ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΟΥ AZOXYSTROBIN ΣΕ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΕΔΑΦΗ ΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Αγγελίνα Ζαβρού Λεμεσός 2013

2

3 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΟΥ AZOXYSTROBIN ΣΕ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΕΔΑΦΗ ΥΠΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ Αγγελίνα Ζαβρού Σύμβουλος καθηγητής Δρ. Κώστας Ανδρέου Λεμεσός 2013 ii

4 Πνευματικά δικαιώματα Copyright Αγγελίνα Ζαβρού, 2013 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Η έγκριση της πτυχιακής εργασίας από το Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και αποδοχή των απόψεων του συγγραφέα εκ μέρους του Τμήματος. iii

5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Με την ολοκλήρωση της πτυχιακής μου εργασίας, η οποία υλοποιήθηκε στα Εργαστήρια του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, οφείλω να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον επιβλέποντα Καθηγητή κ. Κώστα Ανδρέου ο οποίος μου προσέφερε το ενδιαφέρον θέμα και την εμπιστοσύνη που μου έδειξε δίνοντάς μου τη δυνατότητα να εκπονήσω την πτυχιακή μου εργασία στο συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα. Τον ευχαριστώ επίσης για τις πολύτιμες γνώσεις και συμβουλές που μου παρείχε, καθώς και για την απρόσκοπτη υποστήριξη και καθοδήγηση καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησης της πτυχιακής διατριβής μου, χωρίς την βοήθεια του οποίου η ολοκλήρωση της εργασίας αυτής δεν θα ήταν δυνατή καθώς και την άψογη συνεργασία σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Ευχαριστώ επίσης τους γονείς μου για την ηθική υποστήριξη που μου παρείχαν το διάστημα αυτό και καθ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου καθώς και τους καρδιακούς μου φίλους για τη στήριξη, τη συμπαράσταση και την κατανόησή τους. iv

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το έδαφος είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης των φυτοφαρμάκων, όπου γίνονται αλληλεπιδράσεις των φυσικών, χημικών, και βιολογικών δυνάμεων. Η κατάληξη ενός φυτοφαρμάκου στο έδαφος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως τα συστατικά του εδάφους, την κατάσταση υγρασίας του και τις ιδιότητες των εδαφών. Η παρούσα Πτυχιακή Εργασία εκπονήθηκε στο Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου. Σκοπός της ήταν η μελέτη της συμπεριφοράς του μυκητοκτόνου azoxystrobin σε κυπριακά εδάφη. Έγινε η εργαστηριακή εφαρμογή του ρυπαντή σε δύο δείγματα εδάφους προερχόμενα από γεωργικό τεμάχιο στην Πάφο και αμπελιού στην ορεινή περιοχή Κυπερούντας. Πραγματοποιήθηκε εκχύλιση με τη χρήση υδατικού διαλύτη, χλωριούχου ασβεστίου 0,02Μ, και οργανικών διαλυτών ακετόνης και μεθανόλης:νερού 9:1 με στόχο την ανίχνευση του καταλληλότερου διαλύτη στον οποίο ο ρυπαντής εκχυλίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό σε ίδια χρονικά σημεία, με περίοδο μίας μέχρι τριαντατέσσερις ημέρες. Η ανίχνευση πραγματοποιήθηκε με αερίου αναλύσεως χρωματογραφία και προέκυψε οτι η εκχυλιστικότητα του ρυπαντή με διαλύτη ακετόνης ήταν μεγαλύτερη χωρίς όμως να διαφέρει σημαντικά στη δραστικότητά της από το διαλύτη μεθανόλης:νερού 9:1. H αρχική ρόφηση του ρυπαντή στα εδάφη ήταν ταχεία και ακολουθήθηκε από μία περίοδο αργής ρόφησης. Η εκχυλιστικότητα του μυκητοκτόνου με υδατικό διαλύτη χλωριούχου ασβεστίου 0,02Μ ήταν μηδενική σε σύγκριση με τους οργανικούς διαλύτες ακετόνης και μεθανόλης:νερού 9:1, οι οποίοι ήταν δραστικότεροι καθ όλο το χρονικό διάστημα αντίδρασης τους με τα ρυπασμένα εδάφη. Η υποβάθμιση του ρυπαντή στα δύο εδάφη ακολούθησε κινητική πρώτης τάξεως. Ο χρόνος που ένα φυτοφάρμακο παραμένει στο έδαφος εξαρτάται από τη συγκέντρωση που εισάγεται και πως διανέμεται μεταξύ των φάσεων του εδάφους, και την ικανότητα αντίδρασής του στους διαλύτες που εκχυλίζεται. Τα εδαφολογικά χαρακτηριστικά είναι σημαντικά αφού κάθε έδαφος έχει χαρακτηριστική ικανότητα προσρόφησης των φυτοφαρμάκων. Η μέθοδος είναι άξια εμπιστοσύνης για την εξαγωγή ΑΖ με εκχύλιση από διαλύτες ακετόνης και μεθανόλης:νερού 9:1. v

7 ABSTRACT The soil is the largest recipient of pesticides, where there are interactions of physical, chemical, and biological forces. The fate of a pesticide in soil is affected by many factors, such as the components of soil, moisture status, sorption, and soil. This Thesis prepared at the Department of Environmental Science and Technology, Technological University of Cyprus. Its purpose is to study the behavior of the fungicide azoxystrobin on Cypriot soil. The laboratory application of the polluter took place in two soil samples derived from agricultural piece Paphos and vineyard in the mountainous region Kyperoundas. Extraction is accomplished by using aqueous solvent, 0.02M calcium chloride, and organic solvents of acetone and methanol: water 9:1 in order to detect the most suitable solvent in which the contaminant is extracted at a greater extent in the same time points, with a period until thirty-four days. The detection is carried out by gas chromatography analysis and shows that the extraction of contaminant with solvent of acetone is higher but not significantly different in potency from the solvent methanol / water 9:1. The initial sorption of contaminant in soil is rapid and is followed by a period of slow sorption. The extraction of fungicide with aqueous solvent 0.02M calcium chloride, is zero in comparison with organic solvents of acetone and methanol: water 9:1, which are more active throughout the reaction period with the contaminated soils. The degradation of the contaminant in both soils followed first-order kinetics. The time a pesticide remains in the soil depends on the amount introduced and how they are distributed between the phases of the soil, and the ability to split the solvents in which it is used. Soil characteristics are important because each has a characteristic soil adsorption of pesticides. The method is reliable for exporting AZ with extraction from solvents of acetone and methanol: water 9:1.. vi

8 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ABSTRACT ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ...vii ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ...x ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ...x ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ...xii ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... xiiiiii ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΩΝ...xiiiv ΕΙΣΑΓΩΓΗ.xvi 1. ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Τεχνικές εφαρμογής Αποκατάσταση Νομοθετικό πλαίσιο για τις φυτοπροστατευτικές ουσίες.7 2. AΖOXYSTROBIN Τοξικολογικές πληροφορίες Αναλυτικές πτυχές Τρόπος δράσης Παραγωγή Συμπεριφορά στο περιβάλλον ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ Έδαφος Δειγματοληψία Προετοιμασία δειγμάτων Μέτρηση υγρασίας...19 vii

9 3.4 Μέτρηση ρη Μηχανική σύσταση του εδάφους Κοκκομετρική σύσταση του εδάφους Μέθοδος Βουγιούκου Οξείδωση οργανικής ουσίας Διαμερισμός Καθίζηση Προσδιορισμός οργανικής ουσίας εδάφους Υδατοχωρητικότητα Ετοιμασία εδαφικών δειγμάτων Ανάλυση εδάφους Εκχύλιση Μέθοδος επεξεργασίας δειγμάτων Χλωριούχου Ασβεστίου Ανάλυση φίλτρων Αεριοχρωματογραφική ποιοτική και ποσοτική ανάλυση (GC) Αρχή της μεθόδου Μέρη και συνθήκες λειτουργίας GC για ανίχνευση ΑΖ από δείγματα εδάφους Εισαγωγή δειγμάτων Στατιστική ανάλυση ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ- ΣΥΖΗΤΗΣΗ Φυσικά χαρακτηριστικά εδάφους ph και υγρασία Μηχανική ανάλυση Οργανική Ουσία Ανίχνευση azoxystrobin Καμπύλη Βαθμονόμησης Ανίχνευση ΑΖ στα υπό μελέτη εδάφη Έδαφος από γεωργικό τεμάχιο στην περιοχή της Πάφου Έδαφος από αμπέλι από την ορεινή περιοχή Κυπερούντα Σύγκριση συγκεντρώσεων ΑΖ σε όμοιους διαλύτες σε διαφορετικά δείγματα εδάφους...39 viii

10 4.3.4 Σύγκριση εκχύλισης σε όμοιους διαλύτες σε διαφορετικά δείγματα εδάφους Ανάλυση φίλτρων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ...51 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..53 ix

11 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1: Κοσκίνισμα εδάφους.18 Εικόνα 2: Απεικόνιση συσκευής WTWinoLabpH Εικόνα 3: Τρίγωνο μηχανικής σύστασης για την κατάταξη των εδαφών σε κατηγορίες...23 Εικόνα 4: Τρόπος τοποθέτησης διηθητικού χαρτιού σε χωνί 28 Εικόνα 5: Σύριγγες διαφορετικών μεγεθών...30 Εικόνα 6: Τα μέρη που αποτελείται ένα σύστημα GC 31 x

12 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1: Χημικές πληροφορίες Πίνακας 2: Κλάσματα λεπτής γης Πίνακας 3: Χρόνος πτώσης σωματιδίων σε στήλη ανάλογα με το ρυθμό καθίζησης. 25 Πίνακας 4: Σχετική υγρασία και ρη σε δείγματα εδάφους...33 Πίνακας 5: Προσδιορισμός κοκκομετρικής σύστασης σε δύο δείγματα εδάφους...33 Πίνακας 6 : Μέσος όρος οργανικής ουσίας σε δείγματα εδάφους...34 xi

13 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Γράφημα 1: Ποσοστιαία κοκκομετρική ανάλυση και Οργανική ουσία στα δύο δείγματα εδάφους...34 Γράφημα 2: Προσδιορισμός καμπύλης βαθμονόμησης Γράφημα 3: Γραφική αναπαράσταση της συγκέντρωσης ΑΖ στο έδαφος της Πάφου Γράφημα 4: Γραφική αναπαράσταση της συγκέντρωσης ΑΖ στο έδαφος της Κυπερούντας Γράφημα 5: Συγκέντρωση ΑΖ σε διαλύτη ακετόνης στα δύο δείγματα εδάφους Γράφημα 6: Συγκέντρωση ΑΖ σε διαλύτη μεθανόλης/νερού 9:1 στα δύο δείγματα εδάφους Γράφημα 7 : Συγκέντρωση ΑΖ σε διαλύτη χλωριούχου ασβεστίου στα δύο δείγματα εδάφους 42 Γράφημα 8: Γραφική αναπαράσταση της εκχύλισης ΑΖ στη Πάφο...43 Γράφημα 9: Γραφική αναπαράσταση της εκχύλισης ΑΖ στη Κυπερούντα...43 xii

14 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΖ : Αzoxystrobin EC 50 : Μέτρο δραστικότητας μιας ουσίας HPLC: Υγρή χρωματογραφία υψηλής πίεσης DT 50: Μέτρο του χρόνου που χρειάζεται για το 50% της μητρικής ένωσης ρυπαντή να υποβαθμιστεί από το έδαφος Kd: Σταθερά ισορροπίας που μετρά την τάση διαχωρισμού μεγαλύτερου μορίου προς μικρότερα συστατικά (σταθερά διαστάσεως) CALGON: Διάλυμα εξαμεταφωσφορικού νατρίου 0,1 Ν Η 2 Ο 2 : Διάλυμα υπεροξειδίου του υδρογόνου CaCl 2 : GC: Χλωριούχο ασβέστιο Αέρια χρωματογραφία SERIAL No.: Αύξων αριθμός Min. (minimum): Max. (maximum): Ελάχιστο Μέγιστο Ε.Ε.: Ευρωπαϊκή Ένωση Rt: Χρόνος συγκράτησης EFSA: European Food Safety Authority xiii

15 ΗΠΑ: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής IUPAC: International Union of Pure and Applied Chemistry ΜΒ: Μοριακό βάρος ISO: International Organization for Standardization DT 90field : Ο χρόνος που απαιτείται για την υποβάθμιση του 90% του δραστικού συστατικού σε πραγματικές συνθήκες LD 50 : Μέτρηση της οξείας τοξικότητας που αναφέρεται σε mg ανά kg φυτοφαρμάκων (Lethal Dosage) CAS: Chemical abstracts service Kow: Συντελεστής κατανομής οκτανόλης-νερού Κf: Koc: Συντελεστής διήθησης Συντελεστής διαχωρισμού οργανικού άνθρακα εδάφους-νερού ΑΤP: Τριφοσφορική αδενοσίνη NOAEL: Νo observed adverse effect level xiv

16 ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΩΝ photo-fenton : Φωτο-Fenton column length : Μήκος στήλης Inner Diameter : Εσωτερική διάμετρος film thickness : Πάχος φιλμ R : Αzoxystrobin οξύ NOAEL: Δεν παρατηρούνται δυσμενείς επιδράσεις Koc : Περιγράφει τη διαδικασία κατά την οποία γίνεται προσθήκη μιας διαλυμένης ουσίας σε ένα διαλύτη και προκαλεί μείωση στο σημείο πήξης του διαλύτη xv

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Προστασία των φυτών είναι βασικός παράγοντας της σύγχρονης εντατικής γεωργίας 1, στην οποία, η υψηλής απόδοσης ποικιλίες καλλιεργειών είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην επίθεση των ασθενειών και των παρασίτων 2. Ωστόσο, η παρουσία φυτοφαρμάκων σε στοιχεία του περιβάλλοντος έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια και καθίσταται φλέγον θέμα συζήτησης. Έτσι, η κατάληξη των ξενοβιοτικών 3 ουσιών έχει καταστεί σημαντική ανησυχία για τον καθορισμό της ποιότητας του περιβάλλοντός μας. Το έδαφος είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης των φυτοφαρμάκων. Ένα παρασιτοκτόνο 4 φθάνει το σύνθετο και δυναμικό 5 σύστημα του εδάφους, όπου επενεργεί αλληλεπίδραση των φυσικών, χημικών, και βιολογικών δυνάμεων. Όλες αυτές οι δυνάμεις παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της κατάληξης των φυτοφαρμάκων στο έδαφος. Πληροφορίες για τους τρόπους υποβάθμισης των φυτοφαρμάκων και των παραγόντων που τα επηρεάζουν είναι σημαντική για την πρόβλεψη των επιπέδων των φυτοφαρμάκων που παραμένουν στο έδαφος και την εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων που συνδέονται με την έκθεση (Ghosh and Singh, 2009; Arias-Estevez et al., 2008). Η κατάληξη ενός φυτοφαρμάκου στο έδαφος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως τα συστατικά του εδάφους, τους μικροοργανισμούς, τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, την κατάσταση υγρασίας του ίδιου του εδάφους και τις ιδιότητες των εδαφών. Η διαθεσιμότητα των φυτοφαρμάκων στην υγρή και στερεή φάση του εδάφους καθορίζει την υποβάθμιση, τη βιολογική δράση, και τις μεταφορές. Η ικανότητα των στερεών συστατικών του εδάφους να προσελκύουν τα μόρια των ουσιών που περιέχονται στα φυτοφάρμακα και το αντίθετο, προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό το ποσό του διαθέσιμου 1 Σύγχρονη εντατική γεωργία ορίζεται ως η εκμετάλλευση των εδαφών σε τακτά χρονικά διαστήματα. 2 Παράσιτο χαρακτηρίζεται ως ο οργανισμός, ζωικός ή φυτικός, που ζει και αναπτύσσεται μαζί και σε βάρος άλλου οργανισμού. 3 Ξενοβιοτικές ουσίες ορίζονται ως οι ξένες ουσίες προς ένα ολόκληρο βιολογικό σύστημα, δηλαδή οι τεχνητές ουσίες, που δεν υπάρχουν στη φύση πριν από την σύνθεση τους από τον άνθρωπο. Χρησιμοποιείται πολύ συχνά για ρύπους όπως οι διοξίνες και τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια, και τις επιπτώσεις τους στην ζώντες οργανισμούς. 4 Παρασιτοκτόνο ορίζεται ως το χημικό προϊόν κατά των παρασίτων. 5 Το έδαφος χαρακτηρίζεται ως δυναμικό αφού επιτελεί πολλές λειτουργίες και προσφέρει υπηρεσίες ζωτικής σημασίας για τις δραστηριότητες του ανθρώπου και την επιβίωση του οικοσυστήματος. xvi

18 ρύπου που παραμένει στο έδαφος και καταλήγει στην υγρή φάση του εδάφους, όπου με την πάροδο του χρόνου μπορεί να γίνει πιο δύσκολη η απομάκρυνση της απομένουσας συγκέντρωσης φυτοφαρμάκου. Το Azoxystrobin αποτελεί ένα μυκητοκτόνο στροβιλουρίνης, ευρέου φάσματος, που εφαρμόζεται συστηματικά στο έδαφος και μπορεί να φτάσει στην υγρή φάση του εδάφους, και μεταγενέστερα στα υπόγεια ύδατα όπου δυνατή είναι η μεταφορά του σε άλλες περιοχές. Ακριβείς προβλέψεις για την επίδραση των φυτοφαρμάκων στο έδαφος μπορούν να γίνουν μόνο αν είναι κατανοητές όλες οι μεγάλες φυσικές, χημικές και βιολογικές διεργασίες που καθορίζουν την κατάληξη τους (Beinum et al., 2006). Ένας μεγάλος αριθμός μελετών έχει δείξει ότι η δέσμευση των οργανικών ενώσεων 6 στο έδαφος γίνεται ισχυρότερη με την αύξηση του χρόνου παραμονής τους στο έδαφος (Beinum et al., 2006; Koskinen et al., 2002; Olesen et al., 2001; Pignatello and Xing, 1996). Το γεγονός αυτό επηρεάζει άμεσα την διαθεσιμότητα των φυτοφαρμάκων για την μεταφορά των χημικών ουσιών στο έδαφος ή τα επιφανειακά ύδατα (Beinum et al., 2006; Jones et al., 2000; Walker et al. ). 6 Οργανικές ενώσεις ονομάζονται οι ενώσεις που περιέχουν ανάμεσα στα άλλα στοιχεία τους και άνθρακα αλλά και οι φυσικές οργανικές ενώσεις που παράγονται από τα ζώα και τα φυτά xvii

19 1 ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ Τα φυτοφάρμακα, αποτελούν το πιο οικονομικά αποδοτικό μέσο αντιμετώπισης παρασίτων και ζιζανίων 7, επιτρέπουν τη διατήρηση των σημερινών αποδόσεων και έτσι συμβάλουν στην οικονομική βιωσιμότητα. Ορίζονται σαν κάθε ουσία ή μείγμα ουσιών που προορίζεται για την πρόληψη, την καταστροφή, απώθηση ή μείωση παρασίτων ή ζιζανίων (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008). Τα φυτοφάρμακα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: τα ζιζανιοκτόνα, τα εντομοκτόνα και τα παρασιτοκτόνα ή μυκητοκτόνα. Από τη συνεχιζόμενη χρήση φυτοφαρμάκων προκύπτουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως η μετανάστευση τους στον αέρα, τη γη και τα ύδατα (Navarro et al., 2011). Πόσο καιρό παραμένουν τα φυτοφάρμακα στο έδαφος εξαρτάται από το πόσο ισχυρά είναι συνδεδεμένα με συστατικά του εδάφους και πόσο εύκολα υποβαθμίζονται. Εξαρτάται επίσης από τις περιβαλλοντικές συνθήκες κατά τον χρόνο της εφαρμογής τους, όπως η περιεκτικότητα του εδάφους σε νερό (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008 ). Πολλά φυτοφάρμακα μπορούν να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα οικοσύστημα, όπως για παράδειγμα οργανοχλωριωμένα 8 εντομοκτόνα, τα οποία συνεχίζουν να ανιχνεύονται στα επιφανειακά ύδατα 20 χρόνια μετά την απαγορευμένη χρήση τους. Συχνά λιγότερο του 0.1% από το παρασιτοκτόνο που εφαρμόζεται φτάνει στο παράσιτο-στόχο, με αποτέλεσμα το υπόλοιπο να εισέρχεται στο περιβάλλον προκαλώντας ρύπανση του εδάφους, του νερού και του αέρα ενώ μπορεί να δηλητηριάσει μέχρι και οργανισμούς (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008). Ο ρυθμός και το μέγεθος της μεταφοράς επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο των ιδιοτήτων των φυτοφαρμάκων, αλλά επίσης και των ιδιοτήτων του εδάφους (π.χ. δομή, οργανική ύλη, περιεχόμενη άργιλος, οξείδια του σιδήρου, κλπ) (Arias-Estevez et al., 2008). Η χρήση φυτοφαρμάκων πρέπει να διασφαλίζει απαραίτητα τη δημόσια ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος, όσον αφορά τόσο την ίδια τη χημική ουσία αλλά και τους δυνητικά επιβλαβείς μεταβολίτες 9 της (Van Gestel, M., 2008). Η κατανόηση της 7 Ζιζάνιο ονομάζεται ένα φυτό που φυτρώνει εκεί που δεν το σπέρνουν. Κάθε φυτό θα μπορούσε να γίνει ζιζάνιο, ανάλογα με το χώρο και το χρόνο που αναπτύσσεται. 8 Τα οργανοχλωριωμένα εντομοκτόνα είναι κατηγορία των φυτοφαρμάκων και αποτελούνται κυρίως από οργανοφωσφορικές ενώσεις. 9 Ως μεταβολίτης ορίζεται το ενδιάμεσο προϊόν ή το προϊόν μεταβολισμού μέσω μιας χημικής αντίδρασης. Ένας κύριος μεταβολίτης συμμετέχει άμεσα στην ανάπτυξη και αναπαραγωγή. 1

20 κατάληξης των φυτοφαρμάκων είναι απαραίτητη για την ορθολογική λήψη αποφάσεων σχετικά με την έγκριση τους και μπορεί να αποτρέψει την βραχυπρόθεσμη πρόσβαση τους στο έδαφος ή τα επιφανειακά ύδατα και να μειώσει τις επιπτώσεις τους στους οργανισμούς που δεν αποτελούν στόχο (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008; Semple et al., 2001). Η επιμονή των φυτοφαρμάκων και των μεταβολιτών τους, λόγω της συσσωρευτικής τους ικανότητας, αποτελούν κίνδυνο για το περιβάλλον και τελικά για την ανθρώπινη υγεία (Arias-Estevez et al., 2008; Semple et al., 2001). Η πραγματική συμβολή των φυτοφαρμάκων στο περιβάλλον είναι ζωτικής σημασίας για την σωστή αξιολόγηση των κινδύνων και τον ορθολογικό σχεδιασμό μέτρων μείωσης του κινδύνου. Η μεγαλύτερη ανησυχία σχετικά με την έκθεση του ανθρώπου στα φυτοφάρμακα είναι η παρουσία τους στο νερό (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008). Όλα τα φυτοφάρμακα και τα περισσότερα κατάλοιπα αυτών, που παρουσιάζονται στα επιφανειακά ύδατα και υπόγεια ύδατα, εισέρχονται μέσω του εδάφους. Απαραίτητη είναι η χρήση ισχυρών αναλυτικών τεχνικών που επιτρέπουν την πλήρη εξαγωγή φυτοφαρμάκων. Η κινητικότητα, η βιοδιαθεσιμότητα και η μεταφορά του ρύπου, σε άλλο σημείο εκτός της περιοχής εφαρμογής του, εξαρτώνται από τους μηχανισμούς ρόφησης 10 και εκρόφησης (Arias-Estevez et al., 2008). Η συμπεριφορά των φυτοφαρμάκων στο έδαφος εξαρτάται από μια ποικιλία πολύπλοκων δυναμικών αλληλεπιδράσεων (φυσικών, χημικών και βιολογικών) που συμβαίνουν στο έδαφος, όπως για παράδειγμα αντιδράσεις στο έδαφος ανάλογα με τη πτητικότητα 11 κάθε ουσίας, τη χημική και βιολογική αποικοδόμηση, την πρόσληψη συγκεντρώσεων φυτοφαρμάκων από τα φυτά, τις απορροές και την έκπλυση. Αυτές οι διαδικασίες ελέγχουν άμεσα τη μεταφορά των φυτοφαρμάκων στο έδαφος καθώς και τη μεταφορά τους από το έδαφος στο νερό, τον αέρα ή το φαγητό. Η σχετική σημασία αυτών των διαδικασιών εξαρτάται ανάλογα με τη χημική φύση των παρασιτοκτόνων και των ιδιοτήτων του εδάφους, αλλά δυο διαδικασίες ξεχωρίζουν: αποικοδόμησης και ρόφησης 10 Ρόφηση είναι ο όρος που περιλαμβάνει κάθε είδος συγκράτησης ουσιών από την εξωτερική επιφάνεια στερεών ή υγρών και από την εσωτερική επιφάνεια στερεών µε πόρους ή υγρών. 11 Πτητικότητα χαρακτηρίζεται η φυσική ιδιότητα συνήθως ενός υγρού για την ευκολία εξάτμισής του σε κανονικές συνθήκες. 2

21 (Van Gestel, M., 2008; Arias-Estevez et al., 2008). Η ρόφηση από ασθενή 12 οργανικά οξέα εξαρτάται από το ph του εδάφους λόγω ισορροπίας οξέου-βάσης και επίδρασης ph σε ιδιότητες του εδάφους (φορτίο, ισχύ) (Arias-Estevez et al., 2008). Συμβαίνουν οξειδοαναγωγικές 13 αντιδράσεις σύζευξης που προκαλούνται από αβιοτικούς (ανόργανες χημικές ενώσεις, άργιλο κλπ) και βιοτικούς καταλύτες (μικροβιακά ένζυμα). Τα συστατικά του εδάφους με οργανικές ύλες είναι σημαντικά γιατί είναι προσροφητικά υλικά για την ρόφηση των ιοντικών 14 φυτοφαρμάκων. Η φάση διαλύματος είναι αρκετά πιο γρήγορη από την προσροφημένη φάση. Η μοριακή φύση της οργανικής ουσίας του εδάφους έχει αποδειχθεί ότι είναι το «κλειδί» για τον προσδιορισμό της ρόφησης μη ιοντικών φυτοφαρμάκων. Η ρόφηση και η αποικοδόμηση 15 δεν παρατηρείται να συσχετίζονται βάση μελετών με επεξεργασία ροφητή (Arias-Estevez et al., 2008). Φυσικοχημικά τροποποιημένα εδάφη έχουν χαμηλή περιεκτικότητα οργανικής ύλης έτσι πρέπει να αυξηθεί η ρόφηση για να μειωθεί η κινητικότητα του φυτοφαρμάκου ώστε να αποφευχθεί η ρύπανση των υδάτων και να εφαρμοστεί πρόληψη (Arias-Estevez et al., 2008). Υδρόφοβα φυτοφάρμακα παρουσιάζουν ασθενές ρόφηση. Υπάρχουν αποδείξεις ότι χημικές ουσίες που εφαρμόζονται στην επιφάνεια του εδάφους μπορούν να μεταφέρονται ταχέως σε υπόγεια ύδατα, παρακάμπτοντας την ακόρεστη 16 ζώνη του εδάφους λόγω ροής και συν-μεταφοράς με κολλοειδή 17 ουσία. Παράλληλα εφικτός είναι ο συνδυασμός των δύο (Arias-Estevez et al., 2008). Η βιοδιαθεσιμότητα εξαρτάται από το ποσό του φυτοφαρμάκου που απορροφάται και τη κατανομή ρόφησης (περιεκτικότητα π.χ. διαβροχή, ξήρανση, υστέρηση). Η βιολογική 12 Ασθενή οξέα ονομάζονται εάν ιονίζονται εν μέρει, δηλαδή ύπαρξη στο διάλυμα αδιάστατων μορίων και ιόντων. 13 Ο όρος οξειδοαναγωγή περιγράφει όλες τις χημικές αντιδράσεις κατά τις οποίες τα άτομα των στοιχείων που συμμετέχουν αλλάζουν αριθμό οξείδωσης. 14 Ιοντικά φυτοφάρμακα ορίζονται τα φυτοφάρμακα τα οποία περιέχουν ιοντικές ουσίες, οι οποίες αποτελούνται από ιόντα τα οποία σχηματίζουν κρυσταλλικά πλέγματα. Όταν οι ιοντικές ενώσεις διαλυθούν στο νερό υφίστανται διάσταση, δηλαδή τα προϋπάρχοντα κρυσταλλικά τους πλέγματα καταστρέφονται και έτσι τα ιόντα απελευθερώνονται στο διάλυμα. 15 Αποικοδόμηση ορίζεται ως η χημική διάσπαση των νεκρών οργανισμών, ζωικών ή φυτικών, με αποτέλεσμα την επιστροφή των συστατικών των οργανικών υλών στο περιβάλλον για την αφομοίωσή τους από τα φυτά. 16 Η ακόρεστη ζώνη του εδάφους είναι το γεωλογικό μέσο από τη ζώνη του επιφανειακού εδάφους ως και τη ζώνη τριχοειδούς ανύψωσης. 17 Στην κολλοειδή ουσία ανήκουν τα ανόργανα ορυκτά όπως η άργιλος, ή η οργανική ουσία. 3

22 διαθεσιμότητα και ο ρυθμός βιοαποικοδόμησης των φυτοφαρμάκων στο έδαφος συχνά μειώνονται σημαντικά με την αύξηση του χρόνου από την εφαρμογή (Arias-Estevez et al., 2008). Η βιοδιαθεσιμότητα αναφέρεται στο βαθμό στον οποίο οι άνθρωποι και οι οικολογικοί υποδοχείς εκτίθενται σε μολυσματικούς παράγοντες του εδάφους ή ιζημάτων. Αποτελεί μια έννοια η οποία δεν τυγχάνει ευρείας αποδοχής από το κοινό αφού συνήθως εκλαμβάνεται ως «απραξία». Ενδείξεις όμως επαληθεύουν τον ισχυρισμό αυτό καθότι σπάνιες μελέτες βιοδιαθεσιμότητας πραγματοποιούνται για την εκτίμηση κινδύνου. Εκτέλεση μελετών βιοδιαθεσιμότητας γίνονται μόνο ώστε να δικαιολογηθούν οι στόχοι καθαρισμού περιοχών που είναι οικονομικά και τεχνικά εφικτές με ταυτόχρονη παραμονή υπολειμματικών ρύπων στη θέση αυτή (Ehlers and Luthy, 2003). Η βιοδιαθεσιμότητα των οργανικών ρύπων αποτέλεσε βασικό θέμα της έρευνας τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Εντοπίζονται δύο εμπόδια για να διατηρηθεί η βιοδιαθεσιμότητα λειτουργική, ο υψηλός βαθμός διαφωνίας σχετικά με την έννοια της βιοδιαθεσιμότητας, και την έλλειψη χρόνου αλλά και μεθόδων μέτρησης. Τα δεδομένα βιοδιαθεσιμότητας είναι απαραίτητα για την αξιολόγηση και διαχείριση ρυπασμένων χώρων (Forstner, A., 1999). Πρόσφατα, πρότειναν μια διαφορετική κατανομή του συμπλόκου βιοδιαθεσιμότητας, που μπορεί να διαιρείται σε δύο τμήματα: ένα που είναι εύκολα διαθέσιμο, και ένα που περιλαμβάνει τα μόρια που μπορούν να γίνουν διαθέσιμα στην εκρόφηση (Semple et al., 2004). Ο πιο συνηθισμένος τρόπος εξέτασης της βιοδιαθεσιμότητας είναι μέσω ενός τμήματος της συνολικής συγκέντρωσης ή ενός μέρους, που μπορεί να γίνει διαθέσιμο, ενώ ένα υπόλειμμα παραμένει δεσμευμένο. Αυτό το προσιτό τμήμα μπορεί να εφαρμοστεί για να εκτιμηθεί το ποσό του ρυπασμένου παράγοντα που μπορεί να κινητοποιηθεί και να διατίθενται για ορισμένες διαδικασίες, όπως η (βιο) υποβάθμιση και η πρόσληψη (Mayer et al., 1996). Η προσβασιμότητα μπορεί να περιοριστεί με φυσική και χημική απόφραξη, που οδηγεί σε αργή εκρόφηση (Beinum et al., 2006; Semple et al., 2001). Η προσβασιμότητα ενός ρυπαντή τείνει να μειώνεται με την αύξηση του χρόνου επαφής, επειδή απαιτεί χρόνο για το μολυντή να μεταναστεύσει και εξαρτάται από τις συνθήκες (π.χ. ανακίνηση, θερμοκρασία, πυκνότητα) και το χρόνο της εκρόφησης (Reichenberg and Mayer, 2006). Σε μεγαλύτερους χρόνους παραμονής δεσμευμένων καταλοίπων των φυτοφαρμάκων στο έδαφος, τείνεται να μειώνεται η βιολογική τους δραστηριότητα και να γίνονται ακόμη πιο 4

23 ανθεκτικά σε αποικοδόμηση και εκχύλιση 18 (Arias-Estevez et al., 2008). Παρόλα αυτά, υψηλότερες συγκεντρώσεις ρύπων έχουν αποδειχθεί ότι ενισχύουν την προσρόφηση στο έδαφος, ενισχύοντας έτσι τη διάρκεια παραμονής του ρύπου στο έδαφος και μεγαλύτερη εισχώρησή του στο μικροπορώδες (Semple et al., 2001). Η αξιολόγηση του κινδύνου διαρροής φυτοφαρμάκων βασίζεται σε απλά πειράματα παρτίδας όπου προσδιορίζεται το έδαφος-νερό με αναλογία κατανομής Kd ή Kw. Ένας άλλος τρόπος αξιολόγησης έκπλυσης φυτοφαρμάκων είναι με τη βοήθεια λυσίμετρων, όπου τα φυτοφάρμακα εφαρμόζονται στην κορυφή μιας στήλης αδιατάρακτου εδάφους ή άνθρακα-14 και γίνεται μέτρηση του περιεχόμενου νερού αποστράγγισης. Ωστόσο, ο πιο ρεαλιστικός τρόπος προσδιορισμού της κινητικότητα των φυτοφαρμάκων στο έδαφος είναι η περιεκτικότητα τους σε νερά αποχέτευσης σύμφωνα με τις ορθές γεωργικές πρακτικές. Μελέτες διεξήχθηκαν σε πεδία με αργιλώδες σύσταση, λόγω του γεγονότος ότι οι ρωγμές των μακροπόρων στα εδάφη αυτά, τα καθιστούν ευάλωτα για έκπλυση φυτοφαρμάκων και ως εκ τούτου μπορούν να παρέχουν τη χειρότερη περίπτωση σεναρίου. Το συμπέρασμα από τη μελέτη έδειξε ότι η εφαρμογή των φυτοφαρμάκων το φθινόπωρο μπορεί να προβάλει κίνδυνο για την έκπλυση και αποστράγγιση του νερού με σημαντικές συγκεντρώσεις φυτοφαρμάκων να εισχωρούν στο νερό αποστράγγισης (Spliid, H., 2010). Μεταβλητές κινδύνου ρύπανσης του νερού αποτελούν το κλίμα, η χρήση γης, οι υδρογεωλογικές συνθήκες, και η ίδια η φύση των ρύπων. Για παράδειγμα, η εμμονή των φυτοφαρμάκων συχνά θεωρείται ότι οφείλεται σε παραλλαγές του εδάφους ή των κλιματολογικών συνθηκών χωρίς να δίδεται αναφορά και σημασία στις ιδιότητες του συγκεκριμένου ρυπαντή. Αποτέλεσμα, ο τρόπος χρήσης των φυτοφαρμάκων στη γεωργία να οδηγήσει στην εμφάνιση τους σε μη γεωργικά περιβάλλοντα. Ως εκ τούτου, οι παρούσες περιβαλλοντικές ανησυχίες σχετικά με τα υπολείμματα αγροχημικών στην ατμόσφαιρα, το νερό, το έδαφος και τα τρόφιμα δεν θα εξαφανιστούν (Arias-Estevez et al., 2008). Η επιμονή των οργανοξενοβιοτικών στο περιβάλλον είναι ένα μείζον θέμα, αφού προκαλεί ανησυχία λόγω πιθανής πρόκλησης τοξικότητας 19, μεταλλαξιογένεσης, καρκινογένεσης, εξαιτίας της ικανότητας τους να συσσωρεύονται και την πιθανότητα να 18 Εκχύλιση ονομάζεται η μεταφορά μιας ουσίας από μια φάση στην οποία βρίσκεται με τη μορφή διαλύματος ή αιωρήματος σε μια άλλη υγρή φάση. 19 Τοξικότητα είναι η δυνατότητα μιας ουσίας να προκαλέσει βλάβη σε έναν οργανισμό. 5

24 καταλήξουν στην τροφική αλυσίδα. Οι ανησυχίες αυτές οδηγούν στην ανάγκη για την ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνικών αποκατάστασης (Colleran, E., 1997; Semple et al., 2001). 1.1 Τεχνικές εφαρμογής Νέες τεχνικές εφαρμογής φυτοφαρμάκων όπως ο ψεκασμός ακριβείας με μικρές δόσεις, μπορεί να είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για την ελαχιστοποίηση των μεταφορών και εκπομπών, αλλά επίσης και για την αποφυγή συσσώρευσης των φυτοφαρμάκων σε οργανισμούς-στόχους (Arias-Estevez et al., 2008; Van Gestel, M., 2008). Αποτέλεσμα θα είναι ελάχιστες αρνητικές παρενέργειες, και καμία ή χαμηλή τοξικότητα (Arias-Estevez et al., 2008). Ωστόσο, υπάρχει ανησυχία όσον αφορά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στις εξωτερικές επιφάνειες των ψεκαστήρων όπου θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον. Αυτά τα υπολείμματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη, και να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των ατόμων που έρχονται σε επαφή. Κατά συνέπεια, οι ψεκαστήρες θα πρέπει να καθαρίζονται μετά από κάθε χρήση. Ο καθαρισμός των ψεκαστήρων έχει αναγνωριστεί ως μια σημαντική πηγή των φυτοφαρμάκων που ανιχνεύονται στην επιφάνεια νερών, όπου η κακή πρακτική στο θέμα αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στη μόλυνση των επιφανειακών υδάτων. Παρόλα αυτά, υπάρχουν έξοδα κόστους και προβλήματα αποτελεσματικότητας στο χειριστή, που σχετίζονται με τον καθαρισμό των εξωτερικών επιφανειών του ψεκαστήρα. Αρκετό νερό πρέπει να βρίσκεται επί του ψεκαστήρα για να καθαριστούν τόσο οι εσωτερικές επιφάνειες της δεξαμενής ψεκασμού / αγωγοί όσο και οι εξωτερικές επιφάνειες του συνολικού ψεκαστήρα (Ramwell et al., 2007). 1.2 Αποκατάσταση Η λιπασματοποίηση είναι μια αερόβια διαδικασία που βασίζεται στις δράσεις των μικροοργανισμών να αποικοδομούν τα οργανικά υλικά, με αποτέλεσμα τη θερμογένεση και την παραγωγή των οργανικών και ανόργανων 20 ενώσεων. Η μεταβολικά εκλυόμενη θερμότητα παγιδεύεται εντός της μήτρας κομπόστας, το οποίο οδηγεί σε αυξήσεις της 20 Ως Ανόργανη ένωση χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε χημική ένωση δύο ή περισσοτέρων χημικών στοιχείων, η οποία δεν προέρχεται από βιολογική αντίδραση εκτός μερικών περιπτώσεων. 6

25 θερμοκρασίας. Η διαδικασία της κομποστοποίησης 21 διαιρείται σε τέσσερα μικροβιολογικά στάδια σε σχέση με τη θερμοκρασία: μεσόφιλο, θερμοφιλικό, ψύξη και ωρίμανση. Με τις μεταβολές στη θερμοκρασία, προκαλούνται μεταβολές στη δομή της μικροβιακής κοινότητας. Η αερόβια κομποστοποίηση δίνει υψηλότερο βαθμό αποσύνθεσης 22 για τις περισσότερες ενώσεις. Έτσι, τα περισσότερα συστήματα κομποστοποίησης χρησιμοποιούν παράγοντες διόγκωσης, οι οποίοι αυξάνουν το πορώδες 23 και, συνεπώς, τον αερισμό του μέσου και μείωση του επιπέδου υγρασίας. Η επιμονή ορισμένων οργανικών ρύπων στο έδαφος έχει προταθεί ότι σχετίζεται με υδρόφοβες ενώσεις. Γενικά οι ρύποι διαλύονται από χώματα με ένα διφασικό τρόπο, δηλαδή μια προκαταρκτική σύντομη περίοδος ταχείας απώλειας η οποία ακολουθείται από μία μεταγενέστερη μακρύτερη περίοδο βραδύτερης απώλειας (Semple et al., 2001). Η photo-fenton μέθοδος αποτελεί μια πολύ καλή και ταχεία μέθοδο για τη μείωση, ή ακόμη και την εξάλειψη των φυτοφαρμάκων. Μετά από μόλις λίγα λεπτά της photo- Fenton μεθόδου, 90% της αρχικής συγκέντρωσης φυτοφαρμάκου (500 gl -1 ) απομακρύνεται. Τα υπολειμματικά επίπεδα, στο τέλος περίπου μετά από 60 min, είναι χαμηλότερα από 31.5 gl -1. Λαμβάνοντας υπόψη τη ρύπανση των υπόγειων υδάτων από φυτοφάρμακα σε ορισμένες αγροτικές περιοχές της Μεσογείου, η photo-fenton μέθοδος, με χρήση ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, όπως το φως του ήλιου, προσφέρει μια γρήγορη και οικονομική τεχνολογία για την αποκατάσταση των υπόγειων υδάτων, όπως για παράδειγμα της Ισπανίας, η οποία λαμβάνει περισσότερες από 3000 ώρες ηλιακό φως ανά έτος (Navarro et al., 2011). 1.2 Νομοθετικό πλαίσιο για τις φυτοπροστατευτικές ουσίες Η προστασία και η αποκατάσταση των υπόγειων πόρων αποτελεί προτεραιότητα της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. Υπό ορισμένες συνθήκες, μερικά φυτοφάρμακα 21 Κομποστοποίηση είναι φυσική διαδικασία που μετατρέπει τα οργανικά υλικά σε πλούσια σκούρα ουσία. Αυτή η ουσία λέγεται κομπόστα ή χούμους ή εδαφοβελτιωτικό. Η κομποστοποίηση είναι ένας άμεσος τρόπος ανακύκλωσης. 22 Αποσύνθεση είναι η διάσπαση ενός σώματος στα χημικά συστατικά του. 23 Πορώδες ονομάζεται το ποσοστό του κενού χώρου που περιέχεται σε ένα υλικό. 7

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΡΑΓΓΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΥΔΑΤΩΣΗΣ ΙΛΥΟΣ ΜΕΣΩ ΚΑΤΑΚΡΗΜΝΙΣΗΣ ΣΤΡΟΥΒΙΤΗ Αλίκη Κόκκα και Ευάγγελος Διαμαντόπουλος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Πολυτεχνείο Κρήτης PhoReSe: Ανάκτηση Φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΙΙΟΤΗΤΑ ΕΠΙΙΦΑΝΕΙΙΑΚΩΝ ΚΑΙΙ ΥΠΟΓΕΙΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Π ΕΕ ΡΡ ΙΙ ΙΟΟ ΔΔ ΟΟ ΣΣ Α ΝΝ ΑΑΦ ΟΟ ΡΡ ΑΑ ΣΣ : 8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 212 (2 η έκδοση) ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Η τεχνική έκθεση με τίτλο «: περίοδος αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Δ-7 (ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΤΙΚΕΤΑΣ) Ετικέτα φυτοπροστατευτικού προϊόντος σύμφωνα με το άρθρο 16 του ΠΔ 115/1997 1 Εμπορικό σήμα MAGNATE

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Δ-7 (ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΤΙΚΕΤΑΣ) Ετικέτα φυτοπροστατευτικού προϊόντος σύμφωνα με το άρθρο 16 του ΠΔ 115/1997 1 Εμπορικό σήμα MAGNATE ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Δ-7 (ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΤΙΚΕΤΑΣ) Ετικέτα φυτοπροστατευτικού προϊόντος σύμφωνα με το άρθρο 16 του ΠΔ 115/1997 1 Εμπορικό σήμα MAGNATE 2 Κάτοχος της έγκρισης 3 Αριθμός έγκρισης κυκλοφορίας 4 Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης»

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» «Πετρελαιοειδή στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» Άγγελος Ντάντος Χημικός, PhD Cp Foodlab ltd Πετρέλαιο Πολύπλοκο μίγμα υδρογονανθράκων Αλειφατικοί Αρωματικοί Αλκάνια Αλκένια Αλκίνια n-αλκάνια Διακλαδισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος

Η δυναμική της κίνησης του Καλίου στο έδαφος Η δυναμική της του στο κίνησης Καλίου έδαφος 1. Δείκτες διαθέσιμου καλίου στο έδαφος Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Πρόσληψη Κ από τα φυτά (kg/ha) Εναλλάξιμο Κ (mg/100g εδάφους) Συγκέντρωση Κ (me/l εδαφ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 30.12.2006 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 396/363 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 Στο ποσοτικό επίπεδο του παρόντος Παραρτήματος, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΜΝΩΝ ΦΥΛΗΣ ΧΙΟΥ ΓΙΑΝΝΟΣ ΜΑΚΡΗΣ Λεμεσός 2014 ii

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486.

Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51. Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα 51 Πηγή: Raven, Berg & Johnson, 1993, σ.486. Εικόνα 2. Σχηματική αναπαράσταση της δομής και λειτουργίας εγκατάστασης δευτερογενούς επεξεργασίας λυμάτων. 3. Όμως

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

NOVATEC triplo 15-9-15

NOVATEC triplo 15-9-15 1. Προσδιορισμός της ουσίας / παρασκευάσματος και εταιρείας / επιχείρησης Πληροφορίες προϊόντων Εμπορική ονομασία: : Χρήση της ουσίας / Προετοιμασία: : λίπασμα Εταιρία : COMPO GmbH & Co. KG Gildenstraße

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΧΥΜΟΥ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni

1. ΣΓΕ 11: Παραγωγή αλάτων Ni από μέταλλο Ni 1. ΣΓΕ 11: Κύκλος ζωής Σύντομος ελεύθερος τίτλος Τελική χρήση ΜΧ μετάλλου νικελίου Παραγωγή αλάτων Ni προς χρήση στην παραγωγή καταλυτών Συστηματικός τίτλος βασισμένος στην περιγραφή χρήσης ΤΧ: TX 9: Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ευαισθητοποίηση της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας του ανθρώπου,

Η ευαισθητοποίηση της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας του ανθρώπου, Ζιζανιολογία, Ν. 4036/12 & Ν. 4036/12 / & Εθνικό Σχέδιο Δράσης Δρ. Σ. Βυζαντινόπουλος, Πρόεδρος Ελληνικής Ζιζανιολογικής Εταιρείας Κοινοτική Οδηγία 2009/128/ΕΚ Ορθολογική χρήση γεωργικών φαρμάκων Η ευαισθητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διατριβή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ»

«ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή «ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙEΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ» Άντρεα Χ. Σταυρινίδη Λεµεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ)

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Κων/νος νος Αμπελιώτης Επικ. Καθηγητής, Τμ. Οικιακής Οικονομίας Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Περιεχόμενα Η έννοια του κύκλου ζωής Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα