Διαχείριση κινδύνων Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαχείριση κινδύνων Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές"

Transcript

1 Διαχείριση κινδύνων Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Chief Risk Officer Επικεφαλής Τομέα Διαχείρισης Κινδύνων Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς Περίληψη Στο παρόν άρθρο επιχειρείται η συνοπτική παράθεση των βασικών αιτιών της κρίσης, καθώς επίσης και των διδαγμάτων και των προοπτικών «της επόμενης ημέρας», εστιάζοντας στη λειτουργία διαχείρισης κινδύνων. Μετά από μια σύντομη εισαγωγή αναφορικά με τoν εννοιολογικό προσδιορισμό των κινδύνων και της διαχείρισής τους, στη δεύτερη ενότητα του άρθρου παρατίθενται συνοπτικά οι επιπτώσεις της κρίσης σε όρους ζημιών και απολεσθεισών θέσεων εργασίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Στην τρίτη ενότητα αναλύονται μερικοί από τους βασικούς παράγοντες που συνέβαλαν στην κρίση. Ειδικότερα αναλύονται: 1. τα ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης και διακυβέρνησης της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων των πισ τωτικών ιδρυμάτων 2. η υπέρμετρη χρηματοοικονομική μόχλευση που παρουσιάστηκε σε συγκεκριμένους θύλακες του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος 3. οι ανεπάρκειες σχετικά με την εκτίμηση και διαχείριση των κινδύνων με ιδιαίτερη έμφαση στον κίνδυνο ρευστότητας Επίσης, στην ίδια ενότητα παρατίθενται τα διδάγματα που μπορούν να εξαχθούν, αλλά και οι πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν για την αντιμετώπιση των παραγόντων, από τη σκοπιά της διαχείρισης κινδύνων, που οδήγησαν στην κρίση. Τέλος, η τέταρτη ενότητα αναφέρεται στις προοπτικές της διαχείρισης κινδύνων υπό το πρίσμα των σημαντικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο προληπτικής εποπτείας των τραπε ζών, γνωστού ως «Βασιλεία ΙΙΙ», ενώ η τελευταία ενότητα συνοψίζει τα συμπεράσματα. Το παρόν άρθρο απηχεί τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί επίσημη θέση του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς. Ο κ. Μ. Χαραλαμπίδης παραιτήθηκε οικειοθελώς από τη θέση του Chief Risk Officer του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς τον Ιούνιο του Ο κ. Μ. Χαραλαμπίδης είναι Επικεφαλής του Ελληνικού Παραρτήματος της Διεθνούς Ένωσης Επαγγελματιών Διαχείρισης Κινδύνων (Professional Risk Managers' International Association - PRMIA). Ο συγγραφέας ευχαριστεί τον κ. Ηλία Λεκκό για τον εποικοδομητικό σχολιασμό του, καθώς και τη συνεργάτη του κα Παρασκευή Δήμου για την πολύτιμη υποστήριξη στη συλλογή, επεξεργασία των σχετικών πληροφοριών και τον σχολιασμό του άρθρου. 123

2 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση 1. Εισαγωγή Η λέξη κίνδυνος (risk) προέρχεται από τη λατινική ρίζα risicare η οποία σημαίνει «τολμώ», υπονοώντας ότι ο κίνδυνος είναι επιλογή παρά πεπρωμένο. Οι δράσεις που τολμούμε να αναλάβουμε, οι οποίες εξαρτώνται από την ελευθερία επιλογών που διαθέτουμε, ουσιαστικά χαρακτηρίζουν την «ιστορία» της διαχείρισης κινδύνων, αλλά και την κοινωνική εξέλιξη. Η διαχείριση κινδύνων ενσωματώνεται σε ένα απέραντο φάσμα λήψης απoφάσεων από την κατανομή περιουσιακών στοιχείων σε επίπεδο χαρτοφυλακίου μέχρι τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, από την εξόρυξη πετρελαίου σε μεγάλα θαλάσσια βάθη μέχρι την προστασία του περιβάλλοντος, από την πληρωμή ασφαλίστρων μέχρι τη χρήση ζώνης ασφαλείας στα αυτοκίνητα. Σε κάθε περίπτωση, κίνδυνος σημαίνει έκθεση στην αβεβαιότητα και αφορά αφενός, τις ανθρώπινες δραστηριότητες -είναι καθημερινός τρόπος ζωής και σκέψης- και αφετέρου, όλες τις επιχειρήσεις. Ειδικότερα, σε επιχειρησιακό επίπεδο, κίνδυνος είναι η πιθανότητα επέλευσης δυσμενών επιπτώσεων από την έκβαση μιας ενέργειας ή ενός γεγονότος, με αποτέλεσμα την εμφάνιση μη αναμενόμενων ζημιών ή τον περιορισμό της ικανότητας της επιχείρησης να υλοποιήσει τους στόχους της. Επομένως, η λειτουργία της διαχείρισης κινδύνων περιλαμβάνει το σύνολο των στρατηγικών, πολιτικών, διαδικασιών, οργανωτικών δομών και τεχνολογικών υποδομών που μια επιχείρηση πρέπει να αναπτύξει προκειμένου να αναγνωρίζει, εκτιμά, παρακολουθεί και να ελέγχει σε συνεχή βάση την έκθεσή της στους κινδύνους που απορρέουν από τις δραστηριότητές της. Είναι γνωστό ότι, οι κρίσεις πάντοτε επιταχύνουν τη διαδικασία της αλλαγής. Είναι φανερό ότι, δύο έτη από την πτώχευση της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers στις ΗΠΑ που σηματοδότησε τη χρηματοπιστωτική κρίση, είναι πλέον ορατά τα σημάδια του εν εξελίξει σημαντικού μετασχηματισμού του χρηματοπιστωτικού τοπίου. Οι βασικές κινητήριες δυνάμεις του εν λόγω μετασχηματισμού είναι: (α) η καθολικά διαφορετική αντίληψη των κινδύνων και της διαχείρισής τους, και (β) η ενίσχυση της αυστηρότητας του εποπτικού πλαισίου λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού τομέα. 2. Επιπτώσεις της κρίσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα Η χρηματοοικονομική κρίση με όλες τις διαδοχικές εκφάνσεις της συνεχίζει να προκαλεί ζημιές και απώλειες θέσεων εργασίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπως παρουσιάζεται στα παρακάτω Διαγράμματα. Η σχετική παράθεση δεν λαμβάνει υπόψη τις παρεπόμενες επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία, οι οποίες είναι πολύ μεγαλύτερες τόσο από πλευράς ζημιών όσο και απασχόλησης. Διάγραμμα 1 Διαχρονική εξέλιξη ζημιών ( δισ.) χρηματοπιστωτικού συστήματος ανά γεωγραφική περιοχή Σωρευτική ζηµιά: ιεθνώς: δισ. Αµερική: 920 δισ. Ευρώπη: 498 δισ. Ασία: 32 δισ Q 07 4Q'07 1Q'08 2Q'08 3Q'08 4Q'08 1Q'09 2Q'09 3Q'09 4Q'09 1Q'10 2Q'10 3Q'10 4Q'10 Ασία Ευρώπη Αµερική Πηγή: Bloomberg

3 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές Οι συνολικές σωρευτικές ζημιές από την κρίση σε διεθνές επίπεδο ανέρχονται, μέχρι το τέλος του 2010, σε 1,45 τρισεκ. περίπου, οι οποίες κατανέμονται κατά 63% και 34% στην Αμερική και Ευρώπη αντίστοιχα. Οι ζημιές κορυφώθηκαν το τελευταίο τρίμηνο του 2008 και έκτοτε ακολουθούν φθίνουσα πορεία. Διάγραμμα 2 Διαχρονική εξέλιξη απωλεσθεισών θέσεων εργασίας χρηματοπιστωτικού συστήματος ανά γεωγραφική περιοχή Σωρευτική απώλεια θέσεων: ιεθνώς: 370,2 χιλ. Αµερική: 191 χιλ. Ευρώπη: 174 χιλ. Ασία: 5,5 χιλ Q 07 4Q'07 1Q'08 2Q'08 3Q'08 4Q'08 1Q'09 2Q'09 3Q'09 4Q'09 1Q'10 2Q'10 3Q'10 4Q'10 Ασία Ευρώπη Αµερική Πηγή: Bloomberg Σε αντίθεση με την κατανομή των ζημιών, η κατανομή των απολεσθεισών θέσεων εργασίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα διεθνώς κατανέμεται κατά 52% και 47% στην Αμερική και Ευρώπη, αντίστοιχα. Από τις συνολικά 370,2 χιλιάδες χαμένες θέσεις εργασίας, η Ευρώπη «πληρώνει» βαρύτερο τίμημα συγκριτικά με τις υφιστάμενες ζημιές σε σχέση με την Αμερική. Στο Διάγραμμα 3 παρουσιάζεται η κατανομή, ανά κατηγορία δραστηριότητας, των συνολικών σωρευτικών ζημιών ύψους 1,45 τρισεκατ. περίπου σε διεθνές επίπεδο κατά την Οι ζημιές από δάνεια ανέρχονται στο 47% επί του συνόλου, ενώ οι ζημιές από πάσης φύσης τιτλοποιήσεις ανέρχονται σε 31% επί του συνόλου. Διάγραμμα 3 Κατανομή σωρευτικών ζημιών ανά κατηγορία δραστηριότητας Λοιπές Κατηγορίες 14% Ζηµιές από διαπραγµάτευση 5% Τιτλοποιήσεις λοιπών δανείων και εταιρικών οµολόγων 16% ιαγραφέςδανείων/ Αύξηση προβλέψεων 47% Τιτλοποιήσεις δανείων αστικών και εµπορικών ακινήτων 15% Πιστωτικά και άλλα παράγωγα 3% Πηγή: Bloomberg Αξίζει να σημειωθεί ότι, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα βρέθηκε στη δίνη της χρηματοοικονομικής κρίσης, κυρίως λόγω δευτερογενών επιπτώσεών της (κρίση ρευστότητας) και των δημοσιονομικών ανισορροπιών της χώρας. Οι ελληνικές τράπεζες δεν επένδυσαν σε υψηλού κινδύνου τιτλοποιημένα προϊόντα και δεν εκτέθηκαν σε υπέρμετρη χρηματοοικονομική μόχλευση, όπως συνέβη σε άλλα ανεπτυγμένα τραπεζικά συστήματα (π.χ. ΗΠΑ, Βρετανία, Γερμανία, Ολλανδία). 125

4 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση 3. Παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση και διδάγματα Οι παράγοντες που συνέβαλαν στη χρηματοοικονομική κρίση είναι πολλαπλοί. Αν και η εκτεταμένη χρήση πολύπλοκων προϊόντων τιτλοποίησης θεωρήθηκε ως η κύρια αιτία, η ιστορία αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει μόνο μία αιτία που προκαλεί τις κρίσεις. Οι περισσότερες κρίσεις έχουν πολλές φορές τη ρίζα τους στην ανεπάρκεια, για διάφορους λόγους, της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων. Είναι γεγονός ότι η κρίση δημιουργήθηκε από έναν συνδυασμό: μακροοικονομικών συνθηκών και συνθηκών στις διεθνείς αγορές (π.χ. υψηλός ρυθμός αύξησης του Α.Ε.Π. σε διεθνές επίπεδο, χαμηλό επίπεδο επιτοκίων, υψηλή ρευστότητα, σημαντική πιστωτική επέκταση, ραγδαία ανάπτυξη της χρηματοοικονομικής καινοτομίας μέσω της τιτλοποίησης και των πιστωτικών παραγώγων, σημαντική χρηματοοικονομική μόχλευση σε συγκεκριμένους «θύλακες» του χρηματοπιστωτικού τομέα), «χαλαρών» ή εσφαλμένων κριτηρίων πιστοδότησης, κυρίως στη στεγαστική πίστη στις ΗΠΑ, αναποτελεσματικής εταιρικής διακυβέρνησης, ιδιαίτερα σε θέματα διαχείρισης των κινδύνων, και ανεπαρκούς εποπτείας από τα Διοικητικά Συμβούλια (ΔΣ), ανεπαρκούς ελέγχου από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές. 3.1 Εταιρική διακυβέρνηση και διακυβέρνηση της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων Κατά την περίοδο πριν την κρίση εμφανίστηκαν αδυναμίες στην οργάνωση και εταιρική διακυβέρνηση σε σημαντικό αριθμό πιστωτικών ιδρυμάτων, ιδιαίτερα σε θέματα που άπτονται της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων. Ειδικότερα, η ανεπαρκής γνώση και εμπλοκή των ΔΣ και των ανώτατων διοικήσεων για τον καθορισμό της διάθεσης ανάληψης κινδύνων (risk apettite), αλλά και η αδυναμία τους να κατανοήσουν, να διατυπώσουν με σαφήνεια, να μετρήσουν και να τηρήσουν ένα αποδεκτό επίπεδο (προφίλ) κινδύνων, οδήγησε σε μια ιδιότυπη στρέβλωση μεταξύ των κινδύνων που οι τράπεζες πραγματικά αναλάμβαναν και στους κινδύνους που τα μέλη των ΔΣ εκτιμούσαν ότι έχουν αναληφθεί. Επιπρόσθετα, είναι αξιοσημείωτη η σημαντικά υψηλότερη επιρροή, ιεραρχική θέση, καθώς και αμοιβές και ανταμοιβές των στελεχών που διαμόρφωναν το επίπεδο των πωλήσεων και των εσόδων σε σχέση με τις αντίστοιχες των στελεχών διαχείρισης και ελέγχου των κινδύνων. Παρατηρήθηκε ότι, όχι μόνο δεν υπήρχε η απαιτούμενη ισορροπία μεταξύ αφενός, των στόχων επίτευξης πωλήσεων και εσόδων και αφετέρου, της ανάληψης των κινδύνων για την επίτευξή τους, αλλά μια σαφής μονομέρεια υπέρ των πωλήσεων και των εσόδων. Επίσης, το γεγονός ότι, υπήρξε σημαντική διάσταση μεταξύ συχνότητας πληρωμής ανταμοιβών (1 έτος) και του διαστήματος που απαιτείται (τουλάχιστον 3 έτη) για να αποκρυσταλλωθούν οι δυσμενείς συνέπειες πολιτικών ανάληψης υψηλού κινδύνου, ενθάρρυνε την περαιτέρω ανάληψη υψηλού κινδύνου ενεργειών με στόχο την επίτευξη υψηλών αποδόσεων. Συγκεκριμένα, οι πολιτικές αμοιβών και ανταμοιβών των στελεχών βασίστηκαν στην επίτευξη όγκων πωλήσεων ή κερδοφορίας σε ονομαστικούς όρους, καθώς τα συστήματα μέτρησης ατομικής ή συλλογικής επίδοσης απέτυχαν να ενσωματώσουν την «οικονομική» αντί της λογιστικής κερδοφορίας. Τα εν λόγω συστήματα δεν συνεκτιμούσαν το ύψος των αναμενόμενων (κατά μέσον όρο) ζημιών και το κόστος του απαιτούμενου κεφαλαίου για την κάλυψη μη αναμενόμενων ζημιών από πιστωτικό, λειτουργικό και κινδύνους αγοράς, καθώς και το κόστος του κινδύνου ρευστότητας. Είναι φανερό ότι, θα πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες με στόχο την άμβλυνση των αδυναμιών και την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης, ιδιαίτερα σε θέματα διαχείρισης κινδύνων. Κατ αρχήν, η λειτουργία της διαχείρισης κινδύνων θα πρέπει να καταστεί σαφές και κύριο καθήκον των ΔΣ. Τουλάχιστον 126

5 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές κάποια μέλη των ΔΣ θα πρέπει να κατανοούν πλήρως τους αναλαμβανόμενους κινδύνους για την επίτευξη της επιθυμητής κερδοφορίας, των μεθοδολογιών εκτίμησης και αντιστάθμισης κινδύνων, τους μηχανισμούς καθορισμού και παρακολούθησης ορίων ανάληψης κινδύνων, το επίπεδο του απαιτούμενου κεφαλαίου (εποπτικού και οικονομικού) για την απορρόφηση ενδεχόμενων ζημιών υπό διαφορετικά σενάρια, καθώς και τις απαιτούμενες ενέργειες για την αποκατάσταση της κεφαλαιακής βάσης μετά την επέλευση ενδεχόμενων ακραίων ζημιών. Τα μέλη των ΔΣ θα πρέπει να καθορίζουν και να αξιολογούν σε τακτική βάση τη διάθεση ανάληψης κινδύνων, την οποία θα πρέπει να παρακολουθούν σε σχέση με το τρέχον επίπεδο και την εξέλιξη του προφίλ των κινδύνων. Η υλοποίηση των προαναφερθέντων προϋποθέτει τη σημαντική αύξηση του χρόνου ενασχόλησης των ΔΣ με θέματα διαχείρισης κινδύνων και κεφαλαίου. Δεύτερον, η ενίσχυση της κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων (risk culture) θα πρέπει να διαχυθεί σε όλα τα ιεραρχικά επίπεδα του οργανισμού. Η κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων ορίζεται ως το σύνολο των προτύπων, κανόνων και παραδοσιακών πρακτικών αναφορικά με τη συμπεριφορά ατόμων ή ομάδων που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αναγνωρίζουν, κατανοούν, επικοινωνούν και ενεργούν για την αντιμετώπιση των κινδύνων που αναλαμβάνει ο οργανισμός. Η εμπέδωση της κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων θα επιταχυνθεί όταν τα ΔΣ και οι διοικήσεις των τραπεζών αντιληφθούν ότι η αποφυγή μιας ζημιάς ενός εκατομμυρίου ευρώ είναι εξίσου πολύτιμη με την πραγματοποίηση ενός ισόποσου κέρδους. Μια αποτελεσματική και ολοκληρωμένη νοοτροπίακουλτούρα διαχείρισης κινδύνων προϋποθέτει κατ ελάχιστον την ύπαρξη των παρακάτω στοιχείων: Ενεργή και συνεχή καθοδήγηση από το ΔΣ και την ανώτατη διοίκηση. Η στάση και η συμπεριφορά που επικοινωνείται από το ΔΣ και την ανώτατη διοίκηση καθίσταται κρίσιμη, καθώς υιοθετείται διαχρονικά από τον υπόλοιπο οργανισμό. Διαφάνεια και επικοινωνία πληροφοριών διαχείρισης κινδύνων. Η εν λόγω επικοινωνία ενδέχεται να πραγματοποιείται μέσω επίσημων καναλιών (επιτροπές, ομάδες εργασίας) ή ανεπίσημων καναλιών, όπου το προσωπικό θα μπορεί να επικοινωνήσει άμεσα με τα στελέχη της Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων, συζητώντας για ενδεχόμενες ανησυχίες τους σχετικά με την αποτελεσματικότερη διαχείριση των κινδύνων. Ενίσχυση της υπευθυνότητας του προσωπικού σε θέματα διαχείρισης κινδύνων. Είναι σαφές ότι, απαιτούνται αλλαγές στις περιγραφές θέσεων ευθύνης και στις αρμοδιότητες σε όλα τα ιεραρχικά επίπεδα, καθώς και στις πολιτικές και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων με την εισαγωγή ή/και ενίσχυση των κριτηρίων/ παραμέτρων κινδύνων (π.χ. σχετικά με τις πιστοδοτήσεις ή τη διαπραγμάτευση περιουσιακών στοιχείων). Η ευθύνη για τη διαχείριση των κινδύνων θα πρέπει να ενσωματωθεί με σαφήνεια στην περιγραφή εργασίας του προσωπικού και να αξιολογείται ως τμήμα των τακτικών αξιολογήσεων επίδοσής του. Βελτίωση της διακυβέρνησης των κινδύνων μέσω: (α) άμεσης πρόσβασης και γραμμής αναφοράς της μονάδας διαχείρισης κινδύνων προς το ΔΣ και την ανώτατη διοίκηση, (β) ενίσχυσης της ιεραρχικής θέσης και επιρροής του επικεφαλής της μονάδας διαχείρισης κινδύνων (Chief Risk Officer), (γ) επικοινωνίας της διάθεσης ανάληψης κινδύνων (risk apettite) εντός και εκτός του οργανισμού, (δ) αποδεδειγμένης διασύνδεσης των επιχειρηματικών στόχων με αυτούς της διαχείρισης κινδύνων. Βελτίωση των κινήτρων του συστήματος αμοιβών και ανταμοιβών ενσωματώνοντας την παράμετρο της ευαισθησίας στους κινδύνους, καθώς και τη συμμόρφωση με τα όρια κινδύνων και τις εποπτικές απαιτήσεις. Βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ διαχειριστών και αναδόχων κινδύνων (επιχειρηματικές μονάδες) με ενδυνάμωση της «εποικοδομητικής κριτικής», από τους διαχειριστές κινδύνων, των πληροφοριών ή παραδοχών που χρησιμοποιούνται στη λήψη αποφάσεων. Τρίτον, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη σύνδεση της κερδοφορίας με τους αναλαμβανόμενους κινδύνους που είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με την επίτευξή της. Τα συστήματα αξιολόγησης της ατομικής και συλλογικής επίδοσης, βάσει των οποίων παρέχονται οι αμοιβές και ανταμοιβές των στελεχών, θα πρέπει να ενσωματώσουν άμεσα το κόστος κεφαλαίου έναντι των αναλαμβανόμενων κινδύνων και το κόστος 127

6 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση του κινδύνου ρευστότητας, καλύπτοντας μεσο-μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Η διεθνής τάση που ήδη διαμορφώνεται αποσκοπεί στη χρήση μεθοδολογιών προσαρμοσμένης έναντι των κινδύνων αποδοτικότητας ως βασικού εργαλείου της Διοίκησης για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας και τον καθορισμό αμοιβών και ανταμοιβών, καθώς και της ευθυγράμμισης των κινήτρων ανάληψης κινδύνων των επιχειρηματικών μονάδων με τους κινδύνους που δημιουργούν οι δραστηριότητές τους. Τέλος, ο έλεγχος και η διαχείριση κινδύνων και κεφαλαίου (π.χ. καθορισμός και παρακολούθηση ορίων ανάληψης κινδύνων, ανάπτυξη/έλεγχος συστημάτων/υποδειγμάτων, υπολογισμός προβλέψεων, έλεγχος διαδικασιών αποτίμησης περιουσιακών στοιχείων, αναφορές ποιότητας χαρτοφυλακίων) θα πρέπει να είναι ανεξάρτητες από τις μονάδες που αναλαμβάνουν κινδύνους (π.χ. έγκριση δανείων, δραστηριότητες διαπραγμάτευσης, πωλήσεις προϊόντων και υπηρεσιών). Οι διαχειριστές κινδύνων θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή ιεραρχική ισχύ και θέση στον οργανισμό και θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η γνώμη τους λαμβάνεται υπόψη στη λήψη των αποφάσεων. 3.2 Χρηματοοικονομική μόχλευση Η οικονομική αναταραχή που άρχισε το καλοκαίρι του 2007, αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας ιδιαίτερα σημαντικής πιστωτικής ανάπτυξης και μόχλευσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος κυρίως στις ΗΠΑ και τη δυτική Ευρώπη. Το επιχειρηματικό πρότυπο λειτουργίας σημαντικού αριθμού τραπεζών βασίστηκε στην υπερβολική χρηματοοικονομική μόχλευση, γεγονός που οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που έχουν ήδη αναφερθεί στην ενότητα 3, οι οποίοι επηρέασαν επενδυτικές και στεγαστικές τράπεζες στις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία, περιφερειακές (Landesbanks) τράπεζες στη Γερμανία και εμπορικές τράπεζες στη δυτική Ευρώπη. Ενδεικτικά, στο Διάγραμμα 4 παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξη ( ) της χρηματοοικονομικής μόχλευσης προσαρμοσμένης για τα άυλα πάγια στοιχεία ενεργητικού 1 (Tangible Assets/Τangible Equity), των εμπορικών τραπεζών στις ΗΠΑ. Διάγραμμα 4 Δείκτης Μόχλευσης Αμερικανικών Εμπορικών Τραπεζών ( ) Ενεργητικό µείον Ά λα Πάγια Μετοχικό Κεφάλαιο µείον Ά λα Πάγια ος Παγκόσµιος Πόλεµος Μεταπολεµική Ανάκαµψη Πετρελα κές κρίσεις/κατάργηση Bretton-Woods Aνάπτυξη Χρηµατοοικονοµικών παραγώγων/αύξηση ανταγωνισµού Βασιλεία Ι (πιστωτικός κίνδυνος) Βασιλεία Ι (πλέον κίνδυνος αγοράς) Κρίση αποταµιευτικών οργανισµών Βασιλεία ΙΙ Χρηµατοπιστωτική κρίση Πηγή: U.S. Federal Deposit Insurance Corporation Παρατηρείται αύξηση της χρηματοοικονομικής μόχλευσης κατά την περίοδο κατά 17,2%, ενώ κατά τη διετία παρατηρείται απότομη απομόχλευση (-22,8%) συγκριτικά με την κορύφωση του 2008, λόγω της ενίσχυσης της κεφαλαιακής βάσης και την ταυτόχρονη μείωση του ενεργητικού των τραπεζών. Ωστόσο, ο μέσος όρος του δείκτη μόχλευσης (14,5) της περιόδου παραμένει στα ίδια περίπου επίπεδα με τον μακροχρόνιο μέσο όρο (14,3) της περιόδου και στα ίδια ή χαμηλότερα επίπεδα Έτη 1 Ο εν λόγω δείκτης ορίζεται ως (Σύνολο ενεργητικού - άυλα πάγια)/(μετοχικό κεφάλαιο - άυλα πάγια - προνομιούχες μετοχές). 128

7 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές σε σύγκριση με άλλες ιστορικές περιόδους υψηλής μόχλευσης (π.χ :14,3, :16,9). Παρά τη σφοδρότητα της υπό εξέλιξη κρίσης, οι εμπορικές τράπεζες των ΗΠΑ δεν παρουσιάζουν υπέρμετρη, όπως θα αναμενόταν, χρηματοοικονομική μόχλευση. Το γεγονός αυτό οφείλεται σε δύο κυρίως λόγους: στη μείωση του ενεργητικού των τραπεζών μέσω της σημαντικής μεγέθυνσης της αγοράς τιτλοποιημένων περιουσιακών στοιχείων και πιστωτικών παραγώγων που επέτρεψε στις τράπεζες να μεταφέρουν δάνεια ή άλλα στοιχεία εκτός των ισολογισμών τους, στη σημαντική αύξηση των κερδών (μέση ετήσια αύξηση : 15%) και, συνεπώς, των μη διανεμόμενων κερδών κατά τα έτη πριν την κρίση που ενίσχυσαν την κεφαλαιακή τους βάση. Πίνακας 1 Δείκτης μόχλευσης προσαρμοσμένος για τα άυλα πάγια (Tangible assets/tangible common equity) Μ.Ο. ( ) Goldman Sachs Morgan Stanley Lehman Brothers Bear Sterns Merrill Lynch Bank of America 14,0 14,3 20,6 32,2 30,8 33,3 26,1 24,0 24,8 27,4 22,0 30,5 23,0 39,9 36,3 33,6 28,7 25,7 25,8 30, ,8 33,9 32,7 34,4 36,0 32,4 34, ,6 29,8 27,6 30,0 30,6 31,9 30, ,7 45,2 25,1 25,1 25,3 21,9 24,6 34,7 17,1 22,2 35,3 29,8 24,1 23,6 20,9 20,4 17,2 24,5 Citigroup 14,5 15,4 63,9 32,2 26,4 21,4 22,2 22,1 21,3 29,9 JP Morgan Chase 17,9 19,0 26,1 21,0 20,5 20,7 19,7 21,8 23,7 21,9 Barclays 35,1 35,6 77,9 81,3 79,2 90,5 47,6 36,4 35,4 64,0 RBS 23,7 28,0 61,35 7 3, 6 40,0 48,8 38,8 43,9 36,8 120,5 Lloyds TSB 24,3 27,5 62,5 36,4 39,5 39,5 33,0 35,1 47,1 41,9 HSBC 21,3 24,4 37,7 26,2 25,7 24,8 24,4 21,9 21,4 26,0 Πηγή: Bloomberg Ωστόσο, η παραπάνω εικόνα μεταβάλλεται σημαντικά αν εστιάσουμε στους αντίστοιχους δείκτες μόχλευσης των επενδυτικών τραπεζών στις ΗΠΑ και επιλεγμένων βρετανικών πιστωτικών ιδρυμάτων. Από τα 129

8 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση στοιχεία του Πίνακα 1 συνάγεται το συμπέρασμα των «θυλάκων» υπέρμετρης μόχλευσης στα τραπεζικά συστήματα συγκεκριμένων χωρών (π.χ. ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο). Είναι αξιοσημείωτο ότι, ο μέσος δείκτης μόχλευσης κάθε επενδυτικής τράπεζας είναι σχεδόν υπερδιπλάσιος του αντίστοιχου μέσου όρου (14,5) των εμπορικών τραπεζών στις ΗΠΑ για την περίοδο , με τον δείκτη της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers να υπερβαίνει την τιμή 30 για όλη τη διάρ κεια της περιόδου. Επίσης, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι υψηλότεροι δείκτες μόχλευσης των βρετανικών τραπεζών, συγκριτικά με τους αντίστοιχους των αμερικανικών εμπορικών τραπεζών (Bank of America, Citigroup, JP Morgan Chase). Σημειώνεται ότι, ο δείκτης μόχλευσης της βρετανικής τράπεζας Royal Bank of Scotland (RBS) παρουσίασε εξαιρετικά υψηλή τιμή το 2007 λόγω της εξαγοράς της ολλανδικής τράπεζας ABN-AMRO. Η υπερβολική εντός και εκτός ισολογισμού μόχλευση που παρουσιάστηκε σε κάποιους σημαντικούς θύλακες του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, σε συνδυασμό με τη σταδιακή μείωση της ποσότητας και ποιότητας της κεφαλαιακής βάσης, καθώς και των ανεπαρκών αποθεμάτων ρευστότητας που διατηρούσαν οι τράπεζες, οδήγησαν στον μετασχηματισμό της πιστωτικής κρίσης των τιτλοποιημένων ενυπόθηκων δανείων σε κρίση εμπιστοσύνης και, συνεπώς, κρίση ρευστότητας του διεθνούς τραπεζικού συστήματος. Είναι φανερό ότι, καθίσταται αναγκαία η αύξηση τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητας του κεφαλαίου, αλλά και η λήψη μέτρων για τον περιορισμό της υπέρμετρης μόχλευσης του τραπεζικού συστήματος ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ανοδικών οικονομικών κύκλων. 3.3 Διαχείριση κινδύνων Η έλλειψη ρευστότητας στις χρηματαγορές αποτέλεσε κεντρικό πρόβλημα της κρίσης ήδη από τον Μάρτιο του 2008 με την «παρολίγο» πτώχευση της επενδυτικής τράπεζας Bear Sterns και κορυφώθηκε το φθινόπωρο του 2008 με την πτώχευση της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers. Οι εν λόγω πτυχές της κρίσης ανέδειξαν τις αδυναμίες τραπεζών οι οποίες στήριξαν την ανάπτυξη του δανειακού τους χαρτοφυλακίου ή την επένδυση σε πολύπλοκα δομημένα περιουσιακά στοιχεία (π.χ. τιτλοποιήσεις, CDOs, CLOs) στη χρηματοδότηση, σε μεγάλο βαθμό, από βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Συγκεκριμένα, πιο ευάλωτες υπήρξαν οι τράπεζες των οποίων το επιχειρηματικό πρότυπο στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στην αντίληψη περί αδιάκοπης πρόσβασης σε εξασφαλισμένη χονδρική χρηματοδότηση (π.χ. αγορά repo). Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της βρετανικής τράπεζας Northern Rock, η οποία λίγα χρόνια πριν την κρίση παρουσίαζε μέση ετήσια αύξηση 25% των στεγαστικών δανείων τα οποία χρηματοδοτούσε με βραχυπρόθεσμη χονδρική χρηματοδότηση. Ο κίνδυνος φήμης έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ραγδαία μετάδοση της κρίσης ρευστότητας η οποία εξαπλωνόταν από τις χρηματαγορές προς την καταθετική βάση των εμπορικών τραπεζών. Υπήρξαν παραδείγματα τραπεζών, κυρίως στις ΗΠΑ, οι οποίες απώλεσαν σημαντικά τμήματα της καταθέσεων λιανικής εντός λίγων εβδομάδων από την πτώχευση της Lehman Brothers. Ο ανταγωνισμός για άντληση καταθέσεων οξύνθηκε και η επιθετική τιμολόγηση διευρύνθηκε περαιτέρω. Ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις, το παραπάνω γεγονός σηματοδότησε στην αγορά ότι οι τράπεζες που τιμολογούσαν επιθετικά τις καταθέσεις «έκρυβαν» κάποιο πρόβλημα. Για παράδειγμα, υπήρχαν περιπτώσεις όπου οι τράπεζες που πρόσφεραν χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων από τον ανταγωνισμό δέχτηκαν «εισροές» καταθέσεων, καθώς οι καταθέτες πίστεψαν ότι οι εν λόγω τράπεζες δεν αντιμετώπιζαν προβλήματα ρευστότητας και φερεγγυότητας. Επιπλέον, αναδείχθηκε η ανεπαρκής διαχείριση και μέτρηση του κινδύνου ρευστότητας. Οι αναφορές για το επίπεδο ρευστότητας δεν απεικόνιζαν επαρκώς τους κινδύνους σε τομείς όπως η βραχυπρόθεσμη εξασφαλισμένη διατραπεζική χρηματοδότηση (αγορά repo), ασυμφωνία ληκτότητας στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, ενδεχόμενες εκροές λόγω υποβάθμισης της πιστοληπτικής αξιολόγησης της τράπεζας, μεταβολές στην αγοραία αξία παραγώγων και εξασφαλίσεων, ανάγκες για ρευστότητα που προέρχονται από εκτός ισολογισμού στοιχεία (π.χ. οχήματα ειδικού σκοπού), καθώς και ο βαθμός ρευστότητας στην αγορά χρέους και τιτλοποιήσεων. 130

9 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές Επιπρόσθετα, η μέτρηση και η διαχείριση κινδύνων, συμπεριλαμβανομένης και της διεξαγωγής σεναρίων προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης, πραγματοποιούνταν μεμονωμένα τόσο σε επίπεδο κινδύνων όσο και σε επίπεδο εταιρείας, κυρίως λόγω ανεπαρκών πληροφοριακών συστημάτων και της μη ύπαρξης ενοποιημένης βάσης δεδομένων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, την αδυναμία των πιστωτικών ιδρυμάτων να συνεκτιμήσουν αλληλοεπιδράσεις και τη συσχέτιση μεταξύ κινδύνων (π.χ. πιστωτικού, ρευστότητας και αγοράς ή λειτουργικού και πιστωτικού), αλλά και να μετρήσουν τον συνολικό κίνδυνο τόσο σε επίπεδο ομίλου, όσο σε επίπεδο εταιρείας, συνεκτιμώντας τις δυσκολίες για μεταφορά κεφαλαίων μεταξύ των εταιρειών του ομίλου. Η υπερβολική και χωρίς κριτική προσέγγιση αποδοχή των αποτελεσμάτων πολύπλοκων υποδειγμάτων και μεθοδολογιών εκτίμησης κινδύνων και αποτίμησης περιουσιακών στοιχείων είχαν ως αποτέλεσμα τη μη ορθή εκτίμηση των κινδύνων και της αξίας των σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων. Για παράδειγμα, πριν την κρίση πολλά υποδείγματα εκτίμησης κινδύνων υπέθεταν εσφαλμένα ότι, οι θέσεις σε δομημένα χρηματοοικονομικά προϊόντα θα ήταν εύκολο να αντισταθμιστούν πλήρως, αδυνατώντας να προβλέψουν ότι η στενότητα της ρευστότητας της αγοράς θα καθιστούσε προβληματική τη δυνατότητα εφαρμογής αποτελεσματικών αντισταθμίσεων κινδύνου. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα υποδείγματα ή σε αυτούς που τα αναπτύσσουν, αλλά και στα μέλη των ΔΣ και των ανώτατων διοικήσεων που δεν είχαν τη γνώση ή τη διάθεση να «αμφισβητήσουν» τις παραδοχές και συνεπώς τα αποτελέσματα των εν λόγω υποδειγμάτων. Η διαχείριση του λειτουργικού κινδύνου, συμπεριλαμβανόμενου του νομικού κινδύνου, αναφορικά με τις διαδικασίες και τα κριτήρια πιστοδότησης, τις διαδικασίες επίσχεσης των εξασφαλίσεων από τις τράπεζες, την αντιμετώπιση της απάτης, καθώς και τη χρήση υποδειγμάτων τιμολόγησης περιουσιακών στοιχείων υπήρξε αναποτελεσματική και ελλιπής. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της «έκρηξης» των τιμών των κατοικιών, που προηγήθηκε της κρίσης στις ΗΠΑ, οι τράπεζες παρείχαν «κατά συρροή» στεγαστικά δάνεια, πολλά εκ των οποίων, αποδείχτηκε εκ των υστέρων ότι, είχαν εγκριθεί με ελλιπείς διαδικασίες και ανεπαρκή αξιολόγηση του κινδύνου. Στη συνέχεια, τα εν λόγω δάνεια «τιτλοποιήθηκαν» σε ομόλογα και πουλήθηκαν σε επενδυτές. Ωστόσο, μέσω των αλλεπάλληλων αγοραπωλησιών των ομολόγων και συνεπώς των υποκείμενων δανείων, σημαντικά νομικά και άλλα έγγραφα (π.χ. εγγραφή υποθήκης) απωλέσθηκαν ή δεν είχαν επαρκή τεκμηρίωση. Ακολούθως, οι τράπεζες προέβησαν σε πλειστηριασμούς των εν λόγω ακινήτων χωρίς να έχουν επαρκείς αποδείξεις για την ιδιοκτησία τους επί αυτών. Αυτό το γεγονός είχε σαν αποτέλεσμα την έναρξη εισαγγελικών ερευνών το φθινόπωρο του 2010 σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ για να διερευνηθεί το ζήτημα. Σημειώνεται ότι, οι αναλυτές της τράπεζας Royal Bank of Scotland εκτιμούν ότι η «κρίση των πλειστηριασμών» θα κοστίσει στις τράπεζες των ΗΠΑ περίπου $ 4,3 δισ. για την πληρωμή προστίμων και $ 38 δισ. για την επαναγορά μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων από ιδιώτες επενδυτές και κρατικές εταιρείες χρηματοδότησης στεγαστικών δανείων (Fannie Mae & Freddie Mac) 2. Είναι φανερό ότι, η υπερβολική εμπιστοσύνη στις αξιολογήσεις των εξωτερικών οίκων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας αντί της εσωτερικής αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου των περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών, με ιδιαίτερη έμφαση στα δομημένα πιστωτικά προϊόντα και τις τιτλοποιήσεις, ενέτεινε τη σφοδρότητα της κρίσης. Οι τράπεζες είχαν αναθέσει ένα σημαντικό τμήμα της αξιολόγησης και της δια χείρισης του πιστωτικού κινδύνου των περιουσιακών τους στοιχείων σε εξωτερικούς οίκους αξιολόγησης. Επισημαίνεται ότι, πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της κρίσης οι αξιολογήσεις των εξωτερικών οίκων που αφορούσαν χρέος επιχειρήσεων παρουσίαζαν σχετική σταθερότητα. Αντίθετα, οι αξιολογήσεις που αφορούσαν δομημένα ή τιτλοποιημένα πιστωτικά προϊόντα (π.χ. Collateralised Debt Obligations-CDO, Asset Backed Securities-ABS, Commercial & Residential Mortgage Backed Securities-CMBS & RMBS) παρουσίασαν σημαντική αστάθεια από το 2007, ενώ η κορύφωση της μεταβλητότητας των αξιολογήσεών τους, κυρίως από υποβαθμίσεις, πραγματοποιήθηκε το Room to improve by Suzanne Kapner, Financial Times, November 2, 2010, p

10 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση Πίνακας 2 Ετήσια ποσοστά μετακίνησης αξιολογήσεων δομημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων* Υποβάθμιση (Υ) Αναβάθμιση (A) Υποβάθμιση (Υ) Αναβάθμιση (A) Υποβάθμιση (Υ) Αναβάθμιση (A) Υποβάθμιση (Υ) Αναβάθμιση (A) Υποβάθμιση (Υ) Αναβάθμιση (A) AAA 0,5-1,0-20,5-31,3-10,5 - AA 1,7 7,9 4,4 3,5 36,9 1,2 50,8 0,7 21,1 2,1 A 2,6 7,2 11,3 4,2 38,5 1,3 56,2 1,4 26,6 3,1 BBB 3,8 6,3 20,2 2,9 42,0 1,0 59,5 0,9 34,9 2,3 BB 5,4 7,6 21,0 2,3 46,9 0,7 70,0 0,9 46,8 2,0 B 7,7 6,4 11,1 1,8 54,5 0,4 76,3 0,3 49,4 1,3 CCC 38,4 0,5 34,9 0,7 70,1 0,1 81,8 0,1 48,5 0,8 * Μέσοι όροι από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody s, Fitch & Standard & Poors. ΠΗΓΗ: Τα στοιχεία για την περίοδο και 2007 από Financial Services Authority s Discussion Paper A regulatory response to the global banking crisis, March Τα υπόλοιπα στοιχεία από υπολογισμούς του συγγραφέα βασισμένους στις μελέτες αθετήσεων και μετακινήσεων αξιολογήσεων αναφορικά με τα δομημένα προϊόντα από τους 3 μεγαλύτερους οίκους αξιολόγησης. Ο Πίνακας 2 παρουσιάζει την εξέλιξη των αξιολογήσεων των εν λόγω προϊόντων, από τους τρεις μεγαλύτερους οίκους αξιολόγησης (μέσα ποσοστά υποβάθμισης ή αναβάθμισης ανά βαθμολόγηση) για διαφορετικές χρονικές περιόδους σε διεθνές επίπεδο. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, τη διετία παρατηρήθηκε μια δραματική αύξηση των υποβαθμίσεων των δομημένων ή τιτλοποιημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων, τα οποία είχαν αξιολογηθεί ως επενδυτικής διαβάθμισης, δηλ. αξιολόγηση ΒΒΒ ή ανώτερη. Είναι εντυπωσιακό ότι, το 2008 και το 2009 υποβαθμίστηκε το 20,5% και το 31,3% αντίστοιχα των δομημένων προϊόντων που είχαν λάβει την ανώτατη αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας ΑΑΑ έναντι μόλις 1% το 2007 και 0,5% της περιόδου Σημειώνεται ότι, παρά την αποκλιμάκωση των μέσων ποσοστών υποβαθμίσεων το 2010, η μεταβλητότητα των αξιολογήσεων των εν λόγω προϊόντων παραμένει σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα τόσο συγκριτικά με το 2007 όσο και με τη χρονική περίοδο Η εμφανής αποτυχία στις αξιολογήσεις των εν λόγω προϊόντων οφείλεται κυρίως: στην περιορισμένη ιστορική εμπειρία αναφορικά με τη συμπεριφορά τους και στη σημαντική πολυπλοκότητά τους, στην εμπιστοσύνη στην ικανότητα των στατιστικών υποδειγμάτων να εκτιμήσουν αποτελεσματικά τους κινδύνους τους, στην εταιρική διακυβέρνηση των οίκων αξιολόγησης η οποία δεν αντιμετώπισε αποτελεσματικά ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων και ανεξαρτησίας των αναλύσεων και αξιολογήσεων. Το γεγονός ότι, οι οίκοι αξιολόγησης αμείβονται από τους εκδότες χρέους ή τιτλοποιημένων προϊόντων, δηλαδή τους αξιολογούμενους, παρά από τους επενδυτές που θα αγοράσουν τα εν λόγω προϊόντα, ενδέχεται να οδήγησε σε ζητήματα ηθικού κινδύνου (moral hazard) και σύγκρουσης συμφερόντων. Από τα διδάγματα που αντλούνται από την κρίση αναφορικά με την ανεπάρκεια της λειτουργίας της διαχείρισης των κινδύνων εξάγονται οι προτεινόμενες δράσεις για την αντιμετώπισή της. 132

11 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές Κατ αρχήν, απαιτείται αποσαφήνιση και τεκμηρίωση της έννοιας της διάθεσης ανάληψης κινδύνων (risk appetite), καθώς και των ενεργειών του ΔΣ και της Διοίκησης σε ενδεχόμενες ζημιές ή παραβιάσεις των ορίων ανάληψης κινδύνων. Από επιχειρησιακή άποψη, η διάθεση ανάληψης κινδύνων ορίζεται ως ο τύπος και το ύψος των κινδύνων (δηλ. των ενδεχόμενων ζημιών) με δεδομένη πιθανότητα πραγματοποίησης εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα που το πιστωτικό ίδρυμα είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί, λαμβάνοντας υπόψη το προϊοντικό μίγμα, τη στρατηγική, τα αναμενόμενα κέρδη, την κουλτούρα, τους εποπτικούς περιορισμούς και την ανταγωνιστική του θέση. Ουσιαστικά, η διάθεση ανάληψης κινδύνων αφορά στη φιλοσοφία της επιχείρησης σχετικά με τον τρόπο που η ανάληψη κινδύνων σε στρατηγικό επίπεδο συμβάλλει στην επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων, αξιοποιώντας επενδυτικές ευκαιρίες με ελεγχόμενο τρόπο, με δεδομένους τους εσωτερικούς και εξωτερικούς περιορισμούς στους οποίους υπόκειται η επιχείρηση. Η διάθεση ανάληψης κινδύνων περιορίζεται από την ικανότητα ανάληψης κινδύνων (risk bearing capacity), η οποία υποδεικνύει το μέγιστο ύψος κινδύνου που μπορεί να αναληφθεί από την επιχείρηση με βάση τα υφιστάμενα ίδια κεφάλαια και τους λοιπούς χρηματοοικονομικούς πόρους (π.χ. προβλέψεις έναντι επισφαλών απαιτήσεων), την επάρκεια ρευστότητας, την ικανότητα δανεισμού και τους εποπτικούς περιορισμούς. Ωστόσο είναι φανερό ότι, ο στόχος του καθορισμού της διάθεσης ανάληψης κινδύνων δεν αποσκοπεί στην εξάντληση της ικανότητας ανάληψης κινδύνων. Αντιθέτως, ένα από τα διδάγματα από την πρόσφατη κρίση είναι ότι σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να υφίσταται απόθεμα διαθέσιμης ικανότητας ανάληψης κινδύνων για την αντιμετώπιση απρόσμενων δυσμενών συνθηκών. Ο καθορισμός της διάθεσης ανάληψης κινδύνων αποτελεί το θεμέλιο για τη θέσπιση όλων των επιμέρους ορίων ανάληψης κινδύνων. Τα επιμέρους όρια θα πρέπει να αναλύονται από το επίπεδο της επιχείρησης στο επίπεδο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, μονάδων και γεωγραφικών περιοχών. Ο καθορισμός της διάθεσης ανάληψης κινδύνων επιτυγχάνεται μέσω ποσοτικών και ποιοτικών διατυπώσεων οι οποίες θα πρέπει να διαμορφωθούν για τουλάχιστον δύο υποθέσεις επιχειρηματικών συνθηκών, δηλαδή κανονικές και δυσμενείς. Επίσης, απαιτείται η αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση του κινδύνου ρευστότητας στην επιχειρηματική στρατηγική και η ενδεχόμενη αναθεώρηση του προτύπου λειτουργίας των πιστωτικών ιδρυμάτων. Για παράδειγμα, η βαθμιαία μείωση της βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης τόσο από τις χρηματαγορές (εξασφαλισμένη ή μη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση), όσο και από τις κεντρικές τράπεζες, και η αποτελεσματικότερη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης μέσω έκδοσης μεσο-μακροχρόνιου χρέους και ενίσχυσης των καταθέσεων λιανικής από φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις με έμφαση στις καταθέσεις ταμιευτηρίου και τρεχούμενου. Ο κίνδυνος συγκέντρωσης ρευστότητας τόσο σε επίπεδο αντισυμβαλλομένου-καταθέτη, όσο και σε επίπεδο προϊόντος-τύπου χρηματοδότησης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας. Επιπλέον, υφίσταται η ανάγκη διακράτησης μεγαλύτερων αποθεμάτων άμεσα ρευστοποιήσιμων στοιχείων ενεργητικού, τα οποία θα μπορούν να μετατραπούν άμεσα σε μετρητά για να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε περιόδους κρίσης. Είναι αναγκαία η ενδελεχής ανάλυση της συμπεριφοράς των καταθέσεων, ιδιαίτερα αυτών χωρίς συμβατική ημερομηνία λήξης, κυρίως σε περιόδους κρίσης ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καταθέτη ή της κατάθεσης (π.χ. τύπο κατάθεσης/καταθέτη, ποσοστό κάλυψής τους από το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων, ιστορικό συνεργασίας με την τράπεζα, δημογραφικά στοιχεία καταθέτη). Οι καταθέτες/καταθέσεις θα πρέπει να παρακολουθούνται σχεδόν όπως οι δανειολήπτες/δάνεια. Η πιθανότητα «απώλειας» καταθέσεων/ καταθετών αποκτά σχεδόν αντίστοιχη σημασία με την πιθανότητα αθέτησης υποχρέωσης των δανειοληπτών. Επομένως, η δυνατότητα ομαδοποίησης και παρακολούθησης των καταθέσεων ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους αποτελεί ζήτημα καίριας σημασίας. Επίσης, απαιτείται αποτελεσματικότερη διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας σε συνολικό επίπεδο με την εφαρμογή αυστηρότερων ορίων και τακτική υλοποίηση σεναρίων προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης. Η πρόσφατη κρίση έδωσε το έναυσμα στις τράπεζες να αναθεωρήσουν και να βελτιώσουν τα σχέδια χρηματοδότησής τους σε καταστάσεις κρίσης. Τα εν λόγω σενάρια θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν υποθέσεις που αφορούν τόσο «συστημικούς» παράγοντες (market specific), που απεικονίζουν δυσμενείς συνθήκες αγορών, όσο και «μη συστημικούς» (idiosyncratic/bank specific) παράγοντες, που αφορούν αποκλειστικά το πιστωτικό ίδρυμα και να εξετάζουν την επίπτωση του συνδυασμού των εν λόγω υποθέσεων στις ταμειακές ροές του πιστωτικού ιδρύματος για ένα ή περισσότερα χρονικά διαστήματα (π.χ. 2 εβδομάδες, 1 μήνα, 133

12 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση 3 μήνες). Οι τράπεζες θα πρέπει να αναθεωρήσουν και να βελτιώσουν τα Σχέδια Αντιμετώπισης Καταστάσεων Κρίσης (Contingency Funding Plan), τα οποία θα πρέπει να αποτυπώνουν με σαφήνεια τις πολιτικές που θα υιοθετηθούν για την άντληση ρευστότητας σε περιόδους κρίσης και θα περιλαμβάνουν αναλυτική περιγραφή: των γεγονότων που ενεργοποιούν το Σχέδιο (π.χ. σημαντική υποβάθμιση αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας κράτους ή/και τράπεζας/τραπεζικού κλάδου, ανακοίνωση μη αναμενόμενων ζημιών ή απότομης μείωσης κερδοφορίας, ακραία γεγονότα λειτουργικού κινδύνου όπως τρομοκρατική ενέργεια, ασφάλεια πληροφοριακών συστημάτων και προσωπικών δεδομένων, απάτη, σημαντικά αρνητικά δημοσιεύματα, απότομη μείωση καταθέσεων), των πηγών άντλησης χρηματοδότησης ανάλογα με τα εναλλακτικά σενάρια κρίσης, των αρμοδιοτήτων των εμπλεκομένων για την ενεργοποίηση και εκτέλεση του Σχεδίου, με ενδεχόμενη δημιουργία «ομάδας διαχείρισης κρίσεων» για τη διευκόλυνση του εσωτερικού συντονισμού και λήψης αποφάσεων. Η κρίση κατέδειξε ότι, η διάθεση και ικανότητα για καινοτομία δεν πρέπει να υπερβαίνει την ικανότητα διαχείρισης των καταστάσεων και των ενεχόμενων κινδύνων. Η ανάπτυξη νέων τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών δεν πρέπει να ξεπερνά τη λειτουργική ικανότητα διαχείρισής τους. Ειδικότερα, θα πρέπει να βελτιωθούν, αξιοποιώντας την εμπειρία από τα γεγονότα πιστωτικού και λειτουργικού κινδύνου που συνέβησαν στη πρόσφατη κρίση: οι διαδικασίες έγκρισης και τα κριτήρια πιστοδοτήσεων, καθώς και ο ανεξάρτητος και αυστηρός έλεγχος τήρησής τους, η αξιολόγηση και η συνεχής παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου, ενσωματώνοντας σε μεγαλύτερο βαθμό τις παραμέτρους κινδύνου (π.χ. εσωτερική αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, εκτίμηση πιθανότητας αθέτησης αντισυμβαλλομένου, εκτίμηση ζημιάς σε περίπτωση αθέτησης αντισυμβαλλομένου, εκτίμηση αναμενόμενης και μη αναμενόμενης ζημιάς, κλαδική συσχέτιση πιστωτικού κινδύνου σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, τακτική αξιολόγηση οικονομικών και ποιοτικών στοιχείων αντισυμβαλλομένων με χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα), οι διαδικασίες μέτρησης και παρακολούθησης των τεχνικών μείωσης πιστωτικού κινδύνου (π.χ. εξασφαλίσεις, εγγυήσεις) με ιδιαίτερη έμφαση στην τακτική επανεκτίμηση της αξίας των εξασφαλίσεων και τον έμμεσο κίνδυνο συγκέντρωσης σε συγκεκριμένους τύπους εξασφαλίσεων ή εγγυητών, η τεκμηρίωση των διαδικασιών και των απαραίτητων εγγράφων σχετικά με τη δυνατότητα ενεργοποίησης των τεχνικών μείωσης πιστωτικού κινδύνου (π.χ. επίσχεση και ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων, ιδιαίτερα στα θέματα πλειστηριασμών ακινήτων). Τα υποδείγματα αποτίμησης «πολύπλοκων» περιουσιακών στοιχείων και εκτίμησης κινδύνων δεν αποτελούν πανάκεια. Σε κάποιες επιστήμες (π.χ. μετεωρολογία, αστρονομία, φυσική), όπως και στη χρηματοοικονομική επιστήμη, οι δυσκολίες που σχετίζονται με τη συλλογή και την ακρίβεια των πληροφοριών, καθώς και η πολυπλοκότητα των συσχετίσεων μεταξύ πολλαπλών παραγόντων περιορίζουν την ακρίβεια των στατιστικών εκτιμήσεων. Για αυτό τον λόγο είναι γενικά αποδεκτό ότι, οι στατιστικές εκτιμήσεις κινδύνων παρέχουν στα πιστωτικά ιδρύματα την εκτίμηση της πιθανότητας επέλευσης ζημιάς μεγαλύτερης από ένα συγκεκριμένο ύψος για δεδομένο χρονικό ορίζοντα. Η κοινή λογική και η εμπειρία, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων και τη συνεχή βελτίωση των υποδειγμάτων θα πρέπει να αποτελούν τους καθοριστικούς παράγοντες της κατάλληλης χρήσης των στατιστικών υποδειγμάτων εκτίμησης κινδύνων σε όλα τα ιεραρχικά επίπεδα του οργανισμού. Το ΔΣ και η ανώτατη διοίκηση θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα υποδείγματα διαχείρισης κινδύνων, αποτίμησης και τιμολόγησης περιουσιακών στοιχείων χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά από τις επιχειρηματικές μονάδες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν την απαιτούμενη διαδικασία «εποικοδομητικής κριτικής και αμφισβήτησης». Επιπρόσθετα, είναι κρίσιμο όλες οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις και διαδικασίες λειτουργίας των εν λόγω υποδειγμάτων να είναι σαφώς τεκμηριωμένες, κατανοητές σε όρους σημαντικότητας και να υποβάλλονται σε τακτική αναθεώρηση και έγκριση από τα αρμόδια όργανα διαχείρισης των κινδύνων. 134

13 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές Τέλος, η τιμολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών (με έμφαση στα δάνεια) θα πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά ενσωματώνοντας αποτελεσματικότερα τις παραμέτρους κινδύνου (risk adjusted pricing). H προσαρμοσμένη έναντι των κινδύνων (τουλάχιστον πιστωτικού και ρευστότητας) τιμολόγηση αποτελεί βασικό εργαλείο τόσο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όσο και στη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για τους μετόχους οδηγώντας σε συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι του ανταγωνισμού. Η παραδοσιακή έννοια της ονομαστικής κερδοφορίας δεν συνεκτιμά την παράμετρο του κινδύνου που ενσωματώνεται σε κάθε προϊόν/υπηρεσία. Με την εφαρμογή της εν λόγω τιμολόγησης, οι κίνδυνοι που ενσωματώνονται σε κάθε προϊόν/υπηρεσία είναι δυνατόν να ποσοτικοποιηθούν στις έννοιες της αναμενόμενης ζημιάς και της μη αναμενόμενης ζημιάς (η οποία μπορεί να προσεγγιστεί από το ύψος του απασχολούμενου εποπτικού ή οικονομικού κεφαλαίου), καθώς και του ασφαλίστρου έναντι του κινδύνου ρευστότητας. Ειδικότερα, η εισαγωγή του ασφαλίστρου ρευστότητας ως «κόστους» χρήσης ρευστότητας στα στοιχεία ενεργητικού (π.χ. δάνεια) μέσω της τιμολόγησής τους, θα πρέπει να συνδυαστεί με την παράλληλη «πριμοδότηση» των στοιχείων παθητικού (π.χ. καταθέσεις) με το έσοδο παροχής ρευστότητας για τη συνεισφορά τους στην επάρκεια ρευστότητας των τραπεζών. 4. Νέο εποπτικό πλαίσιο «Βασιλεία ΙΙΙ» Τον Δεκέμβριο του 2010, η Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία 3 (εφεξής η Επιτροπή) δημοσίευσε τις τελικές προτάσεις για την τροποποίηση του πλαισίου προληπτικής εποπτείας των τραπεζών ευρύτερα γνωστού ως «Βασιλεία ΙΙΙ». Οι εν λόγω προτάσεις εντάσσονται στις διεθνείς πρωτοβουλίες ενδυνάμωσης της εποπτείας του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος υπό την αιγίδα του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Financial Stability Board) και των αρχηγών των κρατών του G20. Tο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο προληπτικής εποπτείας αποσκοπεί στη βελτίωση της ικανότητας του τραπεζικού κλάδου στην απορρόφηση κραδασμών που ενδέχεται να δημιουργηθούν από δυσμενείς χρηματοοικονομικές ή/και οικονομικές συνθήκες, καθώς και στην ενίσχυση της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων, των δομών εταιρικής διακυβέρνησης, της διαφάνειας και των δημοσιοποιήσεων των τραπεζών. Tο νέο εποπτικό πλαίσιο «Βασιλεία ΙΙΙ», το οποίο αναμένεται να εφαρμοστεί σταδιακά από το 2013 έως το 2019, εστιάζει κυρίως σε θέματα: εισαγωγής αναλυτικών δεικτών επάρκειας ρευστότητας με τη μορφή ελάχιστων ορίων, καθώς και επιπρόσθετων στοιχείων παρακολούθησης του κινδύνου ρευστότητας, αυστηρότερου ορισμού και κανόνων διαφάνειας των εποπτικών ιδίων κεφαλαίων με ιδιαίτερη έμφαση σε υψηλότερης ποιότητας μορφών κεφαλαίου (π.χ. μετοχικό κεφάλαιο και αποθεματικά) που θα επιτρέπουν στις τράπεζες να απορροφούν ενδεχόμενες ζημιές σε συνεχή βάση, εισαγωγής του δείκτη μόχλευσης (leverage ratio) ως επιπρόσθετου δείκτη ελέγχου της επικινδυνότητας των τραπεζών, εισαγωγής μέτρων για την προώθηση ενός πλαισίου κεφαλαιακής επάρκειας που θα εξομαλύνει τις μεταβολές του οικονομικού κύκλου (αντι-κυκλικό), όπου οι τράπεζες θα διατηρούν αυξημένα κεφαλαιακά αποθέματα κατά τους ανοδικούς οικονομικούς κύκλους, τα οποία θα είναι διαθέσιμα για την απορρόφηση ενδεχόμενων αυξημένων ζημιών κατά τη διάρκεια οικονομικών υφέσεων ή κρίσεων, αυστηρότερου πλαισίου υπολογισμού κεφαλαιακών απαιτήσεων έναντι του πιστωτικού κινδύνου αντισυμβαλλομένου σε συναλλαγές εξω-χρηματιστηριακών παραγώγων και συμφωνιών επαναγοράς. 3 Η Επιτροπή ιδρύθηκε το 1974 από τους Διοικητές των Κεντρικών Τραπεζών των χωρών της Ομάδας των 10 (G10) και σήμερα απαρτίζεται από ανώτατους εκπροσώπους από τις τραπεζικές εποπτικές αρχές των χωρών: Αργεντινή, Αυστραλία, Βέλγιο, Βραζιλία, Καναδάς, Κίνα, Γαλλία, Γερμανία, Χονγκ Κονγκ, Ινδία, Ινδονησία, Ιταλία, Ιαπωνία, Κορέα, Λουξεμβούργο, Μεξικό, Ολλανδία, Ρωσία, Σαουδική Αραβία, Σινγκαπούρη, Ν. Αφρική, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Τουρκία, Μ. Βρετανία, ΗΠΑ. 135

14 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση Συνοπτικά, η υλοποίηση του εποπτικού πλαισίου «Βασιλεία ΙΙΙ» εκτιμάται ότι θα επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στο διεθνές τραπεζικό σύστημα και ενδεχομένως να οδηγήσει σε: περιορισμό της κερδοφορίας και της αποδοτικότητας του κεφαλαίου λόγω: l της ποσοτικής αύξησης και ποιοτικής βελτίωσης (η σημαντικότητα του κοινού μετοχικού κεφαλαίου, που αποτελεί την «ακριβότερη» μορφή κεφαλαίου, αυξάνεται δραματικά) των εποπτικών ιδίων κεφαλαίων, l της αύξησης των άμεσων ρευστοποιήσιμων στοιχείων ως ποσοστό του ενεργητικού, τα οποία είναι συνήθως υψηλής πιστωτικής ποιότητας και επομένως αποφέρουν χαμηλότερες αποδόσεις, l της αύξησης του επιπέδου των προβλέψεων έναντι επισφαλών απαιτήσεων μέσω της σταδιακής εναρμόνισής τους με την έννοια της αναμενόμενης ζημιάς, l αύξηση των άμεσα ρευστοποιήσιμων περιουσιακών στοιχείων ως ποσοστό του συνολικού ενεργητικού με στόχο τη διατήρηση της επάρκειας ρευστότητας με βάση τα αυστηρότερα κριτήρια μέτρησης, l μείωση του μεσο-μακροπρόθεσμου δανεισμού (κυρίως προς επιχειρήσεις), είτε σε αύξηση του κόστους του εν λόγω δανεισμού, είτε σε συνδυασμό των δύο, καθώς η εποπτική απαίτηση για μεγαλύτερη εναρμόνιση των ληκτοτήτων των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού εκτιμάται ότι θα επηρεάσει τη βασική λειτουργία διαμεσολάβησης των εμπορικών τραπεζών, l σημαντική ενίσχυση των σταθερότερων και μακροπρόθεσμων πηγών χρηματοδότησης (π.χ. μακροχρόνιο χρέος, μετοχικό κεφάλαιο, καταθέσεις από φυσικά πρόσωπα και μικρές επιχειρήσεις) σε σχέση με τις βραχυπρόθεσμες πηγές χρηματοδότησης (π.χ. εξασφαλισμένη και μη εξασφαλισμένη διατραπεζική χρηματοδότηση) για την ανάπτυξη του δανειακού χαρτοφυλακίου, l περαιτέρω αύξηση του κόστους σε επενδύσεις υλοποίησης αξιόπιστων πληροφοριακών συστημάτων και δεδομένων για την υλοποίηση του νέου πλαισίου ρευστότητας, l ενίσχυση της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων και κεφαλαίου, η οποία θα πρέπει να διενεργείται σε ολοκληρωμένο πλαίσιο σε επίπεδο Ομίλου (enterprise-wide risk & capital management) αναφορικά με την ανάλυση και αναφορά στοιχείων και πληροφοριακών συστημάτων. Επιπρόσθετα, τον Δεκέμβριο του 2010 η Επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα της ποσοτικής μελέτης των επιπτώσεων του νέου πλαισίου «Βασιλεία ΙΙΙ», στην οποία συμμετείχαν 263 τράπεζες από τις 23 χώρες μέλη της Επιτροπής. Τα κυριότερα αποτελέσματα της ανάλυσης οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, αν οι νέες προτάσεις εφαρμόζονταν την , τότε οι τράπεζες θα εμφάνιζαν έλλειμμα κεφαλαίου ύψους 173 δισεκ. και 602 δισεκ. για διατήρηση του Δείκτη Επάρκειας Μετοχικού Κεφαλαίου (Equity Tier I) στο 4,5% και 7% αντίστοιχα. Επιπλέον, θα απαιτούνταν επιπρόσθετα άμεσα ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία ύψους 1,73 τρισεκ. και επιπρόσθετη σταθερή χρηματοδότηση ύψους 2,89 τρισεκ. για να διατηρηθούν αμφότεροι οι δείκτες ρευστότητας στο εποπτικό όριο του 100%. Τέλος, η μελέτη απέδειξε ότι οι μεγαλύτερες τράπεζες παρουσιάζουν υψηλότερη μόχλευση συγκριτικά με τις μικρότερες, ενώ ο μέσος δείκτης μόχλευσής 4 τους διαμορφώνεται στο 2,8%, ήτοι χαμηλότερα του ελάχιστου εποπτικού ορίου του 3%. 4 Σύμφωνα με το νέο εποπτικό πλαίσιο «Βασιλεία ΙΙΙ» ο δείκτης μόχλευσης ορίζεται ως ο λόγος των Βασικών Εποπτικών Ιδίων Κεφαλαίων (Tier I Capital) προς το σύνολο των εντός και εκτός ισολογισμού στοιχείων ενεργητικού. Ως εκ τούτου ο εν λόγω δείκτης είναι τελείως διαφορετικός από τον δείκτη μόχλευσης που παρατίθεται στο κεφάλαιο

15 Μιχαήλ Χαραλαμπίδης Διαχείριση Κινδύνων: Διδάγματα από την κρίση και προοπτικές 5. Επίλογος - συμπεράσματα Τα πιστωτικά ιδρύματα σε πολλές χώρες, και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, βρίσκονται ήδη ή θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωπα με τις αλληλοεξαρτώμενες επιπτώσεις τριών σημαντικών παραγόντων: της χρηματοοικονομικής κρίσης που ξεκίνησε το 2007 από την αγορά τιτλοποιημένων στεγαστικών δανείων των ΗΠΑ, η οποία οδήγησε τη διεθνή οικονομία σε ύφεση, της δυσμενούς δημοσιονομικής κατάστασης και των προγραμμάτων λιτότητας σε πολλές χώρες, που επηρεάζουν τόσο την ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων (λόγω κυρίως της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και των εσόδων των εταιρειών), όσο και την αποτίμηση των αξιογράφων, της ενίσχυσης, ως αποτέλεσμα της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης, της αυστηρότητας του ρυθμιστικού πλαισίου προληπτικής εποπτείας των πιστωτικών ιδρυμάτων. Είναι φανερό ότι, οι εκτιμώμενες επιπτώσεις των τριών προαναφερθέντων παραγόντων έχουν ήδη μεταβάλει ή είναι πολύ πιθανό να μεταβάλουν τη συμπεριφορά των δανειοληπτών, των καταθετών, των τραπεζών και των εποπτικών αρχών, καθώς αποκρυσταλλώνονται οι επιπτώσεις από την κρίση. Ειδικότερα, το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο «Βασιλεία ΙΙΙ» αναμένεται ότι θα επηρεάσει σημαντικά τη λειτουργία και τους δείκτες κερδοφορίας των τραπεζών. Oι τράπεζες δεν θα πρέπει να εφησυχάσουν από τη σχετικά μακρά μεταβατική περίοδο εφαρμογής της «Βασιλείας ΙΙΙ», αλλά να μετασχηματίσουν την εποπτική συμμόρφωση σε απτό επιχειρηματικό όφελος, να αποκαταστήσουν την ικανότητα παραγωγής κερδών και την εσωτερική συσσώρευση κεφαλαίου και ενδεχομένως να αναθεωρήσουν το επιχειρηματικό πρότυπο λειτουργίας τους. Η αναβάθμιση του ρόλου της λειτουργίας της διαχείρισης κινδύνων θα αποτελέσει αφενός, εχέγγυο για την ασφαλή λειτουργία και διατήρηση της κερδοφορίας και αφετέρου, θα ενισχύσει οργανωτικές δομές, πολιτικές, διαδικασίες και πληροφοριακά συστήματα, επηρεάζοντας καταλυτικά το επιχειρησιακό πρότυπο λειτουργίας των τραπεζών διεθνώς. Η ενίσχυση της λειτουργίας διαχείρισης κινδύνων, καθώς και των δομών διακυβέρνησής της θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς παράγοντες της διεθνούς χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Εν κατακλείδι, η κρίση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε ένα συντηρητικότερο και με μικρότερη διάθεση ανάληψης κινδύνων διεθνές τραπεζικό σύστημα, το οποίο θα χαρακτηρίζεται από τη σημαντική ενίσχυση του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, με ιδιαίτερη έμφαση στην προληπτική λειτουργία διαχείρισης κινδύνων και κεφαλαίου. 137

16 ΕΝΟΤΗΤΑ B: Διεθνής χρηματοοικονομική κρίση Βιβλιογραφία Basel Committee on Banking Supervision, December 2010, Basel III: A global regulatory framework for more resilient banks & banking systems. Basel Committee on Banking Supervision, December 2010, Basel III: International framework for liquidity risk measurement, standards & monitoring. Basel Committee on Banking Supervision, December 2010, Results of the comprehensive quantitative impact study. Committee of European Banking Supervisors (CEBS), October 13, 2010, Consultation paper on the Guide book on Internal Governance. Committee of European Banking Supervisors (CEBS), December 10, 2010, Guidelines on remuneration policies and practices. David Walker, (The Walker Review), July 16, 2009, A review of corporate governance in UK banks and other financial industry entities. Financial Services Authority, March 2009, The Turner Review. A regulatory response to the global banking crisis. Institute of International Finance, December 2009, Reform in the financial services industry: Strengthening practices for a more stable system. Institute of International Finance, July 2009, Restoring Confidence, creating resilience: An Industry Perspective on the Future of International Financial Regulation and the Search for Stability. Institute of International Finance, July 2008, Final Report of the IIF Committee on the Market Best Practices: Principles of Conduct and Best Practice Recommendations. Financial Services Industry response to the Market Turmoil of McKinsey Global Institute, January 2010, Debt and deleveraging: The global credit bubble and its economic consequences. McKinsey & Company, November 2010, Basel III and European Banking: Its impact, how banks might respond, and the challenges of implementation. Senior Supervisory Group, October 2009, Risk management lessons from the Global Banking Crisis of

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12. Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.2010 και την Απόφαση 26/606/22.12.2011 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Β01: ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΠΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1 ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ Δ.Κ.Ε. 1.1 ΒΑΣΙΚΑ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1.1.1 Κεφάλαια (εποπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων

Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Hellastat: Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων Μειώνεται σταδιακά ο βαθμός φερεγγυότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ ασφαλέστερες εμφανίζονται οι μεγάλες επιχειρήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει;

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Κωνσταντίνος Στεφάνου Ανώτερος Οικονομολόγος (Χρηματοοικονομικά Θέματα) Συμβούλιο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας / Παγκόσμια Τράπεζα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτόκια Προθεσμιακών Καταθέσεων 31/12/12 31/03/13 30/06/13 30/09/13 31/12/13 Ετήσια. μεταβολή σε μονάδες βάσης Τριμηνιαία μεταβολή

Επιτόκια Προθεσμιακών Καταθέσεων 31/12/12 31/03/13 30/06/13 30/09/13 31/12/13 Ετήσια. μεταβολή σε μονάδες βάσης Τριμηνιαία μεταβολή Ετήσια Αποτελέσματα Ομίλου GENIKI Bank Παρά τη δύσκολη οικονομική συγκυρία το και ένα χρόνο μετά την επιτυχή ένταξή της στον Όμιλο της Τράπεζας Πειραιώς, η GENIKI Bank βελτίωσε σταδιακά το λειτουργικό

Διαβάστε περισσότερα

Asset & Wealth Management Α.Ε.Π.Ε.Υ.

Asset & Wealth Management Α.Ε.Π.Ε.Υ. Asset & Wealth Management Α.Ε.Π.Ε.Υ. Πληροφορίες εποπτικής φύσεως σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια της NEW MELLON ASSET AND WEALTH MANAGEMENT Α.Ε.Π.Ε.Υ., τους κινδύνους που αναλαμβάνει καθώς και τη διαχείρισή

Διαβάστε περισσότερα

Iolcus Investments ΑΕΠΕΥ

Iolcus Investments ΑΕΠΕΥ Ilcus Investments ΑΕΠΕΥ Δημοσιοποίηση πληροφοριών εποπτικής φύσεως σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια, τους κινδύνους που αναλαμβάνει η Εταιρεία και τη διαχείρισή τους με ημερομηνία αναφοράς 31.12.2013.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιόδου από 1 ης Ιανουαρίου 2011 έως 31 ης Μαρτίου 2011 «Η συνεχιζόμενη οικονομική ύφεση, η οποία πλήττει την Ελληνική κοινωνία έχει συρρικνώσει σημαντικά το σύνολο της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007. του ιοικητικού Συµβουλίου

Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007. του ιοικητικού Συµβουλίου Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007 του ιοικητικού Συµβουλίου ΘΕΜΑ: «Εσωτερική ιαδικασία Αξιολόγησης της Κεφαλαιακής Επάρκειας (Ε ΑΚΕ) των Επιχειρήσεων Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ιαδικασία Εποπτικής

Διαβάστε περισσότερα

12o Συνέδριο Αριστοτέλης ReBuilding Sucess. Νοέμβριος 2014

12o Συνέδριο Αριστοτέλης ReBuilding Sucess. Νοέμβριος 2014 12o Συνέδριο Αριστοτέλης ReBuilding Sucess Νοέμβριος 2014 Κεφαλαιακή επάρκεια Η σημασία των «κόκκινων» δανείων Μια ένδειξη του μέτρου της σημασίας στην επιτυχή διαχείριση των κόκκινων δανείων.. Πρωταρχικό

Διαβάστε περισσότερα

March 14, 2006. H εμπειρία από τη διαδικασία εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙ στις τράπεζες

March 14, 2006. H εμπειρία από τη διαδικασία εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙ στις τράπεζες Μάρτιος 2006 0 ΒασιλείαΙΙ H εμπειρία από τη διαδικασία εφαρμογής της Βασιλείας ΙΙ στις τράπεζες Λεωνίδας Χατζηκωνσταντής, Senior Manager, Ernst & Young South Eastern Europe Περιεχόμενα Επισκόπηση πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση

Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Οι ελληνικές τράπεζες δεν κινδυνεύουν από την κρίση Η φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών δεν κινδυνεύει απ' αυτή την κρίση, διότι δεν υπάρχουν οι δίαυλοι για τη μετάδοση στην Ελλάδα των προβλημάτων που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 6: Διαχείριση Διεθνούς Δραστηριότητας Τραπεζών Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010

Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Δελτίο τύπου 28 Φεβρουαρίου 2011 Προκαταρκτικά ετήσια αποτελέσματα της Marfin Popular Bank για το έτος 2010 Η επιτυχής ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με την άντληση 488.2 εκατ., και η πώληση

Διαβάστε περισσότερα

Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης

Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης Χρήστος Καμπόλης Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικών & Χρηματοοικονομικής, ALBA Graduate Business School, και Επιστημονικός Συνεργάτης, International

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Γ Τρίμηνο 205 Δείκτης κύριων βασικών ιδίων κεφαλαίων CET σχεδόν αμετάβλητος σε τριμηνιαία βάση παρά την πίεση στα εγχώρια έσοδα λόγω της εκτεταμένης τραπεζικής αργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ 1. Γενικά Τα υποδείγματα ΙΒ18-ΙΒ20 συμπληρώνονται από τα όλα τα πιστωτικά ιδρύματα που εποπτεύονται από τη ΤτΕ. Τα υποδείγματα περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015 3 Νοεμβρίου Οικονομικά Στοιχεία Τριμήνου Αύξηση των κερδών προ προβλέψεων κατά 8,4% έναντι του Β τριμήνου σε 230εκ. Ανθεκτικότητα καθαρών εσόδων από τόκους (-1,8% στο τρίμηνο) παρά τους κεφαλαιακούς ελέγχους.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 Ι. Σκοπός Η Πολιτική Αποδοχών θεσπίζει το πλαίσιο και καθορίζει τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Εθνική

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας

Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Επιτροπή Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Κανονισμός Λειτουργίας Σεπτέμβριος 2013 Κανονισμός Επιτροπής Διαχειρίσεως Κινδύνων (Risk Management Committee) Προοίμιο Το Διοικητικό Συμβούλιο,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Αποτελέσματα Άσκησης Συνολικής Αξιολόγησης 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Αποτελέσματα Άσκησης Συνολικής Αξιολόγησης 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ 2015 Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της άσκησης Συνολικής Αξιολόγησης («Comprehensive Assessment»)

Διαβάστε περισσότερα

100 ημέρες. Συγκρότημα Τράπεζας Κύπρου. Ανασκόπηση μεταβατικής περιόδου 01 Ιουνίου 10 Σεπτεμβρίου 2013

100 ημέρες. Συγκρότημα Τράπεζας Κύπρου. Ανασκόπηση μεταβατικής περιόδου 01 Ιουνίου 10 Σεπτεμβρίου 2013 Συγκρότημα Τράπεζας Κύπρου 100 ημέρες Ανασκόπηση μεταβατικής περιόδου 01 Ιουνίου 10 Σεπτεμβρίου 2013 Σταθεροποίηση, Αναδιάρθρωση και Απορρόφηση πρώην Λαϊκής, Γενική Συνέλευση Μετόχων για εκλογή νέου Διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Γ Τριμήνου 2014 7 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου Αύξηση των οργανικών κερδών προ προβλέψεων κατά 8,0% το Γ τρίμηνο. Περαιτέρω μείωση των λειτουργικών δαπανών κατά 3,7% το Γ τρίμηνο και 11,4% σε συγκρίσιμη βάση το εννεάμηνο.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Οικονομικά στοιχεία 2007 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2008 +70% Αύξηση Καθαρών Κερδών στα 1 678 εκατ. * σε εκατ. 2007 2006 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ 1 678 990 +70% Καθαρά κέρδη

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 5

Credit Risk Διάλεξη 5 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credit Risk Διάλεξη 5 Μια αναφορά στα τιτλοποιημένα αξιόγραφα Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Η υλοποίηση του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) είχε αναπόφευκτα πολύ μεγάλες

Η υλοποίηση του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) είχε αναπόφευκτα πολύ μεγάλες ΟΜΙΛΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Δηλώσεις Διοίκησης Η υλοποίηση του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου (PSI) είχε αναπόφευκτα πολύ μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις στα οικονομικά αποτελέσματα και στα ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΡΙΘ. 82/27.8.2012

ΠΡΑΞΗ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΡΙΘ. 82/27.8.2012 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΡΙΘ. 82/27.8.2012 ΘΕΜΑ: Συμπληρωματικά προσωρινά μέτρα όσον αφορά τις πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης του ευρωσυστήματος και την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε»

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε» ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε» ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ 2014 (58 η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ), ΑΠΟ 1/1/2014 31/12/2014 προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων Κύριοι Μέτοχοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ για τα Τ.Ε.Α. που διαχειρίζονται τα ΙΔΙΑ τις επενδύσεις τους Μαρία Μαργαριτσανάκη Ελέγκτρια Τμήματος Αδειοδότησης Οργανισμών Συλλογικών Επενδύσεων Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ΝΠΔΔ ΔΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2005

Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2005 Κατάσταση Λογαριασμού Αποτελεσμάτων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2005 31.12.2005 31.12.2004 Διαφοροποίηση σε % έτους 2005 έναντι του έτους 2004 % Κύκλος εργασιών 15.018.396 14.827.278 1% Καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management Διαχείριση Κινδύνου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ο κίνδυνος είναι εμφανής σε όλες τις δραστηριότητες, όλων των οργανισμών ανεξάρτητα από το σκοπό και από την διάρθρωση των λειτουργιών του Οι επιχειρήσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΕΥΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ι. Δάνεια ή πιστωτικά όρια προς 1. Το τελευταίο τρίμηνο, ποιες μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά τα κριτήρια της τράπεζάς σας για τη χορήγηση δανείων ή πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Πηγές χρηματοδότησης για την δημιουργία μιας νέας επιχείρησης και χρηματοδότησης μιας καινοτόμου ιδέας Σχέδιο χρηματοδότησης της επένδυσης Επιχειρησιακό Σχέδιο-Business

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους.

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. 19Α. (1) Οι τράπεζες διαθέτουν αξιόπιστες, αποτελεσματικές και πλήρεις στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΔΑΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ.

ΜΙΔΑΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ. ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2011 ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 9/459/27.12.2007 ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ Αθήνα, 29.2.2012 1. Στόχοι και πολιτικές διαχείρισης κινδύνων Η ΜΙΔΑΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ Α.Ε.Π.Ε.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας

Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας Αποτελέσματα Ομίλου Εθνικής Τράπεζας A Εξάμηνο 2008 Αθήνα, 28 Αυγούστου 2008 σε εκατ. Α 6μηνο 2008 Α 6μηνο 2007 Δ Καθαρά κέρδη μετόχων ΕΤΕ * 835 724 +15% Καθαρά κέρδη από εγχώριες δραστηριότητες 510 478

Διαβάστε περισσότερα

ALPHA BANK CYPRUS LTD

ALPHA BANK CYPRUS LTD ALPHA BANK CYPRUS LTD ΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΠΥΛΩΝΑ ΙΙΙ ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΙΙ 31 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2010 Απρίλιος 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ... 2 3. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ BUSINESS PLAN Business Plan (Γραπτή Τελική Εταιρική Αναφορά) Το business plan (γραπτή αναφορά) είναι η ολοκληρωμένη και αναλυτική αποτύπωση της επιχειρηματικής σας ιδέας με τρόπο που να

Διαβάστε περισσότερα

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο

ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο ΟτραπεζικόςτομέαςστηνΚύπρο Επίκαιρα ζητήματα και προκλήσεις Μιχάλης Καμμάς Οικονομολόγος Πανεπιστήμιο Κύπρου 15 Φεβρουαρίου 2012 1 1. Ιδιοκτησία Τραπεζών και ο ρόλος τους στην οικονομία 2. Σύνθεση του

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: 31.12.

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: 31.12. ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: 31.12.2014 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2015 Τα παρόντα στοιχεία δημοσιοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ALPHA BANK CYPRUS LTD

ALPHA BANK CYPRUS LTD ALPHA BANK CYPRUS LTD ΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΠΥΛΩΝΑ 3 ΤΟΥ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΙΙ ΕΤΟΣ 2009 ΑΠΡΙΛΗΣ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝ ΥΝΩΝ... 3 3. ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΒΑΣΗ... 4 4.

Διαβάστε περισσότερα

І. Αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με τους σκοπούς και την πολιτική του επενδυτικού μεσολαβητή σε σχέση με τη διαχείριση των κινδύνων.

І. Αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με τους σκοπούς και την πολιτική του επενδυτικού μεσολαβητή σε σχέση με τη διαχείριση των κινδύνων. Μετάφραση από βουλγάρικη γλώσσα ΕΜ «ΓΚΛΟΜΠΑΛ ΜΑΡΚΕΤΣ»ΑΕ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 142, ΠΑΡ.3 ΚΑΙ 4, ΑΡΘΡΟΥ 150 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 35 ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΙV Η έννοια της Πιστωτικής Κουλτούρας στην τραπεζική αγορά προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό τη φιλοσοφία ενός Τραπεζικού Οργανισμού. Η ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης

Αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης Αρνητικοί ρυθμοί ανάπτυξης Εξέλιξη στο ΑΕΠ (%) 5,1 3,6-1,9 1,3 0,5-2,4-3,9-8,7 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013F 2014F Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα 2 Υψηλή ανεργία Ανεργία (%) 15,5 16,9 11,9 4,0

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ V Η διαχείριση του Πιστωτικού Κινδύνου αποτελεί μια από τις κυρίαρχες αρμοδιότητες κάθε Πιστωτικού Ιδρύματος ενώ επηρεάζει σημαντικά και τον τρόπο άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία. του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα. «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου &

Ομιλία. του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα. «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου & Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου & η συμβολή τους στην αντιμετώπιση του Ελληνικού χρέους» Στο ετήσιο 19 th Government Roundtable του Economist

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ 1. Εισαγωγή Η παρούσα Πολιτική Κατηγοριοποίησης Πελατών εφαρµόζεται στις εταιρείες του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς, οι οποίες παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ALPHA BANK. Αποτελέσµατα Α τριµήνου 2005. Αθήνα, 29 Ιουνίου 2005

ALPHA BANK. Αποτελέσµατα Α τριµήνου 2005. Αθήνα, 29 Ιουνίου 2005 ALPHA BANK Αποτελέσµατα Α τριµήνου Αθήνα, 29 Ιουνίου Το Χρηµατοοικονοµικό Περιβάλλον Ικανοποιητικό χρηµατοοικονοµικό περιβάλλον Αµετάβλητα βραχυπρόθεσµα επιτόκια Υψηλοί ρυθµοί πιστωτικής επέκτασης Ταχεία

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 22 Ιουνίου 2012 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΣΤΑΤ ΣΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ALPHA BANK ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Γ02Α ΚΑΙ Γ02Β: ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Γ02Α ΚΑΙ Γ02Β: ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Γ02Α ΚΑΙ Γ02Β: ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η σκίαση αφορά τις γραμμές οι οποίες δεν θα συμπληρώνονται από τα πιστωτικά ιδρύματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΩΝΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΩΔΩΝΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΔΩΔΩΝΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΔΩΔΩΝΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

Χρηµατοοικονοµικά Αποτελέσµατα Έτους 2013 GENIKI Bank Μέλος του Οµίλου Τράπεζας Πειραιώς

Χρηµατοοικονοµικά Αποτελέσµατα Έτους 2013 GENIKI Bank Μέλος του Οµίλου Τράπεζας Πειραιώς Χρηµατοοικονοµικά Αποτελέσµατα Έτους 2013 GENIKI Bank Μέλος του Οµίλου Τράπεζας Πειραιώς - Περαιτέρω Ενίσχυση των Υψηλών Χρηµατοοικονοµικών εικτών και Θωράκιση του Ισολογισµού - Βελτίωση του Λειτουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνεδρίαση 114/4.8.2014

Συνεδρίαση 114/4.8.2014 Συνεδρίαση 114/4.8.2014 ΘΕΜΑ: 1 Μεταβατικές διατάξεις για τον υπολογισμό των Ιδίων Κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα βάσει του Κανονισμού 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών)

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Περίληψη νέων όρων Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής Υπηρεσίες μεταποίησης Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Η νέα ορολογία περιγράφει αυτή την κατηγορία με μεγαλύτερη ακρίβεια Πρωτογενές

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Q1.15

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Q1.15 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: Q1.15 Επαρκής ρευστότητα και ισχυροποίηση του ισολογισμού Επαρκής ρευστότητα παρά τις δυσμενείς συνθήκες Δάνεια προς καταθέσεις στο 104% σε επίπεδο Ομίλου και 95% στην Ελλάδα Τρέχουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ALPHA ΑΝΩ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ALPHA ΑΝΩ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ALPHA ΑΝΩ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ALPHA ΑΝΩ ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ Αρ. Εγκρ.E.K. 697/31.10.07 ΦΕΚ 2200/Β/14.11.2007 ΕΞΑΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2010 Περίοδος 01/01/2010-30/06/2010

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκ. Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών

Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκ. Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική αναταραχή: Μια πρώτη αξιολόγηση και ορισμένες εκτιμήσεις πολιτικής για τη διεθνή αρχιτεκτονική του χρηματοπιστωτικού συστήματος Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκ. Καθηγητής Διεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου

Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου Τα αποτελέσµατα του α τριµήνου O Όµιλος της ΕΤΕ παρουσίασε καθαρά κέρδη για έκτο συνεχόµενο τρίµηνο τα οποία ανήλθαν σε 181 εκατ. κατά το α τρίµηνο 2014, σε σχέση µε κέρδη 27 εκατ. το α τρίµηνο 2013. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Ενότητα 10: Μηχανισμοί και διαδικασία Τιτλοποίησης Κυριαζόπουλος Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ. Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ. Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την αναγνώριση και αποτίμηση στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού εκτός των τεχνικών προβλέψεων

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την αναγνώριση και αποτίμηση στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού εκτός των τεχνικών προβλέψεων EIOPA-BoS-15/113 EL Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την αναγνώριση και αποτίμηση στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού εκτός των τεχνικών προβλέψεων EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 5 Μαρτίου 2015 ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 630 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΑΝ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ 2014/2013 Αναφορικά με τις επιδόσεις των ελληνικών επιχειρήσεων για το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΩΣΗ ΑΡΧΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (ΔΑΕΠ)

ΔΗΛΩΣΗ ΑΡΧΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (ΔΑΕΠ) ΔΗΛΩΣΗ ΑΡΧΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (ΔΑΕΠ) ΤΑΜΕΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Εισαγωγή και Σκοπός Αυτό το έγγραφο είναι η Δήλωση των Αρχών Επενδυτικής Πολιτικής (η Δήλωση ) του πιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στο περιβάλλον της Βασιλείας ΙΙ

Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στο περιβάλλον της Βασιλείας ΙΙ Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στο περιβάλλον της Βασιλείας ΙΙ Το νέο εποπτικό πλαίσιο Νίκος Ζαγορήσιος, MBA, CFA Διευθυντής, Διεύθυνση Θεμάτων Capital Management & Τραπεζικής Εποπτείας, Alpha Bank Εποπτικό

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Κεφαλαιαγορά: Οι προκλήσεις της κρίσης Ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών: Ελληνική και ευρωπαϊκή διάσταση

Ελληνική Κεφαλαιαγορά: Οι προκλήσεις της κρίσης Ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών: Ελληνική και ευρωπαϊκή διάσταση Ελληνική Κεφαλαιαγορά: Οι προκλήσεις της κρίσης Ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών: Ελληνική και ευρωπαϊκή διάσταση Δημήτρης Γ. Τσιμπανούλης, Dr. jur. 30 Νοεμβρίου 2012 1 Η κεφαλαιουχική κατάσταση των τραπεζών

Διαβάστε περισσότερα

Π Λ Α Ι Σ Ι Ο Οι εποπτικές αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος στο νέο χρηματοοικονομικό περιβάλλον

Π Λ Α Ι Σ Ι Ο Οι εποπτικές αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος στο νέο χρηματοοικονομικό περιβάλλον Π Λ Α Ι Σ Ι Ο Οι εποπτικές αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος στο νέο χρηματοοικονομικό περιβάλλον Με βάση το άρθρο 55Α του Καταστατικού της, η Τράπεζα της Ελλάδος ασκεί την εποπτεία στα πιστωτικά ιδρύματα,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα

Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα Κεφάλαιο 7: Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα - Μηχανογραφική Τήρηση Βιβλίων 171 Κεφάλαιο 7ο Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα Μηχανογραφική Τήρηση Βιβλίων 07_MHXANOGRAFIKH ORG EPIXEIR.indd 171 11/8/2015 1:17:34 μμ

Διαβάστε περισσότερα

Investment Banking Διάλεξη 2 Αρχές Τραπεζικής Διοικητικής

Investment Banking Διάλεξη 2 Αρχές Τραπεζικής Διοικητικής Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Investment Banking Διάλεξη 2 Αρχές Τραπεζικής Διοικητικής Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr 1 Βασικά στοιχεία της τραπεζικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια Σημεία Αποτελεσμάτων και Μεγεθών

Κύρια Σημεία Αποτελεσμάτων και Μεγεθών ΟΜΙΛΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΤΟΥΣ Δελτίο Τύπου, 29.08.14 2014 Κύρια Σημεία Αποτελεσμάτων και Μεγεθών Αποτελέσματα 4 ου 3μήνου 2014 Τα επαναλαμβανόμενα προ φόρων και προβλέψεων κέρδη (εξαιρουμένων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 9 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 15 1. Οικονομικές και Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις... 21 2. Χρηματοπιστωτικό Σύστημα... 31 2.1. Ο Ρόλος και οι λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών... 31 2.2. Το Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την

Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την Πραγματοποιείται με την κατάταξη των στοιχείων κατά κατηγορίες για μια σειρά ετών. Η σύγκριση των στοιχείων με παρελθόντα στοιχεία αυξάνει την χρησιμότητα και εμφανίζει την φύση και τις τάσεις των τρεχουσών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία Ιουν-08 Ιουν-07 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων 149.660 163.075 (8%) Σύνολο εξόδων 78.363 77.649 1% Μερίδιο από συνδεδεµένη εταιρεία -- 1.575

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΜΕΧΡΙ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010. σύμφωνα με την Απόφαση 4/507/28.04.2009. του Διοικητικού Συμβουλίου της

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΜΕΧΡΙ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010. σύμφωνα με την Απόφαση 4/507/28.04.2009. του Διοικητικού Συμβουλίου της ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΜΕΧΡΙ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 σύμφωνα με την Απόφαση 4/507/28.04.2009 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της Ελλάδας Τα παρακάτω στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Απριλίου 2009 σχετικά με τις πολιτικές αποδοχών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Απριλίου 2009 σχετικά με τις πολιτικές αποδοχών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών L 120/22 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 15.5.2009 ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Απριλίου 2009 σχετικά με τις πολιτικές αποδοχών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Το Εποπτικό Σύστημα στο μεταίχμιο της Παγκόσμιας Πιστωτικής Κρίσης

Το Εποπτικό Σύστημα στο μεταίχμιο της Παγκόσμιας Πιστωτικής Κρίσης Το Εποπτικό Σύστημα στο μεταίχμιο της Παγκόσμιας Πιστωτικής Κρίσης Γεώργιος Χαντζηνικολάου, Α` Αντιπρόεδρος Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Ελληνικό Ινστιτούτο Εσωτερικών Eλεγκτών Αθήνα 15 Μαρτίου, 2010 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

"Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ T.E.I. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ "Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΚΛΑΔΟ: ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ Ο Τραπεζικός κλάδος Ιστορική Αναδρομή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΟ (Α) 7,577.808 Β. ΜΕΙΟΝ: ΣΥΝΟΛΟ ΑΦΑΙΡΟΥΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Β) 2,681.978 Γ. ΣΥΝΟΛΟ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Α-Β) 4,895.830

ΣΥΝΟΛΟ (Α) 7,577.808 Β. ΜΕΙΟΝ: ΣΥΝΟΛΟ ΑΦΑΙΡΟΥΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Β) 2,681.978 Γ. ΣΥΝΟΛΟ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Α-Β) 4,895.830 ΚΥΠΡΟΥ Α.Ε..Α.Κ ΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ, ΤΟΥΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥΣ 31/12/2008 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ν.3601/1.8.2007 ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 9/459/27.12.2007

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών Η παρούσα Πολιτική Κατηγοριοποίησης Πελατών ισχύει για το σύνολο του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης

Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης 1 Οικονομική Κρίση, Τράπεζες και Ανάπτυξη: Ο Ρόλος της Εταιρικής Διακυβέρνησης Δρ. Παναγιώτης Χ. Ανδρέου Λέκτορας Χρηματοοικονομικών Τμήμα Εμπορίου, Χρηματοοικονομικών και Ναυτιλίας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπ όψη στην Πολιτική Βέλτιστης Εκτέλεσης είναι οι εξής :

Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπ όψη στην Πολιτική Βέλτιστης Εκτέλεσης είναι οι εξής : ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΝΤΟΛΩΝ Σκοπός και Ιδιότητα H παρούσα Δήλωση Γνωστοποίησης παραθέτει τις υπηρεσίες που παρέχει σε Ιδιώτες Πελάτες («Πελάτες») η εταιρεία «Παντελάκης Χρηματιστηριακή Α.Ε.Π.Ε.Υ.»

Διαβάστε περισσότερα