Αναισθησία και Επιληψία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναισθησία και Επιληψία"

Transcript

1 2 Αναισθησία και Επιληψία Παπαγιαννοπούλου Πηνελόπη MD, PhD, Γούσια Χρύσα MD ABSTRACT Epilepsy and Anaesthesia Papagiannopoulou P, Gousia Ch Management of epileptic patients in the perioperative period is an anesthetic challenge. New drugs and surgical procedures are being used to treat epilepsy. Various anaesthetics exhibit both proconvulsant and anticonvulsant properties at different doses and under different physiologic conditions. Consequently, the anesthetic management of epileptic patients must be planned accordingly. This article will focus on the advances in the treatment of epilepsy, as well as the management of status epilepticus and the perioperative management of an epileptic patient during surgical procedures. Η λέξη «επιληψία» χρησιµοποιήθηκε πρώτη φορά από τον Ιπποκράτη ( π.Χ) και ση- µαίνει αιφνίδια κατάληψη. Αρχικά, η επιληπτική κρίση εµφανίστηκε ως προσωποποίηση του κακού, ενέπνευσε θρησκευτικά ρεύµατα, ενώ σε ορισµένες περιπτώσεις, λόγω της παρουσίας στοιχείων δύναµης και φαντασίας, θεωρήθηκε ένδειξη εξουσίας (π.χ. Ναπολέων) και δηµιουργικής ικανότητας (π.χ. Ντοστογιέφσκι, Μπετόβεν). Σήµερα γνωρίζουµε ότι επιληψία είναι µια νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από αυθόρµητη, υψηλής Αναισθησιολογικό Τµήµα Γ.Ν.Θ «Γ.Γεννηµατάς» συχνότητας, συγχρονισµένη δραστηριότητα οµάδων νευρώνων του κεντρικού νευρικού συστήµατος (Κ.Ν.Σ) και µπορεί να είναι ιδιοπαθής ή δευτερογενής, οφειλόµενη σε εγκεφαλικές κακώσεις, µεταβολικά αίτια, λοιµώξεις, φάρµακα και όγκους του Κ.Ν.Σ. 1 Η επιληψία επηρεάζει περίπου το 1-2% του παγκόσµιου πληθυσµού, συχνότερα σε ηλικία άνω των 30 ετών και µε λίγο µεγαλύτερο ποσοστό εµφάνισης στους ανδρες. 1 Ειδικότερα, αναφέρεται ότι στις Η.Π.Α άνθρωποι πάσχουν από επιληψία 2, ενώ στην Ελλάδα, αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα νευρολογική διαταραχή µετά τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (Α.Ε.Ε) και κάθε χρόνο παρου-

2 3 σιάζονται νέα περιστατικά. 3 Τα τελευταία χρόνια, παρά το γεγονός ότι παρατηρείται σηµαντική ανάπτυξη στη σύνθεση α- ντιεπιληπτικών φαρµάκων, καθώς και στη χειρουργική αντιµετώπιση της επιληψίας, έχει βρεθεί ότι το 50% περίπου των περιπτώσεων παραµένει χωρίς ικανοποιητική αντιµετώπιση. 4 Η περιεγχειρητική αντιµετώπιση ασθενών µε ιστορικό επιληπτικών κρίσεων, που υποβάλλονται σε χειρουργική επέµβαση είτε για τη θεραπεία της νόσου είτε για άλλου είδους ε- πεµβάσεις, αποτελεί µία πρόκληση για τον α- ναισθησιολόγο. Ιδιαίτερη σηµασία φαίνεται να έχει η αντιεπιληπτική δράση αναισθητικών παραγόντων, τόσο σε επιληπτικούς όσο και σε φυσιολογικούς ασθενείς, ενώ υπάρχουν ο- ρισµένα αναισθητικά τα οποία ενοχοποιούνται για την πρόκληση περιεγχειρητικών επιληπτικών κρίσεων. ΟΡΙΣΜΟΙ Οι επιληπτικές κρίσεις διακρίνονται σε 3 κατηγορίες, γενικευµένες, εστιακές και αταξινό- µητες. 3 Κατά τις γενικευµένες κρίσεις, στις ε- πιληπτικές εκφορτίσεις συµµετέχουν και τα δύο εγκεφαλικά ηµισφαίρια ταυτόχρονα από την αρχή της κρίσης, ενώ στις εστιακές κρίσεις, η νευρωνική υπερδραστηριότητα εντοπίζεται σε µικρή συγκεκριµένη περιοχή του ε- γκεφάλου. Οι γενικευµένες κρίσεις διαχωρίζονται επιπλέον σε κρίσεις αφαίρεσης (petit mal), µυοκλονικές όταν εµφανίζουν βραχείς (< 0.1 sec) µυϊκούς σπασµούς, κλονικές όταν εµφανίζουν ρυθµικά επαναλαµβανόµενους µυϊκούς σπασµούς, τονικές όταν εµφανίζουν συνεχή παρατεταµένο µυϊκό σπασµό, τονικοκλονικές (grand mal), όταν ο τόνος εξελίσσεται σε κλόνο ή και αντίστροφα και σε ατονικές, όταν χάνεται ο µυϊκός τόνος. Οι εστιακές κρίσεις διακρίνονται σε απλές όταν η κρίση δεν επηρεάζει το επίπεδο συνείδησης, σε σύνθετες όταν το επίπεδο συνείδησης µειώνεται και σε δευτερογενώς γενικευµένες, όταν οι κρίσεις ξεκινούν σαν εστιακές (απλές ή σύνθετες) και στην εξέλιξη η επιληπτική δραστηριότητα γενικεύεται. Σήµερα, υπάρχει διαφωνία µεταξύ των επιστηµόνων που ασχολούνται µε την επιληψία, σχετικά µε την ορθή περιγραφή και ταξινόµηση των επιληπτικών φαινόµενων. Έτσι, µε βάση τις προτάσεις που κατατέθηκαν από την Διεθνή Επιτροπή για την Επιληψία, ως επιληπτική κρίση ορίζονται τα επεισόδια ανώµαλης συγχρονισµένης και ενισχυµένης νευρωνικής δραστηριότητας. 5 Ο παραπάνω όρος χρησιµοποιείται για κλινικά φαινόµενα που έχουν επιβεβαιωθεί και διαγνωστεί ηλεκτροεγκεφαλογραφικά (Η.Ε.Γ). Αντίθετα, ο όρος επιληπτικοί σπασµοί αφορά κυρίως στην κλινική διάγνωση που βασίζεται στην παρατήρηση τυπικών κινήσεων ή συµπεριφορών. 5 Μικρές περιοχές (<1 cm 2 ) που παρουσιάζουν πολύ έ- ντονα συγχρονισµένη νευρωνική δραστηριότητα χαρακτηρίζονται ως περιοχές µε επιληπτόµορφη δραστηριότητα. Αυτές οι περιοχές ανιχνεύονται εύκολα στο φλοιό, και στην η-

3 4 λεκτροφλοιογραφία (Η.Φ.Γ-επεµβατική µέθοδος, όπου µε τη χρήση κρανιοτοµής επιτρέπεται η απευθείας καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου, στο επίπεδο του φλοιού, χωρίς την παρεµβολή ενδιάµεσων ιστών), φαίνονται ως αιχµές ή ως εστιακές διαδροµές υψηλής δραστηριότητας χαµηλής τάσης. Λόγω του µεγέθους τους, συνήθως δεν δίνουν κλινικά σηµεία. 6 Είναι αυτονόητο ότι η κατάλληλη ταξινόµηση των επιληπτικών κρίσεων είναι ζωτικής σηµασίας, για την επίτευξη αποτελεσµατικής θεραπείας καθώς και για τη πρόγνωση της νόσου. ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ Τα αντιεπιληπτικά φάρµακα (Α.Ε.Φ) αποτελούν µία ευρεία και ανοµοιόµορφη κατηγορία φαρµάκων. Οι πιο σηµαντικοί εκπρόσωποι αυτών θεωρούνται οι βενζοδιαζεπίνες, τα βαρβιτουρικά, η φαινυτοΐνη, το βαλπροϊκό νάτριο και η καρβαµαζεπίνη. Ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να γνωρίζει τις πιο συχνά εµφανιζόµενες ανεπιθύµητες ενέργειες των ΑΕΦ. Η υπνηλία, η καταστολή, ο λήθαργος είναι οι πιο συχνές κοινές ανεπιθύµητες ενέργειες της αντιεπιληπτικής αγωγής, ειδικά κατά την αρχική ρύθµιση της δοσολογίας. 7 Το βαλπροϊκό νάτριο µπορεί να αυξήσει τα επίπεδα αµµωνίας στο αίµα, µε κίνδυνο εµφάνισης εγκεφαλοπάθειας, 8 ενώ επίσης σχετίζεται µε την εµφάνιση αιµοπεταλιακών διαταραχών και αιµορραγικής διάθεσης. 9 Η καρβαµαζεπίνη και το βαλπροϊκό συνδέονται µε την εµφάνιση χαµηλής οστικής πυκνότητας, ενώ η φαινοβαρβιτάλη µε την εµφάνιση ραχίτιδας. 10 Αυτή η α- νεπιθύµητη ενέργεια µπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική, σε ασθενείς µε αυξηµένο κίνδυνο οστικού κατάγµατος, κυρίως όταν υπάρχουν συνοδές νόσοι που επαυξάνουν αυτήν την προδιάθεση. 10 Πρόσφατα, έχουν εισαχθεί αρκετά νεότερα Α.Ε.Φ, µε στόχο να αυξηθεί η αποτελεσµατικότητα της αντιµετώπισης της επιληψίας και, ενδεχοµένως, να µειωθούν οι ανεπιθύµητες ε- νέργειες. 11 Πρόκειται για νέες κατηγορίες φαρµάκων, που ανάλογα µε τον µηχανισµό δράσης τους καταχωρίζονται ως σταθεροποιητές της µεµβράνης και των νευροδιαβιβαστών του Κ.Ν.Σ, µε εξαίρεση τη φελµπαµάτη που αναφέρεται ότι έχει έναν άγνωστο µηχανισµό δράσης. Η λαµοτριγίνη και η τοπιραµάτη δρουν αναστέλλοντας τις δράσεις του γλουταµικού. Η λαµοτριγίνη µεταβάλλει την ηλεκτρική δραστηριότητα των µεµβρανικών διαύλων ιόντων νατρίου, ενώ η τοπιραµάτη, η γκαµπαπεντίνη, η τιαγκαµπίνη και βιγκαµπατρίνη δρουν ενισχύοντας τις δράσεις του γ-α- µινοβουτυρικό οξέος (GABA). 12 Οι ανεπιθύ- µητες ενέργειες που παρουσιάζουν οι παραπάνω παράγοντες είναι ποικίλες. Προβλήµατα συµπεριφοράς, ειδικά στους νεότερους ασθενείς έχουν σχετιστεί µε τη λήψη λαµοτριγίνης και τοπιραµάτης. 7,13 Η λαµοτριγίνη µπορεί να προκαλέσει ερύθηµα, που συνήθως αποδίδεται στην ταχεία αύξηση της δόσης ή στο συν-

4 5 δυασµό της µε βαλπροϊκό νάτριο. Η τοπιρα- µάτη σχετίζεται µε την εµφάνιση συγχυτικών διαταραχών, κόπωση, νεφρολιθίαση και παραισθησίες. Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί ασυµπτωµατική µεταβολική οξέωση µε χάσµα ανιόντων, λόγω αναστολής της καρβονικής ανυδράσης. 9 Ήπιες ανεπιθύµητες ενέργειες εµφανίζονται µε την γκαµπαπεντίνη (π.χ κινητικές διαταραχές, ναυτία, αύξηση του σω- µατικού βάρους), ενώ η τιαγκαµπίνη σχετίζεται µε την εµφάνιση νευρικότητας και απώλεια βάρους. Η κατάθλιψη και οι οπτικές διαταραχές έχουν περιγραφεί µε βιγκαµπατρίνη. 11,14 Η θεραπεία µε φελµπαµάτη ενέχει επίσης τον κίνδυνο της εµφάνισης απλαστικής α- ναιµίας και ηπατικής ανεπάρκειας, µε αποτέλεσµα να περιορίζεται η χρήση της µόνο σε ε- κείνους τους ασθενείς, όπου τα άλλα πρωτόκολλα θεραπείας έχουν αποτύχει. Η απλαστική αναιµία θεωρείται επιπλέον σπάνια επιπλοκή και της καρβαµαζεπίνης και της φαινυτοΐνης. 15 Η ηπατοτοξικότητα συνδέεται µε το βαλπροϊκό οξύ, ειδικά σε παιδιά κάτω των 2 ετών 8 καθώς και µε τη φελµπαµάτη. 7,9 Τα νεότερα Α.Ε.Φ µπορούν να χρησιµοποιηθούν και σε συνδυασµό µεταξύ τους. Σε µια πειραµατική µελέτη, η θεραπεία µε γκαµπαπεντίνη βρέθηκε να έχει αθροιστική δράση µε τη χρήση διαζεπάµης, φαινοβαρβιτάλης, φελ- µπαµάτης, φαινυτοΐνης καθώς και µε το βαλπροϊκό νάτριο. 16 Περαιτέρω έρευνες θεωρούνται απαραίτητες, για να αποδειχθεί ότι ο συνδυασµός των Α.Ε.Φ παρέχει καλύτερο έ- λεγχο των κρίσεων καθώς και λιγότερες παρενέργειες. Ωστόσο, τα αποτελέσµατα έως σήµερα φαίνεται να είναι λιγότερο ελπιδοφόρα από ό, τι πιστευόταν αρχικά. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΟΥ Ένας αναισθησιολόγος αντιµετωπίζει επιληπτικούς ασθενείς στην προεγχειρητική προετοιµασία, όταν αυτοί υποβάλλονται σε χειρουργική επέµβαση για την αντιµετώπιση της επιληψίας ή για άλλη χειρουργική πάθηση. Ε- πίσης, από όλο το φάσµα των επιληπτικών κρίσεων, άµεση αντιµετώπιση χρήζει η επιληπτική κατάσταση (status epilepticus). Να ση- µειωθεί ότι οι βασικές αρχές της αντιµετώπισης κατ ουσίαν παραµένουν ίδιες και για τις τρεις παραπάνω κλινικές καταστάσεις. Ειδικά, οι παιδιατρικοί επιληπτικοί ασθενείς µπορεί να χρειαστεί να λάβουν αναισθησία για διαδικασίες ρουτίνας (οδοντιατρικές εργασίες, διενέργεια Η.Ε.Γ ή άλλων απεικονιστικών εξετάσεων), για τις οποίες άλλα παιδιά δεν θα χρειαζόταν. Αυτό θα µπορούσε να εξηγηθεί από τα µεγάλα ποσοστά εµφάνισης επιληψίας σε παιδιά µε νοητικές και αναπτυξιακές διαταραχές. 7,17 Συνήθως, αυτός ο πληθυσµός περιλαµβάνει παιδιατρικούς ασθενείς µε νοητική υστέρηση, εγκεφαλική παράλυση, αυτισµό καθώς και µε ψυχιατρικές παθήσεις και διαταραχές συµπεριφοράς. Περίπου 30% των αυτιστικών παιδιών θα εµφανίσουν επιληπτικούς σπασµούς διαφόρων τύπων κατά την ενηλικίωση τους. 18 Αυτοί οι ασθενείς

5 6 χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα κατά την περιεγχειρητική περίοδο, λόγω έλλειψης συνεργασίας, αλλά και λόγω της αυξηµένης πιθανότητας λήψης πολλών φαρµάκων, φαρµακευτικών αλληλεπιδράσεων καθώς και εµφάνισης αιφνίδιας καταστολής. 17 Επιληπτική Κατάσταση (status epileptics) Θεωρούµε ότι υφίσταται επιληπτική κατάσταση (status epilepticus-se), όταν οι επιληπτικές κρίσεις διαδέχονται η µία την άλλη, χωρίς να παρεµβάλλεται φυσιολογική ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου ή όταν οι γενικευµένες τονικοκλονικές κρίσεις διαρκούν περισσότερο από 30 min. 19 Στα αίτια του SE περιλαµβάνονται η υποξία, το τραύµα, τα Α.Ε.Ε, η αιµορραγία, η λοίµωξη, οι µεταβολικές διαταραχές, η προϋπάρχουσα διαταραχή επιληπτικών κρίσεων καθώς και η διακοπή των Α.Ε.Φ. 20 Πρόκειται για µία επείγουσα κατάσταση που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς, καταγράφοντας συνολική θνητότητα στους ενήλικες ασθενείς γύρω στο 20%. 21 Απαιτεί άµεση θεραπεία και γρήγορη αντιµετώπιση, ιδανικά εντός 30min από την έναρξη του, καθώς µπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές, που µπορεί να οδηγήσουν σε συστηµατικές επιπλοκές και επίσης µπορεί να βλάψουν σηµαντικά τους εγκεφαλικούς νευρώνες. 22 Κριτικής σηµασίας θεωρείται η αντι- µετώπιση της αιτίας, που προκάλεσε την παραπάνω διαταραχή. Αντιµετώπιση Επιληπτικής Κατάστασης (status epilepticus) Η επιληπτική κατάσταση δεν απαντάται συχνά στην χειρουργική αίθουσα. Η χορήγηση γενικής αναισθησίας για την αντιµετώπιση της θεωρείται αµφιλεγόµενη. 23 Το 1998, δη- µοσιεύτηκε µία µεγάλη διπλή τυφλή µελέτη, όπου συγκρίθηκαν τέσσερα διαφορετικά σχή- µατα για τη θεραπεία του SE. 24 Οι ασθενείς της µελέτης τυχαιοποιήθηκαν σε ένα από τα τέσσερα πρωτόκολλα θεραπείας: λοραζεπάµη (0,1 mg/kg) ή φαινοβαρβιτάλη (15 mg/kg) ή διαζεπάµη (0,15 mg/kg) µαζί µε φαινυτοΐνη (18 mg/kg), ή µόνο φαινυτοΐνη (18 mg/kg). Θεωρώντας ως επιτυχηµένη θεραπεία, τη παύση όλων των κλινικών και Η.Ε.Γ σηµείων της επιληπτικής δραστηριότητας µέσα σε 20 min και χωρίς υποτροπή για τα επόµενα 40 min, η µελέτη έδειξε ότι η λοραζεπάµη ήταν σηµαντικά πιο αποτελεσµατική σε σχέση µε τα άλλα σχήµατα. Τα αποτελέσµατα αυτά υ- ποδεικνύουν, ότι η λοραζεπάµη θα πρέπει να είναι άµεσα διαθέσιµη για τους ασθενείς, που είναι άµεσα υποψήφιοι να µεταπέσουν σε SE. Η λοραζεπάµη επίσης θα πρέπει να είναι άµεσα διαθέσιµη και στο χειρουργείο, ειδικά για ασθενείς που υποβάλλονται σε χειρουργική θεραπεία της επιληψίας. Η φωσφαινυτοΐνη, είναι ένας σχετικά νέος παράγοντας, αρκετά δηµοφιλής στην αντιµετώπιση των επιληπτικών κρίσεων. Είναι ένα υδατοδιαλυτό προφάρµακο της φαινυτοΐνης, που µετατρέπεται σε φαινυτοΐνη (t 1/2 =15 min)

6 7 από µη ειδικές φωσφατάσες. Οι δόσεις της φωσφαινυτοΐνης εκφράζονται ως ισοδύναµα φαινυτοΐνης, που είναι το ποσό της φαινυτοΐνης που απελευθερώνεται από το προφάρµακο. Αν και η υπόταση και οι δυσµενείς επιδράσεις στο καρδιαγγειακό είναι παρόµοιες µεταξύ της φαινυτοΐνης και της φωσφαινυτοΐνης κατά την χορήγηση της εφάπαξ δόσης, οι τοπικές αντιδράσεις στο σηµείο της έγχυσης (φλεβίτιδα και βλάβη µαλακών µορίων) είναι λιγότερο συχνές µε τη χρήση της φωσφαινυτοΐνης. 21 Το πρωτόκολλο αντιµετώπισης του SE περιγράφεται στον Πίνακα 1. 21,25 Σε ανθεκτικές µορφές του SE, η χρήση µιδαζολάµης µε αργή iv έγχυση σε δόση 0.2 mg/ /Kg, ακολουθούµενη από στάγδην έγχυση σε δόση 0,75-1 mg/kg/h ή η χορήγηση προποφόλης (εφάπαξ δόση 1-2 mg/kg, συνεχή έγχυση 2-10 mg/kg/h) θεωρείται αποτελεσµατική. Η χρήση της θειοπεντάλης, σε δόση mg /Kg σε αργή έγχυση (εντός µίας ώρας), ακολουθούµενη από συνεχή έγχυση σε δόση 0,5-1 mg/kg/h είναι επίσης ιδιαίτερα χρήσιµη για την αντιµετώπιση του SE. 26 Στα παιδιά, τα αίτια του SE είναι παρόµοια µε αυτά των ενηλίκων, αλλά είναι πιο πιθανό να είναι αποτέλεσµα λοίµωξης ή συγγενών ανω- µαλιών του Κ.Ν.Σ. Η αρχική φαρµακολογική θεραπεία είναι βενζοδιαζεπίνες ή βαρβιτουρικά. Η µιδαζολάµη (0,05-0,1 mg/kg) θεωρείται ιδανική, γιατί µπορεί να χορηγηθεί ενδοφλεβίως ή ενδοµυϊκώς. 20 Πίνακας 1. Πρωτόκολλο αντιµετώπισης Επιληπτικής Κατάστασης (status epilepticus) Λεπτά (min) Αντιµετώπιση 1. Αξιολόγηση και έλεγχος αεραγωγού 2. Παρακολούθηση ζωτικών σηµείων 3. Βιοχηµικές εξετάσεις-αέρια αίµατος 4. Καθορισµός αιτιολογίας 5. Αντιµετώπιση συνοδών νοσηµάτων 1. iv έγχυση υγρών (N/S 0,9%) 2. Σε υπογλυκαιµία ή σε αδυναµία µέτρησης γλυκόζης: 100 mg iv θειαµίνης µε 50 ml δ/τος γλυκόζης 50%(ενήλικες), 2 ml/kg δ/τος γλυκόζης 25%(παιδιά) Βενζοδιαζεπίνες: Λοραζεπάµη: 0,1 mg/kg (έως 2 mg/kg και έως 4 mg συνολική δόση). Διαζεπάµη: 0,2mg/Kg (έως 5 mg/kg και έως 20 mg συνολική δόση) Εάν οι σπασµοί επιµένουν: Φαινυτοΐνη: 20 mg/kg (µέγιστη ροή: ενήλικες 50 mg/min, παιδιά 1 mg/kg/min). Φωσφαινυτοΐνη: 20 mg/kg (µέγιστη ροή: 50 mg/min). Παρακολούθηση ΗΚΓ/ΑΠ Εάν οι σπασµοί επιµένουν: Eπιπλέον Φαινυτοΐνη: 5-10 mg/kg ή Φωσφαινυτοΐνη: 5-10 mg/kg Εάν οι σπασµοί επιµένουν: Φαινοβαρβιτάλη 20 mg/kg (µέγιστη δόση 60 mg/kg) Προσοχή: αναπνευστική καταστολή/άπνοια Εάν οι σπασµοί επιµένουν: 1. Γενικής αναισθησία: θειοπεντάλη, µιδαζολάµη ή προποφόλη 2. Διασωλήνωση/µηχανικός αερισµός 3. Αρτηριακή γραµµή Κ.Φ.Κ 4. Υγρά-αγγειοσυσπαστικά για την υπόταση 5. Δόση διατήρησης Φαινυτοΐνης- Φαινοβαρβιτάλης

7 8 ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ Η αφαίρεση της επιληπτογόνου εστίας εφαρ- µόζεται σε ορισµένες βαριές µορφές, ανθεκτικές στη φαρµακευτική αγωγή, µε την προϋπόθεση ότι η επιληπτογόνος εστία είναι τοπογραφικά καθορισµένη, σταθερή, µονήρης και προσπελάσιµη. Επίσης, η εστία θα πρέπει να είναι σε "σιωπηλή" περιοχή, δηλαδή σε θέση όπου η εκτοµή της δεν προκαλεί αφασία, αµνησία ή ηµιπάρεση. Ο υποψήφιος για χειρουργική θεραπεία ασθενής δεν θα πρέπει να πάσχει από εκφυλιστική ασθένεια του εγκεφάλου. 3 Υπολογίζεται διεθνώς ότι ο αριθµός των φαρµακο-ανθεκτικών µορφών της νόσου ανέρχεται 500 περιπτώσεις/ /έτος. 1 Στις υγειονοµικά προηγµένες χώρες αναφέρεται ότι περίπου το 30% των ασθενών, µε φαρ- µακο-ανθεκτικές µορφές της νόσου, υποβάλλονται σε χειρουργική θεραπεία. 26 Από τα διάφορα είδη χειρουργικής επιληψίας, ως καλύτερη µέθοδος θεωρείται η φλοιεκτοµή, δηλ. ε- κτοµή του φλοιού µιας περιγεγραµµένης επιληπτικής εστίας. Για µία τέτοια εκτοµή, η προεγχειρητική διερεύνηση είναι σχολαστική και επίπονη και γίνεται σύµφωνα µε συγκεκριµένα νευροφυσιολογικά και νευροακτινοδιαγνωστικά πρωτόκολλα. Εάν οι µέθοδοι αυτές δεν είναι επαρκείς, γίνεται συµπληρωµατική διερεύνηση µε εν τω βάθει ηλεκτρόδια. Στα παιδιά, η χειρουργική αντιµετώπιση της επιληψίας περιλαµβάνει συνήθως τη κροταφική λοβεκτοµή µε υψηλό ποσοστό πλήρους ε- λέγχου των κρίσεων έως και 70%. Χαµηλότερα ποσοστά επιτυχίας έχουν οι εξωκροταφικές εκτοµές, ενώ η διατοµή µεσολοβίου και η ηµισφαιρεκτοµή αποτελούν απλά παρηγορηκές θεραπείες. 2 ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η αναισθησιολογική, νευροχειρουργική και ακτινολογική υποστήριξη πρέπει να είναι ανά πάσα στιγµή διαθέσιµη κατά τη διάρκεια αυτής της επεµβατικής διαδικασίας. Ο ρόλος του αναισθησιολόγου στη χειρουργική της ε- πιληψίας, θεωρείται υψίστης σηµασίας και πολυπαραγοντικός. Οι στόχοι στη χορήγηση αναισθησίας σε αυτές τις επεµβάσεις θα πρέπει να είναι η διατήρηση της αιµοδυναµικής σταθερότητας, η αποφυγή της ενδοκράνιας υπέρτασης, η ελάχιστη επίδραση της αναισθησίας κατά την εκτέλεση της ηλεκτροφλοιογραφίας (Η.Φ.Γ), η προστασία του εγκεφάλου από την ισχαιµία, η αποφυγή συστηµατικών επιπλοκών καθώς και η οµαλή και γρήγορη αφύπνιση. Διαγνωστικές παρεµβάσεις Η πολυπλοκότητα των διαγνωστικών παρεµβάσεων καθιστά επιτακτική και απαραίτητη την έµπειρη αναισθησιολογική φροντίδα και την ασφαλή χορήγηση αναισθησίας. Στις α- κτινολογικές εξετάσεις, οι οποίες πραγµατοποιούνται στους επιληπτικούς ασθενείς προκειµένου να καθοριστεί το σηµείο της επέµβασης, υπάγονται η µαγνητική τοµογραφία

8 9 (MRI) και η τοµογραφία εκποµπής ποζιτρονίων (PET SCAN). Χρησιµοποιούνται ηλεκτρόδια ενδοκράνιου Η.Ε.Γ, έχοντας ως στόχο τη µεγιστοποίηση της ευαισθησίας και της ειδικότητας στην εγκεφαλογραφική εντόπιση της επιληπτογόνου εστίας. 12 Οι παραπάνω εξετάσεις µπορούν να πραγµατοποιηθούν µε τη χρήση ενδοφλέβιας καταστολής. Στη διάρκεια της διαγνωστικής διαδικασίας, διάφοροι παράγοντες από την πλευρά των ασθενών καθώς και οι υπάρχουσες δυνατότητες του monitoring, καθορίζουν την επιλογή του αναισθητικού παράγοντα που θα χρησιµοποιηθεί για τις παραπάνω εξετάσεις. 2 Διαγνωστικές παρεµβάσεις σχετικά µεγάλης διάρκειας απαιτούν έναν µακράς διάρκειας κατασταλτικό παράγοντα. Οι πιο συνηθισµένοι παράγοντες που χρησιµοποιούνται είναι: η προποφόλη, η θειοπεντάλη, η δεξµεδετοµιδίνη, η µιδαζολάµη, η ένυδρος χλωράλη, η κεταµίνη καθώς και τα εισπνεόµενα αναισθητικά όπως το υποξείδιο του αζώτου και το σεβοφλουράνιο. Ωστόσο, τα περισσότερα φάρ- µακα παρουσιάζουν κατασταλτική δράση στο Η.Ε.Γ, η οποία δεν είναι επιθυµητή κατά τη προσπάθεια αξιολόγησης της εγκεφαλικής ε- πιληπτικής δραστηριότητας. Η Μ.Ε.Γ (µαγνητοεγκεφαλογραφία), είναι έ- να νέο µη επεµβατικό εργαλείο, που χρησιµοποιείται για τη µελέτη της επιληψίας και της εγκεφαλικής λειτουργίας. Αποτελεί συνδυασµό Η.Ε.Γ και MRI, έχοντας ως στόχο τον ε- ντοπισµό της επιληπτικής εστίας και πραγµα- τοποιείται συνήθως στο πλαίσιο της προετοι- µασίας για τη χειρουργική της επιληψίας. 2 Η εξέταση αυτή προϋποθέτει παρόµοια ακινησία, όπως και στη περίπτωση της MRI, αλλά απαιτεί ο χορηγούµενος αναισθητικός παράγοντας να µην καταστέλλει την επιληπτική δραστηριότητα. 27,28 Αυτό αποτελεί µία πρόκληση για τον αναισθησιολόγο, ο οποίος θα πρέπει να παρέχει καταστολή σε έναν πιθανό µη συνεργάσιµο ασθενή (π.χ παιδιά) και επιπλέον θα πρέπει να µην καταστείλει την επιληπτόµορφη δραστηριότητα στο Η.Ε.Γ. Άλλες δοκιµασίες που διενεργούνται είναι η δοκιµασία θειοπεντάλης, που πραγµατοποιείται έχοντας ως στόχο την Η.Ε.Γ εντόπιση της επιληπτογόνου εστίας. Με αυτή την τεχνική, παρέχεται προοδευτική αύξηση των επιπέδων της θειοπεντάλης στο αίµα µε στόχο την παραγωγή Η.Ε.Γ β-δραστηριότητας. 26 Τέτοια δραστηριότητα παρατηρείται σε φυσιολογικούς νευρώνες, ενώ σε επιληπτογόνο εστία καταγράφεται ανώµαλη δραστηριότητα. Πάντα πριν την επέµβαση, ελέγχεται επίσης το κέντρο οµιλίας και µνήµης στο επικρατούν η- µισφαίριο, µε τη δοκιµασία Wada, που προβλέπει την έγχυση αµοβαρβιτάλης στην έσω καρωτίδα. Εναλλακτικά, µπορεί να χορηγηθεί και µεθοεξιτάλη, αφού χορηγηθεί δοκιµαστική δόση του 1 mg. 26 Προεγχειρητική εκτίµηση Η χειρουργική επέµβαση της επιληψίας είναι συνήθως µεγάλης διάρκειας, κυρίως λόγω της

9 10 διεγχειρητικής ηλεκτροφλοιογραφίας που διενεργείται. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο α- πό την πλευρά του αναισθησιολόγου να προβεί σε σχολαστική και λεπτοµερή προεγχειρητική αξιολόγηση αυτών των ασθενών. Η προεγχειρητική εκτίµηση θα πρέπει να εντοπίζεται στη καταλληλότητα του ασθενούς για τη χειρουργική της επιληψίας. Αν ο ασθενής πάσχει από σοβαρά συνοδά νοσήµατα, θα πρέπει η κατάστασή του να βελτιστοποιείται, όσο το δυνατό περισσότερο πριν το χειρουργείο. Πρέπει να έχουµε υπόψη µας, ότι διάφορα γενετικά σύνδροµα που συνδέονται µε εµφάνιση επιληψίας, µπορούν να επηρεάσουν τη χορήγηση αναισθησίας. 26 Έτσι, στις αυτοσωµικές επικρατούσες διαταραχές υπάγονται η χορεία του Huntington, όπου οι ασθενείς µπορεί να έχουν φυσιολογική απάντηση στη δοκιµασία θειοπεντάλης, η οζώδης σκλήρυνση, που σχετίζεται µε την εµφάνιση αρρυθµιών, καρδιακών όγκων, νεφρικών και αναπνευστικών διαταραχών καθώς και η νευρινωµάτωση (νόσος του Von Recklinhausen), όπου οι ασθενείς µπορεί να παρουσιάσουν δύσκολο αεραγωγό, ίνωση των κυψελίδων και παράταση του νευροµυϊκού αποκλεισµού. Στις αυτοσω- µικές υπολειπόµενες διαταραχές, παρουσιάζεται συχνά δυσκολία στη διαχείριση του αεραγωγού, ενώ στις διαταραχές που συνδέονται µε το Χ χρωµόσωµα, όπως οι ασθενείς µε σύνδροµο Lesch-Nyhan, εµφανίζουν σε µεγάλα ποσοστά νεφροπάθεια και πνευµονία από εισρόφηση µαζί µε την επιληψία. 15 Η υπερπλασία και η αιµορραγία των ούλων που σχετίζεται µε τη χρόνια χρήση φαινυτοΐνης µπορεί να προκαλέσει σηµαντικά προβλήµατα. Η εµφάνιση µεγαλοβλαστικής αναι- µίας ως ανεπιθύµητη ενέργεια των Α.Ε.Φ πρέπει να λαµβάνεται σοβαρά υπ όψην. Σηµαντική είναι και η ψυχολογική προετοιµασία των ασθενών επειδή η προσωπικότητά τους θεωρείται πολλές φορές προβληµατική, λόγω χαµηλής αυτοεκτίµησης. 12 Προνάρκωση Οι βενζοδιαζεπίνες θεωρούνται ιδανικοί παράγοντες προνάρκωσης λόγω των αντιεπιληπτικών τους ιδιοτήτων. Όµως σε ασθενείς που υπόκεινται σε δοκιµασία θειοπεντάλης ή σε ηλεκτροφλοιογραφία ή σε κρανιοτοµία µε τοπική αναισθησία (awake craniotomy), η προνάρκωση περιορίζεται στη χρήση αντιόξινων και αντιεµετικών παραγόντων. Επίσης, λόγω του ότι η πρόσβαση της κεφαλής είναι ανέφικτη κατά τη διάρκεια της επέµβασης, συνιστάται επίσης η χρήση της ατροπίνης ή της γλυκοπυρολάτης. Η λήψη των αντιεπιληπτικών φαρµάκων θα πρέπει να συνεχίζεται µέχρι το πρωί της επέµβασης. Monitoring H χρήση του βασικού περιεγχειρητικού monitoring θεωρείται απαραίτητη. Η ωριαία µετρηση των ούρων είναι σηµαντική, ενώ στα παιδιά επειδή ο όγκος αίµατος είναι µικρότερος των ενηλίκων και η χειρουργική τοµή

10 11 σχετικά µεγάλη, αναµένεται µεγαλύτερη απώλεια αίµατος. Έτσι η χρήση κεντρικού φλεβικού καθετήρα θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιµη στους παιδιατρικούς ασθενείς, που υπόκεινται σε επεµβάσεις χειρουργικής της επιληψίας. 29 Αναισθησιολογική αντιµετώπιση Η βέλτιστη αναισθησιολογική προσέγγιση για τη χειρουργική της επιληψίας δεν έχει ακόµη διευκρινιστεί. Αν και υπάρχουν αρκετές µελέτες σχετικά µε το ποια θεωρείται η καλύτερη αναισθησιολογική προσέγγιση, τα αποτελέσµατά τους είναι αντιφατικά. 30 Κατά την ε- κτέλεση κρανιοτοµίας µε τοπική αναισθησία (awake craniotomy), συνιστάται ο συνδυασµός νευροληπτικού και αναλγητικού παράγοντα (π.χ. δροπεριδόλη και φαιντανύλη). Η εισαγωγή όµως της προποφόλης στην αναισθησιολογική πράξη οδήγησε σε προοδευτική παρεκτόπιση των νευροληπτικών παραγόντων, αφού επέτρεπε ταχύτερη αφύπνιση. 12 Αυτή η τεχνική αφορά στην έγχυση προποφόλης για την καταστολή του ασθενούς σε συνδυασµό µε περιοχική αναισθησία για την ε- κτέλεση της κρανιοτοµής. Μετά την αποκάλυψη του φλοιού, ο ασθενής αφυπνίζεται και εκτελούνται οι λειτουργικές δοκιµασίες. Όταν η χαρτογράφηση των περιοχών οµιλίας έχει ολοκληρωθεί, στον ασθενή χορηγείται εκ νέου προποφόλη για το υπόλοιπο της επέµβασης. Ο ασθενής συνήθως δεν διασωληνώνεται, αλλά αναπνέει αυτόµατα σε όλη τη διαδικασία. 31 Μία παραλλαγή της αναισθητικής τεχνικής κατά τη διάρκεια της κρανιοτοµίας µε τοπική αναισθησία, έχει περιγραφεί από τους Huncke και συν. 32 λαµβάνοντας υπόψη τον αυξηµένο κίνδυνο εισρόφησης, που παρουσιάζουν αυτοί οι ασθενείς καθώς και την ανάγκη εξασφάλισης του αεραγωγού. Σύµφωνα µε την τεχνική τους, στους ασθενείς µετά από χορήγηση τοπικού αναισθητικού στον αεραγωγό, επιλέχθηκε η ξύπνια διασωλήνωση µε ειδικά δια- µορφωµένο τραχειοσωλήνα και µε τη χρήση ινοπτικού βρογχοσκοπίου. Ακολούθησε η χορήγηση γενικής αναισθησίας µε προποφόλη ή θειοπεντάλη, ενώ η διατήρηση της αναισθησίας γινόταν µε 60% υποξείδιο του αζώτου (Ν 2 Ο) σε οξυγόνο και χαµηλές δόσεις δεσφλουρανίου, ισοφλουρανίου ή σεβοφλουρανίου, µε ή χωρίς την σύγχρονη χρήση προποφόλης. Στη συνέχεια, εφαρµόστηκε διήθηση µε τοπικό αναισθητικό στα σηµεία τοποθέτησης της στεφάνης Mayfield και έτσι διενεργήθηκε η κρανιοτοµία. Πριν την αφύπνιση του ασθενούς, για την εκτέλεση των λειτουργικών δοκιµασιών, χορηγήθηκε λιδοκαΐνη, µέσω ενός ειδικού καθετήρα, γύρω από τον ενδοτραχειακό σωλήνα µε στόχο την άµβλυνση των αντανακλαστικών. Επίσης, ένας οδηγός τραχειοσωλήνα τοποθετήθηκε µέσα στον τραχειοσωλήνα και τελικά ο ασθενής αποσωληνώθηκε, έχοντας πάντα τον οδηγό στον αεραγωγό κατά τη διάρκεια της χαρτογράφησης της οµιλίας. Οι ασθενείς επαναδιασωληνώθηκαν είτε µε τη βοήθεια του ινοπτικού βρογχοσκοπίου

11 12 είτε µε τη βοήθεια του οδηγού τραχειοσωλήνα. Δεν αναφέρθηκαν σηµαντικές επιπλοκές, κατά την εφαρµογή της παραπάνω τεχνικής, αν και ο αριθµός των ασθενών ήταν µικρός. Σε µία επόµενη µελέτη, που περιλάµβανε 363 ασθενείς, στους οποίους χορηγήθηκε προποφόλη για την εκτέλεση της «ξύπνιας κρανιοτοµίας» διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς δεν χρειάστηκαν τίποτα παραπάνω από έναν ρινοφαρυγγικό αεραγωγό για την διατήρηση της βατότητας των αεραγωγών, στις φάσεις κατάστολής της επέµβασης. 32 Επίσης πολλοί νευροχειρουργοί αποφεύγουν τη χρήση της στεφάνης, λόγω των δυσάρεστων συµβαµάτων, που µπορεί να συµβούν από αιφνίδιες κινήσεις των ασθενών. Είναι σηµαντικό να τονιστεί, ότι ο ασθενής θα πρέπει να είναι καλά ε- νηµερωµένος και συνεργάσιµος, για αυτό το είδος της χειρουργικής επέµβασης καθώς και για την εφαρµοζόµενη αναισθητική τεχνική. Αν ο ασθενής δεν είναι συνεργάσιµος, αυτή η τεχνική πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη και να µην εφαρµόζεται. Πρέπει να σηµειωθεί ότι λόγω της δύσκολης πρόσβασης στον αεραγωγό πρέπει να υπάρχει πάντα ετοιµότητα διασωλήνωσης και δυνατότητα χορήγησης γενικής αναισθησίας. Επίσης, ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να διαθέτει λεπτοµερή και εµπεριστατωµένη γνώση των διαφόρων αναισθητικών παραγόντων, ιδιαίτερα όσον αναφορά στις επιληπτικές και αντιεπιληπτικές τους ιδιότητες. ΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Τα αναισθητικά φάρµακα αρκετά συχνά επάγουν την επιληπτόµορφη δραστηριότητα, ό- µως σπανίως προκαλούν επιληπτικές κρίσεις. Αυτό το παράδοξο αντανακλά την πολυπλοκότητα της διαδικασίας, που αφορά στην έ- ναρξη και επέκταση των επιληπτικών κρίσεων. Υπάρχει µια ασθενής συσχέτιση µεταξύ της επιληπτόµορφης δραστηριότητας και της κλινικής εµφάνισης επιληπτικής δραστηριότητας. 33 Η ύπαρξη επιληπτόµορφης δραστηριότητας θεωρείται δείκτης παρουσίας ενός α- σταθούς και ευαίσθητου νεοφλοιού. 34 Κανένας αναισθητικός παράγοντας δεν παρουσιάζει µία σαφή σχέση δόσης-απάντησης όσο αφορά στις επιληπτικές κρίσεις, ενώ οι περισσότεροι από τους παράγοντες αυτούς χρησιµοποιούνται στη θεραπείας του SE. 6 Ω- στόσο, υπάρχουν εκατοντάδες αναφορές που τεκµηριώνουν την εµφάνιση σπασµών κατά τη διάρκεια ή αµέσως µετά από γενική αναισθησία, δηλώνοντας ότι τα περισσότερα αναισθητικά φάρµακα ευνοούν την εµφάνιση επιληπτικών διαταραχών. 35 Οι παραπάνω αναφορές τονίζουν την ευοδοτική δράση των αναισθητικών ως προς την επιληψία, η οποία είναι δύσκολο να διακριθεί από τις επιληπτόµορφες Η.Ε.Γ επιδράσεις που µπορεί να παρουσιάζουν. Τονίζεται, ότι σηµαντικό ρόλο παίζει σε αυτή την επιληπτογόνο δράση των αναισθητικών, η ιδιοσυγκρασία των ασθενών, οπότε η δράση αυτή µπορεί να είναι εξατοµικευµένη. 6

12 13 εφαρµογή της ηλεκτροφλοιογραφίας. 37 Με Επιπλέον, οι περισσότερες από αυτές τις αναφορές βασίζονται αποκλειστικά σε κλινικά σηµεία ύποπτης µυϊκής δραστηριότητας (π.χ. ρυθµικές συσπάσεις ενός άκρου ή προσώπου), χωρίς Η.Ε.Γ τεκµηρίωση, ενώ παίζει σηµαντικό ρόλο και η υποκειµενική κρίση του παρατηρητή όσο αφορά την αιτιολογία τους. Η κλινική διάγνωση των επιληπτικών κρίσεων είναι συχνά εσφαλµένη. 6 Σε απουσία Η.Ε.Γ monitoring, µια σειρά µη επιληπτικών κινήσεων θα µπορούσαν εύκολα να µιµηθούν επιληπτικές κρίσεις (π.χ., µυοκλονίες, δυστονικές αντιδράσεις, έντονο ρίγος). Χωρίς αµφιβολία, η εµφάνιση µη φυσιολογικών κινήσεων κατά την εισαγωγή στην αναισθησία είναι ένας φτωχός δείκτης Η.Ε.Γ επιληπτικής δραστηριότητας. 35,36 Αντιστρόφως, αν δεν υπάρχουν ανώµαλες κινητικές αντιδράσεις δεν α- ποκλείεται η επιληπτική φλοιική δραστηριότητα (π.χ µερική επιληπτική κρίση σε ασθενή χωρίς συνείδηση λόγω ψυχικών διαταραχών ή γενικευµένες επιληπτικές κρίσεις σε ασθενή µε πλήρη νευροµυϊκό αποκλεισµό). 6 Με δεδοµένη τη σηµαντική επίπτωση των ε- πιληπτικών φαινοµένων, πολλοί θεωρούν χρήσιµη τη συνήθη περιεγχειρητική παρακολούθηση µε Η.Ε.Γ των ασθενών υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα λάθους εκτίµησης, διότι η τοποθέτηση των ηλεκτροδίων του Η.Ε.Γ στο τριχωτό της κεφαλής µπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ανίχνευσης σύντοµων επιληπτόµορφων καταστάσεων, οι οποίες µπορούν να ανιχνευτούν µόνο µε την βάση των ευρηµάτων του Η.Ε.Γ, περιορισµένος αριθµός αναισθητικών παραγόντων έχουν αποδεδειγµένη επιληπτογόνο δράση. 37 Οι α- ναφορές από τους Modica και συν. 38 έδειξαν ότι η χρήση του ενφλουρανίου, της ετοµιδάτης και των τοπικών αναισθητικών οδήγησε στην καταγραφή µε Η.Ε.Γ σαφούς επιληπτογόνου δραστηριότητας σε µη επιληπτικά άτο- µα. Με βάση πιο πρόσφατες µελέτες, στην παραπάνω κατηγορία αναισθητικών µπορούν να προστεθεί αναµφισβήτητα το σεβοφλουράνιο, ενώ υπάρχουν αρκετά στοιχεία για τα ο- πιοειδή, την κεταµίνη και την προποφόλη. 6 Ειδικότερα: Εισπνεόµενα αναισθητικά: Το Ν 2 Ο έχει ε- ξαιρετικά χαµηλή επιληπτογόνο δραστηριότητα και η χορήγηση του θεωρείται ασφαλής σε επιληπτικούς ασθενείς. Ωστόσο, δεν παρουσιάζει αντισπασµωδικές ιδιότητες. 38 Το α- λοθάνιο και το ισοφλουράνιο δεν έχουν επιληπτική δράση σε αναισθητοποιηµένους α- σθενείς, έχει όµως αναφερθεί η εµφάνιση σπασµών σε συνδυασµό τους µε Ν 2 Ο. 39,40 Το ενφλουράνιο παράγει τόσο Η.Ε.Γραφικές µεταβολές καθώς και ανώµαλη κινητική δραστηριότητα. 26 Η επιληπτική δραστηριότητα του εκδηλώνεται σε συγκέντρωση 1-2 MAC και γίνεται εντονότερη µε την εφαρµογή υπεραερισµού καθώς και ακουστικών, οπτικών και απτικών ερεθισµάτων. 26 Πρέπει πάντως να αναφερθεί ότι έχει περιγραφεί καταστολή του SE τόσο µε την εφαρµογή ισο-

13 14 κή τους δράση έχει ως αποτέλεσµα την απότυχία της µαγνητοεγκεφαλογραφίας (Μ.Ε.Γ) και συνήθως αποφεύγεται η χρήση τους κατά την εκτέλεση της ηλεκτροφλοιογραφίας (Η.Φ.Γ). 9,44 Ωστόσο, η µιδαζολάµη, που είναι σύντοµης διάρκειας χρησιµοποιείται χωρίς ι- διαίτερα προβλήµατα. 27 Τα βαρβιτουρικά α- ναστέλλουν την επιληπτόµορφη Η.Ε.Γ δραστηριότητα και χρησιµοποιούνται αποτελεσµατικά για την αντιµετώπιση των επιληπτικών καταστάσεων καθώς και ευρύτερα στη νευροχειρουργική αναισθησία. Η µεθοεξιτάλη, σε χαµηλές δόσεις, είναι ο µόνος παράγοντας από τα βαρβιτουρικά, που έχει βρεθεί ότι ενισχύει την επιληπτική δραστηριότητα, κατά τη διάρκεια της Η.Φ.Γ. 44 Οι επιληπτικές και αντιεπιληπτικές ιδιότητες των οπιοειδών πιθανώς να σχετίζονται µε τη δράση τους στους υποδοχείς. Οι δυναµικές µεταβολές που συµβαίνουν στη δεσµευτική ικανότητα των υποδοχέων των οπιοειδών, κατά τη διάρκεια των επιληπτικών κρίσεων, φαίνεται να παίζουν σηµαντικό ρόλο στην κατασταλτική τους δράση. 45 Ισχυροί αγωνιστές των µ-υποδοχέων των οπιοειδών φαίνεται ότι προκαλούν επιληπτόµορφη δραστηριότητα 46 φλουρανίου όσο και µε την χρήση δεσφλουρανίου. 41,42 Ειδικότερα για το σεβοφλουράνιο υπάρχουν σαφή Η.Ε.Γραφικά στοιχεία επιληπτογόνου δραστηριότητας από τη χρήση του, ενώ σπασµοί έχουν καταγραφεί σε νεογνά, µικρά παιδιά και σε επίτοκες. 43 Το ποσοστό εµφάνισης ανώµαλων κινητικών αντιδράσεων κατά την εισαγωγή ή ανάνηψη µε σεβοφλουράνιο αναφέρεται ότι είναι περίπου 5%. 35 Το 2005, δη- µοσιεύτηκε µία ανασκόπηση 30 µελετών, οι οποίες διερευνούσαν τη σχέση µεταξύ σεβοφλουρανίου και επιληπτόµορφων αλλαγών στο Η.Ε.Γ καθώς και την εµφάνιση ή όχι κινητικών αντιδράσεων όµοιες µε αυτές των ε- πιληπτικών κρίσεων, τόσο σε επιληπτικούς ό- σο και σε φυσιολογικούς ασθενείς. Σε αυτή την ανασκόπηση καταγράφηκε τεράστια διακύµανση στην συχνότητα εµφάνισης από 0% έως 100%. 35 Η βαθιά αναισθησία µε σεβοφλουράνιο ή/και ο υπεραερισµός θεωρήθηκαν οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου. Έτσι συστήνεται να αποφεύγεται η υποκαπνία και η δόση του σεβοφλουρανίου να µην υπερβαίνει την 1.5 MAC κατά τη διατήρηση της αναισθησίας, µε τη συµπληρωµατική χρήση άλλων φαρµάκων (οπιοειδή, βενζοδιαζεπίνες, ή Ν 2 Ο), ενώ συστήνεται η χρήση του Η.Ε.Γ ως monitor ρουτίνας. 6 Ενδοφλέβια αναισθητικά: Οι βενζοδιαζεπίνες έχουν ισχυρή αντιεπιληπτική δράση και χρησιµοποιούνται συχνά για τη θεραπεία των επιληπτικών κρίσεων. Η έντονη κατασταλτι- καθώς και σπασµούς, τόσο σε επιληπτικούς όσο και σε µη ε- πιληπτικούς ασθενείς. 47 Οι Hagen και Swanson αναφέρουν ότι πέντε καρκινοπαθείς ασθενείς ανέπτυξαν πολυεστιακές µυοκλονίες και επιληπτικές κρίσεις σε παρεντερική χορήγηση υπερβολικών δόσεων (12-68g/24h) µορφίνης, που χορηγήθηκε για την αντιµετώπιση του

14 15 πόνου. 48 Αυτά τα νευρολογικά συµπτώµατα αντιµετωπίστηκαν µε επιτυχία µε τη διακοπή των οπιοειδών και την έγχυση µιδαζολάµης. Η χορήγηση διαζεπάµης, φαινυτοΐνης, καρβα- µαζεπίνης δεν αποδείχθηκε πολύ επιτυχής στην αντιµετώπιση των παραπάνω διαταραχών. Αν και οι δόσεις που αναφέρονται είναι εξαιρετικά υψηλές, σε σχέση µε εκείνες που χρησιµοποιούνται στο χειρουργείο, τα κλινικά ευρήµατα υποδεικνύουν ότι η µιδαζολάµη είναι αποτελεσµατικός παράγοντας θεραπείας των επιληπτικών κρίσεων, που προκαλούνται από τη χρήση της µορφίνης. Είναι γνωστή η νευροτοξικότητα της µεπεριδίνης και αναφέρεται ότι οι επιληπτικές κρίσεις που προκαλεί οφείλονται στον µεταβολίτη της, τη νορµεπεριδίνη. 26 Όσο αφορά τη φαιντανύλη, κλινικές αναφορές περιγράφουν την πρόκληση σπασµών µε τη χρήση της. Όµως, τα Η.Ε.Γ ευρή- µατα δεν επιβεβαιώνουν τις παραπάνω αναφορές. Πρόσφατα, έχει τεκµηριωθεί ότι η φαιντανύλη, η αλφεντανίλη και η ρεµιφεντανίλη ενεργοποιούν επιληπτόµορφη δραστηριότητα σε ασθενείς µε επιληψία κροταφικού λοβού. 49 Η αντιεπηλιπτική δράση της προποφόλης δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. 50 Υπάρχουν αναφορές στη βιβλιογραφία για την καταγραφή µυοκλονικών κινήσεων και οπισθότονου µετά από χορήγηση προποφόλης. 23 Είναι δύσκολο να βγάλουµε σαφή συµπεράσµατα από τις παραπάνω αναφορές επειδή αυτή συνήθως συνχορηγείται και µε άλλους παράγοντες. Αντίθετα, τον έντονο αντισπασµωδικό ρόλο της προποφόλης σε επιληπτικές κρίσεις, που προκλήθηκαν από χορήγηση τοπικού αναισθητικού. 51,52 Η κεταµίνη έχει βρεθεί ότι µπορεί να προκαλέσει επιληπτόµορφη δραστηριότητα, ενώ στην κλινική πράξη συνδέεται µε την εµφάνιση άτυπων, ακούσιων κινήσεων. 53 Υπάρχουν αντικρουόµενες απόψεις σχετικά µε τη δράση της. Πολλοί θεωρούν τις αντιεπιληπτικές ιδιότητες της κεταµίνης σηµαντικές, ιδίως όταν συνδυάζονται µε φάρµακα που δρουν στους GABA-υποδοχείς. 38,54 Σε ασθενείς µε γνωστή επιληπτική διαταραχή, η κεταµίνη ενοχοποιείται για την ενεργοποίηση επιληπτογόνων περιοχών του εγκεφάλου. 2 Η ετοµιδάτη διαθέτει τόσο επιληπτικές όσο και αντιεπιληπτικές δράσεις. Σε υψηλή δοσολογία, η ετοµιδάτη καταστέλλει την επιληπτική δραστηριότητα, ενώ σε χαµηλές δόσεις την προάγει. 26 Κλονιδίνη: H κλονιδίνη δεν επηρεάζει την ποιότητα του Η.Ε.Γ, παρέχει αποτελεσµατική καταστολή, χωρίς καταστολή αναπνευστικού και είναι καλά ανεκτή, παρουσιάζοντας όµως περιστασιακά πτώση της αρτηριακής πίεσης και της καρδιακής συχνότητας. 2 Η χορήγηση per os κλονιδίνης σε παιδιά µε αυτισµό, για την διενέργεια Η.Ε.Γ, έχει αποδειχθεί ότι έχει καλύτερα αποτελέσµατα από την ένυδρη χλωράλη (93% έναντι 85%). Ωστόσο, έχοντας χρόνο εισαγωγής 58min και µέσο χρόνος ανάνηψης 105min, η χρήση της θεωρείται αρκετά χρονοβόρα. 2 πρόσφατες µελέτες σε πειραµατόζωα έδειξαν

15 16 Μυοχαλαρωτικά: Κανένα από τα µυοχαλαρωτικά που χρησιµοποιούνται στην κλινική πράξη, δεν έχουν αποδειχθεί ότι προκαλούν ε- πιληπτική δραστηριότητα. Ωστόσο, η µακρόχρονη χορήγηση του ατρακούριου, σε ασθενείς της ΜΕΘ, πιθανώς να σχετίζεται µε επιληπτογόνο δράση, αν και χρειάζονται περισσότερες έρευνες για την επιβεβαίωση της παραπάνω παρατήρησης. 26 Τοπικά Αναισθητικά: Τα τοπικά αναισθητικά χρησιµοποιούνται σε διάφορα πειραµατόζωα για την πρόκληση επιληπτικών κρίσεων, έχοντας ως στόχο την διερεύνηση των αντιεπιληπτικών ιδιοτήτων διαφόρων φαρµάκων. 51,52 Η δράση τους σχετίζεται µε τη δοσολογία, αφού σε χαµηλές δόσεις δρουν ως αντισπασµωδικά, κατασταλτικά και αναλγητικά, ενώ σε υψηλές τοξικές δόσεις προάγουν την επιληπτική δραστηριότητα. 26 Οι Resar και Helfaer 55 περιέγραψαν την περίπτωση νέογνού που εµφάνισε επαναλαµβανόµενες επιληπτικές κρίσεις 24h µετά τη γέννηση, κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέµβασης αποκατάστασης τραχειοοισοφαγικού συριγγίου. Το νεογνό έλαβε κατά την εισαγωγή 0,2 mg/kg µιδαζολάµη, 0,07 mg/kg ατροπίνη, 1 mg/kg λιδοκαΐνη για άµεση λαρυγγοσκοπική εξέταση από την χειρουργική οµάδα. Στον ασθενή 20min αργότερα δόθηκαν επιπλέον 0,2 mg/kg µιδαζολάµης και 0,7 mg/kg λιδοκαΐνης και έ- γινε η διασωλήνωση του. Τονικοκλονικοί σπασµοί καταγράφηκαν αµέσως µετά τη διασωλήνωση. Τα αέρια αίµατος και οι ηλεκτρολύτες ήταν φυσιολογικοί. Οι σπασµοί σταµάτησαν αυτόµατα, ενώ ένα δεύτερο κύµα αυτών εµφανίστηκε στη ΜΕΘ και αντιµετωπίστηκαν µε διαζεπάµη (0,2 mg/kg). Δύο ώρες µετά τη συνολική ληφθείσα δόση λιδοκαΐνης των 1,7 mg/kg, τα επίπεδα της λιδοκαίνης στο αίµα ήταν 0,3 mg/l. Αυτή η ενδιαφέρουσα περίπτωση, δείχνει πόσο µεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται ακόµα και σε υποτιθέµενες «ασφαλείς» δόσεις λιδοκαΐνης στα νεογνά. Η ροπιβακαΐνη θεωρείται λιγότερο νευροτοξική σε σχέση µε τη βουπιβακαΐνη. Οι Abouleish και συν. 56 ανέφεραν την εµφάνιση γενικευ- µένων τονικοκλονικών σπασµών διάρκειας 1min σε 23χρονο ασθενή µε ελεύθερο ιστορικό µετά από τη χορήγηση 120mg ροπιβακαΐνης (0,75%) επισκληριδίως. Το µόνο πρόδρο- µο σηµείο που ανέφερε η ασθενής ήταν ότι αισθανόταν αρκετά νευρική πριν την εκδήλωση των σπασµών. Τα ζωτικά σηµεία ήταν σταθερά, µε εξαίρεση την εµφάνιση µιας µικρής ταχυκαρδίας. Η ασθενής ανένηψε αυτό- µατα και χωρίς να υποτροπιάσει στη συνέχεια. Η αιτιολογία των σπασµών θεωρήθηκε η πιθανή ενδαγγειακή έγχυση του τοπικού αναισθητικού, επειδή ο επισκληρίδιος καθετήρας περιείχε αίµα κατά την αφαίρεσή του. Η παρουσία πρόδροµων σηµείων δεν είναι απαραίτητη για την εκδήλωση νευροτοξικότητας. Αλληλεπιδράσεις φαρµάκων: Ένα θέµα που απασχολεί τους αναισθησιολόγους κυρίως κατά τη χειρουργική της επιληψίας είναι οι αλληλεπιδράσεις µεταξύ αναισθητικών φαρ-

16 17 µάκων και αντιεπιληπτικών παραγόντων. Έ- χει αποδειχθεί, ότι ασθενείς µε χρόνια χρήση Α.Ε.Φ είναι ανθεκτικοί στη χορήγηση µη α- ποπολωτικών µυοχαλαρωτικών καθώς και στις συνήθεις κλινικές δόσεις των οπιοειδών. Η αιτιολογία της παραπάνω παρατήρησης φαίνεται να είναι η ηπατική ενζυµική επαγωγή που εµφανίζεται µε τη χρήση των Α.Ε.Φ, η οποία τείνει να αυξήσει την κάθαρση και να µειώσει το χρόνο ηµίσειας ζωής των οπιοειδών και των µη αποπολωτικών µυοχαλαρωτικών. 26 Στους επιπληπτικούς ασθενείς µε χρόνια χρήση Α.Ε.Φ αναφέρεται ότι απαιτούνται περιεγχειρητικά σχετικά µεγαλύτερες δόσεις φαιντανύλης. 57 Από τα µυοχαλαρωτικά, στο ατρακούριο εµφανίζεται ανθεκτικότητα και α- παιτούνται µεγαλύτερες δόσεις, σε ασθενείς που λαµβάνουν αγωγή µε φαινυτοΐνη. 26 Το βεκουρόνιο, όταν δίνεται σε ασθενείς που λαµβάνουν φαινυτοΐνη έχει ελαττωµένη δραστικότητα και µικρότερη διάρκεια δράσης. 26 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η επίτευξη των στόχων που τίθενται κατά τη χορήγηση αναισθησίας σε έναν επιληπτικό α- σθενή αποτελεί σηµαντική πρόκληση. Πληροφορίες σχετικά µε την επιληψία του ασθενούς όσο αφορά τη διάγνωση, τον τύπο, τη συχνότητα των κρίσεων, την ύπαρξη εκλυτικών παραγόντων ή αύρας καθώς και το είδος της αντιεπιληπτικής αγωγής θα πρέπει να συλλέγονται και να αξιολογούνται. Η ύπαρξη συνοδών καταστάσεων όπως η νοητική υστέρηση, η υποτονία καθώς και παθήσεις που σχετίζονται µε αναγωγή και εισρόφηση θα πρέπει να λαµβάνονται σοβαρά υπόψη. Η γνώση των αλληλεπιδράσεων των αναισθητικών φαρµάκων µε τα Α.Ε.Φ θεωρείται απαραίτητη. Για την αποφυγή εµφάνισης επιληπτικής δραστηριότητας σε επιληπτικό ασθενή συστήνεται η συνέχιση της αντιεπιληπτικής αγωγής µέχρι το πρωί της επέµβασης. Συστήνεται επίσης επικοινωνία µε τον θεράποντα νευρολόγο για τη λήψη πληροφοριών που θα µπορούσαν να συµβάλλουν στην περιεγχειρητική φροντίδα. Θα πρέπει να αποφεύγονται παράγοντες που ενισχύουν την επιληπτική δραστηριότητα, όπως η ετοµιδάτη. Το σεβοφλουράνιο θα πρέπει να χρησιµοποιείται σε αυτούς τους α- σθενείς, µόνο όταν αναµένονται περισσότερα πλεονεκτήµατα σε σχέση µε άλλους αναισθητικούς παράγοντες. Η µέγιστη συγκέντρωσή του δε θα πρέπει να ξεπερνά το 1.5 της MAC. Η προποφόλη παραµένει ένα αίνιγµα για τους επιληπτικούς ασθενείς και η χρήση της θεωρείται αµφιλεγόµενη. Συστήνεται ως προφύλαξη από τους επιληπτικούς σπασµούς, η χρήση των βενζοδιαζεπινών, του Ν 2 Ο, της γκαµπαπεπτίνης και της τοπιραµάτης καθώς και η ευρεία χρήση του Η.Ε.Γ ως περιεγχειρητικό monitoring. 6 Για την αντιµετώπιση των επιληπτικών κρίσεων που εµφανίζονται περιεγχειρητικά συστήνεται η χρήση βενζοδιαζεπινών, θειοπεντάλης και φαινοβαρβιτάλης. Η χορήγηση φαινυτοΐνης και βαλπροϊκού µπορεί να από-

17 18 βεί χρήσιµη, όπως και η υψηλή συγκέντρωση εισπνεόµενων αναισθητικών (ισοφλουράνιο, δεσφλουράνιο). Επίσης θα πρέπει να εξασφαλίζεται η βατότητα του αεραγωγού καθώς και να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη θέση του α- σθενούς για την αποφυγή τραυµατισµών. Η χορήγηση ρεµιφεντανίλης µαζί µε ισοφλουράνιο πιθανώς να αποτελεί την καλύτερη επιλογή για την αναισθησία σε χειρουργικές ε- πεµβάσεις. Για τη διενέργεια «ξύπνιας» κρανιοτοµίας, η χρήση της θειοπεντάλης ή προποφόλης και της φαιντανύλης θεωρείται ικανοποιητική. Κατά τη διάρκεια διενέργειας διαγνωστικών παρεµβάσεων συστήνεται η χορήγηση χαµηλής συγκέντρωσης ισοφλουρανίου ή προποφόλης µαζί µε φαιντανύλη. Η α- σφαλής χορήγηση αναισθησίας στους επιληπτικούς ασθενείς απαιτεί καλή προεγχειρητική προετοιµασία, εγρήγορση και εφαρµογή κλινικά επιβεβαιωµένων χρήσιµων αναισθητικών σχηµάτων. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ: Κ.Ν.Σ.: Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα Α.Ε.Ε.: Αγγειακά Εγκεφαλικά Επεισόδια Η.Ε.Γ.: Ηλεκτροεγκεφαλογράφηµα Η.Φ.Γ.: Ηλεκτροφλοιογραφία Α.Ε.Φ.: Αντιεπιληπτικά φάρµακα GABA: γ-aµινο-bουτυρικό οξύ S.E.: Status Epilepticus Μ.Ε.Γ.: Μαγνητοεγκεφαλογραφία M.R.I.: Μαγνητική τοµογραφία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Browne TR, Holmes GL. Epilepsy. N Engl J Med. 2001;344: Ren WH. Anesthetic management of epileptic pediatric patients. Int Anesthesiol Clin. 2009;47: Λογοθέτης Ι. Νευρολογία. Θεσσαλονίκη. University Studio Press, Delorenzo RJ, Sun DA, Deshpande LS. Cellular mechanisms underlying acquired epilepsy: the calcium hypothesis of the induction and maintenance of epilepsy. Pharmacol Ther. 2005; 105: Fisher RS, van Emde Boas W, Blume W, et al. Epileptic seizures and epilepsy: defunctions proposed by the International League Against Epilepsy (ILAE) and the International Bureau for Epilepsy (IBE). Epilepsia 2005;46: Voss LJ, Sleigh JW, Barnard JP, et al. The howling cortex: seizures and general anesthetic drugs. Anesth Analg. 2008; 107: Crumrine PK. Antiepileptic drug selection in pediatric epilepsy. J Child Neurol 2002;17 (suppl 2): 2S2 2S8. 8. Drugs for epilepsy. Treat Guidel Med Lett. 2008;6: Soriano SG, Bozza P. Anesthesia for epilepsy surgery in children. Childs Nerv Syst. 2006;22:

18 Sheth RD. Bone health in pediatric epilepsy. Epilepsy Behav 2004;5:S30 S Herman ST, Pedley TA. New options for the treatment of epilepsy. JAMA 1998; 280: Cheng MA, Tempelhoff R. Anesthesia and epilepsy. Curr Opin Anaesthesiol. 1999;12: Kopec K. New anticonvulsants for use in pediatric patients. J Pediatr Health Care. 2001;15: Krauss GL, Johnson MA, Miller NR. Vigabatrin-associated retinal cone system dysfunction: electroretinogram and ophthalmologic findings. Neurology 1998; 50: Pellock JM. Managing pediatric epilepsy syndromes with new antiepileptic drugs. Pediatrics. 1999;104: DeSarro G, Spagnolo C, Gareri P, et al. Gabapentin potentiates the antiseizure activity of certain anticonvulsants in mice. Eur J Pharmacol 1998; 349: Smith MC. Optimizing therapy of seizures in children and adolescents with developmental disabilities. Neurology. 2006; 67:S52 S Mehta UC, Patel I, Castello FV. EEG sedation for children with autism. J Dev Behav Pediatr. 2004;25: Treiman DM. Status epilepticus. In: Laidlaw J, Richens A, Chadwick D, editors: A textbook of epilepsy. New York Churchill Livingstone Sabo-Graham T, Seay AR. Management of status epilepticus in children. Pediatr Rev 1998; 19: Lowenstein D, Alldredge B. Status epilepticus. N Eng J Med 1998; 338: Treiman DM. Treatment of status epilepticus. In:Engel Jr J, Pedley TA editors: Epilepsy: A comprehensive text-book. Philadelphia: Lippincott-Raven Brown LA, Levin GM. Role of propofol in refractory status epilepticus. Ann Pharmacother 1998; 32: Treiman DM, Meyers PD, Walton NY, et al. A comparison of four treatments for generalized convulsive status epilepticus. N Engl J Med 1998; 339: Treatment of convulsive status epilepticcus: recommendations of the epilepsy foundation of America s working group on SE. JAMA 1993; 270: Bhagat H, Dash H. Anaesthesiologist s role in the management of an epileptic patient. Ind. J Anaesth 2006; 50: Balakrishnan G, Grover KM, Mason K, et al. A retrospective analysis of the effect of general anesthetics on the successful detection of interictal epileptic form activity in magnetencephalography. Anesth Analg. 2007;104: Szmuk P, Kee S, Pivalizza EG, et al. Anaesthesia for magnetoencephalography

19 20 in children with intractable seizures. Paediatr Anaesth. 2003;13: Chaturvedi A, Bithal PK, Dash HH et al. Catheter malplacement during central venous cannulation through arm veins in pediatric patients. J Neurosurg Anesthesiol 2003; 15: Davidson AJ. Anaesthesia for paediatric epilepsy surgery. J Clin Neuroscience 2004; 11(3): Silbergeld DL, Mueller WM, Colley PS, et al. Use of propofol (Diprivan) for awake craniotomies: technical note. Surg Neurol 1992; 38: Huncke K, Van de Wiele B, Fried I, et al. The asleep-awake-asleep anesthetic technique for intraoperative language mapping. Neurosurg 1998; 42: Escalonilla C, Saiz-Diaz R, Martinez- Salio A, et al. Periodic lateralized epileptiform discharges: etiology, clinical aspects, seizures, and evolution in 130 patients. J Clin Neurophysiol 2002; 19: Dichter MA. Basic mechanisms of epilepsy:targets for therapeutic intervention. Epilepsia1997;38:S2 S Constant I, Seeman R, Murat I. Sevoflurane and epileptiform EEG changes. Pediatr Anesth 2005;15: Kaisti KK, Jaaskelainen SK, Rinne JO, et al. Epileptiform discharges during 2 healthy volunteers. Anesthesiology 1999;91: Dezhong Y. High-resolution EEG mappings: a spherical harmonic spectra theory and simulation results. Clin Neurophysiol 2000;111: Modica PA, Tempelhoff R, White PF. Pro- and anticonvulsant effects of anesthetics (part 1,2). Anesth Analg 1990;70:303-15, Smith PA, Mc Donald TR, Jones CS. Convulsions associated with halothane anaesthesia. Anaesthesia 1966; 21: Hymes JA. Seizure activity during isoflurane anesthesia. Anesth Analg 1985; 64: Mirsattari SM, Sharpe MD, Young GB. Treatment of refractory status epilepticus with inhalational anaesthetic agents isοflurane and desflurane. Arch Neurol 2004; 61: Sharpe MD,Young GB, Mirsattari SM, Harris C. Prolonged desflurane administration for refractory status epilepticus. Anesthesiology 2002; 97: Ian JW, Richard GH, Mathew RC et al. Electroencephalic evidence of seizure activity under deep sevoflurane anesthesia in a non-epileptic patient. Anesthesiology 1997; 87: MAC sevoflurane anesthesia in two

20 Sloan TB. Anesthetic effects on electrophysiologic recordings. J Clin Neurophysiol.1998;15: Koepp MJ, Richardson MP, Brooks DJ, Duncan JS. Focal cortical release of endogenous opioids during readinginduced seizures. Lancet 1998; 352: Kearse LA, Koski G, Husain MV, et al. Epileptiform activity during opioid anesthesia. Electroencephalogr Clin Neurophysiol 1993;87: Ross J, Kearse LA, Barlow MK, et al. Alfentanil-induced epileptiform activity: a simultaneous surface and depth electroencephalographic study in complex partial epilepsy. Epilepsia 2001;42: Hagen N, Swanson R. Strychnine-like multifocal myoclonus and seizures in extremely high-dose opioid administration: treatment strategies. J Pain Symptom Manage 1997; 14: Mc Guire G, El-Beheiry, Maninen P et al. Activation of electrocortico graphic activity with remifentanil and alfentanil during neurosurgical excision of epileptogenic focus. Br J Anaesth 2003; 5: Jaaskelainen SK, Kaisti K, Suni L, et al Sevoflurane is epileptogenic in healthy subjects at surgical levels of anesthesia. Neurology 2003;61: Ohmura S, Ohta T, Yamamoto K, Kobayashi T. A comparison of the effects of propofol and sevoflurane on the systemic toxicity of intravenous bupivacaine in rats. Anesth Analg 1999; 88: Lee VC, Moscicki JC, DiFazio CA. Propofol sedation produces dosedependent suppression of lidocaineinduced seizures in rats. Anesth Analg 1998; 86: Ferrer-Allado T, Brechner VL, Dymond A, et al. Ketamine-induced electroconvulsive phenomena in human limbic and thalamic regions. Anesthesiology 1973;38: Borris DJ, Bertram EH, Kapur J. Ketamine controls prolonged status epilepticus. Epilepsy Res 2000; 42: Resar LMS, Helfaer MA. Recurrent seizures in a neonate after lidocaine administration.j Perinatol 1998;18: Abouleish EI, Elias M, Nelson C. Ropivacaine-induced seizure after extradural anaesthesia. Br J Anaesth 1998; 80: Tempelhoff R, Modica PA, Spitznagel Jr EL. Anticonvulsant therapy increases fentanyl requirements during anaesthesia for craniotomy. Can J Anesth 1990; 37(3):

Επιληψία. Λεωνίδας Στεφανής

Επιληψία. Λεωνίδας Στεφανής Επιληψία Λεωνίδας Στεφανής Τι είναι μία επιληπτική κρίση; Όταν ένας πληθυσμός νευρωνικών κυττάρων έχει μια ανώμαλη, υπέρμετρη και παροξυσμική δραστηριότητα Αιφνίδια, παροδική διαταραχή της νευρολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας

Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Οδηγίες για την Φαρμακευτική θεραπεία της επιληψίας Επιληψία είναι μία νόσος με πολλαπλά αίτια και η διάγνωση τίθεται όταν ο ασθενής εμφανίσει δύο επεισόδια μη προκλητών επιληπτικών κρίσεων ή ένα επεισόδιο

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Ad hoc Task Force of LICE Guidelines Commission ITALIAN LEAGUE AGAINST EPILEPSY Giuseppe Capovilla, Massimo Mastrangelo, Antonino Romeo, and Federico Vigevano

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ STATUS EPILEPTICUS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ορισμός Ως status epilepticus ορίζεται επεισόδιο σπασμών διάρκειας άνω των 30 λεπτών ή περισσότερα των δυο επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ

ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ Αρκετά διαδεδομένη ασθένεια. Περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια πάσχοντα άτομα στις ΗΠΑ. Η δεύτερη συχνότερη νευρολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς»

Καταστολή και Αναλγησία. Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Καταστολή και Αναλγησία στο ΤΕΠ Χαντζή Χριστίνα Αναισθησιολόγος Αναπληρώτρια ιευθύντρια ΠΓΝ Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» Αναισθησιολογική φροντίδα στο ΤΕΠ ιαχείριση ασθενών ποικίλης επικινδυνότητας/βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 5 ο - Άρθρο 6 ο

Τεύχος 5 ο - Άρθρο 6 ο Τεύχος 5 ο - Άρθρο 6 ο ΕΠΙΛΗΨΙΑ Νέα διαγνωστικά και θεραπευτικά όπλα. Συγγραφέας: Κουρτόπουλος Χ. MD, PhD* *Καθηγητής Νευροχειρουργικής του Ιατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Περίληψη: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Ορίζεται ως παροδική απώλεια επικοινωνίας με το περιβάλλον που δεν οφείλεται σε τραυματισμό του εγκεφάλου και προς τον παρόν δεν έχει καθοριστεί το αίτιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα)

Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΕΓΕ 2009 ΘΕΜΑ: ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ Ε. Ζαμπέλη, M.Μαύρος (Γαστρεντερολογικό τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Η εφαρμογή καταστολής και αναλγησίας αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς

Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 4 Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς Δραγούμη Πηνελόπη Ελευθέριος Κοντόπουλος Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής, η συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Ιωάννης Σάββας Γιώργος Καζάκος Μονάδα Αναισθησιολογίας και Εντατικής Θεραπείας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. v δεκαπέντε φορές περισσότερες περιεγχειρητικές επιπλοκές από σκύλο και γάτα v δυσκολότερος ο κλινικός

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ

ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΕΤΩΠΙΑΙΑΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΡΟΤΑΦΙΚΗΣ Παναγιώτα Αφεντούλη1, Ιωάννης Βελέντζας1, Μάικλ Παπαγεωργίου1, Χρήστος Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΜΟΣ - ΣΠΑΣΜΟΙ. Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου. Λέκτορας Παθολογίας

ΤΡΟΜΟΣ - ΣΠΑΣΜΟΙ. Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου. Λέκτορας Παθολογίας ΤΡΟΜΟΣ - ΣΠΑΣΜΟΙ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Λέκτορας Παθολογίας ΑΚΟΥΣΙΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ Τρόµος Χορεία Ακανόνιστες, µη ρυθµικές, απότοµες κινήσεις που επιτείνονται κατά τις εκούσιες κινήσεις (τοξικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι τροποποιήσεις της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ. E. Αλεξοπούλου - Βραχνού

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ. E. Αλεξοπούλου - Βραχνού ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΟΥΣ ΜΕ ΟΠΙΟΕΙΔΗ E. Αλεξοπούλου - Βραχνού Ο πόνος δεν πρέπει να σχετίζεται με ογκολογικό επείγον (π.χ. #, απόφραξη, φλεγμονή, λεπτομηνιγγικές μετ/σεις, διάτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία. Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος

Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία. Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος Συννοσηρότητα στον Αυτισμό Αυτισμός και Επιληψία Δρ Πάολα Νικολαίδου Παιδονευρολόγος - Επιληπτιολόγος Ο αυτισμός είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή, στο πλαίσιο της οποίας η γνωσιακή δυσλειτουργία είναι

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας

Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 253 Μονάδα Μεταναισθητικής Φροντίδας ΜΑΡΙΑ ΖΟΥΚΑ, ΜΑΡΙΑ-ΛΟΥΪΖΑ ΚΟΝΤΕΛΙΔΟΥ, ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΖΗΡΝΑ, ΛΕΟΝΤΙΑ ΤΑΡΑΜΟΝΛΗ, ΕΛΠΙΔΑ ΚΟΝΤΕΣΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι Μονάδες Μεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση

Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Επίδραση Φαρµάκων στο ΚΝΣ Προσυναπτικά: 1.δυναµικό παλµού 2.σύνθεση νευροδιαβιβαστών 3.µεταβολισµός 4.έκκριση 5.επαναπρόσληψη 6.διάσπαση Μετασυναπτικά: 7.σύνδεση µε τον υποδοχέα 8.µεταβολές διαπερατότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Επιληπτική Κρίση ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΣΑΠΑΡΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΜΠΑΣ, ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, ΠΑΓΩΝΑ ΝΤΙΟΥΔΗ, ΣΟΦΙΑ ΣΑΦΡΑΝΟΓΛΟΥ, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΝΤΕΜΠΑΤΖΑΚΗ

Επιληπτική Κρίση ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΣΑΠΑΡΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΜΠΑΣ, ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, ΠΑΓΩΝΑ ΝΤΙΟΥΔΗ, ΣΟΦΙΑ ΣΑΦΡΑΝΟΓΛΟΥ, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΝΤΕΜΠΑΤΖΑΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 201 Επιληπτική Κρίση ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΣΑΠΑΡΙΔΟΥ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΜΠΑΣ, ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, ΠΑΓΩΝΑ ΝΤΙΟΥΔΗ, ΣΟΦΙΑ ΣΑΦΡΑΝΟΓΛΟΥ, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΝΤΕΜΠΑΤΖΑΚΗ Η επιληπτική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος

Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 259 Οξύς Μετεγχειρητικός Πόνος ΒΑΓΙΑ ΝΤΡΙΤΣΟΥ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΙΡΗΝΗ ΔΙΝΤΣΙΔΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΜΠΑΡΔΑΚΗ, ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ 1. Μετεγχειρητικός πόνος Ο

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ. OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Εισαγωγή Η τοπική αναισθησία (ΤΑ) είναι μέθοδος εκλογής για πλειάδα μικρών και μεσαίων επεμβάσεων στην χειρουργική της μίας ημέρας

Διαβάστε περισσότερα

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης

Zoletil Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης Ενέσιμο αναισθητικό τιλεταμίνης και ζολαζεπάμης 132 Σύνθεση: Zoletil 50 Zoletil 100 Τιλεταμίνη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Ζολαζεπάμη (υδροχλωρική μορφή) 125mg 250mg Φαρμακοτεχνική μορφή: Λυόφιλη σκόνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ Παυλίδου Κυριακή Υποψ.Διδάκτορας Αναισθησιολογίας & Εντατικής Θεραπείας, Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Α.Π.Θ «Το δηλητήριο βρίσκεται σε καθετί και τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Xylozan, Lidocaine hydrochloride 2 %, ενέσιμο διάλυμα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε 1 ml διαλύματος περιέχει μονοϋδρική

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ. Δ. Ζαφειρίου, Ε. Βαργιάμη, Μ. Κυριαζή

ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ. Δ. Ζαφειρίου, Ε. Βαργιάμη, Μ. Κυριαζή ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ Δ. Ζαφειρίου, Ε. Βαργιάμη, Μ. Κυριαζή ΠΥΡΕΤΙΚΟΙ ΣΠΑΣΜΟΙ η πιο κοινή αιτία σπασμών στην παιδική ηλικία προσβάλλει το 2-5% των παιδιών ηλικίας 6 μηνών-5 ετών

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 26 CASE REPORT ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Η διαφορα της ζωνης επιληπτογενεσης απο την επιληπτογονο βλαβη στη χειρουργικη θεραπεια της επιληψιας Συμπεράσματα από περίπτωση ασθενούς με φαρμακοανθεκτική συμπτωματική

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο

ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ Οι ΚΕΚ ταξινοµούνται ανάλογα µε: ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ µάθηµα 3ο Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε τραύµα της κεφαλής που µπορεί Να οδηγήσει σε κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας

Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Η βακτηριακήμηνιγγίτιςπαρά την ύπαρξη αποτελεσματικής αντιμικροβιακήςθεραπείας εξακολουθεί να είναι παράγων επιμένουσας νοσηρότητας και θνητότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Στροφή στην πρόοδο. Όλες οι ιδιότητες που αναζητάτε σε ένα μέσο καταστολής και προνάρκωσης. Εξαιρετικό προφίλ ασφαλείας. Συμβάλλει στην αποτελεσματική

Στροφή στην πρόοδο. Όλες οι ιδιότητες που αναζητάτε σε ένα μέσο καταστολής και προνάρκωσης. Εξαιρετικό προφίλ ασφαλείας. Συμβάλλει στην αποτελεσματική Όλες οι ιδιότητες που αναζητάτε σε ένα μέσο καταστολής και προνάρκωσης. Εξαιρετικό προφίλ ασφαλείας Αξιοπιστία Συμβάλλει στην αποτελεσματική αναλγησία Μείωση της απαιτούμενης ποσότητας παράγοντα εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ HYPNOMIDATE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ετομιδάτη 2 mg/ml (20 mg/10 ml) Το HYPNOMIDATE διατίθεται σε μορφή ενέσιμου

Διαβάστε περισσότερα

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας

Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας Ο καλόςύπνος μαζίμετησωστή διατροφή και την άσκηση είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της υγείας εγρήγορση Στάδιο ύπνου ώρες H AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚH ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Υπνικοί κύκλοι διάρκειας 90 λεπτών Υπνοςμη-REM Στάδιο1-στάδιο4

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ. Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΦΙΛΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Η Χειρουργική Αντιμετώπιση της Νόσου Πάρκινσον Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2013 Εισαγωγή Η χειρουργική της νόσου Πάρκινσον ξεκίνησε με τις τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα