ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Τμήμα Φυτικής Παραγωγής. Εργαστήριο Γεωργίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Τμήμα Φυτικής Παραγωγής. Εργαστήριο Γεωργίας"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τμήμα Φυτικής Παραγωγής Εργαστήριο Γεωργίας «Διερεύνηση της επίδρασης εναλλασσόμενου μαγνητικού πεδίου στην ανάπτυξη των φυτών» Νικόλαος Κατσένιος Αθήνα, 213 1

2 Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυτικής Παραγωγής Εργαστήριο Γεωργίας Τίτλος διδακτορικής διατριβής: «Διερεύνηση της επίδρασης εναλλασσόμενου μαγνητικού πεδίου στην ανάπτυξη των φυτών» Επταμελής εξεταστική επιτροπή: Μπιλάλης Δ., Αναπληρωτής Καθηγητής Γ.Π.Α., Επιβλέπων Δαναλάτος Ν., Καθηγητής Π.Θ., Μέλος Αϊβαλάκης Γ., Αναπληρωτής Καθηγητής Γ.Π.Α., Μέλος Κωτσόπουλος Σ., Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής Πατρών, Μέλος Αυγουλάς Χ., Καθηγητής Γ.Π.Α. Μέλος Παπαστυλιανού Π., Επίκουρος Καθηγήτριας Γ.Π.Α., Μέλος Χα Αβραάμ. Καθηγητής Π.Θ. Μέλος 2

3 Κοιμάται η πλάση. Μα βαθιά στα μαύρα χώματά της, ξύπνια κι αθάνατα στοιχειά, γονεύουν τα σπαρτά της. (Νυχτερινή σιγαλιά, Γεώργιος Αθάνας) 3

4 Στη σύντροφο μου Σπυριδούλα, Και την οικογένεια μου 4

5 Περιεχόμενα ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... 8 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Παραμαγνητικά - Διαμαγνητικά Υλικά Το μαγνητικό πεδίο της γης Η επίδραση του μαγνητικού πεδίου στα φυτά Δημητριακά Ψυχανθή Ελαιούχοι σπόροι Φρούτα και Λαχανικά Λοιπά Φυτά Σκοπός του πειράματος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Γενικά Φυτικό υλικό Σιτάρι Καλαμπόκι Κουκιά Ηλίανθος Εγκατάσταση Πειραμάτων Πειραματικά Σχέδια Σιτάρι Καλαμπόκι Κουκιά Ηλίανθος Ληφθείσες Παρατηρήσεις Λήψη Μετρήσεων H συσκευή PAP IMI: Ιοντικός μαγνητικός επαγωγέας Στατιστική Ανάλυση Μετεωρολογικά Δεδομένα

6 2.1 Φωτογραφίες... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΙΤΑΡΙ Φύτρωμα Δραστικότητα α-αμυλάσης Αδέλφωμα Νωπό βάρος Ξηρό βάρος Φυλλική επιφάνεια Συγκέντρωση Χλωροφύλλης Ρυθμός Φωτοσύνθεσης Ρυθμός Διαπνοής Αγωγιμότητα στοματίων Απόδοση ΑΡΑΒΟΣΙΤΟΣ Φύτρωμα Νωπό βάρος Ξηρό βάρος Φυλλική επιφάνεια Συγκέντρωση χλωροφύλλης Ρυθμός φωτοσύνθεσης Ρυθμός διαπνοής Αγωγιμότητα στοματίων Απόδοση ΚΟΥΚΙΑ Φύτρωμα Νωπό βάρος Ξηρό βάρος Φυλλική επιφάνεια Συγκέντρωση χλωροφύλλης Ρυθμός φωτοσύνθεσης Ρυθμός διαπνοής Αγωγιμότητα στοματίων

7 3.3.9 Απόδοση ΗΛΙΑΝΘΟΣ Φύτρωμα Νωπό βάρος Ξηρό βάρος Φυλλική επιφάνεια Συγκέντρωση χλωροφύλλης Ρυθμός φωτοσύνθεσης Ρυθμός διαπνοής Αγωγιμότητα στοματίων Απόδοση ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

8 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Με την ολοκλήρωση της διατριβής αυτής αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Εργαστηρίου Γεωργίας του Γ.Π.Α. κ. Μπιλάλη Δημήτρη για την ευκαιρία που μου έδωσε να ασχοληθώ με το ενδιαφέρον θέμα, την καθοδήγηση και τις χρήσιμες συμβουλές του σε όλα τα στάδια της παρούσας μελέτης. Επιπλέον ξεχωριστά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Καθηγητή Π.Θ. κ Δαναλάτο Νίκο για την βοήθεια του στα πρώτα βήματα του πειράματος, ιδιαίτερα στη συλλογή βιβλιογραφίας καθώς και για το χρόνο που διέθεσε για τη μελέτη της παρούσας διδακτορικής διατριβής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω προς τον Αναπληρωτή Καθηγητή Γ.Π.Α. κ Αϊβαλάκη Γιώργο, για την εγκάρδια φιλοξενία στο εργαστήριο της Φυσιολογίας και την καθοριστική συμβολή του στην πραγματοποίηση μετρήσεων υψηλής σπουδαιότητας για την παρούσα μελέτη. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω προς τον Καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής Πατρών κ Κωτσόπουλο Σταύρο, για τις σημαντικές συμβουλές του στα θέματα της Ηλεκτρομαγνητικής Ακτινοβολίας, καθώς και για το χρόνο που διέθεσε για την ανάγνωση της μελέτης. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Καθηγητή κ. Αυγουλά Χρήστο και την Επίκουρο Καθηγήτρια κα. Παπαστυλιανού Παναγιώτα, για την συμπαράσταση τους κατά τη διάρκεια της μελέτης και το χρόνο που διέθεσαν για την ανάγνωση της διατριβής. Επιπλέον να ήθελα να ευχαριστήσω τον Καθηγητή Π.Θ. κ Χα Αβραάμ για το χρόνο που διέθεσε για την μελέτη της διατριβής. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τις ιδιαίτερες ευχαριστίες μου στον π. Καθηγητή κ Ευθυμιάδη Παναγιώτη που ήταν ο εμπνευστής του θέματος της παρούσας διδακτορικής διατριβής. Η καθοδήγηση του σε όλη τη διάρκεια του πειράματος ήταν υποδειγματική και η διδασκαλία του πολύτιμη τόσο σε επιστημονικό, όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Οφείλω ακόμη να ευχαριστήσω την κα. Ευθυμιάδου Ευσταθία., Επιστημονικό Συνεργάτη του Εργαστηρίου Γεωργίας, για την συνεργασία της σε όλα τα στάδια του πειράματος και τις πολύτιμες συμβουλές της. Μεγάλες ευχαριστίες εκφράζονται σε όλο το προσωπικό του Εργαστηρίου Γεωργίας για τη φιλοξενία και τη βοήθεια που μου προσέφεραν κατά τη διάρκεια των πειραμάτων. Θερμές ευχαριστίες εκφράζονται στους αγαπητούς συναδέλφους κ.κ. Τερτυλλιανό Μήτση, Βασίλη Κωτούλα, Σωτηρία Πατσιαλή, Γιώργο Παναγόπουλο, Αριστείδη Κωνσταντά, Πέτρο Βαχαμίδη, Ασπασία 8

9 Ευθυμιάδου, Ανέστη Καρκάνη, Στέλιο Τσιώρο, για την αμέριστη συμπαράσταση τους και στις χρήσιμες συμβουλές τους κατά την εκπόνηση της παρούσας μελέτης. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τα μέλη του Εργαστηρίου Γεωργίας, κα Δελατόλα Ρόζμαρη και κ Μαργαρίτη Κώστα για την πολύτιμη βοήθεια τους όποτε αυτή τους ζητήθηκε. Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζονται και στην γεωπόνο του Εργαστηρίου Φυσιολογίας & Μορφολογίας Φυτών Μιλένα Νικολοπούλου για την αμέριστη συμπαράσταση της στην πραγματοποίηση των μετρήσεων της φυσιολογίας. Τέλος, ένα μεγάλο ευχαριστώ ανήκει στον αδερφό μου Γιάννη Κατσένιο, που με τις γεωπονικές του γνώσεις στάθηκε δίπλα μου και αποτέλεσε πολύτιμο σύμμαχο στην υλοποίηση του πειραματικού μέρους της μελέτης, αλλά και στους προπτυχιακούς φοιτητές Μαρία Ιωάννου Σκέντερ, Σοφία Γούρα, Τάσο Κρουσταλλάκη, για τη βοήθεια και τη συνεργασία που προσέφεραν. Ολοκληρώνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου για την ηθική και οικονομική συμπαράσταση που μου προσέφερε ώστε να μπορέσω να ολοκληρώσω την παρούσα προσπάθεια, αλλά και τη σύντροφο μου Σπυριδούλα που στάθηκε δίπλα μου ως πολύτιμο στήριγμα και υποστήριξε την επιθυμία μου να εμβαθύνω στην επιστήμη της γεωργίας. 9

10 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Για τη διερεύνηση της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά εγκαταστάθηκαν πειραματικοί αγροί τεσσάρων διαφορετικών φυτών. Χρησιμοποιήθηκαν δύο μονοκότυλα φυτά (σιτάρι, αραβόσιτο) και δύο δικότυλα φυτά (κουκιά, ηλίανθος) ώστε να εξαχθούν όσο το δυνατόν πιο ασφαλή συμπεράσματα. Η επιλογή των χρόνων έκθεσης στο μαγνητικό πεδίο (, 15, 3 και 45 λεπτά) έγινε μετά από προκαταρκτικά πειράματα. Τα πειράματα εγκαταστάθηκαν στον Βοτανικό, στον αγρό του εργαστηρίου Γεωργίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών για τρεις καλλιεργητικές περιόδους (29/1 έως 211/12) για το σιτάρι και δυο καλλιεργητικές περιόδους για τα κουκιά, τον ηλίανθο και τον αραβόσιτο (21/11 και 211/12). Τα φυτικά χαρακτηριστικά που μελετήθηκαν ήταν το φύτρωμα, το αδέλφωμα (μόνο στο σιτάρι), η δραστικότητα της α-αμυλάσης (μόνο στο σιτάρι), το νωπό και το ξηρό βάρος, η φυλλική επιφάνεια, η συγκέντρωση χλωροφύλλης, ο ρυθμός διαπνοής, ο ρυθμός φωτοσύνθεσης, η αγωγιμότητα στοματίων και η τελική απόδοση σε καρπό. Σε όλα τα φυτά που χρησιμοποιήθηκαν τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντικά αυξημένη βλαστική ικανότητα στις επεμβάσεις του μαγνητικού πεδίου σε σύγκριση με τον μάρτυρα. Στις μετρήσεις των αγρονομικών και φυσιολογικών χαρακτηριστικών σημειώθηκαν επίσης υψηλότερες τιμές. Στα πειράματα μαλακού και σκληρού σιταριού, οι υψηλότερες αποδόσεις με στατιστικά σημαντικές διαφορές σημειώθηκαν στις επεμβάσεις του μαγνητικού πεδίου. Επιπλέον παρατηρήθηκε αυξημένη δραστικότητα της α-αμυλάσης στις επεμβάσεις του μαγνητικού πεδίου την τέταρτη ημέρα μετά τη σπορά. Στα πειράματα οδοντωτού και γλυκού καλαμποκιού οι υψηλότερες τιμές στις μετρήσεις σημειώθηκαν στις επεμβάσεις των 3 και των 45 λεπτών έκθεσης. Στα πειράματα των κουκιών οι υψηλότερες τιμές σημειώθηκαν στην επέμβαση των 15 λεπτών έκθεσης στο μαγνητικό πεδίο. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως παρά το υψηλότερο ξηρό βάρος στις επεμβάσεις του μαγνητικού πεδίου, οι τελικές αποδόσεις σε σπόρο δεν έδωσαν σημαντικές διαφορές. Στα πειράματα του ηλίανθου οι υψηλότερες τιμές σημειώθηκαν στην επέμβαση των 15 λεπτών έκθεσης στο μαγνητικό πεδίο. Σε μερικές μετρήσεις η επέμβαση των 45 λεπτών έδωσε αρνητικά αποτελέσματα, ενώ τα 15 και 3 λεπτά έκθεσης έδωσαν τελικά αυξημένες αποδόσεις. 1

11 SUMMARY An investigtion of mgneti field influene on plnt growth hs een onduted in field experiments of four different plnt speies. Two monoot plnts (whet nd mize) nd two diot plnts (rd ens nd sunflower) were used in the experiment, in order to otin seure results. The seletion of the exposure times in the mgneti field (, 15,3 nd 45 minutes) hs ome fter severl preliminry experiments. The experiments hve een onduted in Votnikos, in the field of Agriulturl University of Athens for three yers for the whet ultivtion nd for two yers for the mize, rod ens nd the sunflower ultivtion. Plnt hrteristis suh s germintion, tillering (only in whet), α-mylse tivity (only in whet), fresh nd dry weight, lef re, hlorophyll ontent, trnspirtion rte, photosyntheti rte, stomtl ondutne nd yields were mesured. In ll the experiments, the results showed sttistilly signifint higher germintion in omprison to the ontrol. In gronomil nd physiology mesurements the higher vlues were lso found in mgneti field tretments. In soft nd durum whet, the highest yields were found in mgneti field tretments. Furthermore, it hs een reorded sttistilly signifint inreses in α-mylse tivity in the fourth dy fter sowing. In the experiments of ommon nd sweet orn hyrids, the highest vlues were found in the mgneti field tretments of 3 nd 45 minutes. In rod ens, the highest vlues were found in the tretments of 15 minutes of exposure. Although dry weight ws higher in mgneti field tretments, yields in seed, were not sttistilly signifint mong ll four tretments. In sunflower ultivtion, the highest vlues were found in the 15 minutes tretment, while 45 minutes of exposure hd negtive effet in mny mesurements. 11

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Εισαγωγή Η μελέτη της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά είναι ένα σχετικά νέο πεδίο έρευνας για την γεωπονική επιστήμη. Τις τελευταίες δεκαετίες, πραγματοποιήθηκαν πολλές έρευνες που αναφέρουν πως το μαγνητικό πεδίο επιδρά θετικά στις λειτουργίες των φυτών, των ζώων, αλλά και στον άνθρωπο, με αποτέλεσμα οι έρευνες να πολλαπλασιαστούν. Η ύπαρξη του μαγνητικού πεδίου της γης είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από την αρχαιότητα, μέσα από την ανακάλυψη της ιδιότητας του ορυκτού μαγνητίτη να προσανατολίζεται κατά τη διεύθυνση Βορρά Νότου όταν αιωρείται ελεύθερο πάνω από τη γη. Όμως παρά το γεγονός πως πάντα αποτελούσε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος, μέχρι πρόσφατα η μελέτη της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στη γεωπονική επιστήμη ήταν απούσα. Κάθε περιοχή χαρακτηρίζεται από ένα πλήθος αβιοτικών παραγόντων (νερό, αέρας, έδαφος, θερμοκρασία) συμπεριλαμβανομένου και του μαγνητικού πεδίου. Ωστόσο για πολλά χρόνια, το μαγνητικό πεδίο της γης αποτελούσε μια σταθερή παράμετρο του περιβάλλοντος που δεν λαμβανόταν υπόψη στις διάφορες μελέτες στα φυτά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ευαισθησία των φυτών στην επίδραση των φυσικών παραγόντων έχει δημιουργηθεί μέσα από την διαδικασία της εξέλιξης, αφού οι παράγοντες αυτοί είναι στοιχεία του φυσικού τους περιβάλλοντος (Aldjdjiyn, 212). Ο πατέρας του βιο-ηλεκτρομαγνητισμού είναι ο Ιπποκράτης, ο οποίος πρώτος προσπάθησε να θεραπεύσει τον καρκίνο του στήθους με έκθεση των ασθενών στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου (θεραπεία με τις ακτίνες του ήλιου). Περίπου 2 χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, ο Luigi Glvni προσπάθησε να γιατρέψει όγκους ανευρίσματα και αιμορραγίες με την εφαρμογή ηλεκτρισμού στους ιστούς. Το 184, οι Remier και Prvz παρουσίασαν μια μέθοδο που κατέστρεφε τα καρκινικά κύτταρα της μήτρας με την χρήση του ηλεκτρισμού, κάτι που σύντομα έγινε κοινή πρακτική (Stvroulkis, 23). Πηγή έμπνευσης για την μελέτη της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά από τους ερευνητές αποτέλεσαν οι διακυμάνσεις του φυσικού μαγνητικού πεδίου της γης 12

13 (Aksyonov et l., 21; Es kov nd Rodionov, 21), καθώς και οι ανθρώπινες κατασκευές που παράγουν διαφορετικών μορφών μαγνητικά πεδία (Soj et l., 23). Στις έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι τύποι φυτικών υλικών (σπόροι, σπορόφυτα, νεαρά φυτά και μοσχεύματα), οι οποίοι έχουν μεταχειριστεί με μαγνητικά πεδία διαφόρων τύπων. (Flórez et l., 27; Hjnorouzi et l., 211). Πιο συγκεκριμένα, για την μελέτη της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι τύποι μαγνητικού πεδίου (στατικό, ηλεκτρομαγνητικό, παλμικο ηλεκτρομαγνητικό), σε διαφορετικές εντάσεις και διάρκεια έκθεσης. Η επίδραση του μαγνητικού πεδίου στα φυτά εξαρτάται από το μέγεθος και τον χαρακτήρα του (στατικό ή εναλλασόμενο). Μέχρι στιγμής έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι τύποι μαγνητικού πεδίου- στατικό(), εναλλασόμενο (Aguilr et l., 29), παλμικό (Billis et l., 213). Όσον αφορά το χρόνο έκθεσης, ποικίλει από 15 δευτερόλεπτα (Muszinski et l., 29) μέχρι 24 ώρες (Mrtinez et l., 29). Τα αποτελέσματα έχουν δείξει τόσο θετικές (Eitken & Turn, 24), όσο και αρνητικές επιδράσεις (Brulfert et l., 1985). Όσον αφορά το φυτικό υλικό, έχουν πραγματοποιηθεί πολλά πειράματα με σπόρους δημητριακών (Torres et l., 28; Vshisth & Ngrjn, 28; Vshisth & Ngrjn, 21), ψυχανθή (Podlesny et l., 24; Podlesny et l., 25; e Souz et l.; 26, d im o et l., 29; Mrt nez et l., 29 ), και πολυετή φυτά ( elik et l., 28;, Drdeniz et l., 26; Dhwi & Al-Khyri, 29). Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα φυτά έδειξαν θετική επίδραση του μαγνητικού πεδίου στην αύξηση της βλαστικής ικανότητας (Aldjdjiyn, 23), την ενίσχυση της ανάπτυξης στα πρώτα στάδια (Ckmk et l., 21) και τελικά στην αύξηση των τελικών αποδόσεων (P irke et l., 1996). Αυτή η ενίσχυση των φυτών είναι απόλυτα επιθυμητή στη σύγχρονη γεωργία, καθώς και στη βιολογική γεωργία, αφού μπορεί να επιτευχθεί μέσα από τη χρήση μιας φιλικής προς το περιβάλλον μεθόδου, η οποία είναι επίσης χαμηλού κόστους. Το μαγνητικό πεδίο έχει βρεθεί πως βελτιώνει την ανάπτυξη των φυτών, όπως οι τομάτες ( e Souz et l., 26), την βλαστική ικανότητα και τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης στον ηλίανθο (Vs ist & Ngrjn, 21), καθώς και την αύξηση του ριζικού συστήματος σε νεαρά σπορόφυτα αραβοσίτου (Murji et l., 1998). Η έκθεση σπόρων αραβοσίτου σε μαγνητικό πεδίο έντασης 15 mt τόνωσε την ανάπτυξη των 13

14 ριζών στα πρώτα στάδια και οδήγησε σε αυξημένα ποσοστά βλαστικότητας, νωπό βάρος και μήκος βλαστού στα φυτά (Aldjdjiyn, 22). Τα παλμικά ηλεκτρομαγνητικά πεδία (Pulsed Eletromgneti Fileds) έχουν χρησιμοποιηθεί επιτυχώς για την θεραπεία πληγών σε ποντίκια (At nsiou et l., 27). Η βελτίωση της φυτρωτικής ικανότητας των σπόρων, καθώς και η θετική επίδραση κατά τη διάρκεια των πρώτων σταδίων ανάπτυξης των φυτών, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά στάδια του βιολογικού κύκλου των φυτών, έχουν επιβεβαιωθεί από αρκετούς ερευνητές. Μάλιστα είναι γνωστό πως μια καλή εγκατάσταση της φυτείας στο χωράφι είναι ζωτικής σημασίας για τις τελικές αποδόσεις, ειδικά όταν οι εδαφοκλιματικές συνθήκες (θερμοκρασία, υγρασία, αλατότητα) δεν είναι οι ιδανικές (As rf nd Foold, 25). Αξίζει να σημειωθεί πως πολλοί ερευνητές έχουν επικεντρώσει τις προσπάθειες τους στη χρήση του μαγνητικού πεδίου προσπαρτικά, καθώς πρόκειται για μια φιλική προς το περιβάλλον τεχνική, η οποία είναι οικονομική και εφαρμόζεται με σχετικη ευκολία (Vs ist nd Ngrjn, 21). Η θετική επίδραση του μαγνητικού πεδίου σε σπόρους φυτών έχει επιβεβαιωθεί από πλήθος μελετητών (Gllnd & Pzur, 25). Η μεταχείριση των σπόρων με μαγνητικό πεδίο επιταχύνει την ανάπτυξη των φυτών (Florez et l. 27; Goud nd Amer, 29), βελτιώνει τα ποσοστά φυτρωτικότητας και την ανάπτυξη στα πρώτα στάδια (Cr onell et l., 28; Mrt nez et l., 29; Odhimo et l., 29), ενεργοποιεί το σχηματισμό των πρωτεινών και την δραστικότητα των ενζύμων (Atk et l., 27; Ruiu et l., 27; elik et l., 29). Η χρήση προσπαρτικών τεχνικών για την βελτίωση της βλαστικής ικανότητας αποτελεί πλέον μια κοινή πρακτική τόσο των βιομηχανιών παραγωγής σπόρων, όσο και των ίδων των παραγωγών. Κατ επέκταση η προσπαρτική εφαρμογή μαγνητικού πεδίου αποτελεί μια προσιτή γεωργική πρακτική. Ο σκοπός της προμεταχείρισης των σπόρων είναι είτε να ενισχύσει το δυναμικό της βλαστικότητας, είτε να βοηθήσει στη μηχανική σπορά. Οι σημαντικότεροι τύποι προμεταχείρισης σπόρων είναι: α) η επικάλυψη των σπόρων, β) η βελτίωση της βλαστικής ικανότητας, γ) ο εμβολιασμός με μη παθογόνους μικροοργανισμούς όπως τα αζωτοδεσμευτικά βακτήρια και δ) η επένδυση των σπόρων ώστε να διευκολυνθεί η μηχανική σπορά (Hrtmnn, 211). 14

15 Εικόνα 1. Ενιαίο μοντέλο της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά (Phirke et l., 1996). Η εφαρμογή του μαγνητικού πεδίου στην γεωργική πρακτική θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια του αγρότη, ενώ η χρησιμότητα αυτή πολλαπλασιάζεται σε περιπτώσεις με θεμελιώδεις δυσκολίες, όπως και στη βιολογική γεωργία. Η έκθεση των σπόρων σε μαγνητικό πεδίο είναι μια ασφαλής και οικονομική προφυτρωτική μεταχείριση που βελτιώνει τη φυτρωτικότητα και την ανάπτυξη των φυτών (Vsist nd Ngrjn, 21). Η ενίσχυση που προσφέρει στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, καθώς και στη ριζοβολία είναι καθοριστικής σημασίας για την βιολογική γεωργία που δεν επιτρέπεται η χρήση ζιζανιοκτόνων, ορμονών και συνθετικών λιπασμάτων. Η μέθοδος αυτή θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τη χρήση των χημικών φυτοπροστατευτικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στη συμβατική γεωργία, αφού είναι συμβατή με τις αρχές της βιολογικής γεωργίας. 15

16 Οικολογική Προσέγγιση Η διερεύνηση της επίδρασης του μαγνητικού πεδίου στα φυτά όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, δεν στηρίχθηκε μόνο από τα θετικά αποτελέσματα που ενθάρρυναν τους ερευνητές, αλλά και από την γενικότερη επιστημονική τάση για εύρεση νέων μεθόδων περισσότερο φιλικών προς το περιβάλλον. Ο ταχύτατα αυξανόμενος πληθυσμός της γης έχει προκαλέσει ορισμένες αρνητικές αλλαγές στο περιβάλλον τους τελευταίους αιώνες. Ο αυξανόμενος πληθυσμός της γης είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης στα τρόφιμα αλλά και την ενέργεια. Και οι δύο αυτές παγκόσμιες τάσεις προκάλεσαν σοβαρή εξάντληση των φυσικών πόρων. Έτσι οι προσπάθειες να αυξηθεί η παραγωγή τροφίμων και ενέργειας ώστε να ικανοποιηθούν οι αυξανόμενες ανάγκες, οδήγησαν στην εντατική καλλιέργεια μέσα από τη χρήση χημικών ουσιών, οι οποίες με τη σειρά τους προκάλεσαν τη μόλυνση τους εδάφους, του νερού και του αέρα. Όμως στα πλαίσια της διατροφικής ασφάλειας (τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα), είναι απαραίτητο να περιοριστεί η χρήση των χημικών ουσιών σε λελογισμένα όρια. Οι χημικές ενώσεις χρησιμοποιούνται σε ευρεία κλίμακα για να βελτιώσουν τη γονιμότητα του εδάφους και για να προστατεύσουν τα φυτά από τους διάφορους εχθρούς κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και της αποθήκευσης. Η συσσώρευση όμως αυτών των χημικών ουσιών μέσα στη διατροφική αλυσίδα μπορεί να απειλήσει την υγεία των καταναλωτών. Για το λόγο αυτό όλο και περισσότεροι ερευνητές μελετούν την πιθανότητα αντικατάστασης των χημικών με φυσικούς παράγοντες που μπορούν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη των φυτών, στα πλαίσια της μείωσης της χρήσης χημικών στη σύγχρονη γεωργία. Ορισμένοι από τους πιο υποσχόμενους φυσικούς παράγοντες είναι η χρήση ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, ιδιαίτερα στο φάσμα της ορατής ακτινοβολίας, το μαγνητικό πεδίο, οι υπέρηχοι και η ιονίζουσα ακτινοβολία. Η βασική φιλοσοφία όσον αφορά τον τρόπο δράσης του μαγνητικού πεδίου είναι το γεγονός πως όλες οι διαδικασίες των ζωντανών οργανισμών εξαρτώνται ισχυρά από την μεταφορά ενέργειας μεταξύ των κυττάρων και του περιβάλλοντος. Ο πυρήνας των μεθόδων αυτών είναι η προσφορά ενέργειας μέσω της εξωτερικής επέμβασης. 16

17 Επίδραση μαγνητικών πεδίων στη φυσιολογία των κυττάρων Ο Adey, ένας από τους κορυφαίους ερευνητές στον τομέα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, ήταν ο πρώτος που κατέγραψε στις μελέτες του πως η ύπαρξη χαμηλής έντασης μαγνητικού πεδίου αποτελεί χαρακτηριστικό των κυττάρων και των ιστών. Επεσήμανε μάλιστα ότι τα μαγνητικά πεδία μπορεί να είναι μια ιδιαίτερη γλώσσα μιας εσωτερικής επικοινωνίας με την οποία τα κύτταρα μπορούν να «ψιθυρίζουν» μεταξύ τους σε δραστηριότητες όπως ο μεταβολισμός και η ρύθμιση της ανάπτυξης (Adey, 23). H αλληλεπίδραση του εναλλασσόμενου μαγνητικού πεδίου (PEMF) με τους βιολογικούς ιστούς μπορεί να συμβεί έξω από την μεμβράνη του πλάσματος, αλλά θα μπορούσε να περιλαμβάνει αλληλεπιδράσεις και με τις διαμεμβρανικές πρωτεΐνες (MLeod et l, 1995, tter et l, 1998). Έχει αναφερθεί πως το μαγνητικό πεδίο μπορεί να προκαλέσει τη δημιουργία κάλλου (Inoue et l., 22; Midur et l., 25), καθώς και να επουλώσει τις κατεστραμένες δομές (S rrrd, 199; Grlnd et l., 1991; Gossling et l., 1992; Sott nd King, 1994). Έχει βρεθεί πως ένα σύνολο από χρωστικές ουσίες και πρωτεΐνες απορροφά την ακτινοβολία και μετατρέπει την ενέργεια και την πληροφορία σε χημική ενέργεια. Τα στοιχεία αυτά ταλαντώνονται, αφού διεγερθούν, και οι διεγέρσεις διατηρούνται συγχρονισμένες με συγκεκριμένες δονήσεις της πρωτεΐνης. Με αυτές τις διακυμάνσεις, δημιουργούνται τα λεγόμενα «υπερμόρια» (supermoleule), (Lee et l., 27). Οι Lund (1926), Beker (1961), Burr (1972) και άλλοι ερευνητές έχουν αποκαλύψει πως οι αλλαγές στην τάση του μαγνητικού πεδίου σε κυτταρικό επίπεδο, συχνά συσχετίζονται με μορφογενετικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και της διαμόρφωσης των φυτών και των ζώων (Levin, 23, MCig et l., 25). Η συντριπτική πλειοψηφία των βιολογικών ουσιών είναι πρωτεΐνες που περιέχουν μεταλλικά ιόντα, όπως η αιμοσφαιρίνη, το κυτόχρωμα ή η φερριτίνη, τα οποία μπορεί να είναι παραμαγνητικά (Piruzyn et l, 198). Επιπλέον, το μαγνητικό πεδίο έχει βρεθεί πως μπορεί να επηρεάσει μια μεγάλη ποικιλία ενζύμων στους βιολογικούς οργανισμούς. Η C οξειδάση του κυτοχρώματος (Piruzyn, 198) έχει βρεθεί πως επηρεάζει από την επίδραση του μαγνητικού πεδίου. Η εφαρμογή εναλλασσόμενου μαγνητικού πεδίου στο δίπτερο Sir oprop il προκάλεσε την αύξηση της δραστικότητας του mrna μετά από 15 και 45 λεπτά έκθεσης (Goodmn et l., 1983). 17

18 1.2 Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Η ηλεκτρομαγνητική ενέργεια (ή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία) αποτελείται από κύματα ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου, τα οποία διαδίδονται (ακτινοβολούνται) στον ελεύθερο χώρο. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα εμφανίζονται με πολλές διαφορετικές μορφές όπως, τα ραδιοκύματα, τα μικροκύματα και το ορατό φως. Όλα τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα διαδίδονται με την ταχύτητα του φωτός. (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, 28). Με βάση το πείραμα του ersted κάθε ευθύγραμμος μεταλλικός αγωγός (καλώδιο) που διαρρέεται από ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργεί γύρω του ένα μαγνητικό πεδίο. Η διεύθυνση αυτού του πεδίου σε κάθε σημείο, όπως εκείνο γύρω από το ραβδόμορφο μαγνήτη, μπορεί να χαρτογραφηθεί με τη χρήση μιας πυξίδας ή με ρινίσματα σιδήρου (Παπαδόπουλος, 28). Τα κύρια χαρακτηριστικά των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων είναι: 1. το μήκος κύματος, δηλαδή η απόσταση που καλύπτεται από ένα κύκλο του κύματος. 2. η συχνότητα, δηλαδή ο αριθμός των κύκλων του κύματος που διέρχονται από ένα συγκεκριμένο σημείο κατά τη διάρκεια ενός δευτερολέπτου. Μία πλήρης μεταβολή της έντασης του πεδίου ως συνάρτησης του χρόνου, ορίζει ένα κύκλο του κύματος. Ο αριθμός των κύκλων σε ένα δευτερόλεπτο ορίζει τη συχνότητα. Η συχνότητα ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος εκφράζεται συνήθως σε μονάδες Hertz (Hz). Ένα Ηz ισούται με ένα κύκλο ανά δευτερόλεπτο. Εικόνα 2. Ηλεκτρομαγνητικό Φάσμα (ΕΕΤΤ, 28) Η απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών κορυφών ενός κύματος που οδεύει στο χώρο με ορισμένη συχνότητα, ονομάζεται μήκος κύματος. Για κάθε ηλεκτρομαγνητικό κύμα, 18

19 το γινόμενο του μήκους κύματος και της συχνότητας είναι σταθερό και ισούται με την ταχύτητα του φωτός στο μέσο που διαδίδεται το κύμα. Τα κύματα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας υπακούουν στο νόμο της μεταβολής της ισχύος αντιστρόφως ανάλογα προς το τετράγωνο της απόστασης. Δηλαδή, η πυκνότητα ισχύος που προσπίπτει σε μία επιφάνεια και μετριέται σε wtt/m 2, σε απόσταση 1 μέτρων από την πηγή ακτινοβολίας, είναι μικρότερη κατά 1. φορές σε σχέση με την πυκνότητα ισχύος που δημιουργείται σε απόσταση 1 μέτρου από την πηγή. Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία διαθέτουν ηλεκτρικές και μαγνητικές συνιστώσες και εκφράζονται συνήθως ως συνάρτηση και των δύο συνιστωσών. Η μονάδα volts ανά μέτρο (V/m) χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου και η μονάδα Amperes ανά μέτρο (A/m) χρησιμοποιείται για την ένταση του μαγνητικού πεδίου. Ένας άλλος συνήθης τρόπος για το χαρακτηρισμό ενός πεδίου είναι μέσω της πυκνότητας ισχύος. Η πυκνότητα ισχύος ορίζεται ως η ισχύς του κύματος που προσπίπτει ανά μονάδα επιφανείας και εκφράζεται σε μονάδες Wtts ανά τετραγωνικό μέτρο (W/m 2 ). Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία είναι η ακτινοβολία που οφείλεται σε κύματα ηλεκτρικής και μαγνητικής ενέργειας που διαδίδονται μέσω του κενού ή ενός υλικού μέσου. Παραδείγματα είναι οι ακτίνες γ, οι ακτίνες X, η υπεριώδης ακτινοβολία, η υπέρυθρη ακτινοβολία και η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων. Η μονάδα "Volt ανά μέτρο" (V/m) χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου και η μονάδα "Ampere ανά μέτρο" (A/m) χρησιμοποιείται για να εκφράσει την ένταση του μαγνητικού πεδίου. Ηλεκτρομαγνητικό Πεδίο/Κύμα (ΗΜΠ) Η περιοχή εντός της οποίας η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μιας πηγής επηρεάζει κάποια οντότητα είτε βρίσκεται σε επαφή μαζί της είτε όχι. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα εκπέμπονται από πολλές φυσικές αλλά και τεχνητές πηγές και έχουν μεγάλη σημασία για τη ζωή μας. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα χρησιμοποιούνται για την εκπομπή και τη λήψη σημάτων από τα κινητά τηλέφωνα και τους σταθμούς βάσης τους. 19

20 Άλλος συνήθης τρόπος για το χαρακτηρισμό ενός πεδίου ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας είναι μέσω της πυκνότητας ισχύος. Η πυκνότητα ισχύος ορίζεται ως η ισχύς του κύματος που προσπίπτει στη μονάδα επιφάνειας. Η πυκνότητα ισχύος μπορεί να εκφραστεί σε μονάδες Wtt ανά τετραγωνικό μέτρο (W/m2), milliwtts (1 χιλιοστό του Wtt) ανά τετραγωνικό εκατοστό (mw/m2) ή mirowtts (1 εκατομμυριοστό του Wtt) ανά τετραγωνικό εκατοστό (μw/m2). Άλλη μονάδα που έχει επικρατήσει και εκφράζει την μαγνητική επαγωγή είναι το Τesl (T). Μαγνητικό πεδίο με πυκνότητα μαγνητικής ροής 1Τ ασκεί δύναμη 1Νewton σε ένα ηλεκτρικά φορτισμένο σώμα 1 Coulom όταν αυτό κινείται εντός του μαγνητικού πεδίου με ταχύτητα 1m/se. Ηλεκτρομαγνητικό Φάσμα Το εύρος όλων των συχνοτήτων όπου υπάρχει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Το κατώτερο τμήμα του φάσματος σχετίζεται με τη μη-ιοντίζουσα ακτινοβολία και περιλαμβάνει τις συχνότητες λειτουργίας του συστήματος παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, τις ραδιοσυχνότητες, την υπέρυθρη περιοχή, το ορατό φως και την υπεριώδη περιοχή. Το ανώτερο τμήμα του φάσματος σχετίζεται με τη μη ιοντίζουσα ακτινοβολία και περιλαμβάνει τις ακτίνες X και γ. Ρυθμός Ειδικής Απορρόφησης (SAR-Speifi Asorption Rte) Η ποσότητα που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της ενέργειας ραδιοκυμάτων που απορροφάται από έναν βιολογικό ιστό ονομάζεται Ρυθμός Ειδικής Απορρόφησης (Speifi Asorption Rte - SAR) και εκφράζεται συνήθως σε Wtts ανά χιλιόγραμμο (W/kg) ή milliwtts ανά γραμμάριο (mw/g), (ΕΕΤΤ, 28). Επίδραση των ακτινοβολιών στους οργανισμούς Ηλεκτρικά ρεύματα υπάρχουν και στο ανθρώπινο σώμα και είναι απαραίτητα για τις φυσιολογικές σωματικές λειτουργίες. Όλες οι δομές του νευρικού συστήματος 2

21 λειτουργούν μεταδίδοντας παλμικά ηλεκτρικά σήματα. Οι περισσότερες βιοχημικές αντιδράσεις, από αυτές που σχετίζονται με την πέψη μέχρι εκείνες που σχετίζονται με την εγκεφαλική λειτουργιά, περιλαμβάνουν ηλεκτρικές διεργασίες. (ΕΕΤΤ,28) Τα βιολογικά αποτελέσματα της έκθεσης του ανθρώπινου σώματος και των κυττάρων του σε εξωτερικά πεδία ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας εξαρτώνται κυρίως από τη συχνότητα και την ένταση τους. Ανεξάρτητα αν η πηγή της ακτινοβολίας είναι φυσική ή τεχνητή και ανεξαρτήτως του μεγέθους της δόσης της ακτινοβολίας, αναμένονται να υπάρχουν κάποιες βιολογικές επιδράσεις από την ακτινοβολία Παραμαγνητικά - Διαμαγνητικά Υλικά Η αντίδραση των υλικών, όταν τοποθετηθούν σε μαγνητικό πεδίο, τα διακρίνει σε παραμαγνητικά και διαμαγνητικά. Η επιδεκτικότητα που εμφανίζουν στην απόκτηση μαγνήτισης αποτελεί μια πιθανή εξήγηση για τον τρόπο που το μαγνητικό πεδίο επιδρά στις λειτουργίες των φυτών. Σύμφωνα με τις Aldjdjiyn και Ylien (23), ορισμένα οργανίδια των φυτικών κυττάρων, όπως αυτά που βρίσκονται στους χλωροπλάστες, έχουν παραμαγνητικές ιδιότητες. Συνεπώς υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ του εξωτερικού μαγνητικού πεδίου και της κίνησης των ασύζευκτων ηλεκτρονίων των εξωτερικών τροχιακών σε οργανίδια όπως τα μιτοχόνδρια και η ενέργεια απορροφάται. Αυτή η ενέργεια αργότερα μετατρέπεται σε χημική και επιταχύνει τις βιολογικές διαδικασίες του σπόρου. Μια ανάλογη προσέγγιση πραγματοποίησαν οι Penuels et l το 24 μελετώντας την ανταπόκριση των ριζών σε σπόρους από τρία διαφορετικά φυτά (φακή, σόγια και σιτάρι) τα οποία διαφέρουν στη συγκέντρωση παραμαγνητικών (Fe, Co) και διαμαγνητικών (αμυλοπλάστες) υλικών. Μαγνητικό πεδίο εντάσεως 176 G μείωσε την ανάπτυξη της ρίζας στη φακή, τη σόγια και το σιτάρι κατά 37, 31 και 15% αντίστοιχα. Ένα πιο αδύναμο ΜΠ εντάσεως 21 G μείωσε την ανάπτυξη των ριζών στη φακή και τη σόγια μόνο κατά 13 και 21% αντίστοιχα ενώ δεν είχε σημαντική επίδραση στο σιτάρι. Συμπερασματικά, η μελέτη καταλήγει πως η παρεμπόδιση στην ανάπτυξη των ριζών αυξάνεται όσο λιγότερο διαμαγνητικά είναι τα υλικά. Μαγνητικές ιδιότητες της ύλης Έχει βρεθεί πως εάν εξετάσουμε χωριστά τα ηλεκτρόνια και τους πυρήνες που αποτελούν τα άτομα ενός μαγνήτη, θα βρούμε ότι ακόμη και αυτά τα στοιχειώδη σωματίδια είναι μαγνητικά δίπολα. Η εικόνα Χ παραλληλίζει τον ηλεκτρικό και 21

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ (Υ0118) 3. Η ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ. 3.1 Εισαγωγή - Η φύση του μαγνητισμού

ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ (Υ0118) 3. Η ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ. 3.1 Εισαγωγή - Η φύση του μαγνητισμού 3. Η ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ 3.1 Εισαγωγή - Η φύση του μαγνητισμού Το 18 ο αιώνα ο Γάλλος φυσικός Charles Coulomb (1736-1806), περιέγραψε την αλληλεπίδραση των μαγνητών υπό μορφή δυνάμεων που δρουν σε σημεία,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσομοίωση

Λίγα λόγια για την προσομοίωση Λίγα λόγια για την προσομοίωση Η συγκεκριμένη προσομοίωση με εικονικό εργαστήριο είναι μια ενδιαφέρουσα και αρκετά ελκυστική προσομοίωση για τους μαθητές. Γίνεται αναπαράσταση της κίνησης των φορτίων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6 ΜΕΓΕΘΗ- ΜΟΝΑΔΕΣ ΓΗΙΝΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΟΠΗΣΗ. Βαρυτικές και Μαγνητικές Μέθοδοι Γεωφυσικής Διασκόπησης

ΜΑΘΗΜΑ 6 ΜΕΓΕΘΗ- ΜΟΝΑΔΕΣ ΓΗΙΝΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΟΠΗΣΗ. Βαρυτικές και Μαγνητικές Μέθοδοι Γεωφυσικής Διασκόπησης ΜΑΘΗΜΑ 6 Βαρυτικές και Μαγνητικές Μέθοδοι Γεωφυσικής Διασκόπησης ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΝΟΜΟΣ COULOMB-ΜΕΓΕΘΗ ΜΕΓΕΘΗ- ΜΟΝΑΔΕΣ ΓΗΙΝΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΓΗΙΝΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΛΟΓΩ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Μπορείτε να αξιοποιήσετε το παραπάνω σχήμα που αναφέρεται στο φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ Ι: H ΣΕΛΗΝΗ 1. Η Σελήνη μας είναι ο πέμπτος σε μέγεθος δορυφόρος του Ηλιακού μας συστήματος (εικόνα 1) μετά από τον Γανυμήδη (Δίας), τον Τιτάνα (Κρόνος), την Καλλιστώ (Δίας) και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Ηλεκτρισμένα σώματα. πως διαπιστώνουμε ότι ένα σώμα είναι ηλεκτρισμένο ; Ηλεκτρικό φορτίο ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Ηλεκτρική δύναμη και φορτίο Ηλεκτρισμένα σώματα 1.1 Ποια είναι ; Σώματα (πλαστικό, γυαλί, ήλεκτρο) που έχουν την ιδιότητα να ασκούν δύναμη σε ελαφρά

Διαβάστε περισσότερα

3 η Εργαστηριακή Άσκηση

3 η Εργαστηριακή Άσκηση 3 η Εργαστηριακή Άσκηση Βρόχος υστέρησης σιδηρομαγνητικών υλικών Τα περισσότερα δείγματα του σιδήρου ή οποιουδήποτε σιδηρομαγνητικού υλικού που δεν έχουν βρεθεί ποτέ μέσα σε μαγνητικά πεδία δεν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΡΟΠΗ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΡΟΠΗ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΡΟΠΗ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΠΡΟΛΟΓΟΣ Όταν ένα φορτισμένο σωμάτιο με spin L, βρεθεί μέσα σε ομογενές

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Φώτης Νταής Καθηγητής Πανεπιστηµίου Κρήτης, Τµήµα Χηµείας Φασµατοσκοπία NMR Ο Πυρηνικός µαγνητικός Συντονισµός (NMR) είναι ένα φαινόµενο που συµβαίνει όταν πυρήνες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Φασματοσκοπία υπερύθρου Φασματοσκοπία ορατού-υπεριώδους Φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού Φασματοσκοπία μάζας 13.1 Οι αρχές της μοριακής φασματοσκοπίας: Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3.3 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ Οι μαγνητικοί πόλοι υπάρχουν πάντοτε σε ζευγάρια. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΜΟΝΟΠΟΛΑ. Οι ομώνυμοι πόλοι απωθούνται, ενώ οι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11. Εισαγωγή... 13. Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 11. Εισαγωγή... 13. Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Κεφάλαιο 1. Η Σεισμική Μέθοδος... 15 1.1 Γενικά...15 1.2 Ελαστικές σταθερές...16 1.3 Σεισμικά κύματα...19 1.3.1 Ταχύτητες των σεισμικών κυμάτων...22 1.3.2 Ακτινικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η ηλεκτρική μηχανή είναι μια διάταξη μετατροπής μηχανικής ενέργειας σε ηλεκτρική και αντίστροφα. απώλειες Μηχανική ενέργεια Γεννήτρια Κινητήρας Ηλεκτρική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 14 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ 4ωρο Τ.Σ. Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 13 Ιουνίου 14 8:

Διαβάστε περισσότερα

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους:

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους: Οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες είναι ενεργειακά πεδία που δημιουργούνται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια. Υπάρχουν φυσικές ακτινοβολίες (η ηλιακή και άλλες κοσμικές ακτινοβολίες, το μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση

ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819.

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819. Πεδία δυνάμεων Πεδίο βαρύτητας, ηλεκτρικό πεδίο, μαγνητικό πεδίο: χώροι που ασκούνται δυνάμεις σε κατάλληλους φορείς. Κατάλληλος φορέας για το πεδίο βαρύτητας: μάζα Για το ηλεκτρικό πεδίο: ηλεκτρικό φορτίο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Στις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Νίκος Ν. Αρπατζάνης Πεδίο Πολλές φορές είναι χρήσιμα κάποια φυσικά μεγέθη που έχουν διαφορετική τιμή, σε διαφορετικά σημεία του χώρου (π.χ. μετεωρολογικά δεδομένα,όπως θερμοκρασία, πίεση,

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΟΜΟΓΕΝΗ ΠΕΔΙΑ

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΟΜΟΓΕΝΗ ΠΕΔΙΑ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 467 ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΩΜΑΤΩΝ ΣΕ ΟΜΟΓΕΝΗ ΠΕΔΙΑ Βαρυπάτη Αθηνά Φυσικός- Επιμορφώτρια Τ.Π.Ε. avarypat@de.sch.gr Μαστραλέξης Δημήτρης Φυσικός-Επιμορφωτής Τ.Π.Ε. dmastral@de.sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Δυναμική ενέργεια δυο φορτίων Δυναμική ενέργεια τριών ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 31 Τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά πεδία παράγουν µαγνητικά πεδία. Ο Νόµος του Ampère-Ρεύµα µετατόπισης Νόµος του Gauss s στο µαγνητισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9 ΜΑΪΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του ΑΡΧΗ ης ΣΕΛΙΔΑΣ Προτεινόμενο Τελικό Διαγώνισμα Στη Φυσική Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυσης Γ Λυκείου Διάρκεια: 3ώρες ΘΕΜΑ A Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα

Άσκηση 9. Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Άσκηση 9 Μη καταστροφικοί έλεγχοι υλικών Δινορεύματα Στοιχεία Θεωρίας Η αναγκαιότητα του να ελέγχονται οι κατασκευές (ή έστω ορισμένα σημαντικά τμήματα ή στοιχεία τους) ακόμα και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Γαλβανομέτρο στρεπτού πλαισίου

Γαλβανομέτρο στρεπτού πλαισίου Γαλβανομέτρο στρεπτού πλαισίου Σχήμα 1. Πάνω στο πλαίσιο ασκείται ροπή δυνάμεων: M=Fxl 2 =Fxl 1 xl 2 Η αρχή λειτουργίας των οργάνων στρεπτού πλαισίου είναι αυτή του Σχήματος 1, με τη διαφορά ότι το πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της γης

Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της γης Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Μέτρηση οριζόντιας συνιστώσας του μαγνητικού πεδίου της Α. Το Μαγνητικό πεδίο σαν διάνυσμα Σο μαγνητικό πεδίο περιγράφεται με το μέγεθος που αποκαλούμε ένταση μαγνητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

Ανθοκομία (Εργαστήριο)

Ανθοκομία (Εργαστήριο) Ανθοκομία (Εργαστήριο) Α. Λιόπα-Τσακαλίδη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4 Πολλαπλασιασμός ανθοκομικών φυτών 2 Στα θερμοκήπια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ

Μαγνητικό Πεδίο. Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Μαγνητικό Πεδίο Ζαχαριάδου Αικατερίνη Γενικό Τμήμα Φυσικής, Χημείας & Τεχνολογίας Υλικών Τομέας Φυσικής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Προτεινόμενη βιβλιογραφία: SERWAY, Physics for scientists and engineers YOUNG H.D., University

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 007 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ZHTHMA Στις ερωτήσεις έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù

ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù ημήτρης Μαμούρας Γ' γυµνασίου ðìïðïéèíûîè õåöòýá ùíûîá ðáòáäåýçíáôá òöôüóåé õåöòýá Íìùôå áóëüóåé ðáîôüóåé åòöôüóåöî óøïìéëïà âéâìýïù www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας είναι γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα