Μαρία ήµου και Ανδρέας Θρασυβούλου. Εργαστήριο Σηροτροφίας Μελισσοκοµίας, Σχολή Γεωπονίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαρία ήµου και Ανδρέας Θρασυβούλου. Εργαστήριο Σηροτροφίας Μελισσοκοµίας, Σχολή Γεωπονίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης"

Transcript

1 Μέθοδοι καταγραφής της µελισσοκοµικής χλωρίδας Μαρία ήµου και Ανδρέας Θρασυβούλου Εργαστήριο Σηροτροφίας Μελισσοκοµίας, Σχολή Γεωπονίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 1. Εισαγωγή Η γνώσης της µελισσοκοµικής χλωρίδας µιας περιοχής είναι αναγκαία και αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του κλάδου της µελισσοκοµίας. Γνωρίζοντας τα νεκταρογόνα και γυρεοδοτικά φυτά της εκάστοτε περιοχής επιτυγχάνεται η άριστη ανάπτυξη των µελισσιών και η αύξηση της παραγωγής. Επιπλέον καθίσταται δυνατή η βοτανική και γεωγραφική προέλευση των µελισσοκοµικών προϊόντων διασφαλίζοντας τους καταναλωτές και επιφέροντας οικονοµικά οφέλη στους παραγωγούς. Πολλές εργασίες έχουν γίνει για να µελετηθούν οι «προτιµήσεις» των µελισσών στα διάφορα φυτά. Γνωρίζουµε ότι το χρώµα, το σχήµα, το άρωµα, το νέκταρ και η γύρη που παρέχει ένα άνθος µπορεί να προσελκύσει ή να απωθήσει µια µέλισσα. Γνωρίζουµε επίσης ότι στις επιλογές των εντόµων εµπλέκονται τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Τα φυτά που επισκέπτονται οι µέλισσες µπορεί να είναι καλλιεργούµενα ή αυτοφυή (Εικ. 1). Γενικά οι µέλισσες χρησιµοποιούν µόνο ένα µέρος των φυτών που εκφύονται σε µια περιοχή. Αυτό µπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Είτε γιατί κάποια φυτά δεν προσφέρουν ικανοποιητική ανταµοιβή (νέκταρ-γύρη), είτε γιατί η µορφολογία του άνθους τους είναι τέτοια που δεν επιτρέπει την συλλογή του νέκταρος. Ακόµη, ένα φυτό που είναι σηµαντικό σε κάποια περιοχή δεν είναι απαραίτητα και σε κάποια άλλη. Αυτό µπορεί να οφείλεται είτε στις διαφορετικές 1

2 κλιµατολογικές συνθήκες είτε στην παρουσία άλλων φυτών που είναι περισσότερο ελκυστικά στις µέλισσες. Εκτός από τη σηµασία που έχουν τα διάφορα φυτά για τη µέλισσα ιδιαίτερη σηµασία έχει και η περίοδος ανθοφορίας τους. Η συνδυασµένη γνώση της µελισσοκοµικής χλωρίδας- η παροχή των φυτών σε νέκταρ ή γύρη και η εποχή ανθοφορίας- είναι απαραίτητη για την επιλογή της τοποθεσία όπου θα γίνει η εγκατάσταση ενός µελισσοκοµείου καθώς και των χειρισµών που πρέπει να ακολουθήσουν. Εικόνα 1. Συλλογή νέκταρος από το φυτό Taraxacum officinale. Γενικά, για να χαρακτηριστεί ένα φυτό ως µελισσοκοµικό πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες όπως η ελκυστικότητα των µελισσών στο συγκεκριµένο φυτό (συνεχής ή περιοδική), το ποσοστό παρουσίας του φυτού σε µια περιοχή, η συµβολή του στην ανάπτυξη της κυψέλης, η έντονη και µεγάλη περίοδο άνθησης και η ανθοφορία του στις διάφορες χρονιές. 2

3 2. Η διατροφή των µελισσών Η σχέση µεταξύ φυτών και εντόµων αριθµεί χιλιάδες χρόνια ύπαρξης και είναι αποτέλεσµα της εξελεγκτικής πορείας των ειδών (Emden, 1973; Faegri & Pijl, 1979). Οι µέλισσες αποτελούν τον κύριο επικονιαστή των αγγειόσπερµων εξαιτίας των διατροφικών τους αναγκών, της µορφολογίας του σώµατός τους, της συµπεριφορά τους στη συλλογή (ανθική σταθερότητα) και του µεγάλου πληθυσµού τους (Free, 1963; Crane & Walker, 1984; Chittka και συνεργάτες, 1999; Delaplane & Daniel, 2000; Gegear & Laverty, 2005). Η διατροφή του µελισσιού βασίζεται στο νέκταρ και τη γύρη. Το νέκταρ περιέχει κυρίως υδατάνθρακες ( %) και αποτελεί τη βασική πηγή ενέργειας για τις µέλισσες. Η κατανάλωσή του ποικίλει και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως τη θερµοκρασία, το φύλο, την κάστα, τη δραστηριότητα κ.ά. και γενικά κυµαίνεται περίπου στα 10 mg την ώρα. Η γύρη αποτελεί την κύρια πρωτεϊνική τροφή των µελισσών και είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των ιστών και των αδένων τους (Haydak, 1970; Stanley & Linkskens, 1974; Dietz, 1978; Keller και συνεργάτες, 2005) (Εικ. 2). Εικόνα 2. Συλλογή γύρης από το µελισσοκοµικό φυτό Veronica persica. 3

4 Για τη συλλογή νέκταρος οι µέλισσες επισκέπτονται καθηµερινά µερικές εκατοντάδες άνθη, ενώ ο αριθµός των ανθέων που επισκέπτονται για τη συλλογή γύρης είναι αρκετά µικρότερος (Gary, 1978). Η ποσότητα νέκταρος που συλλέγεται σε κάθε ταξίδι είναι κατά µέσω όρο 40 mg ενώ αυτή της γύρης συνήθως δεν ξεπερνά τα 30 mg (Gary, 1978). Η περιοχή συλλογής τροφής ενός µελισσιού µπορεί να ξεπερνά τα 100 km 2, αλλά όταν υπάρχει αφθονία τροφής οι µέλισσες περιορίζουν τις επισκέψεις τους σε άνθη που βρίσκονται σε ακτίνα m από την κυψέλη (Visscher & Seeley, 1982; Ekert, 1993; Steffan-Dewenter & Tscharntke, 1999). Καθώς όσο µεγαλώνει η απόσταση αυξάνεται η ενέργεια που οι µέλισσες πρέπει να καταναλώσουν, η αναζήτηση τροφής περιορίζεται στις κοντινότερες δυνατές αποστάσεις. Ωστόσο, η αναζήτηση αυτή επηρεάζεται και από πολλούς άλλους παράγοντες που σχετίζονται για παράδειγµα µε τη συµπεριφορά του εντόµου. Κατά κανόνα οι αποστάσεις πτήσης για την αναζήτηση γύρης είναι µεγαλύτερες από εκείνες του νέκταρος καθώς το µέσο φορτίο γύρης είναι υποδιπλάσιο αυτού του νέκταρος (Seeley, 1985). Πολλές µελέτες τόσο σε συνθήκες πειράµατος (Levin & Bohart, 1955; Doull, 1966; Campana & Moeller, 1977; Boch, 1982; Boelter &Wilson, 1984) όσο και µε παρατηρήσεις στον αγρό (Severson & Parry, 1981; Pearson & Braiden, 1990; Free, 1993; Coffey & Breen, 1997; Andrada & Telleria, 2005) έχουν δείξει την προτίµηση των µελισσών σε γύρη συγκεκριµένων φυτών έναντι άλλων. Ωστόσο τόσο οι παράγοντες που επηρεάζουν τις προτιµήσεις των µελισσών στη συλλογή γύρης όσο και οι µηχανισµοί επικοινωνίας των γυρεοσυλλεκτριών µελισσών παραµένουν άγνωστοι. Είναι γνωστό πως η αυξηµένη έκταση γόνου, η µειωµένη ποσότητα γύρης στην κυψέλη όπως και η τροφοδοσία µε σιρόπι αυξάνουν τον αριθµό των γυρεοσυλλεκτριών µελισσών και επιδρούν θετικά στη γυρεοσυλλογή (Doull & Standifer, 1970; Free & Williams, 1971; Al-Tikrity και συνεργάτες, 1972; Hellmich & Rothenbuhler, 1986; Goodwin & Houten, 1991; Fewell & Winston, 1992; Camazine, 1993; Page & Fondrk, 1995; Hrassnigg & Crailsheim, 1998; Pankiw και συνεργάτες, 1998; Dreller και συνεργάτες, 1999; Dreller & Tarpy, 2000; Rotjan και συνεργάτες, 2002). Ωστόσο ο τρόπος που οι µέλισσες αντιλαµβάνονται αυτές τις αλλαγές δεν έχει διασαφηνισθεί απόλυτα (Calderone & Johnson, 2002). Από τη µία πλευρά υπάρχει η άποψη του «άµεσου προσδιορισµού», δηλαδή ο εντοπισµός της διαθέσιµης γύρης στην κυψέλη από τις γυρεοσυλλέκτριες µέλισσες ερχόµενες σε 4

5 επαφή µε τα κελιά που περιέχουν γύρη, γόνου ή είναι άδεια (Dreller και συνεργάτες, 1999; Dreller & Tarpy, 2000). Αντίθετα, άλλοι ερευνητές (Camazine, 1993; Camazine και συνεργάτες, 1998; Hrassnigg & Crailsheim, 1998) ισχυρίζονται πως οι µέλισσες εντοπίζουν τη διαθέσιµη αποθηκευµένη γύρη µέσω της τροφάλλαξης και της ποσότητας των πρωτεϊνών. Η δεύτερη αυτή άποψη φαίνεται να ευσταθεί και περισσότερο, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η ταυτόχρονη ισχύ και των δύο εκδοχών (Seeley, 1995; Calderone & Johnson, 2002). Αναπάντητα επίσης παραµένουν τα ερωτήµατα γύρω από τον τρόπο που οι µέλισσες συλλέγουν ένα είδος γύρης, αγνοώντας ένα δεύτερο. Η µορφολογία του άνθους (Pernal & Currie, 2002), η µορφολογία των γυρεοκόκκων (Vaissiere & Vinson, 1994), η οσµή της γύρης (Dobson, 1987; Pernal & Currie, 2002; Cook και συνεργάτες, 2003), η µάθηση είτε στο στάδιο της λάρβας (Dobson, 1987) είτε στην ενήλικη µέλισσα (Cook και συνεργάτες, 2003), η περιεκτικότητα της γύρης σε πρωτεΐνες και αµινοξέα (Moezel και συνεργάτες, 1987; Fewell & Winston, 1992; Cook και συνεργάτες, 2003; Pernal & Currie, 2002;), σε λίπη (Pernal & Currie, 2002) και φαινόλες (Liu και συνεργάτες, 2005), είναι µερικές από τις παραµέτρους που έχουν µελετηθεί χωρίς ωστόσο να έχουν δοθεί σαφείς και ολοκληρωµένες απαντήσεις για το βαθµό που οι παράγοντες αυτοί επιδρούν στη διαδικασία της επιλογής. Τέλος, φανερή είναι και η γενετική επίδραση στις προτιµήσεις των µελισσών στη γύρη των διαφόρων φυτών (Nye & Mackensen, 1965, 1968; Gene & Page, 1989; Page & Fondrk, 1995; Nagamitsu & Inoue, 1999; Page και συνεργάτες, 1995; Fewell & Page, 2000; Pankiw και συνεργάτες, 2002; Humphries και συνεργάτες, 2005 ). Αντίθετα µε τη γύρη, οι πληροφορίες που υπάρχουν για τις προτιµήσεις και τη συµπεριφορά των νεκταροσυλλεκτριών είναι πιο συγκεκριµένες. Η αναζήτηση νέκταρος είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τις εισερχόµενες ποσότητες µνέκταρος στην κυψέλη και τη βιολογία της µέλισσας (Gary, 1978, Seeley, 1989; Anderson & Ratnieks, 1999) και λιγότερο µε τις αποθηκευµένες ποσότητες µελιού(fewell & Winston, 1996; Selley, 1995). Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις προτιµήσεις των µελισσών σε νέκταρ οφείλονται κύρια στη µορφολογία του άνθους και την ποσότητας ανταµοιβής (Shuel, 1978; Pflumm, 1985; Harder, 1986; Schmid-Hempel, 1987; Schmid-Hempel & Schmid-Hempel, 1987; Banschbach, 1994; Biesmeijer και συνεργάτες, 1999), στην απόσταση των νεκταρογόνων φυτών από την κυψέλη (Schmid-Hempel & Schmid-Hempel, 1987), την περιεκτικότητά τους σε σάκχαρα 5

6 (Oldroyd και συνεργάτες, 1991; Nunez & Giyurfa, 1996; Çakmak και συνεργάτες, 1998; Silva & Dean, 2000; London-Shafir, 2003) και αµινοξέα (Inouye & Waller, 1984; Kim & Smith, 2000), στη µάθηση (Scheiner και συνεργάτες, 1999; Kim & Smith, 2000) και τη γενετική προδιάθεση (Gene & Page, 1989; Page & Fondrk, 1995). Τέλος, η δραστηριότητα των µελισσών, όπως και η παραγόµενη ποσότητα γύρης και νέκταρος από τα φυτά εξαρτώνται άµεσα από τους καιρικούς παράγοντες και διαφοροποιούνται από είδος σε είδος, ενώ υπάρχει µεγάλη αλληλεπίδραση στη σχέση φυτών - επικονιαστών και τον τρόπο που επιδρούν τα καιρικά φαινόµενα σε αυτή. Μερικοί από τους κλιµατικούς παράγοντες που επιδρούν σηµαντικά στο βιολογικό κύκλο των φυτών και τη συµπεριφορά των εντόµων στη συλλογή τροφής είναι η θερµοκρασία, η υγρασία, η ταχύτητα ανέµου και η ηλιοφάνεια (Free, 1970; Kleinert-Giovannini & Imperatriz-Fonseca, 1986; Kleinert-Giovannini & Imperatriz- Fonseca, 1986; Pearson & Braiden, 1990; Heard & Hendrikz, 1993; Drake, 1994; Seeley, 1995; Aronne, 1999; Blaschon και συνεργάτες, 1999; Rodriguez-Rajo και συνεργάτες, 2005; Dimou και συνεργάτες, 2006a). 3. Ο κλάδος της µελισσοπαλυνολογίας Η µελισσοπαλυνολογία (melissopalynology ή melitopalynology) αποτελεί κλάδο της παλυνολογίας και ασχολείται µε την βοτανική και γεωγραφική προέλευση του µελιού µέσω της µικροσκοπικής ανάλυσης των ιζηµάτων του, δηλαδή των γυρεοκόκκων και µυκήτων. Σήµερα η µελισσοπαλυνολογική ανάλυση αφορά ένα σύνολο προϊόντων που παράγει η µέλισσα (γύρη, πρόπολη, βασιλικός πολτός) και τον προσδιορισµό της γύρης που εµπεριέχεται σε αυτά. Η ανάλυση βασίζεται στη διαφορετική µορφολογία που παρουσιάζουν οι γυρεοκόκκοι ανάλογα µε τη βοτανική προέλευσή τους. Ο γυρεόκοκκος είναι ένα ζωντανό κύτταρο που περιβάλλεται από δύο προστατευτικά στρώµατα, το intene και το exine, και περιέχει το κυτόπλασµα και δύο πυρήνες. Το εξωτερικό στρώµα της σποροδερµίδας (exine) είναι διακοσµηµένο και βοηθά σηµαντικά στη βοτανική αναγνώρισή του γυρεόκοκκου. Άλλα στοιχεία 6

7 που λαµβάνονται υπόψη κατά το βοτανικό προσδιορισµό των γυρεόκοκκων είναι το µέγεθός του, το σχήµα καθώς και ο αριθµός και τύπος των οπών του. To µέγεθος των γυρεοκόκκων µπορεί να είναι µικρότερο των 25 µm ή να ξεπερνά τα 100 µm (Εικ. 3). α β γ δ ε στ ζ η θ \ Εικόνα 3. Μορφολογία γυρεόκοκκων των Tilia intermedia(α), Taraxacum officinale (β), Rosmarinus officinalis (γ), Rubus ulmifolius (δ), Prunus amygdalus (ε), Myrtus communis (στ), Tribulus terrestris (ζ), Erica manipuliflora (η) και Convolvulus arvensis (θ) σε LM µικροσκόπιο. Αν και υπάρχει µεγάλη µορφολογική ποικιλία στους γυρεόκοκκους διαφορετικής βοτανικής προέλευσης, πολλές φορές ο διαχωρισµός τους είναι ιδιαίτερα δύσκολος Martin, 2005). 7

8 4. Μέθοδοι καταγραφής της µελισσοκοµικής χλωρίδας Προκειµένου να καταγραφούν οι διατροφικές ανάγκες των µελισσών και να προσδιοριστεί η µελισσοκοµική χλωρίδα µιας περιοχής έχουν εφαρµοστεί διάφορες προσεγγίσεις. Από απλή παρακολούθηση και παρατήρηση των εντόµων στον αγρό έως τη συλλογή και τη διεξοδική ανάλυση των προϊόντων τους (µέλι, γύρη κ.ά.). Σε όλες τις περιπτώσεις αυτό που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η δειγµατοληψία και η επαναληψιµότητα. Καθώς οι καιρικές συνθήκες µπορούν να επηρεάσουν σηµαντικά τη βλάστηση από χρονιά σε χρονιά, είναι απαραίτητο να επαναληφθεί η καταγραφή για 2-3 χρονιές (D Albore, 1997). Η επιλογή µεθοδολογίας για την καταγραφή της χλωρίδας µιας περιοχής και η ορθή χρήση της αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ολοκληρωµένη µελέτη των µελισσοκοµικών φυτών µιας περιοχής. 4.1 Η καταγραφή της µελισσοκοµικής χλωρίδας µε τη χρήση γυρεοπαγίδων Η συλλογή σβόλων γύρης αποτέλεσε και αποτελεί την κύρια µέθοδο εκτίµησης των γυρεοδοτικών φυτών µιας περιοχής και των διατροφικών συνηθειων των µελισσών. Προκειµένου να συλλεχθεί η γύρη από τις µέλισσες, η διαδικασία επιβάλλει είτε τη χειρονακτική παγίδευση των µελισσών πριν την είσοδό τους στην κυψέλη, είτε τη χρήση παγίδων συλλογής γύρης. Αν και πολλές µελέτες έχουν γίνει βασιζόµενες σε τυχαία δειγµατοληψία γυρεοσυλλεκτριών µελισσών κατά την επιστροφή τους στην κυψέλη (Sommeijer και συνεργάτες, 1983; Suryanarayana και συνεργάτες, 1992; Schneider & McNally, 1992; Nagamitsu & Inoue, 2002; Webby, 2004), η διαδικασία αυτή θεωρείται εξαιρετικά επίπονη αν όχι αµφίβολη. Για το λόγο αυτό, πολύ σύντοµα αναπτύχθηκαν τεχνικές και εξοπλισµός «αυτόµατης» απόσπασης και συλλογής των σβόλων γύρης από της µέλισσες. Οι κατασκευές αυτές (γυρεοπαγίδες), τοποθετούµενες στην οροφή, στη βάση ή στην είσοδο της κυψέλης επιτρέπουν τη συνεχόµενη συλλογή γύρης. Από τα παραπάνω είδη γυρεοπαγίδων, αυτές που προσφέρουν τα περισσότερα πλεονεκτήµατα είναι οι γυρεοπαγίδες εισόδου (Εικ. 4). Η χρήση των παγίδων αυτών έχει επικρατήσει τόσο για εµπορικούς όσο και ερευνητικούς σκοπούς. Η βασική ιδέα 8

9 της κατασκευής είναι ένα πλέγµα που προσαρµόζεται στην είσοδο της κυψέλης, που επιτρέπει την είσοδο των µελισσών αλλά αποσπά τη γύρη που έχουν συλλέξει στα πίσω πόδια τους συγκεντρώνοντάς τη σε κάποιο χώρο, το οποίο ο ερευνητής ή ο µελισσοκόµος µπορεί να τη συλλέξει στη συνέχεια. Οι γυρεοπαγίδες εισόδου πλεονεκτούν έναντι των άλλων στο ότι προκαλούν µικρότερη παραπλάνηση, η συλλεγόµενη γύρη είναι καθαρή από ακαθαρσίες µελισσών, και κυρίως, είναι πολύ πιο εύχρηστες καθώς η αποµάκρυνση της συλλεχθήσας γύρης γίνεται χωρίς επιπλέον χειρισµούς στο µελίσσι. Εικόνα 4. Γυρεοπαγίδα εισόδου µε αποσπώµενο συρταρωτό δοχείο συλλογής σε κυψέλη. Η χρήση γυρεοπαγίδων µπορεί να επηρεάσει τη συµπεριφορά του µελισσιού. Οι µέλισσες προσαρµόζουν τις ποσότητες γύρης που συλλέγουν ανάλογα µε τις τρέχουσες ανάγκες και προσπαθούν να διατηρούν στην κυψέλη περίπου ένα κιλό γύρης σε κάθε περίπτωση (Jeffree & Allen, 1957). Καθώς η τοποθέτηση των γυρεοπαγίδων στις κυψέλες εµποδίζει την είσοδο σε µεγάλες ποσότητες γύρης που φέρνουν οι γυρεοσυλλέκτριες µέλισσες, αυτόµατα δηµιουργούνται συνθήκες στέρησης. Το φαινόµενο γίνεται άµεσα αντιληπτό από τις µέλισσες που έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση του αριθµού των γυρεοσυλλεκτριών µελισσών µε αντίστοιχη 9

10 µείωση των νεκταροσυλλεκτριων (Fewell & Winston, 1992; Pernal & Currie, 2001; Rotjan και συνεργάτες, 2002). Πολλοί ερευνητές έχουν µελετήσει την επίδραση που έχουν οι γυρεοπαγίδες στο µελίσσι. Σε όλες τις περιπτώσεις φάνηκε πως η τοποθέτηση της γυρεοπαγίδας δεν επηρεάζει το γόνο και την ανάπτυξή του (Waller και συνεργάτες, 1981; Levin & Luper, 1984; Webster και συνεργάτες, 1985) αλλά µπορεί να µειώσει την παραγόµενη ποσότητα µελιού (McLellan, 1974; Duff & Furgala, 1986; Nelson και συνεργάτες, 1987; Page & Kim, 1995). Επιµέρους χαρακτηριστικά που µπορούν να µεταβληθούν από την τοποθέτηση γυρεοπαγίδων όπως η περιεκτικότητα της συλλεγόµενης γύρης σε πρωτεΐνες, το βάρος των σβόλων ή ο αριθµός των ειδών γύρης που συλλέγουν οι µέλισσες δε φανηκαν να επηρεάζονται από την τοποθέτηση γυρεοπαγίδων (Moezel και συνεργάτες, 1987; Fewell & Bertram, 1999; Pernal & Currie, 2001; Dimou & Thrasyvoulou, 2006b). Τα τελευταία χρόνια, η χρήση γυρεοπαγίδων ως µέθοδος καταγραφής της µελισσοκοµικής χλωρίδας µιας περιοχής είναι η πλέον διαδεδοµένη µέθοδος. Πολλοί ερευνητές διεθνώς έχουν χρησιµοποιήσει τις γυρεοπαγίδες για να καταγράψουν γυρεοδοτικά φυτά σε µικρότερες ή µεγαλύτερες εκτάσεις (Wille και συνεργάτες, 1979; Severson & Parry, 1981; Parent και συνεργάτες, 1990; Pearson & Braiden, 1990; Telleria, 1993; Ortiz, 1994; Coffey & Breen, 1997; Barth & Da Luz, 1998; Villanueva, 2002; Merti, 2003; Baum και συνεργάτες, 2004; Villanueva & Roubik, 2004; Webby, 2004; Andrada & Telleria, 2005), για να µελετήσουν τις προτιµήσεις και τις διατροφικές συνήθειες των µελισσών (Doull, 1966; Cortopassi- Laurino & Ramahlo, 1988; Nabors, 1997; Nagamitsu & Innue, 1999; Cook και συνεργάτες, 2003; Dimou & Thrasyvoulou 2007a), ή τη συµβολή της µέλισσας στην επικονίαση (Olsen και συνεργάτες, 1979; Webster και συνεργάτες, 1985; Erickson και συνεργάτες, 1988; Seijo και συνεργάτες, 1994; Dag και συνεργάτες, 2005a). Η πιο γνωστή και συχνότερα εφαρµοζόµενη µέθοδος ποιοτικής και ποσοτικής καταµέτρησης γύρης από γυρεοπαγίδες, είναι ο διαχωρισµός των σβόλων γύρης βάσει της χρωµατικής τους απόχρωσης (Wille και συνεργάτες, 1979; Severson & Parry, 1981; Pearson & Braiden, 1990; Telleria, 1993; Ortiz, 1994; Coffey & Breen, 1997; Barth & Da Luz, 1998; Merti, 2003; Baum και συνεργάτες, 2004; Webby, 2004; Andrada & Telleria, 2005) (Εικ. 5). Η µέθοδος αυτή προσφέρει την ακριβή ποιοτική 10

11 και ποσοτική εκτίµηση της συλλεγόµενης γύρης. Η γύρη ανάλογα τη φυτική προέλευσή της έχει διάφορες αποχρώσεις που ξεκινάνε από το λευκό έως το µαύρο, και µε πολλές αποχρώσεις των βασικών και συµπληρωµατικών χρωµάτων, µε επικρατέστερη του κίτρινου. Ο βοτανικός προσδιορισµός της γύρης µπορεί να γίνει βάσει του χρώµατός της, ωστόσο η επιβεβαίωση έρχεται µόνο µέσα από µικροσκοπική εξέταση των γυρεοκόκκων (Εικ. 5). Μετά την ταυτοποίηση, ακολουθεί η ζύγιση των διαχωρισµένων σωρών γύρης και η ποσοτική εκτίµησή τους. Εικόνα 5. ιαχωρισµός της γύρης που συλλέχθηκε από γυρεοπαγίδα βάσει της χρωµατικής της απόχρωσης και ταυτοποίηση της βοτανικής της προέλευσης µε µικροσκοπική εξέταση της µορφολογίας των γυρεόκοκκων. 11

12 Λιγότερο συχνά αντί της παραπάνω διαδικασίας, χρησιµοποιείται για την ποσοτική και ποιοτική εξέταση της συλλεγµένης γύρης από γυρεοπαγίδες, διάλυµα της µε νερό και µικροσκοπική εξέτασή του (Cortopassi-Laurino & Ramahlo, 1988; Biesmeijer και συνεργάτες, 1992; Nagamitsu & Inoue, 1999; Villanueva, 2002; Baum και συνεργάτες, 2004; Villanueva & Roubik, 2004). Η µέθοδος αυτή µε λεπτοµέρειες δηµοσιεύτηκε από τους O Rourke & Buchmann (1991), ωστόσο η ακρίβειά της είναι αµφισβητούµενη (Silveira, 1991; Dimou & Thrasyvoulou, 2007b). Η συχνότητα συλλογής και εξέτασης της γύρης προκειµένου να συλλεχθούν πληροφορίες για τα µελισσοκοµικά φυτά µιας περιοχής, καθώς και η ποσότητα γύρης που πρέπει να εξετάζεται από το συνολικό δείγµα είναι πολύ σηµαντικά στοιχεία για την ορθή διεξαγωγή συµπερασµάτων. Σύµφωνα µε τους Dimou και συνεργάτες (2006a) η εξέταση 5-10% του αρχικού δείγµατος που προέρχεται από συλλογή γύρης τριών ηµερών µια φορά την εβδοµάδα, είναι αρκετή για να δώσει ακριβείς ποιοτικές αλλά και ποσοτικές πληροφορίες για τη γύρη που συλλέγουν οι µέλισσες από τα φυτά της περιοχής µελέτης. 4.2 Η καταγραφή της χλωρίδας µε παρατήρηση στον αγρό Η καταγραφή της χλωρίδας µιας περιοχής µε επισκέψεις των παρατηρητών στον αγρό είναι η κύρια µέθοδος καταγραφής taxa στη συστηµατική βοτανική. Αν και η καταγραφή παρατηρήσεων και συλλογή φυτών στον αγρό δε χρησιµοποιείται συχνά για την καταγραφή της χλωρίδας και των ανθικών προτιµήσεων των µελισσών, µπορεί κανείς να συναντήσει αρκετές εργασίες. Οι εργασίες αυτές αφορούν συχνά τη µελέτη συµπεριφοράς του επικονιαστή (Weaver, 1965; Gary, 1978; Dafni και συνεργάτες, 1988;Villalobos & Shelly, 1996; Harter και συνεργάτες, 2002) ή τις διατροφικές του συνήθειες (Roubik & Buchmann, 1984; Young, 1985; Bjoerkman, 1995; Horskins & Turner, 1999; Nagamitsu και συνεργάτες, 1999; Bhuiyan και συνεργάτες, 2002) (Εικ. 6). Τα περισσότερα στοιχεία που υπάρχουν σήµερα για τα µελισσοκοµικά φυτά στη χώρα µας βασίζονται κυρίως σε παρατηρήσεις µελισσοκόµων. Οι παρατηρήσεις αυτές στηρίζονται στην παρακολούθηση της προσέλκυσης των µελισσών στα 12

13 διάφορα φυτά που έγιναν είτε τυχαία είτε µετά από επίµονες και συνεχείς επισκέψεις σε περιοχές γύρω από µελισσοκοµεία. Τα προβλήµατα που παρουσιάζονται µε τη χρήση αυτής της µεθόδου είναι αρκετά. Αφενός χρειάζεται να αφιερώσει κανείς πολύ χρόνο προκειµένου να καλύψει τη έκταση που αναζητούν τροφή οι µέλισσες γύρω από ένα µελισσοκοµείο και αφετέρου να είναι ιδιαίτερα παρατηρητικός. Εικόνα 6. Επίσκεψη µέλισσας στο φυτό Carduus pycnocephalus. Από τη σύγκριση αποτελεσµάτων που προέκυψαν από τη συλλογή φυτών στον αγρό και από αυτά των γυρεοπαγίδων, παρατηρείται ότι ο αριθµός των ανθισµένων taxa που καταγράφηκε στην περιοχή ήταν πολύ µεγαλύτερος από αυτόν που τελικά συνέλεξαν γύρη οι µέλισσες (Andrada & Telleria, 2005; Dimou & Thrasyvoulou, 2007a). Επίσης, η περίοδος ανθοφορίας που προκύπτει από παρατηρήσεις των φυτών δε συµβαδίζει απόλυτα µε την περίοδο που τη γύρη είναι διαθέσιµη στις µέλισσες (Dimou & Thrasyvoulou, 2007a). Τέλος, τα στοιχεία που προκύπτουν µε τη µέθοδο αυτή µπορεί να είναι µόνο ενδεικτικά όσον αφορά τη σηµασία του φυτού για την κυψέλη καθώς δεν είναι δυνατή η καταγραφή της ποσότητας νέκταρος ή γύρης που συλλέγει η µέλισσα από το συγκεκριµένο φυτό. 13

14 4.3 Η καταγραφή της χλωρίδας µε τη συλλογή γύρης από κηρύθρες H χρησιµοποίηση της αποθηκευµένης γύρης έναντι αυτής που συλλέγεται µε τη χρήση γυρεοπαγίδων είναι περισσότερο συχνή στη µελέτη µελισσών όπως η Apis florae, Trigona spinipes, Melipona sp., καθώς είναι αδύνατη η προσαρµογή γυρεοπαγίδων στις κυψέλες των µελισσών αυτών (Engel & Dingemans-Bakels, 1980; Ramalho και συνεργάτες, 1989; Schneider & McNally, 1992; Eltz και συνεργάτες, 2001). Ένας δεύτερος λόγος που καθιστά τη συλλογή αποθηκευµένης γύρης προτιµότερη έναντι αυτής των γυρεοπαγίδων, είναι η αποφυγή των δυσµενών επιδράσεων των γυρεοπαγίδων στο µελίσσι. Σε αντίθεση µε την περίπτωση των γυρεοπαγίδων όπου οι σβόλοι γύρης διαφορετικής βοτανικής προέλευσης είναι εύκολο να εντοπιστούν και να διαχωριστούν, ο µακροσκοπικός διαχωρισµός της αποθηκευµένης στα κελιά γύρης είναι πρακτικά αδύνατος, καθώς οι διάφοροι σβόλοι γύρης που αποθηκεύονται στην κυψέλη κατατεµαχίζονται και συµπιέζονται µέσα στα κελιά (Εικ. 7 και 8). Εικόνα 7. Αποθηκευµένη γύρη σε κηρύθρα. Για τον προσδιορισµό του βοτανικού φάσµατος των ειδών γύρης αλλά και τις ποσοστιαίας αναλογίας τους στην αποθηκευµένη στα κελιά γύρη χρησιµοποιείται 14

15 διάλυµά της µε νερό (περίπου είκοσι κελιών µε αποθηκευµένη γύρη) και ακολουθεί η µικροσκοπική εξέταση του παρασκευάσµατος καταµετρώνας ένα µικρό σχετικά αριθµού γυρεόκοκκων ( 700) (Dimou & Thrasyvoulou, 2006b). Ωστόσο, όπως και στην περίπτωση που εφαρµόζεται η αντίστοιχη µεθοδολογία στις γυρεοπαγίδες (υδατικό διάλυµα της γύρης) τα στοιχεία που λαµβάνονται είναι βασικά ποιοτικά και όχι ποσοτικά (Dimou & Thrasyvoulou, 2007b). Εικόνα 8. Γύρη που συλλέχθηκε από κελιά. ιακρίνοντια οι διαδοχικές «στρώσεις» γύρης φυτών διαφορετικής βοτανικής προέλευσης. 4.4 Η καταγραφή της χλωρίδας µε τη συλλογή δειγµάτων µελιού Καθώς ένα µεγάλο µέρος των γυρεοκόκκων των ανθέων αποκολλάται από τους ανθήρες και καταλήγει στο νέκταρ του ίδιου άνθους µέσω µηχανικών µηχανισµών (άνεµο, έντοµα κ.τ.λ.), είναι δυνατό µέσω της µελισσοπαλυνολογικής ανάλυσης να προσδιοριστεί η βοτανική προέλευση του νέκταρος-µελιού και κατά επέκταση να προσδιοριστούν τα µελισσοκοµικά φυτά µιας περιοχής. Η ανάλυση γύρης είναι η κύρια µέθοδος προσδιορισµού της βοτανικής και γεωγραφικής προέλευσης του µελιού ή του αποθηκευµένου νέκταρος και δεκάδες ερευνητές έχουν εξετάσει τα µικροσκοπικά χαρακτηριστικά του µελιού διαφόρων περιοχών προκειµένου να τα κατατάξουν βοτανικά και γεωγραφικά (Adams και συνεργάτες, 1979; Moar, 1985; D Albore, 1988; Sawyer, 1988; Serra Bonvehi, 1988; Molan, 1996; Adams & Smith, 1981; Feller-Demalsy και συνεργάτες, 1987, 1989; Feller-Demalsy & Parent, 1989; Parent και συνεργάτες, 1990; Seijo και συνεργάτες, 15

16 1992; Barth & Da Luz, 1998; Andrada & Telleriâ, 2002; Persano Oddo & Piro, 2004; Persano Oddo και συνεργάτες, 2004; von der Ohe και συνεργάτες, 2004; Bhusari και συνεργάτες, 2005; Dag και συνεργάτες, 2005b) (Εικ. 9). Αν και η εξέταση αυτή µπορεί να δώσει πολλές πληροφορίες για τα νεκταρογόνα φυτά µιας περιοχής, υπάρχουν πολύ περιορισµοί και δυσκολίες τόσο στον ποιοτικό όσο και στον ποσοτικό προσδιορισµό των φυτών από τα οποία προέρχεται το µέλι. Εικόνα 9. Παρασκεύασµα µελιού. ιακρίνονται οι χρωµατισµένοι µε φουξίνη γυρεόκοκκοι των φυτών. Καθώς η µορφολογία των γυρεοκόκκων πολλών φυτών είναι παρόµοια, η αναγνώριση της βοτανικής τους προέλευσης δεν είναι πάντα εφικτή ή δεν είναι πάντα µεγάλης ακρίβειας (π.χ. περιορίζεται σε επίπεδο οικογένειας), ενώ απαιτείται πολύχρονη εµπειρία από τον αναλυτή προκειµένου να γίνει σωστά ο προσδιορισµός (Martin, 2005). Αρκετά προβλήµατα υπάρχουν επίσης και στον ποσοτικό προσδιορισµό των γυρεοκόκκων που εντοπίζονται στο µέλι και τη συµµετοχή των αντίστοιχων φυτών στην παραγωγή του (Gary, 1978; Low και συνεργάτες, 1989; Vorwohl, 1990;D Albore, 1997; Anklam, 1998; Molan, 1998). Ωστόσο, η εξέταση 16

17 δειγµάτων µελιού παράλληλα µε αυτών γύρης δρα συµπληρωµατικά στη συλλογή ολοκληρωµένων στοιχείων για τη µελισσοκοµική χλωρίδα µιας περιοχής. Το πρωτόκολλο της ανάλυσης των δειγµάτων βασίζεται στη µικροσκοπική εξέταση του ιζήµατος που συλλέγεται από τη φυγοκέντριση υδατικού διαλύµατος µελιού ή νέκταρος (Louveaux και συνεργάτες, 1978; von der Ohe και συνεργάτες, 2004) (Εικ. 10). Εικόνα 10. Ίζηµα σε δοκιµαστικό σωλήνα µετά από φυγοκέντριση υδατικού διαλύµατος µελιού. 4.5 Η καταγραφή της χλωρίδας µε την εξέταση του απευθυσµένου εντέρου των µελισσών Η ποσότητα γύρης που καταναλώνεται από τις µέλισσες εξαρτάται από την ηλικία και τη δραστηριότητά τους (Dietz, 1978; Crailsheim, 1992). Η κατανάλωση της γύρης ξεκινά περίπου δύο ώρες µετά την εκκόλαψή τους από το κελί και φτάνει µια µέγιστη τιµή όταν οι νεαρές µέλισσες είναι τριών µε έξι ηµερών (Zherebkin, 1965; Hagedorn & Moeller, 1967; Haydak, 1970; Dietz, 1978). Γενικά, οι µέλισσες µέχρι την ηλικία των οκτώ - δέκα ηµερών καταναλώνουν µεγάλη ποσότητα γύρης (Haydak, 1970; Eischen και συνεργάτες, 1984; Crailsheim και συνεργάτες, 1992; Crailsheim και συνεργάτες, 1996; Naiem και συνεργάτες, 1999; Loidl & Crailsheim, 2001) πολλαπλάσια αυτής µεγαλύτερων ηλικιών ή αυτής που καταναλώνουν οι κηφήνες (Szolderits & Crailsheim, 1993). 17

18 Η διαδικασία πέψης της γύρης διαφέρει από οργανισµό σε οργανισµό ή ανάµεσα στα διάφορα στάδια ανάπτυξης ενός οργανισµού (Dobson & Peng, 1997; Roulston & Cane, 2000). Η γύρη διαφορετικών φυτών υφίσταται διαφορετική επεξεργασία και απορροφάται µε διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθµό ανάλογα µε τη σύσταση του intene (Klungess & Peng, 1984; Peng και συνεργάτες, 1985, 1986; Dobson & Peng, 1997). Γενικά, η δράση των ενζύµων είναι µεγαλύτερη την περίοδο της άνοιξης που καταναλώνονται µεγαλύτερες ποσότητες γύρης από τις παραµάνες µέλισσες, αλλά και σε µελίσσια αδύναµα καθώς η αντιστοιχία παραµάνων λαρβών είναι µικρότερη (Zherebkin, 1965). Αντίθετα, δε φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση µεταξύ των περιόδων εντατικής ή µη συλλογής νέκταρος και της ικανότητας πέψης της γύρης (Oliveira και συνεργάτες, 2002). Η µελισσοπαλυνολογική εξέταση του απευθυσµένου εντέρου των µελισσών για την καταγραφή της µελισσοκοµικής χλωρίδας µιας περιοχής είναι βιβλιογραφικά περιορισµένη και έβρισκε εφαρµογή κυρίως σε περιπτώσεις που η δειγµατοληψία γύρης µε κάποια άλλη µεθοδολογία δεν ήταν εφικτή (Oliveira και συνεργάτες, 2002; Arriaga & Hernandez, 1998). Συµφωνα µε τους Dimou & Thrasyvoulou (2006c) η µικροσκοπική εξέταση της περιεχόµενης γύρης στο απευθυσµένο έντερο των µελισσών µπορεί να µας δώσει ποιοτικές πληροφορίες για τα µελισσοκοµικά φυτά µιας περιοχής. Η ανάλυση βασίζεται στη µικροσκοπική εξέταση του απευθυσµένου εντέρου ενός σχετικά µικρού αριθµού µελισσών (10-20) ενώ η ηλικία των µελισσών δε φαίνεται να επηρεάζει σηµαντικά τα αποτελέσµατα Dimou & Thrasyvoulou (2006c) (Εικ. 11). Εικόνα 11. Απόσπαση του απευθυσµένου εντέρου της µέλισσας. 18

19 Ωστόσο καθώς η ταυτοποήση της γύρης στο απευθυσµένο έντερο είναι αρκετά δύσκολη λόγω της καταστροφής ενός µεγάλου αριθµού γυρεόκοκκων (Εικ. 12), η µέθοδος αυτή βρίσκει εφαρµογή κυρίως σε περιπτώσεις που η δειγµατοληψία γύρης µε κάποια άλλη µεθοδολογία δεν είναι εφικτή ή επιθυµούµε µια γρήγορη ποιοτική εκτίµηση της µελισσοκοµικής χλωρίδας κάποιας περιοχής. Εικόνα 12. Μικροσκοπική εικόνα από παρασκεύασµα απευθυσµένου εντέρου µέλισσας. ιακρίνονται χρωµαρτισµένη µε φουξίνη ακαίραιοι και σπασµένοι γυρεόκοκκοι. 4.6 Η καταγραφή της χλωρίδας µε τη συλλογή δειγµάτων βασιλικού πολτού Αν και ο βασιλικός πολτός προέρχεται από τις αδενικές εκκρίσεις των µελισσών, εντοπίζονται σε αυτόν γυρεόκοκκοι, που µέσω της µελισσοπαλυνολογικής ανάλυσης µπορούν να µας δώσουν ποιοτικά στοιχεία για τη διατροφή των µελισσών και τη µελισσοκοµική χλωρίδα µιας περιοχής (Βarth, 2005; Dimou & Thrasyvoulou, 2007c). 19

20 Το πρωτόκολλο της ανάλυσης των δειγµάτων βασίζεται στη µικροσκοπική εξέταση ιζήµατος διαλύµατος ΚΟΗ (2.5%) και βασιλικού πολτού (D' Albore & Βernardini, 1978; Dimou και συνεργάτες, 2007c) (Εικ. 13). Εικόνα 13. Παρασκεύασµα βασιλικού πολτού. ιακρίνονται χρωµαρτισµένη µε φουξίνη ακαίραιοι και σπασµένοι γυρεόκοκκοι. Ωστόσο, αν και η µελισσοπαλυνολογική ανάλυση του βασιλικού πολτού µπορεί να δώσει στοιχεία για τη χλωρίδα µιας περιοχής αποτελεί µια επίπονη και αυξηµένου κόστους διαδικασία σε σχέση µε τις υπόλοιπες µεθόδους καταγραφής χλωρίδας. Επιπλέον ο µικρός αριθµός γυρεόκοκκων και κυρίως το γεγονός πως στην πλειονότητά τους οι γυρεόκοκκοι αυτοί είναι σπασµένοι και δύσκολα αναγνωρίσιµοι, καθιστά τη µέθοδο αυτή δύσχρηστη και µε λιγότερο ακριβή αποτελέσµατα για τη συστηµατική µελέτη της µελισσοκοµικής χλωρίδας. 20

21 5. Συµπεράσµατα Η γνώση των νεκταρογόνων και γυρεοδοτικών φυτών µιας περιοχής είναι ιδιαίτερα σηµαντική για την ανάπτυξη του κλάδου της µελισσοκοµίας. Ειδικότερα, αποτελεί προϋπόθεση για τον προσδιορισµό της βοτανικής και γεωγραφικής προέλευσης των µελισσοκοµικών προϊόντων και τη διασφάλιση της ποιότητάς τους. Η µεθοδολογία που εφαρµόζεται κατά την καταγραφή της µελισσοκοµικής χλωρίδας πρέπει να αποτυπώνει τόσο τα γυρεοδοτικά όσο και τα νεκταρογόνα φυτά µιας περιοχής. Έτσι, για την ολοκληρωµένη και πλήρη καταγραφή είναι ορθό να χρησιµοποιείται ένα συνδυασµός µεθόδων. Τα πλεονεκτήµατα, τα µειονεκτήµατα και οι περιορισµοί της κάθε µεθόδου πρέπει να λαµβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία εφαρµογής των πειραµάτων και της έκδοσης των αποτελεσµάτων, καθώς µπορούν να επηρεάσουν σηµαντικά τα συµπεράσµατα που θα προκύψουν. Η καταγραφή και η χαρτογράφηση της ελληνικής µελισσοκοµικής χλωρίδας και η δηµιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδοµένων που θα είναι προσβάσιµη από κάθε ενδιαφερόµενο θα συµβάλει σηµαντικά στη ανάπτυξη της µελισσοκοµίας στη χώρα µας. Ένα τέτοιο έργο θα βοηθήσει τόσο τους νέους µελισσοκόµους όσο και τους παλιότερους, ενώ παράλληλα θα αποτελέσει το πρώτο αλλά σηµαντικότερο βήµα για την ταυτοποίηση του ελληνικού µελιού. Η συνεργασία µελισσοκόµων και επιστηµόνων είναι για µια ακόµη φορά απαραίτητη για την ολοκλήρωση ενός τέτοιου έργου. 21

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 3 Μελισσοκομία Ι Η μελισσοκομία αποτελεί κλάδο της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ι. ΓΕΝΙΚΑ Το είδος και η ποικιλότητα του γενετικού υλικού είναι εξίσου σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Μάρθα Χατζηλοϊζή Λεµεσός 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Hatjina F., Baylac, M., Haristos, L., Garnery, L., Arnold, G. and Tselios, D. (2002). Wing differentiation among Greek populations of honey bee (Apis

Hatjina F., Baylac, M., Haristos, L., Garnery, L., Arnold, G. and Tselios, D. (2002). Wing differentiation among Greek populations of honey bee (Apis ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Ξενόγλωσση Ascencot, M. and Lensky, Y. (1988). The effect of soluble sugars in stored royal jelly on the differentiation of female honeybee (Apis mellifera L.) larvae to queens. Insect

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Actual Size. 4An affordable, first step in measuring light 4With a push of the button, the meter runs for

Actual Size. 4An affordable, first step in measuring light 4With a push of the button, the meter runs for Light is the Energy for Plant Growth Spectrum To Measure Is To Know LIGHT DLI 100 Light Meter Displays DLI after 24 hours Why is Daily Light Integral (DLI) important? DLI is directly correlated with plant

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος Ινστιτούτο Μελισσσοκομίας Χαλκιδικής ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Βιολογία Μέλισσας Μέλισσες: Εμφανίστηκαν στη γη πριν περίπου 80 εκ. χρόνια Κοινή μέλισσα: Apis mellifera

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ ΠΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΙΑΚΟΥ ΜΕΛΠΟΜΕΝΗ Λεμεσός, 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ Διατροφική Πολιτική Αντωνία Τριχοπούλου ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Υγείας 27 Απριλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ!

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! [5/3/2013] e-school by agronomist.gr Δομή του μαθήματος Κεφάλαιο 1 : Κατάταξη της μέλισσας σε φυλές Ποια είναι τα κριτήρια Υβριδισμός Φυλές μελισσών στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΞΗΡΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΞΗΡΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΞΗΡΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΕ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ Π. Σ. Ταούκης, Γ. Ι. Κατσαρός, Β. Καπόπουλος, Ε. ερµεσονλούογλου Εργ. Χηµείας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Dr. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΜΙΝΑΚΗΣ Εκπαίδευση: 5.2010-10.2013 PhD in Marketing and Communication (Άριστα) Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας 9.2008-5.2010 MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Χ. Τανανάκη, Α. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας Α.Π.Θ. Email: tananaki@agro.auth.gr Website: www.beelab.gr Tel: 2310-472983 2.500.000 Αριθμός Κυψελών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΥΟΣΜΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΕΡΑΤΩ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ Λεμεσός 2014

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l)

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l) ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΡΟΧΙΑΚΑ Σχέση κβαντικών αριθµών µε στιβάδες υποστιβάδες - τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ «ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Yποχρεωτική άσκηση επιλογής Διατροφική επιδημιολογία Σχετικά θεωρητικά θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων

Δ4.3. Μια Δημοσίευση σε έγκυρο περιοδικό και δυο Ανακοινώσεις Δημοσιεύσεις στα Πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΙΙΙ-Υποέργο 07 Επιστροφή του Αρχιμήδη: Συμβολή στην Μελέτη της Υδραυλικής Μηχανικής και Υδροδυναμικής Συμπεριφοράς των Αρχιμήδειων Κοχλιωτών Υδροτροχών για Ανάκτηση του Υδροδυναμικού Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιδιωκόμενοι στόχοι της Νομοθεσίας Οι πολύτιμες ουσίες και κατά συνέπεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008 Κωνσταντίνος Ζεϊναλιπούρ Λευκωσία, Σεπτέμβριος 2008 AΤΟΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ Αύξηση ατομικής ακτίνας

Διαβάστε περισσότερα

«Η προμήθεια του νοσοκομειακού φαρμάκου»

«Η προμήθεια του νοσοκομειακού φαρμάκου» ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ε.Δ.Ν.Υ.Π.Υ. www.neahygeia.gr/info@ispm.gr «Η προμήθεια του νοσοκομειακού φαρμάκου» Αικατερίνη Καστανιώτη Επίκουρος Καθηγήτρια Διοίκησης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 9 η ΜΕΡΟΣ Γ THE INTERNATIONAL OBESITY TASK FORCE (IOTF) Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ FRAMME LIFE 08 NAT//GR//000533 ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ Το FRAMME, "Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών - Ασφάλεια & Αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη των ποικιλιών ακτινιδιάς

Συγκριτική μελέτη των ποικιλιών ακτινιδιάς Συγκριτική μελέτη των ποικιλιών ακτινιδιάς «Τσεχελίδης» & «Hayward» Αριθμός και μέγεθος των σπερμάτων, μέγεθος των γυρεοκκόκων, συγκέντρωση των καρπών σε ανόργανα θρεπτικά στοιχεία και επίδραση αυτών στο

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Η σωστή οργάνωση ενός µελισσιού είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη διατήρησή του. Οι δραστηριότητες και η συµπεριφορά των µελισσών έχουν σαν

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας.

Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: 1 Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αξιολόγηση της αµεροληψίας των Ελλήνων διαιτητών σε µη-επαγγελµατικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες: Η περίπτωση της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωµατείων Αργολίδας. Αρµατάς Βασίλης 1, Αποστολόπουλος Ιωάννης 1, Φράγκος

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ PANTEION UNIVERSITY OF SOCIAL AND POLITICAL SCIENCES DEPARTMENT OF ECONOMIC & REGIONAL DEVELOPMENT Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Θεοδόσιος Παλάσκας Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης & Ανάπτυξης, Διευθυντής του Κέντρου Μελετών Οικονομικής Πολιτικής (ΚΕ.Μ.Ο.

Καθ. Θεοδόσιος Παλάσκας Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης & Ανάπτυξης, Διευθυντής του Κέντρου Μελετών Οικονομικής Πολιτικής (ΚΕ.Μ.Ο. Καθ. Θεοδόσιος Παλάσκας Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης & Ανάπτυξης, Διευθυντής του Κέντρου Μελετών Οικονομικής Πολιτικής (ΚΕ.Μ.Ο.Π), Επιστημονικός Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών και μέλος του Rockefeller

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα

Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα Γεωγραφική κατανομή των ειδών των γενών Lathyrus sp. και Vicia sp. στην Ελλάδα K. Καραγιάννης, I. Θεοδωρίδης και Z. Κούκουρα Εργαστήριο Δασικών Βοσκοτόπων, Τομέας Λιβαδοπονίας και Άγριας Πανίδας, Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Στόχος : το κέρδος 1. Να αγαπά τη μέλισσα 2. Να γνωρίζει καλά τη βιολογία της. 3. Να εφαρμόζει σωστές επεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο 4. Να γνωρίζει τη μελισσοκομική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΗΓΑΝΙΣΜΑ Χριστοφόρου Ανδρέας Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Αντρέας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωάννης Ζ. Γήτας Τηλ: +30 2310 992699,

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. : Τανανάκη Χρυσούλα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. : Τανανάκη Χρυσούλα ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο Ημερομηνία Γέννησης : 5/8/1974 Οικογενειακή Κατάσταση Τόπος Γέννησης Διεύθυνση Εργασίας : Τανανάκη Χρυσούλα : Έγγαμη με ένα τέκνο : Γερμανία : Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ / DEMOKRITOS NATIONAL CENTER FOR SCIENTIFIC RESEARCH ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΚΙΜΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LABORATORY OF TESTIN SOLAR & OTHER ENERY

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτική δραστηριότητα

Μεταλλευτική δραστηριότητα Μεταλλευτική δραστηριότητα και μέλισσες A. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας, ΑΠΘ H μεταλλευτική δραστηριότητα στη Χαλκιδική θα επηρεάσει σημαντικά το περιβάλλον της μέλισσας και συνεπώς την ίδια τη

Διαβάστε περισσότερα

54124 Θεσσαλονίκη. Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων, Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας, ΤΘ 122, 59200, Νάουσα

54124 Θεσσαλονίκη. Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων, Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας, ΤΘ 122, 59200, Νάουσα ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΕΡΑΣΙΩΝ. Φανιάδης 1, Παυλίνα ρογούδη 2, Μ. Βασιλακάκης 1 1 Εργαστήριο ενδροκοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ

ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΡΕΑΤΟΣ ΣΕ ΑΛΛΑΝΤΙΚΑ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΩΓΙΚΑ ΣΥΖΕΥΓΜΕΝΟΥ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ - ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΑΖΑΣ Ι. Σαρακατσιάνος Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

Costanza Dal Cin D Agata

Costanza Dal Cin D Agata Βιογραφικό Σημείωμα Costanza Dal Cin D Agata Μάρτιο 2015 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τηλ.: 28210 37074 γραφείο 6947 247660 κινητό e-mail: cdagata@isc.tuc.gr Ιστοσελίδα: www.unfiorealgiorno.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Γεννήθηκε το 1977

Διαβάστε περισσότερα

Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ILATIC Project, Ημερίδα 14 Οκτωβρίου 2014, Λεμεσός Σκοπός Να αποτυπωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης

Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης ΔΙΚΤΥΟ ΑΥΤΟΜΑΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ: ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Κ. ΛΑΓΟΥΒΑΡΔΟΣ, Β. ΚΟΤΡΩΝΗ, Σ. ΒΟΥΓΙΟΥΚΑΣ, Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ, Ι. ΚΩΛΕΤΣΗΣ, Σ. ΛΥΚΟΥΔΗΣ ΚΑΙ Ν. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Σημείωμα

Ενημερωτικό Σημείωμα Ενημερωτικό Σημείωμα Αθήνα, 3 εκεμβρίου 2013 Την 1η εκεμβρίου 2013, τα τρία νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα thiamethoxam (που παράγεται από την Syngenta), imidacloprid και clothianidin (που παράγονται από

Διαβάστε περισσότερα

Biodiesel quality and EN 14214:2012

Biodiesel quality and EN 14214:2012 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Biodiesel quality and EN 14214:2012 Dr. Hendrik Stein Pilot Plant Manager, ASG Analytik Content Introduction Development of the Biodiesel

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΙΚΟΥ ΧΟΝ ΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΧΟΝ ΡΙΝΟΥ ΟΣΤΟΥ ΣΕ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΚΕΦΑΛΕΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ ΟΣΤΟΥ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ RAMAN

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΙΚΟΥ ΧΟΝ ΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΧΟΝ ΡΙΝΟΥ ΟΣΤΟΥ ΣΕ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΚΕΦΑΛΕΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ ΟΣΤΟΥ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ RAMAN ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΙΚΟΥ ΧΟΝ ΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΧΟΝ ΡΙΝΟΥ ΟΣΤΟΥ ΣΕ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΚΕΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΚΕΦΑΛΕΣ ΜΗΡΙΑΙΟΥ ΟΣΤΟΥ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ RAMAN Μάρθα Ζ. Βαρδάκη 1, ιονύσιος Ι. Παπαχρήστου 2, Παναγιώτης Μέγας 3, Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΙΣΣΙ - ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΤΟ ΜΕΛΙΣΣΙ - ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟ ΜΕΛΙΣΣΙ - ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ Μιχαήλ Δ. Υφαντίδη Καθ. Μελισσοκομίας Α.Π.Θ. Εργαστήριο Σηροτροφίας-Μελισσοκομίας, Τμήμα Γεωπονίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εισαγωγή Κατά την προβιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ. Η προσφορά των μελισσών στην αγροτική οικονομία και στη διατήρηση του οικοσυστήματος μέσω της επικονίασης

ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ. Η προσφορά των μελισσών στην αγροτική οικονομία και στη διατήρηση του οικοσυστήματος μέσω της επικονίασης Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος, Διδάκτορας Μελισσοκομίας Επικονίασης Ερευνήτρια Ινστ. Μελισσοκομίας (ΕΘΙΑΓΕ) Τηλ. 23730-91297 Email: fhatjina@instmelissocomias.gr ΕΠΙΟΝΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Θεοφίλου Μάριος, Πασιαρδής Στέλιος Μετεωρολογική Υπηρεσία Κύπρου, Τομέας Κλιματολογίας και Εφαρμογών Μετεωρολογίας Δρ. Σεργίδου Δέσποινα, Καταφιλιώτου Μάρθα Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ΠΕ Ανατολικής Αττικής Εισηγήτρια: Ειρήνη Τσάλου Κτηνίατρος Τα τελευταία χρόνια απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για την κυπριακή μέλισσα Apis mellifera cypria

Στοιχεία για την κυπριακή μέλισσα Apis mellifera cypria Στοιχεία για την κυπριακή μέλισσα Apis mellifera cypria Αλέξανδρος Παπαχριστοφόρου Γεωπόνος, Δρ. Μελισσοκομίας Α.Π.Θ. Εργαστήριο Εξέλιξης, Γονιδιώματος και Διαφοροποίησης των Ειδών (L.E.G.S. - C.N.R.S.)

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε Δρ. Μαρία Φραγκάκη Research areas in D.E: Macro level: Distance Education Systems & Theory Meso level: Management-Organization-Technologies Micro level:

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνοποίηση των Ελληνικών Brand Μελισσοκομικών Προϊόντων Γιάννης Κατσένιος MSc Agriculturist Agricultural & Beekeeping Manager APIVITA, APIVITA

Η Διεθνοποίηση των Ελληνικών Brand Μελισσοκομικών Προϊόντων Γιάννης Κατσένιος MSc Agriculturist Agricultural & Beekeeping Manager APIVITA, APIVITA 1 Η Διεθνοποίηση των Ελληνικών Brand Μελισσοκομικών Προϊόντων Γιάννης Κατσένιος MSc Agriculturist Agricultural & Beekeeping Manager APIVITA, APIVITA Farm & APIGEA SA Αθήνα, Δεκέμβριος 2014 35 ΧΡΟΝΙΑ Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα, ανάπτυξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος και ελληνική πραγµατικότητα, όροι συµβατοί; APIVITA: µια ξεχωριστή περίπτωση

Επιχειρηµατικότητα, ανάπτυξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος και ελληνική πραγµατικότητα, όροι συµβατοί; APIVITA: µια ξεχωριστή περίπτωση Επιχειρηµατικότητα, ανάπτυξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήµατος και ελληνική πραγµατικότητα, όροι συµβατοί; APIVITA: µια ξεχωριστή περίπτωση COMPANY HISTORY - PROFILE Εικοσιέξι χρόνια πρίν ο Νίκος και η Νίκη

Διαβάστε περισσότερα

1 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 2 Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το μάθημα παρέχει στους φοιτητές τις θεωρητικές βάσεις της Συμπεριφοράς του

1 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 2 Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το μάθημα παρέχει στους φοιτητές τις θεωρητικές βάσεις της Συμπεριφοράς του 1 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 2 Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το μάθημα παρέχει στους φοιτητές τις θεωρητικές βάσεις της Συμπεριφοράς του Καταναλωτή τις οποίες συνδέει με τις πρακτικές εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις. Ιωάννης Γ.

Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις. Ιωάννης Γ. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΙ Πειραματική και θεωρητική μελέτη της χημικής απόθεσης από ατμό χαλκού και αλουμινίου από αμιδικές πρόδρομες ενώσεις Ιωάννης Γ. Αβιζιώτης ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 2015-2016 ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝEΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΤΑ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ /01/02/10-5-2006 1/7 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 02 Ηµεροµηνία Έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

Organic.Edunet Web portal

Organic.Edunet Web portal Σχεδιασµός Εκπαιδευτικών Σεναρίων µε τη Χρήση Νέων Τεχνολογιών και Εργαλείων Παγκόσµιου Ιστού Πέτρος Λαµέρας Ελληνογερµανική Αγωγή 29 Απριλίου 2010 Τοέργο Organic.Edunet Στόχος να αποκτήσουν εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Σχεση αναμεσα στο μηκος εντερου, τη διατροφη και το τροφικο επιπεδο για μερικα ειδη ψαριων στο Β-ΒΔ Αιγαιο

Σχεση αναμεσα στο μηκος εντερου, τη διατροφη και το τροφικο επιπεδο για μερικα ειδη ψαριων στο Β-ΒΔ Αιγαιο 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 1041 Σχεση αναμεσα στο μηκος εντερου, τη διατροφη και το τροφικο επιπεδο για μερικα ειδη ψαριων στο Β-ΒΔ Αιγαιο Παρασκευή Κ. Καραχλέ & Κωνσταντίνος Ι. Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα