Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ*"

Transcript

1 «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 47, Τεύχος 3ο-4ο, Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 47, No 3-4, University of Piraeus Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ* Του Στέλιου Πανταζίδη Δ/ση Οικονομικών Μελετών Τράπεζα της Ελλάδος Abstract The purpose of this paper is to present a model of imports and exports of travel services for Greece. The analysis is based on receipts and expenditures of the "travel" item as recorded in the balance of payments of Greece. The first section of the paper reviews the main developments of the Greek travel account in the period in relation to the other basic items of the Greek balance of payments. In the second section a model of travel account is developed. Three equations are estimated, one for total travel receipts, one for total travel expenditures and a third one for the receipts from the main tourists sending countries. The third section discusses the estimation results and in the last section the conclusions are presented. (JEL F14) 1. Εισαγωγή Ο τουρισμός είναι ένα σύνθετο κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο που τις τελευταίες τρεις δεκαετίες αναπτύχθηκε ραγδαία ως αποτέλεσμα της αύξησης του ελεύθερου χρόνου, της βελτίωσης της τεχνολογίας των μεταφορών που οδήγησε σε σημαντική μείωση του κόστους των μετακινήσεων και φυσικά της αύξησης του εισοδήματος των βιομηχανικά ανεπτυγμένων χωρών, που είναι και η βασικότερη πηγή αποστολής τουριστών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του * Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους Γ. Ζομπανάκη, Ν. Ζόνζηλο, Σ. Λώλο, Δ. Μόσχο και Ε. Παντελίδη, της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών της Τράπεζας Ελλάδος, για τις χρήσιμες παρατηρήσεις και συμβουλές τους. Ευχαριστώ, επίσης, τον ανώνυμο κριτή για τις υποδείξεις του. Εννοείται ότι η ευθύνη όσων διατυπώνονται βαρύνει αποκλειστικά τον υπογράφοντα ο οποίος εκφράζει προσωπικές απόψεις.

2 196 Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (WTO), ο αριθμός των τουριστών από 25 εκατομμύρια το 1950 έφθασε στα 450 εκατομμύρια το Τα αντίστοιχα συναλλαγματικά έσοδα από αυτήν την κίνηση ανήλθαν από 2 σε 261 δισεκ. δολλάρια, αναδεικνύοντας τον τουριστικό κλάδο ως ένα από τους σημαντικότερους κλάδους της διεθνούς οικονομίας 1. Η μέχρι τώρα συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών στις αφίξεις τουριστών είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Το 1960 οι αφίξεις στην Ευρώπη κάλυψαν το 72% των συνολικών αφίξεων και παρά το γεγονός ότι η συμμετοχή αυτή φθίνει έκτοτε συνεχώς, το 1994 έφθασε το 60%, ενώ το 2000 αναμένεται να περιορισθεί στο 50%, ποσοστό καθόλου ευκαταφρόνητο. Ωστόσο παρά τη φθίνουσα αυτή πορεία, που προφανώς είναι αποτέλεσμα κάποιου κορεσμού των ευρωπαϊκών περιοχών υποδοχής του μαζικού τουρισμού 2, οι σχετιζόμενες με τον τουρισμό παραγωγικές δραστηριότητες θα εξακολουθήσουν να καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας των ευρωπαϊκών χωρών που αποτελούν πόλους τουριστικής ανάπτυξης. Ο τουρισμός ως μορφή μαζικής κατανάλωσης επηρεάζει πολλούς κλάδους παραγωγής της οικονομίας. Από μακροοικονομική άποψη είναι σημαντικές οι επιπτώσεις του στην εγχώρια παραγωγή, την απασχόληση καθώς και στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του World Travel and Tourism Council για το 1993, το ακαθάριστο τουριστικό προϊόν της Ελλάδας ανήλθε στα 11.4 δισεκ. δολλάρια (0.33% του παγκόσμιου ακαθάριστου τουριστικού προϊόντος), η απασχόληση σε 419 χιλιάδες άτομα (11.7% της συνολικής απασχόλησης), η συμβολή της προστιθέμενης αξίας του κλάδου στο ΑΕΠ σε 12.4% και οι επενδύσεις σε 2.4 δισεκ. δολάρια (WTTC, 1993) 3. Είναι συνεπώς προφανής η σημασία του τουρισμού για την εγχώρια οικονομία καθώς και η θετική συμβολή του κλάδου στο ισοζύγιο πληρωμών αφού η εισροή ταξιδιωτικού συναλλάγματος (που στη δεκαετία το 1980 έφθασε στο 4% του ΑΕΠ) μαζί με τις άλλες δύο πηγές εισροής ξένου συναλλάγματος (ναυτιλιακό και μεταναστευτικό) κάλυψαν σε μεγάλο βαθμό το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Στον Πίνακα (1) παρουσιάζονται οι ταξιδιωτικές εισπράξεις και πληρωμές σε σχέση με τα βασικά μεγέθη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατά την περίοδο Η συμμετοχή της εισροής ταξιδιωτικού συναλλάγματος έφθασε στην περίοδο αυτή στο 28% των αδήλων εισπράξεων εκτός των καθαρών μεταβιβάσεων από την ΕΕ και στο 17% περίπου των συνολικών εισπράξεων από εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών.

3 197 Αντιστοίχως, η συμμετοχή των πληρωμών ταξιδιωτικού συναλλάγματος κατά την ίδια περίοδο έφθασε στο 20% των αδήλων πληρωμών και στο 4% των πληρωμών για εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών. Τέλος, το πλεόνασμα ταξιδιωτικού ισοζυγίου, εκτός των μεταβιβάσεων από την ΕΕ, κάλυψε το εμπορικό έλλειμμα κατά 20%. Ωστόσο, παρά την γενικά εντυπωσιακή άνοδο του ελληνικού τουριστικού κλάδου θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα τελευταία χρόνια η συμμετοχή των ταξιδιωτικών εισπράξεων της Ελλάδας στις ταξιδιωτικές δαπάνες των χωρών του ΟΟΣΑ μειώνεται (από 2,3% το 1980 σε 1,3% το 1993) 4. Παράλληλα μειώθηκε και το μερίδιο των ελληνικών ταξιδιωτικών εισπράξεων στο σύνολο των εισπράξεων των ευρωπαϊκών χωρών της Μεσογείου (από 6,1% το 1980 σε 4,7% το 1993). Αντίθετα κατά την ίδια περίοδο αυξήθηκε το ποσοστό των αφίξεων ξένων τουριστών στα ελληνικά σύνορα στο σύνολο των αφίξεων στις μεσογειακές χώρες. Οι εξελίξεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της κατά κεφαλήν τουριστικής δαπάνης. Τέλος, η παρατηρούμενη αύξηση της συμμετοχής των ευρωπαϊκών χωρών (και κυρίως της Βρετανίας και της Γερμανίας) τόσο στις εισπράξεις όσο και τις αφίξεις ξένων τουριστών στην Ελλάδα δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αποτελούν πλέον την αποκλειστική σχεδόν αγορά εξαγωγής των ελληνικών τουριστικών υπηρεσιών 5. Η εργασία αυτή περιορίζεται στην εξέταση της σημασίας του διεθνούς τουρισμού για το ελληνικό ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Στην ενότητα που ακολουθεί παρουσιάζεται ένα υπόδειγμα για την εισροή και την εκροή ταξιδιωτικού συναλλάγματος, στη συνέχεια αναλύονται τα αποτελέσματα της εκτίμησης αυτού του υποδείγματος και στην τελευταία ενότητα παρουσιάζονται τα συμπεράσματα της εργασίας. 2. Παράγοντες επίδρασης της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών και υποδείγματα τουριστικών υπηρεσιών Τα υποδείγματα εξωτερικής ζήτησης αγαθών και υπηρεσιών βασίζονται στη θεωρία συμπεριφοράς του καταναλωτή σύμφωνα με την οποία ο καταναλωτής επιδιώκει την άριστη κατανομή του εισοδήματος του μεταξύ των διαθέσιμων προς κατανάλωση αγαθών ανάλογα με τις προτιμήσεις του και τους περιορισμούς που θέτουν το διαθέσιμο εισόδημα του και οι τιμές των αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό το πλαίσιο ανάλυσης έχει χρησιμοποιηθεί ευρύτατα για την εκτίμηση εξισώσεων ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών με εξαρτημένη μεταβλητή 8

4 198 τις ταξιδιωτικές εισπράξεις, τις αφίξεις ή και τη μέση διάρκεια παραμονής στη χώρα προορισμού και ανεξάρτητες μεταβλητές συνήθως το εισόδημα, τις τιμές και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες (Eadington και Redman, 1991) Γενικά χαρακτηριστικά των υποδειγμάτων ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών Ο αριθμός των πιθανών ερμηνευτικών μεταβλητών ενός υποδείγματος ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών είναι μεγάλος λόγω του πολυσυνθέτου χαρακτήρα του τουριστικού φαινομένου. Το γεγονός αυτό όμως, όπως επισημαίνει και ο Παρασκευόπουλος (1977), δεν σημαίνει ότι κατά την εμπειρική διερεύνηση πρέπει να συμπεριληφθούν όλες οι σχετικές μεταβλητές για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα ενός υποδείγματος. Εξάλλου η δυνατότητα επιλογής των μεταβλητών περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό και από τεχνικά προβλήματα που ανακύπτουν κατά την εκτίμηση των υποδειγμάτων και αφορούν είτε στην αξιοπιστία των διαθέσιμων στοιχείων είτε στη δυνατότητα μέτρησης αρκετών προσδιοριστικών παραγόντων της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών (Crouch, 1994a). Έτσι, οι ερμηνευτικές μεταβλητές που χρησιμοποιούνται συνήθως αφορούν (α) στο μέγεθος της αγοράς ( π ο υ μετριέται εναλλακτικά με το μέγεθος του πληθυσμού, το εισόδημα, τον μη εργάσιμο χρόνο κλπ.) και (β) στο κόστος του ταξιδιού που εκφράζεται από τις τιμές οι οποίες προσδιορίζονται από τον πληθωρισμό, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και το κόστος μεταφοράς. Πρίν την παρουσίαση του υποδείγματος είναι χρήσιμες κάποιες παρατηρήσεις για να διευκρινισθούν οι λόγοι της επιλογής του συγκεκριμένου υποδείγματος. Από τα αποτελέσματα των περισσότερων σχετικών εργασιών συνάγεται ότι το εισόδημα αποτελεί το σημαντικότερο προσδιοριστικό παράγοντα της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών (Crouch, 1994b). Οι εκτιμηθείσες εισοδηματικές ελαστικότητες υπερβαίνουν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τη μονάδα, υπονοώντας ότι ο τουρισμός είναι αγαθό πολυτελείας. Εκτός όμως από την αύξηση του εισοδήματος, που συνήθως οδηγεί σε μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών, σημαντικό ρόλο φαίνεται ότι παίζουν τόσο η κατανομή όσο και το επίπεδο του εισοδήματος σε συνδυασμό με το διαθέσιμο μη εργάσιμο χρόνο. Η αύξηση δηλαδή του εισοδήματος ενδέχεται να επιδρά θετικά στη ζήτηση τουριστικών υπηρεσιών και μέσω της ενδεχομένης συμβολής της στην αύξηση του διαθέσιμου μη εργάσιμου χρόνου (Sauran, 1978). Η επισήμανση αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες χώρες πηγές τουρισμού είναι οι βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες.

5 199 Ενώ όμως η επιλογή μιάς μεταβλητής εισοδήματος δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, ο ακριβής προσδιορισμός κάποιας μεταβλητής που εκφράζει το ακριβές κόστος των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών είναι αρκετά προβληματική. Όπως παρατηρείται συχνά στη σχετική ορθογραφία, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην επιλογή αντιπροσωπευτικών δεικτών κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών αλλά και στον τρόπο χρησιμοποίησης των επιλεγέντων δεικτών, γεγονός που αντανακλά κάποια ασάφεια ως προς το συνδυασμό των μεταβλητών που λαμβάνουν υπόψη τους οι καταναλωτές προκειμένου να επιλέξουν τη χώρα που θα επισκεφθούν. Έτσι, ανάλογα με τις διευρυνόμενες υποθέσεις περιλαμβάνονται οι σχετικές ή οι απόλυτες τιμές, οι τιμές ανταγωνιστικών ή και συμπληρωματικών προορισμών (αφού τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται συχνά το φαινόμενο οι τουρίστες να κατανέμουν το χρόνο των διακοπών τους μεταξύ δύο χωρών) ή τέλος και οι τιμές άλλων αγαθών πολυτελείας που ανταγωνίζονται ενδεχομένως τις τουριστικές δαπάνες στο σύνολο των δαπανών των καταναλωτών (Crouch, 1992, 1994b). Αν υποθέσουμε ότι η απόφαση για την πραγματοποίηση ενός ταξιδιού αναψυχής λαμβάνεται σε δύο στάδια τότε οι ταξιδιώτες στο πρώτο στάδιο αποφασίζουν αν θα περάσουν τις διακοπές τους στη χώρα τους ή στο εξωτερικό συγκρίνοντας το κόστος των δύο εναλλακτικών λύσεων. Στο δεύτερο στάδιο, αν έχουν προκρίνει τη λύση να επισκεφθούν μια άλλη χώρα, αποφασίζουν ποια ή ποιες από τις υποψήφιες χώρες προορισμού θα επισκεφθούν με κριτήριο το κόστος των διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων (Fase-Spaans, 1983 και van Els-Kramer, 1988). Από αυτήν την υπόθεση προκύπτουν δύο μεταβλητές τιμών: (α) οι τιμές στις χώρες προορισμού σε σχέση με τις τιμές της χώρας προέλευσης (πρώτο στάδιο) και (β) οι τιμές μιας συγκεκριμένης χώρας προορισμού προς τις τιμές (συνήθως το σταθμισμένο μέσο όρο των τιμών) των ανταγωνιστριών χωρών προορισμού (δεύτερο στάδιο). Ο Crouch (1992) καταγράφει όλους τους τύπους και συνδυασμούς τιμών που έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορες μελέτες στις οποίες εκτιμώνται ελαστικότητες τιμών καθώς και σταυροειδείς ελαστικότητες για να ελεγχθεί αν κάποιοι προορισμοί είναι ανταγωνιστικοί ή συμπληρωματικοί. Είναι προφανές ότι η σχετική επιλογή του συνδυασμού των μεταβλητών τιμών δεν μπορεί παρά να γίνεται με κριτήριο το είδος του προσφερομένου τουριστικού προϊόντος καθώς και τα χαρακτηριστικά των αγορών. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ο ελληνικός τουριστικός κλάδος ειδικεύεται στην παροχή υπηρεσιών που σχετίζονται με τα ταξίδια αναψυχής και ειδικότερα με

6 200 τις καλοκαιρινές διακοπές. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αγορά στην οποία απευθύνεται το ελληνικό τουριστικό προϊόν και η οποία, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, περιορίζεται στις ευρωπαϊκές χώρες και κυρίως στο Η.Β. και τη Γερμανία, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται πιθανότατα θέμα επιλογής μεταξύ εσωτερικού τουρισμού και ταξιδιού στην Ελλάδα δεδομένου ότι στις συγκεκριμένες τουλάχιστον χώρες και ιδιαίτερα στη Γερμανία δεν προσφέρεται τουριστικό προϊόν της μορφής του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Με αυτήν την έννοια δεν τίθεται γενικά θέμα παρουσίας στις εξισώσεις μεταβλητής σχετικών τιμών που να εκφράζει το πρώτο στάδιο απόφασης. Δεν μπορεί όμως κανείς να αποκλείσει το ενδεχόμενο για παράδειγμα τουρίστες από τη Γερμανία ή και το Ην. Βασίλειο να κατανέμουν το χρόνο των διακοπών τους μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδας. Να αποτελούν δηλαδή οι δύο αυτές χώρες συμπληρωματικούς προορισμούς. Με αυτήν την έννοια θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν χωριστά οι τιμές τόσο του ελληνικού όσο και του ιταλικού τουριστικού προϊόντος σε μια εξίσωση ζήτησης ελληνικών τουριστικών υπηρεσιών. Ως προς το ζήτημα της επιλογής ενός αντιπροσωπευτικού δείκτη τιμών είναι γνωστό ότι οι παράγοντες που διαμορφώνουν τις τελικές τιμές των τουριστικών υπηρεσιών είναι πολλοί. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται οι τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται από τους ταξιδιώτες στη χώρα προορισμού καθώς και το κόστος μεταφοράς που είναι σημαντικό κυρίως για τα μακρινά ταξίδια για τα οποία μάλιστα ορισμένοι υπολογίζουν και το κόστος ευκαιρίας της χρονικής διάρκειας του ταξιδιού. (Smith, Desvousges, McGivney, 1983). Ως αντιπροσωπευτικός δείκτης τιμών των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνουν οι τουρίστες κατά το χρόνο παραμονής τους στις χώρες προορισμού, επιλέγεται συνήθως ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή με βάση τις υποθέσεις ότι (α) ο δείκτης αυτός περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα αγαθά και τις υπηρεσίες και (β) ότι οι μεταβολές του ΔΤΚ αντανακλούν συνεπώς και τις μεταβολές των τιμών αυτών των αγαθών και υπηρεσιών. Εκτός όμως των εγχώριων και ξένων τιμών στην τελική διαμόρφωση της τιμής του τουριστικού προϊόντος καθώς και στην αγοραστική δύναμη των καταναλωτών επιδρούν και οι μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Υπάρχουν διάφορες απόψεις για το πώς αντιδρούν οι τουρίστες στις μεταβολές των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη οι ταξιδιώτες έχουν άμεση αντίληψη των συναλλαγματικών εξελίξεων

7 αλλά όχι και των μεταβολών των ξένων τιμών (Little 1980, Truet και Truet 1987). Για αυτόν ακριβώς το λόγο οι συναλλαγματικές ισοτιμίες χρησιμοποιούνται συνήθως ως ξεχωριστή ερμηνευτική μεταβλητή. Μια άλλη σημαντική παράμετρος του κόστους ενός ταξιδιού είναι το κόστος μεταφοράς. Το πρόβλημα κατάρτισης ενός ακριβούς δείκτη σ' αυτήν την περίπτωση είναι σημαντικά μεγαλύτερο λόγω της ποικιλίας των μέσων μεταφοράς αλλά και της εποχικότητας με βάση την οποία διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό και τα σχετικά τιμολόγια. Για το θέμα αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι τουλάχιστον για κάποιες κατηγορίες ταξιδιών, όπως τα ενδοευρωπαϊ κά ταξίδια, το κόστος μεταφοράς με τον έντονο ανταγωνισμό που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια στις αερομεταφορές, αποτελεί σχετικά μικρό ποσοστό του συνολικού κόστους του ταξιδιού και επιπλέον δεν παρουσιάζει μεγάλη μεταβλητικότητα με αποτέλεσμα η επίδραση του στις ταξιδιωτικές εισπράξεις να μην εμφανίζεται ως σημαντική. Στη μελέτη της Bond (1979) για παράδειγμα οι εκτιμηθέντες συντελεστές του κόστους μεταφοράς δεν είναι στατιστικά σημαντικοί για τις ταξιδιωτικές εισπράξεις όλων των χωρών εκτός των ΗΠΑ και του Καναδά, αποτέλεσμα που φαίνεται λογικό αφού για τις δύο αυτές χώρες το κόστος μεταφοράς αποτελεί συγκριτικά σημαντικότερο ποσοστό του συνολικού κόστους του ταξιδιού λόγω της μεγαλύτερης μέσης απόστασης που τις χωρίζει από τις υπόλοιπες χώρες. Στα ίδια περίπου συμπεράσματα ως προς το κόστος μεταφοράς καταλήγουν και οι Gray (1966), Little (1980) και Tremblay (1989). Όπως τέλος σημειώνει ο Crouch (1994) η μέτρηση του κόστους μεταφοράς μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών είναι σχεδόν αδύνατη πέραν των τεχνικών προβλημάτων που ανακύπτουν από τη συσχέτιση μεταξύ της αύξησης του εισοδήματος και της πτώσης της τιμής των εισιτηρίων. Με βάση αυτές τις επισημάνσεις είναι λογικό να ισχυρισθεί κανείς ότι το κόστος μεταφοράς στην Ελλάδα από χώρες της Ευρώπης ως ποσοστό του συνολικού κόστους του ταξιδιού δεν πρέπει να διαφέρει σημαντικά από το κόστος μεταφοράς στις ανταγωνίστριες χώρες Υπόδειγμα ταξιδιωτικών εισπράξεων και πληρωμών της Ελλάδας Από την ανάλυση της προηγούμενης ενότητας είναι φανερό ότι ο τουρισμός και ειδικότερα οι ταξιδιωτικές εισπράξεις και πληρωμές επηρεάζονται από μία πληθώρα παραγόντων που καθιστά τον προσδιορισμό ενός ακριβούς υποδείγματος για την ανάλυση της ζήτησης τουριστικών υπηρεσιών αρκετά πολύπλοκη. Το μεγαλύτερο πάντως ποσοστό της διεθνούς ταξιδιωτικής κίνησης αφορά στον τουρισμό αναψυχής. Έτσι, ο περιορισμός των προσδιοριστι-

8 202 κών παραγόντων στις σχετικές τιμές και την αγοραστική δύναμη των ταξιδιωτών κρίνεται γενικώς ως μία ικανοποιητική προσέγγιση για την ερμηνεία της συμπεριφοράς των ταξιδιωτικών εισπράξεων και πληρωμών. Καταλήγουμε συνεπώς στις εξής εξισώσεις: όπου οι εξισώσεις (1) και (2) αφορούν στις ταξιδιωτικές εισπράξεις και πληρωμές αντίστοιχα και η εξίσωση (3) στις εισπράξεις από τη χώρα j. Η μεταβλητή Υ στην (1) εκφράζει το εισόδημα των βασικότερων χωρών αποστολής τουριστών στην Ελλάδα και μετριέται ως σταθμισμένος μέσος του πραγματικού ΑΕΠ των χωρών αυτών σε δολάρια 6. Οι σχετικές σταθμίσεις υπολογίσθηκαν με βάση τη συμμετοχή των χωρών αυτών στις εισπράξεις ταξιδιωτικού συναλλάγματος της Ελλάδας. Η μεταβλητή rp στην ίδια εξίσωση αντιπροσωπεύει τις σχετικές τιμές της Ελλάδας προς τις τιμές των ανταγωνιστριών της χωρών (Ισπανίας, Πορτογαλίας, Γαλλίας, Ιταλίας και Τουρκίας). Η μεταβλητή αυτή είναι μία σύνθετη μεταβλητή που ενσωματώνει τις σχετικές εγχώριες τιμές και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες των νομισμάτων των χωρών αυτών προς το δολάριο και εκτιμάται με υστέρηση ενός έτους επειδή όπως αναφέρθηκε προηγουμένως οι ξένοι ταξιδιώτες προγραμματίζουν τις διακοπές τους ένα χρόνο πριν την πραγματοποίηση του ταξιδιού με βάση τις τιμές που επικρατούν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Υποθέτουμε για την εξίσωση (1) ότι η αύξηση του πραγματικού εισοδήματος των χωρών αποστολής τουριστών στην Ελλάδα οδηγεί σε άνοδο των εισπράξεων ταξιδιωτικού συναλλάγματος ενώ η αύξηση των τιμών στην Ελλάδα σε σχέση με τις τιμές των ανταγωνιστριών της χωρών έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ταξιδιωτικών εισπράξεων. Στην εξίσωση (2) η μεταβλητή Y G αντιπροσωπεύει το πραγματικό εισόδημα της Ελλάδας και μετριέται με το ΑΕΠ σε σταθερά δολάρια. Οι σχετικές τιμές rp στην ίδια εξίσωση, εκφράζονται με το λόγο των τιμών της Ελλάδας προς το σταθμισμένο μέσο των τιμών των χωρών στις οποίες ταξιδεύουν έλληνες τουρίστες 7. Τέλος στην εξίσωση (3) η μεταβλητή Y j αντιπροσωπεύει το

9 203 πραγματικό εισόδημα της χώρας j ενώ η μεταβλητή των σχετικών τιμών ορίζεται όπως στην εξίσωση (1). Στην εξίσωση (2) κάνουμε την υπόθεση ότι η αύξηση του πραγματικού εισοδήματος της Ελλάδας καθώς και των εγχώριων τιμών σε σχέση με τις τιμές των χωρών στις οποίες ταξιδεύουν οι έλληνες τουρίστες, οδηγεί σε αύξηση των ελληνικών ταξιδιωτικών πληρωμών. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις (xt t ) και πληρωμές (mt t ) μετριούνται σε δολάρια και έχουν αποπληθωρισθεί, οι μεν εισπράξεις με το ΔΤΚ της Ελλάδας εκφρασμένο σε δολάρια οι δε πληρωμές με τους ΔΤΚ των χωρών προορισμού των ελλήνων τουριστών σταθμισμένους κατά τη συμμετοχή κάθε χώρας προορισμού στις ελληνικές εισαγωγές τουριστικών υπηρεσιών. 3. Αποτελέσματα εκτιμήσεων 3.1. Εισπράξεις ταξιδιωτικού συναλλάγματος Στους Πίνακες 2-3α παρουσιάζονται τα αποτελέσματα εκτίμησης των εξισώσεων (1) για τις συνολικές εισπράξεις, (2) για τις συνολικές πληρωμές ταξιδιωτικού συναλλάγματος και (3) για τις εισπράξεις κατά χώρα προέλευσης των τουριστών. Οι μεταβλητές των υποδειγμάτων, που εκφράζονται σε φυσικούς λογαρίσθμους, διαπιστώθηκε ότι είναι στάσιμες στις πρώτες διαφορές. Στη συνέχεια εκτιμήθηκαν οι εξισώσεις και ελέγχθηκε η υπόθεση της μη στασιμότητας των καταλοίπων τους. Με βάση τα αποτελέσματα στατιστικών ελέγχων DF (τελευταία στήλη πινάκων 2 και 3), απορρίπτεται η υπόθεση της μη στασιμότητας των καταλοίπων των αρχικών εξισώσεων τις οποίες δεχόμαστε ως σχέσεις συνολοκλήρωσης των αντιστοίχων μεταβλητών. Οι εκτιμήσεις των δυναμικών υποδειγμάτων, στα οποία περιλαμβάνονται με υστέρηση μίας χρονικής περιόδου τα στάσιμα κατάλοιπα των μακροχρόνιων σχέσεων (1), (2) και (3), παρουσιάζονται στους Πίνακες 2α και 3α. Όλοι οι εκτιμηθέντες συντελεστές της εξίσωσης των συνολικών εισπράξεων έχουν το αναμενόμενο πρόσημο. Από τα αποτελέσματα της εκτίμησης προκύπτει ότι το πραγματικό εισόδημα των χωρών αποστολής τουριστών στην Ελλάδα αποτελεί τον βασικότερο προσδιοριστικό παράγοντα των ελληνικών ταξιδιωτικών εισπράξεων. Εκτός του πραγματικού εισοδήματος στατιστικά σημαντικές εμφανίζονται τόσο οι εγχώριες όσο και οι τιμές των ανταγωνι-

10 204 στριών χωρών 8. Αντίθετα όμως με την επικρατούσα άποψη η επίδραση της συναλλαγματικής ισοτιμίας αν και έχει το αναμενόμενο πρόσημο εμφανίζεται ασθενής και στατιστικά μη σημαντική 9. Στον Πίνακα 3α παρουσιάζονται οι στατιστικά καλύτερες εξισώσεις για τις εισπράξεις τουριστικού συναλλάγματος από τις βασικότερες χώρες αποστολής τουριστών στην Ελλάδα. Όλοι οι εκτιμηθέντες συντελεστές, εκτός από το συντελεστή του εισοδήματος στην εξίσωση για τις ταξιδιωτικές εισροές από την Ελβετία, έχουν τα αναμενόμενα πρόσημα. Η εισοδηματική ελαστικότητα είναι ιδιαίτερα υψηλή σε όλες τις περιπτώσεις, δεν είναι όμως στατιστικά σημαντική στις εξισώσεις της Ελβετίας, της Αυστρίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Υψηλές και στατιστικά σημαντικές είναι και οι ελαστικότητες ως προς τις τιμές, όπως αναμένεται για χώρες προορισμού με βασικά χαρακτηριστικά του τουριστικού προϊόντος που προσφέρουν τον ήλιο και τη θάλασσα (Crouch, 1995). Στατιστικά σημαντική αν και σχετικά περιορισμένη εμφανίζεται η επίδραση των συναλλαγματικών ισοτιμιών στις περιπτώσεις της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Για τις υπόλοιπες τρεις χώρες δεν κατέστη δυνατό να διαχωρισθεί η επίδραση των μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών από την επίδραση των εγχώριων τιμών. Η διαφορά στην εκτίμηση των επιδράσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ της συνολικής εξίσωσης και των εξισώσεων κατά χώρα προέλευσης των τουριστών θα μπορούσε εν μέρει να αποδοθεί στην διαφορετική συμπεριφορά των διαφόρων ομάδων τουριστών και συγκεκριμένα στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν. Για παράδειγμα, οι τουρίστες που επιλέγουν τα οργανωμένα ταξίδια και αγοράζουν τουριστικά πακέτα αποφασίζουν με βάση τις τιμές αυτών των πακέτων που συνήθως καθορίζονται περίπου ένα χρόνο πριν την πραγματοποίηση του ταξιδιού ενώ οι τουρίστες που ταξιδεύουν ανεξάρτητα αποφασίζουν με βάση τις τρέχουσες συναλλαγματικές ισοτιμίες. Έτσι, είναι πιθανότερο να αποτυπωθούν οι διαφορές αυτές στις εξισώσεις κατά χώρα παρά στη συνολική εξίσωση όπου η επίδραση των μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών αποδυναμώνεται. Επιπροσθέτως, ενδέχεται σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, όπως ήταν η δεκαετία του 1970, οι μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών να εκλαμβάνονται ως μέρος της συνολικής διαμόρφωσης των τιμών και να μην αποτελούν ξεχωριστό προσδιοριστικό παράγοντα της ταξιδιωτικής κίνησης (EIU, 1975). Τέλος, το ενδεχόμενο η Ιταλία, η Ελλάδα και η Τουρκία να αποτελούν συμπληρωματικούς προορισμούς για τους βρετανούς και γερμανούς ταξιδιώτες δεν επιβεβαιώθηκε από τις σχετικές εκτιμήσεις.

11 205 Συνοψίζοντας επισημαίνουμε ότι από τα αποτελέσματα εκτίμησης τόσο της εξίσωσης για το σύνολο των ταξιδιωτικών εισπράξεων όσο και των εξισώσεων κατά χώρα συνάγεται ότι τόσο το εισόδημα όσο και οι τιμές παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των ταξιδιωτικών εισπράξεων χωρίς όμως, όσον αφορά στις τιμές, να προκύπτει σαφώς το μέγεθος της επίδρασης των συναλλαγματικών ισοτιμιών Πληρωμές ταξιδιωτικού συναλλάγματος Οι ταξιδιωτικές πληρωμές σε όλη την εξεταζόμενη περίοδο παρουσιάζουν σταθερή ανοδική τάση η οποία γίνεται εντονότερη από το 1987, έτος κατά το οποίο αρχίζει η απελευθέρωση του τουριστικού συναλλάγματος με την αύξηση του επιτρεπόμενου ετήσιου ποσού το οποίο από το 1989 ισχύει για κάθε ταξίδι. Έκτοτε το επιτρεπόμενο ποσό αυξάνεται σταδιακά και ουσιαστικά απελευθερώνεται πλήρως το 1992 με την επέκταση και στις υπόλοιπες χώρες του καθεστώτος που ισχύει για ταξίδια σε χώρες της ΕΕ. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζεται η εξίσωση για τις πληρωμές ταξιδιωτικού συναλλάγματος. Οι εκτιμηθέντες συντελεστές του εισοδήματος και των σχετικών τιμών έχουν τα αναμενόμενα πρόσημα και είναι στατιστικά σημαντικοί. Όπως και στην περίπτωση των ταξιδιωτικών εισπράξεων, το εισόδημα εμφανίζεται ως η βασικότερη ερμηνευτική μεταβλητή της συμπεριφοράς των ταξιδιωτικών πληρωμών. Υπάρχουν ενδείξεις ότι από το 1987 παρουσιάζεται κάποια δομική μεταβολή στην εξέλιξη των ταξιδιωτικών πληρωμών λόγω της απελευθέρωσης του τουριστικού συναλλάγματος η οποία όμως εκδηλώθηκε κυρίως ως κερδοσκοπική συμπεριφορά σε χρονικές στιγμές συναλλαγματικής αβεβαιότητας (1990 και δεύτερο εξάμηνο του 1992). Οι διαθέσιμες όμως παρατηρήσεις δεν επαρκούν για την εξαγωγή συμπερασμάτων βασισμένων σε στατιστικό έλεγχο. Συνοπτικά θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ότι το εισόδημα και σε μικρότερο βαθμό οι τιμές ερμηνεύουν ικανοποιητικά τόσο τις εισπράξεις όσο και τις πληρωμές ταξιδιωτικού συναλλάγματος. Ταυτόχρονα μη οικονομικοί παράγοντες που δημιουργούν όμως συνήθως προσδοκίες για υποτίμηση της δραχμής οδηγούν σε διαρροή συναλλάγματος από την πλευρά των εισπράξεων και από το 1988 λόγω της απελευθέρωσης του τουριστικού συναλλάγματος, σε αποθησαύριση ξένων τραπεζογραμματίων στην πλευρά των πληρωμών.

12 206 Συμπεράσματα Συνοψίζονται τα συμπεράσματα αυτής της εργασίας παρατηρούμε τα εξής: α. Ο τουριστικός κλάδος εξελίσσεται σε έναν από τους πλέον δυναμικούς κλάδους της διεθνούς οικονομίας με θετικές επιπτώσεις σε πολλούς άλλους παραγωγικούς κλάδους και ιδιαίτερα στην απασχόληση. Ειδικότερα για την Ελλάδα ο τουρισμός είναι σημαντική πηγή εισοδήματος και παράγοντας εξισορρόπησης του ελλειμματικού ισοζυγίου του εξωτερικού εμπορίου αγαθών. β. Η αγορά του ελληνικού τουριστικού προϊόντος παρουσιάζει την τελευταία δεκαετία τάσεις συρρίκνωσης. Το 45% περίπου των αφίξεων ξένων τουριστών στην Ελλάδα προέρχεται από δύο μόνο χώρες, το Ην. Βασίλειο και τη Γερμανία με αποτέλεσμα την εξάρτηση του κλάδου από τις διακυμάνσεις των αγορών αυτών και από τους σχεδιασμούς των τουριστικών παραγόντων που τις ελέγχουν. γ. Υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης τόσο σ' αυτές όσο και στις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες υπό την προϋπόθεση ότι το ελληνικό τουριστικό προϊόν θα προσαρμοσθεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις εκτός του μαζικού και του υψηλού εισοδήματος επιλεκτικού τουρισμού. δ. Το ελληνικό τουριστικό προϊόν παρουσιάζει υψηλή εισοδηματική ελαστικότητα. Η επίδραση των τιμών στις εισπράξεις ταξιδιωτικού συναλλάγματος αν και μικρότερη από εκείνη του εισοδήματος εκτιμάται ως σημαντική. Εν τούτοις δεν προκύπτουν σαφή συμπεράσματα ως προς τις επιπτώσεις των μεταβολών της συναλλαγματικής ισοτιμίας της δραχμής. Αντιθέτως από τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων προκύπτει σαφώς ότι οι εγχώριες τιμές με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το κόστος των παρεχομένων υπηρεσιών σε εγχώριο νόμισμα παίζουν σημαντικό ρόλο και προφανώς οι υφιστάμενες διαφορές μεταξύ των ελληνικών τιμών και των τιμών των ανταγωνιστριών χωρών θα ασκούν αρνητικές επιδράσεις στην ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. ε. Η χρησιμοποίηση της συναλλαγματικής πολιτικής για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αποτελεί προφανώς μόνο βραχυχρόνια λύση. Η πολιτική του «φθηνού» νομίσματος για την προσέλκυση ξένων τουριστών στο βαθμό που επηρεάζει τις εγχώριες τιμές επιβαρύνει το κόστος παραγωγής των υπηρεσιών και τελικά επιδρά αρνητικά στην προσέλευση τουριστών. Το ασθενές νόμισμα λειτουργεί ως κίνητρο μέχρι να αποκαλυφθούν οι αρνητικές του επιπτώσεις στις εγχώριες λιανικές τιμές.

13 207 στ. Στην αγορά του μαζικού τουρισμού καλοκαιρινών διακοπών στην οποία απευθύνεται το ελληνικό τουριστικό προϊόν ο ανταγωνισμός είναι έντονος και προβλέπεται να ενταθεί δεδομένης της διαφαινομένης αλλαγής των προτιμήσεων κυρίως των καταναλωτών υψηλού εισοδήματος προς άλλες μορφές τουρισμού, του λεγομένου επιλεκτικού τουρισμού. Συνεπώς, στον ανταγωνισμό μεταξύ των μεσογειακών χωρών η κρίσιμη μεταβλητή δεν θα είναι πλέον οι τιμές αλλά η ποιότητα και η διαφοροποίηση του προσφερομένου προϊόντος με στόχο την ικανοποίηση των νέων αναγκών των καταναλωτών. ζ. Το φαινόμενο του μαζικού τουρισμού προφανώς δεν θα εκλείψει. Η πολιτική όμως χαμηλών τιμών που εξασφαλίζονται μάλιστα μέσω των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεσοπρόθεσμα δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε ένα φαύλο κύκλο υποβάθμισης των υπηρεσιών και σε πιέσεις για περαιτέρω μείωση των τιμών δεδομένου και του μονοψωνιακού χαρακτήρα της σημερινής βασικής αγοράς του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. η. Στόχος του ελληνικού τουριστικού κλάδου μακροχρόνια θα πρέπει να είναι η διεύρυνση της σημερινής αγοράς τόσο προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες όσο και προς άλλες κατηγορίες καταναλωτών. Προϋπόθεση γι' αυτό δεν είναι απαραίτητα οι χαμηλές τιμές αλλά μάλλον η ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών καθώς και η βελτίωση της υπάρχουσας υποδομής η οποία φαίνεται ότι αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει αρνητικά τις αποφάσεις των καταναλωτών στις υφιστάμενες αγορές. Με δεδομένη συνεπώς την υψηλή εισοδηματική ελαστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος η επιτυχής ανάπτυξη του κλάδου, η επέκταση του σε άλλες αγορές και σε κατηγορίες καταναλωτών υψηλού εισοδήματος και η δημιουργία ενός αποτελεσματικού τομέα παροχής τουριστικών υπηρεσιών μπορεί να εξασφαλισθεί μόνο με τη στενή συνεργασία του ιδιωτικού με το δημόσιο τομέα καθώς και των μεγάλων με τις μικρές τουριστικές επιχειρήσεις. θ. Τέλος, η υψηλή εισοδηματική ελαστικότητα των ταξιδιωτών πληρωμών υποδεικνύει ότι ο τουρισμός είναι για τους έλληνες καταναλωτές αγαθό πολυτελείας. Το γεγονός αυτό είναι περισσότερο εμφανές μετά το 1988, έτος κατά το οποίο απελευθερώθηκε ουσιαστικά το τουριστικό συνάλλαγμα με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των ταξιδιωτικών πληρωμών.

14 208 Παράρτημα ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Ταξιδιωτικές εισπράξεις, πληρωμές και ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Εξισώσεις ταξιδιωτικών εισπράξεων και πληρωμών* * TC: Ταξιδιωτικές εισπράξεις, TD: Ταξιδιωτικές πληρωμές Y F : Ξένο εισόδημα, Y GR, Ελληνικό εισόδημα P GR : Ελληνικές τιμές, P c : Τιμές ανταγωνιστριών χωρών, P J : Τιμές χώρας προέλευσης τουριστών, ER: Συναλλαγματική ισοτιμία, RES: Κατάλοιπα εξισώσεων μακροχρόνιων σχέσεων.

15 209 ΠΙΝΑΚΑΣ 3 Εξισώσεις ταξιδιωτικών εισπράξεων κατά χώρα προέλευσης* ΠΙΝΑΚΑΣ 3α * Εισπράξεις από Η. Βασίλειο (GUK), Γερμανία (GGE), Ελβετία (GSW), Αυστρία (ΓΑΘ), Γαλλία (GFR) και Ολλανδία (GNE). Y J : Εισόδημα χώρας προέλευσης, Ρ j : Τιμές χώρας προέλευσης.

16 210 Σημειώσεις 1. World Tourism Organization, Tourism Trends Worldwide and in Europe, , Madrid. World Tourism Organization, Tourism in Highlights, Madrid Ο κορεσμός αυτός προήλθε από τη χωρική συγκέντρωση του μαζικού τουρισμού που είχε ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση των υπηρεσιών και του περιβάλλοντος ενώ σε σημαντικό βαθμό οφείλεται και στη διαφοροποίηση των προτιμήσεων των καταναλωτών υψηλού εισοδήματος που τα τελευταία χρόνια στρέφονται σε άλλες μορφές τουρισμού και σε άλλες χώρες προορισμού (βλ. Shaw και Williams, 1994). 3. Η Δ. Κατοχιανού (1995) αναφέρει ότι ο τουριστικός κλάδος παράγει το 10% του ΑΕΠ της χώρας και ότι η συμμετοχή του στην απασχόληση ανέρχεται στο 11-18% (280 με 300 χιλιάδες άτομα άμεσα και 110 χιλιάδες έμμεσα). Ο ΟΟΣΑ (1995) υπολογίζει τη συμμετοχή του τουρισμού στο ΑΕΠ σε 8% και την άμεση και έμμεση απασχόληση σε 360 χιλιάδες άτομα (10% του συνολικού εργατικού δυναμικού). 4. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου ως σύνολο και αντανακλά προφανώς τη γενικότερη μείωση της τουριστικής κίνησης με προορισμό την Ευρώπη. Συγκεκριμένα ο Crouch (1995) αναφέρει ότι η μέση εκτιμηθείσα ελαστικότητα ζήτησης ως προς τη χρονική τάση σε σύνολο 80 μελετών για χώρες προορισμού της Ν. Ευρώπης και της Μεσογείου ανέρχεται σε -0,037. Δηλαδή ότι παρατηρείται μία μακροχρόνια αρνητική τάση στην προσέλευση τουριστών στις ευρωπαϊκές χώρες που αποδίδεται στην αλλαγή των προτιμήσεων των καταναλωτών και υποδηλώνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν αποτελούν πλέον πόλο έλξης τουριστών, τουλάχιστον στο βαθμό που αυτό ίσχυε στο παρελθόν. 5. Η συμμετοχή των ταξιδιωτικών εισπράξεων από τις ευρωπαϊκές χώρες στο σύνολο των εισπράξεων ανήλθε από 60% το 1987 σε 71% το 1992 ενώ οι αφίξεις τουριστών από την Ευρώπη στα ελληνικά σύνορα έφθασαν το 1992 στο 82% των συνολικών αφίξεων από 66% το Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει την εξάρτηση του ελληνικού τουριστικού κλάδου από τις διακυμάνσεις μίας σχετικά περιορισμένης αγοράς και ειδικότερα από τις μεταβολές των προτιμήσεων των καταναλωτών αλλά και της πολιτικής των ταξιδιωτικών πρακτόρων που κυριαρχούν στην αγορά αυτή. Το πρόβλημα αυτό καθίσταται κρίσιμο όταν η συγκεκριμένη αγορά είναι ευμετάβλητη όπως συμβαίνει για παράδειγμα με την αγορά της Βρετανίας. (Για το ζήτημα αυτό βλέπε Shaw και Willimas, 1995). 7. Οι χώρες είναι οι εξής: ΗΠΑ, Καναδάς, Βέλγιο, Βρετανία, Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία. 8. Ο Crouch (1995) εκτιμά από τις δημοσιευθείσες σχετικές μελέτες τη μέση ελαστικότητα εισοδήματος για χώρες προορισμού της Ν. Ευρώπης και της Μεσογείου σε 2,34, τη μέση ελαστικότητα ως προς τις τιμές σε -0,64 και τη μέση ελαστικότητα ως προς τη συναλλαγματική ισοτιμία σε -1, Ειδικότερα ως προς την επίδραση της συναλλαγματικής ισοτιμίας επισημαίνεται ότι δεν προκύπτουν σαφή συμπεράσματα και στις σχετικές εκτιμήσεις των Truet και Truet (1987) για την Ελλάδα και την Ισπανία για την περίοδο καθώς και στην μελέτη των Martin και Witt (1988) για τις αφίξεις τουριστών στην Ελλάδα από τη Βρετανία. Αντιφατικά εξάλλου είναι τα

17 211 αποτελέσματα σχετικών μελετών για άλλες χώρες. Βλέπε για παράδειγμα Lin και Sun (1983) για το Χογκ Κογκ, Chadee και Mieczkowski (1987) για τον Καναδά, Var, Mohamad και Icoz (1990) για την Τουρκία καθώς και τα συμπεράσματα του EIU (1975). Βιβλιογραφία Archer, Brain H. (1976), Demand Forecasting in Tourism, Bangor Occasional Papers in Economics No 9 (1976), Bangor. Artus, Jacques R. (1970), 'The Effect of Revaluation on the Foreign Travel Balance of Germany", IMF Staff Papers, Vol. 17, pp , (1972), "An Econometric Analysis of International Travel". IMF Staff Papers, Vol. 19, pp Bond, Marian E. (1979), "The World Trade Model: Invisibles", IMF Staff Papers, Vol. 26, No 2, pp Chadee, D. και Ζ. Mieeczkowski (1978), "An Empirical Analysis of the Effects of the Exchange Rate of Canadian Tourism", Journal of Travel Research, 26 (1), pp Coulomb, Francois (1988), Trade in Tourism Services in EOCD Countries, , Tourism Committee, OECD, Paris, January 1988., (1988), Statistics on Trade in Services, The State of International Work in Services Statistics, Tourism Committee, OECD, Paris, April 1988., (1989), Tourism and the Balance of Payments, Tourism Committee, OECD, Paris, May Crouch, Geoffrey (1992), "Effect of Income and Price on International Tourism", Annals of Tourism Research, Vol. 19, pp , (1994a), "The Study of International Tourism Demand: A Survey of Practice", Journal of Travel Research, Vol. 32, pp , (1994b), "The Study of International Tourism Demand: A Review of Findings", Journal of Tracel Research, Vol. 33, pp , (1995), "A Meta- Analysis of Tourism Demand", Annals of Tourism Research, Vol. 22, pp Duffy, Μ. Η. και A. Renton (1970), "On Forecasting UK on Invisibles Account", Bulletin, Oxford University Institute of Economic and Statistics, Vol. 32, pp Eadington, W. R. και Μ. Redman (1991), "Economics and Tourism", Annals of Tourism Research, Vol. 18, pp Economist Intelligence Unit (1975), Currency Changes, Exchange Rates and Their Effects on Tourism, International Tourism Quarterly 1, pp Edwards, Anthony (1976), International Tourism Development. Forecast to The Economist Intelligence Unit, Special Report No 33.

18 212, (1985), International Tourism Forecasts to The Economist Intelligence Unit, Special Report No 188.,(1987), Choosing Holiday Destinations: The Impact of Exchange Rates and Inflation. The Economist Intelligence Unit, q A jt Special Report No Fase, M.M.G. και F. Spaans (1983), International Travel and the Netherlands Balance of Payments: a statistical analysis for the 1970s. Bank of the Netherlands. Gray, Peter H. (1971), "On Measuring the Price Sensitivity of Invisible International Trade", Bulletin, Oxford University Institute of Economics and Statistics, Vol. 33, pp Κατοχιανού, Δ. (1995) "Οικονομική και χωροταξική ανάπτυξη του τουρισμού στην Ελλάδα: μια πρώτη εικόνα", Σύγχρονα Θέματα, τεύχος 55. Kwack, S. Υ. (1972), "Effects of Income and Prices on Travel Spending Abroad: 1960iii -1967iv", Intern a tional Economic Review, Vol. 13, pp Lin, R. Β και Yung-Wing Sun (1983), "Hong Kong", στο Tourism in Asia: The Economic Impact, eds. E. A. Pye - T. B. Lin. Singapore: Singapore University Press, pp Little, J. S. (1980), "International Travel in the US Balance of Payments", New England Economic Review (May/June 1980). Martin, C. Α. και S. F. Witt (1988), "Substitute Prices in Models of Tourism Demand", Annals of Tourism Research, Vol. 15, pp OECD, Tourism Policy and International Tourism in OECD Countries (Σειρά). O'Hagan, J. W. και Μ. J. Harrison (1984), "Market shares of US tourist expenditure in Europe: an econometric analysis", Applied Economics, Vol. 16, pp Πανταζίδης, Σ. και Ε. Παντελίδης (1988) Εμπειρική Διερεύνηση των Διεθνών Ταξιδιωτικών Συναλλαγών της Ελλάδας (αδημοσίευτη μελέτη) Τράπεζα της Ελλάδος. Phillips, P. (1974), "A Forecasting Model for the United Kingdom Invisible Account", National Institute Economic Review, No 69, pp Proctor, A. J. (1982), A Forecasting Model of the Services Account of the U.S. Balance of Payments: Preliminary Results. Federal Bank of New York. Research Paper No Paraskevopoulos, G. N. (1977), An Econometric Analysis of International Tourism. Lecture Series 31. Athens: Center of Planning and Economic Research. Rosensweig, J. A. (1988), "Elasticities of Substitution in Caribbean Tourism", Journal of Development Economics, Vol. 29, pp Sauran, Alan (1978), "Economic Determinants of Tourism Demand: A Survey", The Tourist Review 3 (1), pp Shaw, G. και Α. Μ. Williams (1994), Critical Issues in Tourism: A Geographical Perspective. Blackwell Publishers, UK, Smith, V. K., Desvousges και Μ. P. McGivney (1983) "The Opportunity Cosy of Travel Time in Recreation Demand Models", Land Economics, 59 (3), pp

19 213 Socher, Karl (1986), "Tourism in the Theory of International Trade and Payments", The Tourist Review 41 (3), pp Τράπεζα της Ελλάδος: Έκθεση του Διοικητή (σειρά). Tremblay, P. (1989), "Pooling International Tourism in Western Europe", Annals of Tourism Research, Vol. 16, pp Truett, D. Β. και L. J. Truett (1987), "The Response of Tourism to International Economic Conditions: Greece, Mexico and Spain", The Journal of Developing Areas, Vol. 21, pp van Els, P. J. Α. και Ρ. Kramer (1988), Netherlands international travel in the past ten years: a statistical analysis. De Nederlandsche Bank - reprint series 212. Var, T. Mohammad G. και Icoz O. (1990a) "Factors Affecting International Tourism Demand for Turkey", Annals of Tourism Research, Vol. 17, pp , (1990b) "A Tourism Demand Model", Annals of Tourism Research, Vol. 17, pp World Tourism Organization (1991) Tourism Trends Wordwide and in Europe , WTO: Madrid (1991)., (1995) Tourism in Highlights, Madrid, January World Travel and Tourism Council (1993) Travel and Tourism: A New Economic Perspective. Brussels, 1993.

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ:

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ: ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ: ΑίτιΕς ανισορροπιών και προτάσεις πολιτικής Επιμέλεια έκδοσης Γεώργιος Οικονόμου Ισαάκ Σαμπεθάι Γεώργιος Συμιγιάννης ΑΘΗΝΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 1 . Η τουριστική βιοµηχανία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία. 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 Ο εξάμηνο Χημικών Μηχανικών Γιάννης Καλογήρου, Καθηγητής ΕΜΠ Άγγελος Τσακανίκας, Επ. Καθηγητής ΕΜΠ Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα Κεφάλαιο 3 Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα 3.1 Σύνοψη Στο τρίτο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αναλυτικά το ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και τα επί μέρους ισοζύγια στα οποία διακρίνεται. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία

Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας (ΕΒΕΟ/ΕΜΠ) ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ - ΤΟΜΕΑΣ ΙΙ Ισοζύγιο Πληρωμών & Συναλλαγματική ισοτιμία ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ο Εξάμηνο ΧΗΜ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999

Σύγκριση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Περιεχόμενα. Μάρτιος 1999 με τα αντίστοιχα άλλων ευρωπαϊκών χωρών του Σαράντη Λώλου Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής ς Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 2. Διάρθρωση του Ενεργητικού... 2 3. Διάρθρωση του Παθητικού... 3 4. Κερδοφορία

Διαβάστε περισσότερα

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27

INEK ΠΕΟ Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11. Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο το 2010 ήταν από τις χαμηλότερες σε διεθνή σύγκριση EU 27 Gr Ε Τ Η Σ Ι Α Ε Κ Θ Ε Σ Η 2 0 11 10,5 UK 10,4 E 9,2 P 9,1 SK 7,9 F 7,0 EU 27 6,4 Euro area 6,0 SL 5,6 NL 5,4 CY 5,3 I 4,6 A 4,6 B 4,1 D 3,3 2,7 DK 2,5 FIN Οι δανειακές ανάγκες του δημοσίου στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση»

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» «Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» Θέμα: «Εξελίξεις και προοπτικές στην Ανταγωνιστικότητα» Παναγιώτης Πετράκης Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ 9 Ιουλίου 2012 1 Περιεχόμενα Διάλεξης 1. Η εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Στις αναλύσεις των προηγούμενων κεφαλαίων αγνοήσαμε, για λόγους απλούστευσης, το γεγονός ότι μια οικονομία λειτουργεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα αγοράς κλάδου παραγωγής ιχθυηρών

Έρευνα αγοράς κλάδου παραγωγής ιχθυηρών Έρευνα αγοράς κλάδου παραγωγής ιχθυηρών Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 15 ετών η Ελληνική υδατοκαλλιέργεια, αναπτύχθηκε και ανέδειξε τη χώρα ως τη μεγαλύτερη παραγωγό ιχθύων στην ευρύτερη περιοχή της

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικός Τουρισμός. Εξελίξεις - Προοπτικές. Σύνοψη TEYXOΣ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2017 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1

Ελληνικός Τουρισμός. Εξελίξεις - Προοπτικές. Σύνοψη TEYXOΣ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2017 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1 Ελληνικός Τουρισμός Εξελίξεις - Προοπτικές Σύνοψη TEYXOΣ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2017 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1 Συγγραφείς Μελέτης Δημήτριος Μαρούλης Οικονομολόγος Άρης Ίκκος, ISHC Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013 14 Οκτωβρίου 2013 Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Έντονα, Πλάγια, Ελληνικά Οι προβλέψεις του ΚΕΠΕ για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»

«Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Αθήνα, 25 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» Επίίδραση του τουριισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικός Τουρισμός. Εξελίξεις - Προοπτικές TEYXOΣ 1 IOYΛΙΟΣ 2016 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1

Ελληνικός Τουρισμός. Εξελίξεις - Προοπτικές TEYXOΣ 1 IOYΛΙΟΣ 2016 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1 Ελληνικός Τουρισμός Εξελίξεις - Προοπτικές TEYXOΣ 1 IOYΛΙΟΣ 2016 EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1 Συγγραφείς Μελέτης Δημήτριος Μαρούλης Οικονομολόγος Άρης Ίκκος, ISHC Επιστημονικός Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Το γλωσσάριο που ακολουθεί είναι µετάφραση από την έκδοση στα αγγλικά του Παγκόσµιου Οργανισµού Τουρισµού (UNWTO) µε τίτλο International Recommendations for Tourism

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ

Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Μακροοοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Eυρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Σ. Δημέλη: Μακροοικονομικά μεγέθη και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Σ. Δημέλη: Μακροοικονομικά μεγέθη και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Σ. Δημέλη: Μακροοικονομικά μεγέθη και ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Χρηματοδότηση Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, Αθήνα Τηλ , Fax: Αθήνα, 20 Φεβρουαρίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, Αθήνα Τηλ , Fax: Αθήνα, 20 Φεβρουαρίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 64 Αθήνα Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Αθήνα, 20 Φεβρουαρίου 2002 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η Ανταγωνιστικότητα του Ελληνικού Τουριστικού Τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Greek Tourism: Facts & Figures

Greek Tourism: Facts & Figures Greek Tourism: Facts & Figures ASSOCIATION of GREEK TOURISM ENTERPRISES www.sete.gr Ελληνικός Τουρισμός: Στοιχεία & Αριθμοί Greek Tourism: Facts & Figures 01 Βασικά Μεγέθη του Ελληνικού Τουρισμού, 2010

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch

Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch Το Υπόδειγμα Mundell Fleming και Dornbusch Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Υπόδειγμα Mundell Fleming Το υπόδειγμα Mundell Fleming αποτελεί επί δεκαετίες τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 19 Νοεμβρίου Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 19 Νοεμβρίου Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 19 Νοεμβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Το Σεπτέμβριο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 1.311

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Greek Tourism: Facts & Figures

Greek Tourism: Facts & Figures Greek Tourism: Facts & Figures ASSOCIATION of GREEK TOURISM ENTERPRISES www.sete.gr Ελληνικός Τουρισµός: Στοιχεία & Αριθµοί Greek Tourism: Facts & Figures 01 Βασικά Μεγέθη του Ελληνικού Τουρισµού, 2009

Διαβάστε περισσότερα

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής

οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΠΑΝΕΠΙ ΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ οκίµια Οικονοµικής Πολιτικής ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Κώστας Κτωρής (Κεντρική Τράπεζα) Λούης Χριστοφίδης (Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι χρήμα; 2. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 3. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 1 Εισαγωγή Στην 2 η ενότητα διαλέξεων

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου Κεφάλαιο 8 Οικονομική Πολιτική ΙΙΙ: Κυμαινόμενες Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Kίνηση Kεφαλαίου 8.1 Σύνοψη Στο όγδοο κεφάλαιο του συγγράμματος ολοκληρώνεται η βασική ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 7 Σεπτεµβρίου 2005 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι Ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Μακροοικονοµική Η µελέτη της οικονοµίαςωςσυνόλου. Ασχολείται µε συνολικά µεγέθη της οικονοµίας. ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ Ο ρυθµός µεταβολής του γενικού επιπέδου τιµών. ΑΝΕΡΓΙΑ Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αντώνης Γεωργόπουλος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πατρών Main literature on Investment Development Path RAJNEESH

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο - Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Νομισματική και Πιστωτική Θεωρία και Πολιτική

Πάντειο Πανεπιστήμιο - Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Νομισματική και Πιστωτική Θεωρία και Πολιτική Πάντειο Πανεπιστήμιο - Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Νομισματική και Πιστωτική Θεωρία και Πολιτική Γ.Δ. Σιουρούνης 2 η Διάλεξη: : Εθνικοί Λογαριασμοί και το

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων

Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων Βραχυχρόνιες προβλέψεις του πραγματικού ΑΕΠ χρησιμοποιώντας δυναμικά υποδείγματα παραγόντων 1. Εισαγωγή Αθανάσιος Καζάνας και Ευθύμιος Τσιώνας Τα υποδείγματα παραγόντων χρησιμοποιούνται ευρέως στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη ποσότητά του αυξηθεί κατά 4%, τότε η ζήτησή του είναι: α) ανελαστική. β) ελαστική. γ)

Διαβάστε περισσότερα

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου (Σημειώσεις 4 ου -5 ου μαθήματος, κεφ. 14, 15 «Διεθνής Οικονομική» των P.Krugman,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας

Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας 1 Αναπτυξιακό πρότυπο και η (μη) μεταρρύθμιση της ελληνικής οικονομίας Νίκος Βέττας Καθηγητής Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, ΟΠΑ Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ (http://www.aueb.gr/users/vettas, vettas@iobe.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ & ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟ 2021 Το όραμά μας είναι μια αναγεννημένη Ελλάδα που θα εξασφαλίζει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ

Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ Ο Ι Ε ΛΛΗΝΙΚΕΣ Τ ΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ Ε ΙΣΠΡΑΞΕΙΣ Σ ΥΝΟΨΗ Σκοπός της παρούσης µελέτης είναι η ανάλυση των αλλοδαπών τουριστικών δαπανών που πραγµατοποιούνται στη χώρα τους όσο και στη διάρκεια της παραµονής τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΚΡΟ 1. Όταν η συνάρτηση κατανάλωσης είναι ευθεία γραµµή και υπάρχει αυτόνοµη κατανάλωση, τότε η οριακή ροπή προς κατανάλωση είναι: α. πάντοτε σταθερή, όπως και η µέση ροπή προς

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος Κεφάλαιο 1 Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος 1.1 Σύνοψη Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η αγορά συναλλάγματος, ενώ προσδιορίζεται η έννοια του αρμπιτράζ συναλλάγματος.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ποντοπόρου ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία: Επιδόσεις και προοπτικές

Η συμβολή της ποντοπόρου ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία: Επιδόσεις και προοπτικές ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Η συμβολή της ποντοπόρου ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία: Επιδόσεις και προοπτικές Απρίλιος 2013 1 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική στο Εμπορικό Ισοζύγιο κατά την κρίση και οι συνθήκες για ένα εξωστρεφές αναπτυξιακό πρότυπο

Η δυναμική στο Εμπορικό Ισοζύγιο κατά την κρίση και οι συνθήκες για ένα εξωστρεφές αναπτυξιακό πρότυπο Η δυναμική στο Εμπορικό Ισοζύγιο κατά την κρίση και οι συνθήκες για ένα εξωστρεφές αναπτυξιακό πρότυπο 28.5.2014 Των Νικόλαου Βέττα, Καθηγητή Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Γενικού Διευθυντή Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη.

Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη. Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη. Ιωάννης Τσαμουργκέλης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ελληνική Ένωση Επιχειρηματιών, Οικονομική Διάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Μακροοικονομικής Ανάλυσης Ελληνικής Οικονομίας Ιούνιος Δελτίο Τύπου ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ. Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης Ιούνιος 2016

Δελτίο Μακροοικονομικής Ανάλυσης Ελληνικής Οικονομίας Ιούνιος Δελτίο Τύπου ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ. Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης Ιούνιος 2016 4 6 7 Δελτίο Μακροοικονομικής Ανάλυσης Ελληνικής Οικονομίας Ιούνιος 6 Δελτίο Τύπου ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης Ιούνιος 6 Η άμεση στήριξη που παρέχει ο τουρισμός στην ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6 ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 6 ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 6 ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 1. Εισροή συναλλαγµατικών εσόδων στις χώρες υποδοχής και φιλοξενείας Έννοια Ιδιαίτερη σηµασία για αναπτυσσόµενες χώρες Μακροχρόνιος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικός Τουρισμός: Στοιχεία & Αριθμοί Greek Tourism: Facts & Figures

Ελληνικός Τουρισμός: Στοιχεία & Αριθμοί Greek Tourism: Facts & Figures Ελληνικός Τουρισμός: Στοιχεία & Αριθμοί Greek Tourism: Facts & Figures 01 Βασικά Μεγέθη του Ελληνικού Τουρισμού, 2011 Greek Tourism Basic Figures, 2011 Συμμετοχή στο ΑΕΠ Contribution to GDP Συμμετοχή στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικός Τουρισμός. Διεθνείς τάσεις και επιπτώσεις ανάπτυξης προγραμμάτων αθλητικού τουρισμού

Αθλητικός Τουρισμός. Διεθνείς τάσεις και επιπτώσεις ανάπτυξης προγραμμάτων αθλητικού τουρισμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διεθνείς τάσεις και επιπτώσεις ανάπτυξης προγραμμάτων αθλητικού τουρισμού Νικόλαος Θεοδωράκης Επίκουρος Καθηγητής, Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΡΡΡ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία 21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι η εξέταση της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής σε ανοικτή οικονομία με ελεύθερα κυμαινόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1

Παγκόσμια οικονομία. Διεθνές περιβάλλον 1 Παγκόσμια οικονομία Διεθνές περιβάλλον 1 Επιλεγμένοι δείκτες ασιατικών χωρών Διεθνές περιβάλλον 2 Αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον Πρωτεύον ρόλος της κίνησης στην κίνηση των κεφαλαίων σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» Το βασικό συμπέρασμα: Η επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων μετά την ανακήρυξη του δημοψηφίσματος στο τέλος του Ιουνίου διέκοψε την ασθενική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.283-290 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΩΝ 15 ΧΩΡΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

Μια οικονοµική προσέγγιση του ελληνικού κλάδου χρωµάτων. Ε.Ε.Χ. Τµήµα Χρωµάτων

Μια οικονοµική προσέγγιση του ελληνικού κλάδου χρωµάτων. Ε.Ε.Χ. Τµήµα Χρωµάτων Μια οικονοµική προσέγγιση του ελληνικού κλάδου χρωµάτων Ε.Ε.Χ. Τµήµα Χρωµάτων 10.5.2016 ΖΗΤΗΣΗ ΧΡΩΜΑΤΩΝ-ΒΕΡΝΙΚΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ Ολική ζήτηση (M ) 400 350 300 250 M 200 150 100 50 0 1995 1997 1999

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟ ΑΕΠ. Το 2014 ο τουρισμός παρουσίασε ανάπτυξη 1,7 δις έναντι μείωσης του συνολικού ΑΕΠ κατά 3,4 δις σε ονομαστικούς όρους.

ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟ ΑΕΠ. Το 2014 ο τουρισμός παρουσίασε ανάπτυξη 1,7 δις έναντι μείωσης του συνολικού ΑΕΠ κατά 3,4 δις σε ονομαστικούς όρους. ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΟ ΑΕΠ Η άμεση ( 16,6 δις) και έμμεση ( 27,5 δις) συμβολή του τουρισμού ανήλθε στο 25% του ΑΕΠ το 2014 έναντι 22% το 2013 ( 15 δις άμεση και 24,7 δις έμμεση). Το 2014 ο τουρισμός παρουσίασε ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA ΞENOΔOXEIAKO EΠIMEΛHTHPIO THΣ EΛΛAΔOΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 14 Σεπτεμβρίου 2015 Τίτλος : Απουσιάζει ο Τουρισμός από τον προεκλογικό διάλογο Ενόψει της προγραμματισμένης για σήμερα τηλεμαχίας

Διαβάστε περισσότερα