD2b AD2a AD1d AD1c AD1b AD1a Εικ ο. Η αγωγιμότητα στις θέσεις δειγματοληψίας Αχελώου- Βασιλικής 122

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Κυριότερες ιδιότητες της αργίλου 2. Ποια είναι τα ποιο κοινά ορυκτά της αργίλου. Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο. 3. Κατατάξτε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος

(LIFE00/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας. Γεωπόνος Έργο LIFE-Nature : Διατήρηση-Διαχείριση των λιμνών Χειμαδίτιδα-Ζάζαρη (LIFE/GR/NAT/7242) Χημική ανάλυση ιζήματος από θέσεις περιφερειακά της λίμνης Χειμαδίτιδας Ν. Φλώρινας Μανώλης Αναστασιάδης Γεωπόνος

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού,

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1( ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ( Ο κύκλος του νερού Οι κυριότερες φυσικές δεξαμενές υδάτων στον πλανήτη μας είναι: Οι ωκεανοί που περιέχουν 132 10 9 km 3 νερού. Οι παγετοί που περιέχουν 292 10 6 km 3 νερού.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο

Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο Ποιότητα νερού στις Υδατοκαλλιέργειες Μέρος 1 ο By Leonard Lovshin and Lucas Manomaitis Department of Fisheries and Allied Aquacultures Auburn University, Alabama, 36849 USA (adapted to Greek for teaching

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια

Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Η λίπανση των φυτών στα θερμοκήπια Χημικές ιδιότητες εδάφους Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων Οξύτητα εδάφους (ph) Περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία Ολική περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ ΗΜελέτησυντάχθηκε(με αλφαβητική σειρά) από: Βουλγαράκη Απόστολο, Γεωπόνος MSc Βούλγαρη Γρηγόριο, Γεωπόνος Γκριτζάπη Αικατερίνη, Γεωπόνος

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ε.Κ.Β.Α.Α. - Ι.Γ.Μ.Ε.Μ. Β. ΤΣΙΟΥΜΑΣ - Β. ΖΟΡΑΠΑΣ ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΟΙ Διαθεσιμότητα των υδατικών πόρων και διαφοροποίηση των αναγκών σε νερό στις χώρες της της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα

Δράση 21: Ποιότητα των φυσικών υδάτων και διαχείριση των υγρών αποβλήτων σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα Journal Odysseus Environmental & Cultural Sustainability of the Mediterranean Region: 1 (2012): 33-42. http://www.jodysseus.gr υδάτων και διαχείριση σε ευαίσθητα νησιωτικά Διονύσιος Κουλουγλιώτης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου)

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 8 Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 2. Καταστάσεις του νερού : το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις μορφές τις (υγρή στερεά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super

ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ. Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ - ΝΡ Humus Vita Stallatico Super ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΝΡ O χούμος προέρχεται αποκλειστικά από την ανάμειξη εκλεκτής κοπριάς (βοοειδών και πουλερικών) αφού υποστεί μία διαδικασία ζύμωσης

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Σημασία της αξιολόγησης των εδαφών για ελαιοκαλλιέργεια στην ευρύτερη περιοχή της Πύλου

Σημασία της αξιολόγησης των εδαφών για ελαιοκαλλιέργεια στην ευρύτερη περιοχή της Πύλου ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Βουτσά Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος, Τμήμα Χημείας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Η Συνέδριο Πολιτιστικών Φορέων Νομού Θεσσαλονίκης «Εκτός των τειχών» Πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ»

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ» ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 2000-2006 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ Ε. Τ. Π. Α. ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Εργαστήριο Οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ H ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ Η ΦΥΛΛΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

ΣΧΕΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΧΕΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Αρδεύσεις Στραγγίσεις Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Μηχανική Σύσταση Εδάφους Χονδρή άμμος: 2 έως 0,2 mm Λεπτή άμμος: 0,2 έως 0,05 mm Ιλύς: 0,05 έως 0,02

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Περίπου εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού υπεραντλήθηκαν τα τελευταία πενήντα χρόνια από τον υδροφορέα μας. Μια ποσότητα δεκατρείς φορές περισσότερη από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Συντονιστές Καθηγητές: Εξωτερικός Ερευνητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Εισαγωγή

Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Συντονιστές Καθηγητές: Εξωτερικός Ερευνητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Εισαγωγή Μελέτη Ποτάμιου Συστήματος Ομάδα Μαθητριών: Θεοδώρου Γεωργία, Παπαθεοδούλου Μαρία, Αριστείδου Ιφιγένεια Συντονιστές Καθηγητές: Νικόλας Νικολάου, Μαργαρίτα Μαρκίδου Β.Δ. Εξωτερικός Ερευνητής: Αθηνά Παπαθεοδούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα