Θέμα πτυχιακής εργασίας. Childhood Obesity: Impact and results

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέμα πτυχιακής εργασίας. Childhood Obesity: Impact and results"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ) Θέμα πτυχιακής εργασίας «Παιδική παχυσαρκία: Συνέπειες και αποτελέσματα» Childhood Obesity: Impact and results Υποβληθείσα στην καθηγήτρια εφαρμογών: Κουρτούμα Μαρία από τους σπουδαστές: ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΟΜΠΑΝΟΓΛΟΥ ΑΕΜ:258 ΚΛΩΝΤΗΣ ΤΣΙΠΗΣ ΑΕΜ:332 Έναρξη: 25/10/2013 Παράδοση: 27 /05/2014 1

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Σελ. 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σελ. 4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σελ. 5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Σελ. 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Ορισμοί και μορφές παχυσαρκίας Σελ. 13 Μεταβολισμός (κύκλος μεταβολισμού ενέργειας, υπολογισμός) Σελ. 15 Η σημασία της λήψης τροφής για τον οργανισμό και τα πρότυπα των γονέων στην διατροφή Σελ.22 Περίοδοι της παιδικής ηλικίας που προμηνύουν την ύπαρξη παχυσαρκίας του ατόμου και στην ενήλικο ζωή Σελ. 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Αιτιολογικοί παράγοντες της παιδικής παχυσαρκίας Σελ. 30 Επιπλοκές- Επιπτώσεις παιδικής παχυσαρκίας Σελ Οι κίνδυνοι που ενέχει η ενασχόληση με ποικίλες μορφές διαίτης Σελ.36 Μερικά πρώτα σημάδια ότι το παιδί δεν τρέφεται σωστά: Σελ.37 Υγιεινή διατροφή και τι προτείνουν οι ειδικοί διατροφολόγοι: Σελ.39 Απλές τεχνικές για να τρέφεται σωστά ένα παιδί Σελ.41 Επιπολασμός παιδικής παχυσαρκίας με παγκόσμια εμβέλεια Σελ.44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ Το ερωτηματολόγιό μας για τα παιδιά Σελ.56 Γραφήματα Σελ.62 Γραφήματα Σελ.64 Αξιολόγηση γραφημάτων Σελ. 71 Συμπεράσματα που αντιστοιχούν σε απαντήσεις των παιδιών Σελ. 74 2

3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV Πρόληψη Σελ.76 Επίλογος Σελ.78 Βιβλιογραφία Σελ. 80 3

4 Περίληψη Με την βιομηχανοποίηση της αγροτικής παραγωγής, ώστε να επιτευχθεί αύξηση στην παραγωγή τροφίμων (ως προς την ποσότητα) και με την έλλειψη χειρωνακτικής εργασίας, πολλοί πληθυσμοί σε κάθε άκρη του πλανήτη έχουν αποκτήσει μέλη-άτομα που δείχνουν μια τάση για υπερκατανάλωση φαγητού. Οι θερμίδες που λαμβάνονται είναι περισσότερες και ο καθιστικός τρόπος ζωής οδηγεί στην εμφάνιση μιας σύγχρονης νόσου, στην παχυσαρκία. Η παρούσα εργασία είναι μια απλή προσπάθεια στο να προσεγγίσουμε το φαινόμενο, να παρακινήσουμε τους συνανθρώπους μας να ενδιαφερθούν και να αντιληφθούμε από κοινού πως εφόσον αφορά και τα παιδιά, πρέπει να υπάρξει μέριμνα. Η μετάβαση στην ανάλυση του κεντρικού θέματος γίνεται ομαλά, καθώς στην αρχή προηγείται η ενότητα της εισαγωγής, όπου δίνονται κάποιες γενικές πληροφορίες, έπειτα αφιερώνεται ένα μεγάλος μέρος σχετικά με το τι ορίζουμε ως παχυσαρκία, ποιες βασικές μορφές υπάρχουν, επεξηγήσει σχετικά με τον ανθρώπινο μεταβολισμό, συνέπειες, επιπλοκές, γενετική προδιάθεση και βέβαια αναλύονται πολλά ακόμη επιμέρους θέματα. Σε επόμενα κεφάλαια γίνονται εκτενής αναφορές σε βασικούς αιτιολογικού παράγοντες του φαινομένου, σε επιπτώσεις που ακολουθούν και δεν παραλείπουμε να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει σε παγκόσμιο επίπεδο και στην χώρα μας. Εξετάζουμε τα σημερινά δεδομένα, μαθαίνουμε ποιες παθήσεις είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την νέα αυτή νόσο, τι ανωμαλίες συνεπάγει η παχυσαρκία για την υγεία ενός παιδιού, ποια διατροφή είναι ευνοϊκή για να μην υπάρξουν ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Επίσης, βλέπουμε ποια είναι η κατάσταση στην Ευρώπη σχετικά με την προαγωγή της φυσικής άσκησης και της υγιεινής διατροφής στα σχολεία, ποια κράτη δίνουν το λαμπρό παράδειγμα και ποιες είναι οι κατάλληλης οδηγίες για διαμόρφωση πολιτικής και κανονισμών για την δημιουργία σωστών προγραμμάτων για την θρέψη των παιδιών. 4

5 Πρόλογος Το βασικό κίνητρο για την εκπόνηση αυτής της πτυχιακής εργασίας με θέμα «Παιδική παχυσαρκία: Συνέπειες και αποτελέσματα», αποτέλεσε ο προβληματισμός και η ολοένα αυξανόμενη απειλητική επιδημία της παχυσαρκίας, με άμεση συνέπεια να απειλείται και να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των μικρών παιδιών (προσχολικής ηλικίας). Κύριο μέλημα μας ήταν η ανάδειξη του σοβαρού προβλήματος της παχυσαρκίας στη σύγχρονη κοινωνία. Προσπαθήσαμε να αντλήσουμε πληροφορίες κυρίως από βιβλιογραφίες, τον έντυπο Τύπο, ενώ παράλληλα για την συγκέντρωση ορθών αποτελεσμάτων, χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια που έλαβαν μαθητές ηλικίας από 9-12 ετών, με απώτερο σκοπό να διαπιστωθεί ποιες είναι οι διατροφικές συνήθειες σε κάθε οικογένεια και εάν τα παιδιά από μικρή ηλικία επιθυμούν την ενασχόλησή τους με κάθε είδους δραστηριότητα. Κατά αυτό τον τρόπο μπορέσαμε να παρατηρήσουμε κατά πόσο επηρεάζεται το σωματικός βάρος ενός παιδιού, από παράγοντες όπως η σωματική άσκηση και οι προτιμήσεις σε γεύματα. Οι καίριες ερωτήσεις που επιλέξαμε για την ολοκλήρωση του δικού μας εγχειρήματος απέβλεπαν στο να καταλήξουμε σε ένα όσο το δυνατόν πιο εμπεριστατωμένο συμπέρασμα με τις απαραίτητες διευκρινίσεις. Το πρώτο βήμα ήταν να επισκεφθούμε σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και κατόπιν συνεννόησης με τους δασκάλους είχαμε την ευκαιρία να ενημερώσουμε καταλλήλως τα παιδιά και να δώσουμε τις απαραίτητες εξηγήσεις, ώστε να μας βοηθήσουνε στην έρευνά μας και να απαντήσουν με ειλικρίνεια στα ερωτηματολόγια που τους μοιράσαμε. Θελήσαμε να μην κουράσουμε τους μαθητές με την ύπαρξη πολυάριθμων ερωτημάτων και περιοριστήκαμε στο να ζητήσουμε ακριβώς όλα εκείνα που θα μας έδιναν τα όσα επιθυμούσαμε χωρίς δευτερεύοντες πληροφορίες. Τα παιδιά που συμμετείχαν είχαν ηλικία από 9 έως 12 ετών. 5

6 Επιπρόσθετα, στην πτυχιακή αυτή εργασία, δεν παραλείψαμε στο να παρέχουμε μια γενικότερη ενημέρωση πάνω στο φαινόμενο της παιδικής παχυσαρκίας που στις μέρες μας αποτελεί ένα σύγχρονο πρόβλημα με μεγάλα ποσοστά εμφανίσεων και στην δική μας χώρα. Υπάρχουν εκτενής αναφορές στους αιτιολογικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση τους προβλήματος, στις μετέπειτα συνέπειες καθώς και σε τρόπους αντιμετώπισης που συνίσταται από ειδικούς. Κλείνοντας, να επισημάνουμε πως αναλύσαμε ένα θέμα στο οποίο επείγει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από όλους μας, να δείξουμε το απαιτούμενο ενδιαφέρον και να παροτρύνουμε παιδιά και γονείς να μην μένουν αμέτοχοι στην εμφάνιση αυτού του φαινομένου, λαμβάνοντας την κατάλληλη γνώση για αυτό. 6

7 Ευχαριστίες Σε αυτό το σημείο θεωρούμε υποχρέωσή μας να ευχαριστήσουμε αρχικά όλους όσους μας βοήθησαν για την ολοκλήρωση της έρευνας, μαθητές, δασκάλους, καθώς και την καθηγήτρια κ. Κουρτούμα Μαρία για την συνεργασία μας και την συγγραφή της πτυχιακής μας εργασίας, για την καθοδήγησή της πάνω στο θέμα και τον πολύτιμο χρόνο που αφιέρωσε για να υπάρξει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. 7

8 Πίνακας συντομεύσεων Π.Ο.Υ: Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ΔΜΣ: Δείκτης Μάζας Σώματος RMR: Βασικός μεταβολικός ρυθμός HDL-C: Επίπεδα χοληστερόλης 8

9 Διαγράμματα/Γραφήματα 1. Καμπύλες ΔΜΣ προς ηλικία 2. Πίτες στατιστικών δεδομένων από τις απαντήσεις μαθητών Στατιστικοί πίνακες 1. Καμπύλες περιμέτρου μέσης ανά ηλικία 9

10 Εισαγωγή Αν κάποιος θελήσει να θίξει το ζήτημα της παιδικής παχυσαρκίας τότε εύλογα του έρχεται στο μυαλό η σκέψη/εικόνα ενός παιδιού με περιττά κιλά, ένα παχύ άτομο μικρής ηλικίας. Κατά γενική ομολογία η παχυσαρκία θεωρείται ως μια σύγχρονη «μάστιγγα» της διατροφής, μια ασθένεια δημοφιλής με σοβαρές συνέπειες που πλήττει ακόμη και τις ανεπτυγμένες χώρες, αφού τα κρούσματα ολοένα και αυξάνονται. Για την εμπεριστατωμένη μελέτη του φαινομένου αυτού, η Π.Ο.Υ (Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας) συγκρότησε ομάδα εμπειρογνώμων της διεθνούς ένωσης ώστε να ερευνήσουν σε βάθος το θέμα και να ασχοληθούν εκτενέστερα με την πρόληψη και διαχείρισης της παγκόσμιας επιδημίας. Η Π.Ο.Υ αναγνωρίζει πως η παχυσαρκία είναι παρούσα σε πολλές περιοχές του πλανήτη και πλήττει παιδιά και ενήλικες. Έχει υπολογιστεί ότι κατά προσέγγιση περίπου 250 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο υποφέρουν παχυσαρκία, στο σύνολο αυτό εμπεριέχονται ενήλικες και παιδιά. Στην γενική κατάταξη, την πρώτη θέση φαίνεται να κατέχουν οι Αμερικάνοι, ενώ τα παιδιά της Ελλάδας ακολουθούν στην δεύτερη θέση. Άνοδο σημειώνουν και τα ποσοστά εμφάνισης του φαινομένου κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, αφού η αύξηση της παχυσαρκία φτάνει στο 54% σε παιδιά από 6-11 ετών και το 40% σε εφήβους ετών ( στοιχεία από το Prevention Magazine). Ο Hopisler εκφράζει την άποψή του για την παιδική παχυσαρκία και χαρακτηριστικά αναφέρει: «Είναι τα παιδιά των αναψυκτικών και του γρήγορου φαγητού». Κάποιοι άλλοι θεωρούν πως πρόκειται για μια αντίδραση σε ένα αφύσικο περιβάλλον. Όπως και να χει, η παχυσαρκία συνδέεται πλέον με την εκδήλωση πολλών νόσων και πλήττει σήμερα τουλάχιστον το 15% του πληθυσμού. Όλα τα σημερινά δεδομένα, επιβεβαιώνουν την άποψη πολλών πως θα είναι μια μη μεταδιδόμενη νόσος αλλά ιδιαίτερα διαδεδομένη. Ποια προβλήματα υγείας συνδέονται άμεσα με την παχυσαρκία και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα για την εμφάνιση αυτών; Τα κυριότερα προβλήματα είναι τα εξής: καρδιοπάθειες, καρκίνος, διαβήτης, πέτρες στην χολή, αναπνευστική δυσλειτουργία, ψυχολογικά προβλήματα. 10

11 Στην εποχή μας, η παιδική παχυσαρκία είναι ένα θέμα που απασχολεί αρκετούς, καθώς πλέον αποτελεί μια από τις συχνότερες διατροφικές παθήσεις και η συχνότητα εμφάνισης του φαινομένου αυξάνεται συνεχώς, ωστόσο πρόκειται για ένα φαινόμενο που προϋπήρχε και η επιβεβαίωση προέρχεται από την εξέταση ευρημάτων της παλαιολιθικής εποχής. Μάλιστα πριν από χιλιάδες χρόνια η παχυσαρκία συμβόλιζε για τους ανθρώπους την μητρότητα, την αφθονία της φύσης και την ιερότητα. Ανακαλύφθηκαν αγαλματίδια με γυναικείες μορφές που φαίνεται να έχουν υπερτροφικό στήθος και φαρδύς γλουτούς. Εκείνες τις χρονικές περιόδους, ο υποσιτισμός, η πείνα και η ανέχεια, αποτελούσε μέρος της καθημερινότητας για τους τότε συλλέκτες τροφών, με αποτέλεσμα να αισθάνονται δέος κάθε φορά που συναντούν παχύσαρκα άτομα. Με την πάροδο των ετών οι άνθρωποι σιγά-σιγά αλλάξανε συνήθειες στις διατροφικές τους συνήθειες, περιορίστηκαν στο κυνήγι τροφής και πλέον ανέλαβαν τον ρόλο των καλλιεργητών. Για την καταπολέμηση του υποσιτισμού, ξεκίνησαν την ενασχόλησή τους με τα δημητριακά, η μέση κατανάλωση τροφής αυξήθηκε, αλλά εξακολουθούσαν να δείχνουν σεβασμό προς την παχύσαρκη θεά τους, θεωρώντας πως ευνοούσε την γονιμότητα και την αφθονία. Σταδιακά και όσο κυλούσε ο χρόνος, ο αρχικός σημειολογικός της χαρακτήρας φθίνει, φτάνοντας τελικά στην αρχαία εποχή όπου η παχυσαρκία μεταβάλλεται από σύμβολο αφθονίας και γονιμότητας, σε ασθένεια προβληματική για τον άνθρωπο. Τα τότε πορίσματα των ιατρών σε Ελλάδα, Κίνα, Αίγυπτο και Ινδία, δείχνουν πως την εποχή εκείνη η παχυσαρκία αντιμετωπιζόταν σαν ένα ιατρικό πρόβλημα. Σε γραπτά έγγραφα που συνυπογράφει ο Ιπποκράτης και τα οποία χρονολογούνται περί τον 5 ο αιώνα, στα οποία και υποστηρίζει ότι «ο αιφνίδιος θάνατος είναι πιο συνηθισμένος στους παχύσαρκους ανθρώπους απ ότι στους αδύνατους». Ο ίδιος αναφέρει ότι το φαινόμενο της παχυσαρκίας έχει αντίκτυπο κυρίως στο γυναικείο φύλο, δημιουργώντας προβλήματα στειρότητας και διαταραχές στην έμμηνο ρύση. Η χιλιετία που διανύουμε μπορεί να είναι σίγουρα μια περίοδος όπου υπάρχει άνθιση στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, με πολλά επιτεύγματα για τον άνθρωπο και την ζωή του γενικότερα, αλλά είναι και μια εποχή όπου τα παχύσαρκα άτομα αυξάνονται συνεχώς και πρέπει υπάρξει πρόληψη και σωστή ενημέρωση σε όλους. Ήδη από το 2010 υπολογίζεται ότι σε πολλές χώρες της Ευρώπης σχεδόν το 11

12 1/3 του πληθυσμού είναι παχύσαρκοι. Η θνησιμότητα στα παχύσαρκα άτομα αυξάνεται, ενώ οι χειρουργικές επεμβάσεις και η αναισθησία τέτοιων ασθενών μετατρέπεται σε ένα επικίνδυνο εγχείρημα. Η παχυσαρκία είναι δυνατόν να οδηγήσει σε ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα και να περιορίσει την επαγγελματική δραστηριότητα του ατόμου που νοσεί. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι έργο ενός και μόνο ειδικού όπως του γυμναστή και για αυτό προτιμούν μέσω της έντονης άσκησης σε γυμναστήρια να καταπολεμούν το πάχος τους, αλλά κάτι τέτοια εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία. Λοιπόν, για αρχή θα δώσουμε ένα σαφή ορισμό για το τι είναι ακριβώς η παχυσαρκία, θα αναφέρουμε κάποιας γενικά στοιχεία για τον μεταβολισμό και στην συνέχεια θα κατανοήσουμε ποιους κινδύνους εγκυμονεί αυτό το φαινόμενο, αλλά και πως αντιμετωπίζεται. 12

13 Γενικές πληροφορίες ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ορισμός παχυσαρκίας Ένας κατανοητός ορισμός του φαινομένου αυτού, αναφέρει πως ως παχυσαρκία ορίζεται η αύξηση του λίπους πάνω από τα φυσιολογικά όρια. Είναι η υπερβολική συσσώρευση τριγλυκεριδίων στον λιπώδη ιστό, με τελικό αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση του συνολικού λίπους του οργανισμού. Όμως δεν χρειάζεται να ταυτίζονται οι έννοιες «υπέρβαρος» και «παχύσαρκος», γιατί έχουν διαφορετικό περιεχόμενο. Ένα παιδί το αποκαλούμε υπέρβαρο μονάχα στην περίπτωση που οι αναλογίες του σώματός του δεν είναι οι επιθυμητές, δηλαδή όταν το βάρος είναι μεγαλύτερο από το πρότυπο για το ύψος του (Mahan & Escott-Stump,2004), ενώ ο όρος παχυσαρκία παραπέμπει στο φαινόμενο ύπαρξης υπερβολικού συσσωρευμένου λίπους στον οργανισμό (Uauy & Diaz,2005). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. από το 1948 έχει εντάξει την παχυσαρκία στον κατάλογο των παθήσεων Για τους παχύσαρκους, η ποιότητα ζωής είναι σαφώς μειωμένη και συντομότερη, αφού εμφανίζουν πολλές επιπλοκές υγείας. 1.2 Μορφές παχυσαρκίας Οι μορφές παχυσαρκίας είναι δύο και διακρίνεται στην υπερτροφική και την υπερπλαστική. Με τον όρο υπερτροφική παχυσαρκία, αναφερόμαστε στην μορφή εκείνη όπου υπάρχει αύξηση του μεγέθους των λιποκυττάρων, ενώ στην δεύτερη μορφή έχουμε την αύξηση του αριθμού των λιποκυττάρων. 13

14 Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε πως κατά την παιδική ηλικία παρατηρείται αύξηση στον αριθμό των λιποκυττάρων, ενώ μετά την ενηλικίωση ακολουθεί μόνο η αύξηση μεγέθους αυτών. Ωστόσο, η παιδική παχυσαρκία που είναι υπερπλαστικού τύπου, έχει σοβαρές συνέπειες, αφού το παιδί έχει καταδικαστεί να γίνει μελλοντικά ένας παχύσαρκος ενήλικος. 1.2 Κλινική εικόνα Δεν υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα συμπτώματα για την παχυσαρκία ώστε να γίνει άμεσα αντιληπτή από το άτομο. Κατά γενική ομολογία χαρακτηρίζεται από μια σταδιακή αύξηση βάρους του σώματος, με συνεπακόλουθο αργότερα την εκδήλωση δυσλειτουργιών του οργανισμού, δημιουργώντας ποικίλες διαταραχές. Οι ειδικοί μας λένε πως η γενική συμπτωματολογία που συνοδεύει το φαινόμενο, συνήθως αφορά το νευρικό σύστημα του εγκεφάλου. Πράγματι, άτομα με περιττά κιλά που τείνει να χαρακτηριστούν μελλοντικά παχύσαρκα, εκφράζουν πιο έντονα τα συναισθήματά τους. Παρουσιάζονται ως άνθρωποι όπου κυριεύει μέσα τους η αγωνία, γίνονται καταθλιπτικοί, προτιμούν την κοινωνική τους απομόνωση, αποκτούν κόμπλεξ κατωτερότητας λόγω της εξωτερικής τους μάλλον εικόνας, είναι απαισιόδοξοι και παύουν να έχουν ενδιαφέροντα. Σε περιπτώσεις όπου ο βαθμός παχυσαρκίας είναι μεγάλος, τότε το άτομο παρουσιάζει μια εικόνα αναπνευστικές ανεπάρκειας που ονομάζεται σύνδρομο Pickwick και συχνά ο πάσχων θέλει διαρκώς να κοιμάται, ενώ σε ακραίες περιπτώσει μπορεί να οδηγηθεί στο θάνατο ή σε μόνιμο κώμα. Την ευθύνη για όλα αυτά φαίνεται πως φέρει το εναποτιθέμενο λίπος που εμποδίζει τόσο την διαφραγματική αναπνοή όσο και την καρδιακή λειτουργία. Ακόμη, μπορούν να παρουσιαστούν προβλήματα όπως η καρδιακή ανεπάρκεια, η αιμοσυμπύκνωση και η πιθανότητα θρόμβωσης. Επιπρόσθετα, ένα σύνηθες φαινόμενο είναι το σύγκαμα, το δερματικό ερύθημα στο σημείο της μασχάλης, στις πτυχές του μαστού, της χώρας της ήβης και τέλος δεν είναι σπάνιες οι δερματικές φλεγμονές από βακτηρίδια και μύκητες. Υπάρχουν και τα προβλήματα πέψης, αερίων, δυσκοιλιότητας και προδιάθεση στην χολολιθίαση. 14

15 Συνεχίζουμε την περιγραφή μας και διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν και άλλες παθήσεις που συνδέεται άμεσα με την παχυσαρκία, όπως η φλεβίτιδα, θρόμβωση, αρθροπάθειες και γενικότερα παθήσεις της σπονδυλικής στήλης. Όσον αφορά το γεννητικό σύστημα, συχνές είναι οι ανωμαλίες της εμμήνου ρύσεως και η διακοπή της με αποτέλεσμα την στειρότητα. Στις παχύσαρκες εγκύους κατά την εγκυμοσύνη είναι αυξημένος ο κίνδυνος για τοξιναιμία, υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη. Στον παχύσαρκο άνδρα παρατηρείται πρόωρη εκσπερμάτωση, ανωριμότητα των σπερματοζωαρίων, ανικανότητα στύσης και ανικανότητα γονιμοποίησης. 1.3 Μεταβολισμός: Ορισμός- κύκλος μεταβολισμού-υπολογισμός-μεταβολικό σύνδρομο-bmi Με τον όρο μεταβολισμό, αναφερόμαστε στο σύνολο των χημικών μεταβολών που επιτελούνται μέσα στο σώμα και τις συνακόλουθες μετατροπές ενέργειας που προκαλούνται από αυτές και που υποχρεωτικά τις συνοδεύουν. Γνωρίζουμε βέβαια ότι η διαφορετικότητα του κάθε ατόμου όσον αφορά την φυσική του κατασκευή και την φυσιολογική του συμπεριφορά, είναι δύο αιτιολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τον μεταβολισμό του καθενός, τον οποίο και μετράμε σε χιλιοθερμίδες (kcal). Τα σύγχρονα επιτεύγματα του επιστημονικού κλάδου υγείας, μας επιτρέπουν με την χρήση ειδικών μεθόδων να καταγράφουμε, να παρακολουθούμε και να κατανοούμε τις δαιδαλώδεις χημικές διεργασίες και τις τυχόν μετατροπές της ενέργειας που επιτελούνται εντός του ζωντανού κυττάρου. Ωστόσο, τον μεταβολισμό μπορείς ο καθένας να τον μελετήσει και αναλύσει σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες και ενδιαφέρον, εννοώντας πως αν κάποιος για παράδειγμα επιθυμεί να λάβει γνώση σχετικά με τις χημικές ουσίες που διασπώνται και τις ουσίες που συντίθενται εντός του οργανισμού, τότε μελετά το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και λιπιδίων ή πλήθος άλλων στοιχείων. 15

16 Κύκλος μεταβολισμού ενέργειας Χωρίς δευτερεύοντες πληροφορίες, θα επιχειρήσουμε σε λίγες μόνο γραμμές να δούμε πως σχηματίζεται ο κύκλος μεταβολισμού ενέργειας. Όπως ξέρουμε, ο οργανισμός από μόνος του δεν είναι ικανός να παράγει ενέργεια, αλλά ούτε έχει την δυνατότητα να εξαφανίζει ενέργεια. Το περιβάλλον αποτελεί την βασική πηγή ενέργειας από το οποίο λαμβάνει ο οργανισμός μας την ενέργεια σε χημική μορφή και στην συνέχεια έχουμε την μετατροπή αυτής σε χημική, ωσμωτικής, ηλεκτρική και κινητική ενέργεια. Αποτέλεσμα όλης αυτής της διαδικασίας είναι το σύνολο σχεδόν όλων αυτών των προαναφερθέντων μορφών ενέργειας να αποδίδεται προς το περιβάλλον υπό την μορφή θερμικής ενέργειας. Αυτό είναι το σχεδιάγραμμα του κύκλου μεταβολισμού ενέργειας στο σώμα. Βασικός μεταβολισμός (BMR): To ποσοστό ενέργειας που χρειάζεται ο οργανισμός σε ανάπαυση και ηρεμία επί καθημερινής βάσεως για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στην εκτέλεση μιας σειράς βασικών λειτουργιών (όπως η λειτουργία της καρδίας, η διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας σώματος) αποκαλείται ως βασικός μεταβολισμός. Υπολογισμός βασικού μεταβολισμού: Ένα άτομο μπορεί να υπολογίσει από μόνο του τον μεταβολισμό του, με δύο βασικές παραμέτρους: α) να έχουν περάσει περίπου 12 ώρες από το τελευταίο του γεύμα και β) να βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας για τουλάχιστον 30 λεπτά σε περιβάλλον με θερμοκρασία δωματίου (20-25 βαθμούς κελσίου). 16

17 Παράγοντες που επηρεάζουν τον βασικό μεταβολικό ρυθμό (RMR) - Ηλικία - Μάζα σώματος - Σύσταση σώματος (λιπώδης-μυϊκός ιστός) - Φύλο - Κλίμα - Ύπνος - Διατροφικές συνήθειες - Επιφάνεια σώματος - Ενδοκρινείς αδένες Μεταβολικό σύνδρομο Έρευνες των τελευταίων ετών και τα τελικά πορίσματα αυτών, αναφέρουν πως το μεταβολικό σύνδρομο ταυτίζεται με την εκδήλωση μιας σειράς σοβαρών μεταβολικών διαταραχών, χωρίς όμως να υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα για να αντιληφθεί κάποιος ασθενής από τι ακριβώς πάσχει. Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια πρόσφατη ανακάλυψη της ιατρικής επιστήμης και ο εντοπισμός του γίνεται μονάχα κατά τη ετήσια ιατρική προληπτική εξέταση, ενώ τείνει άμεσης θεραπείας για να αποφευχθούν τα μοιραία. Ας δούμε συνοπτικά ποιες διαταραχές συνήθως συνυπάρχουν στο μεταβολικό σύνδρομο: Η διάμετρος της περιφέρειας της μέσης στον άνδρα φτάνει τα 102cm, ενώ στην γυναίκα τα 88cm Η τιμή της γλυκόζης αίματος νηστείας είναι στα 110mg/dl και άνω. Επίπεδα HDL κάτω από 40mg/dl στον άνδρα και κάτω από 50mg/dl στην γυναίκα Ξεπερνούν τα 150mg/dl τα επίπεδα τριγλυκεριδίων αίματος 17

18 Καμπύλες περιμέτρου μέσης ανά ηλικία 18

19 Ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (BMI) και η παχυσαρκία, είναι δύο προδιαθεσιακοί παράγοντες που ευθύνονται εν μέρει για την εμφάνιση του λεγόμενου μεταβολικού συνδρόμου. Φυσιολογικές τιμές για το BMI είναι το 18,5-24,9 που θεωρείται κάποιος φυσιολογικός, ενώ τα υπέρβαρα άτομα και οι παχύσαρκοι έχουν BMI 25-29,9 και άνω. Για να μην υπάρχουν απορίες, να τονίσουμε πως το BMI καθορίζεται για κάθε άτομο βάση κλινικοεργαστηριακών ευρημάτων και εκτιμάται το συνολικό ποσοστό λίπους που είναι συγκεντρωμένο σε κάθε οργανισμό, ώστε να διαχωρίζουμε τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα. Μην ξεχνάμε ότι το παιδί από την γέννησή του μέχρι και την ηλικία των 20 ετών παρουσιάζει αύξηση βάρους και ύψους, τα οποία πρέπει να μεγαλώνουν αρμονικά. Προτεινόμενος τρόπος μέτρησης δείκτη μάζας σώματος Εδώ και αρκετά χρόνια ένας εύχρηστος τρόπος αλλά και διεθνώς αποδεκτός για την μέτρηση του BMI είναι η χρήση και εφαρμογή του εξής μαθηματικού τύπου: ΔΜΣ: Βάρος (kgr)/υψος (m 2 ) Υπενθυμίζουμε πως στην ανάπτυξη του μεταβολικού συνδρόμου σημαντικό ρόλο παίζουν και οι γενετικοί παράγοντες που επεμβαίνουν σε μία σειρά από παραμέτρους. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν άτομα που έχουν γενετικώς καθορισμένη προδιάθεση από άλλα ώστε να αναπτύξουν αυτό το κακοήθες σύνδρομο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), έχει καθορίσει τιμές για τον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI), και θεωρεί: Eλλιπόβαρης: < 18,5 Φυσιολογικός-Υγιής: 18,6 24,9 Yπέρβαρος: 25 29,9 19

20 Παχύσαρκος: Ελαφρά 30,3 34,5 Μέτρια 35 39,5 Σοβαρά > 40 Καμπύλες ΔΜΣ προς ηλικία Προκειμένου οι γονείς να νιώσουν σίγουροι για την υγεία του παιδιού τους και για το εάν έχει το κατάλληλο βάρος, οφείλουν να ζητήσουν από το γιατρό να ζυγίσει, να μετρήσεις και να ελέγξει τις αναλογίες του με βάση τα διαγράμματα που αναγράφονται στο βιβλιάριο υγείας του μικρού παιδιού που αποτελεί και την ταυτότητα υγείας του. Το πιο πρώιμο σημείο πάχυνσης είναι μια ξαφνική αύξηση βάρους τον πρώτο χρόνο ζωής. Ένα παιδί ηλικίας 12 μηνών τριπλασιάζει τις πιθανότητες να γίνει παχύσαρκο πάρει σε αυτή την ηλικία περισσότερα από 7,5 κιλά. 20

21 Υπάρχει αύξηση στην συχνότητα του φαινομένου; Δυστυχώς ολοένα και περισσότερα άτομα μικρής ηλικίας τείνουν να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα με τον μεταβολισμό τους, με επακόλουθο να σημειώνεται άνοδος περιστατικών όπου εμφανίζεται το μεταβολικό σύνδρομο, οπότε υπάρχει μια γενική ανησυχία από την επιστημονική κοινότητα. Κανόνες που πρέπει να τηρούνται από πάσχοντα άτομα του συνδρόμου αυτού Άσκηση Έχει ιδιαίτερη σημασία το πάσχων άτομο να ασκείται, να ασχολείται με κάποια δραστηριότητα που τον απασχολεί κάποιος χρονικό διάστημα και τον βοηθά γενικότερα στο να κινείται και να μην μένει καθηλωμένος σε ένα σημείο. Είναι αρκετό ακόμη και το περπάτημα διαρκείας 30 λεπτών με έναν γρήγορο ρυθμό κάθε ημέρα. Έτσι διατηρείται ένα σταθερό επίπεδο μεταβολισμού. Κάπνισμα Απαγορεύεται ρητά το να καπνίζουν τέτοια άτομα, επειδή ο καπνός που εισέρχεται εντός του οργανισμού αυξάνει τις δυσμενείς συνέπειες του συνδρόμου. Δείκτης μάζας σώματος Να διατηρούν έναν φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος, δίνοντας μεγάλη προσοχή στην διατροφή τους. Βέβαια διαφορές υπάρχουν αναλόγως του είδους των επιμέρους μεταβολικών διαταραχών που υπάρχουν στο μεταβολικό σύνδρομο και για αυτό οι γιατροί ξεχωριστά στον καθένα συνιστούν άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις. 21

22 2.5 Η σημασία της λήψης τροφής για τον οργανισμό και τα πρότυπα των γονέων στην διατροφή Από την πρώτη κιόλας στιγμή της γέννησης τους, τα παιδιά έχουν εκ φύσεως το ένστικτο για ανάγκη πρόσληψης τροφής για την επιβίωσή τους και ο μητρικός θηλασμός είναι η πρώτη τους επαφή με την τροφή. Στα επόμενα στάδια της ζωής τους αποκτούν κάποιες διατροφικές συνήθειες και είναι σε θέση να επιλέξουν ποια τρόφιμα ανταποκρίνονται στις δικές τους γευστικές προτιμήσεις και ποια θα απορρίψουν. Τα κριτήρια για την επιλογή τους βασίζονται στις καθημερινές τους εμπειρίες, δοκιμάζοντας πολλές διαφορετικές γεύσεις και βάση των γευστικών ερεθισμάτων και των οργανικών συνεπειών του φαγητού, αποφασίζουν στο τι επιθυμούν να καταναλώνουν περισσότερο. Σημαντική βοήθεια παρέχει ο οργανικός μηχανισμός ελέγχου διατροφικής συμπεριφοράς που βρίσκεται στα νευρικά κέντρα του εγκεφάλου σε κάθε άνθρωπο και ευθύνεται για τον έλεγχο 22

23 του αισθήματος της πείνας, δηλαδή πότε χρειάζεται ο οργανισμός τροφή για να εκτελέσει μια σειρά ενεργειών, ενώ υπάρχει και το αίσθημα του κορεσμού που σηματοδοτεί την παύση λήψεως θρεπτικών ουσιών στον οργανισμό, καθώς πλέον είναι πλήρης. Όπως αντιλαμβανόμαστε, η διαδικασία του φαγητού φαίνεται ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην μετέπειτα ζωή του παιδιού, αφού οι προτιμήσεις του στο φαγητό αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και υπάρχει η ανησυχία εάν το βάρος και το ύψος του ατόμου αυξάνονται αρμονικά. Μάλιστα, κατά την περίοδο της εφηβείας και της ενήλικης ζωής, η κατανάλωση γεύματος συνδέεται με το βάρος και το ιδανικό σχήμα σώματος. Ακόμη, άτομα μικρής ηλικίας πολλές φορές αμελούν πως κάποιες τροφές τους προσφέρουν θρεπτικά στοιχεία για τον οργανισμό τους και δείχνουν μια προτίμηση σε γλυκά, απορρίπτοντας εύκολα άλλες γεύσεις. Παρόλα αυτά, ο σωστός τρόπος διαπαιδαγώγησης από τους γονείς και τα ορθά πρότυπα ακόμα και στην διατροφή, μπορούν να επηρεάσουν τα παιδιά θετικά και να αποδεχτούν γρήγορα τα υγιεινά πρότυπα, όπως κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, όσπριων, αφού έχει διαπιστωθεί πως οι διατροφικές συνήθειες των παιδιών προκύπτουν βάση των κανόνων μίμησης των μεγάλων. Αντίστοιχα, παιδιά γονέων που δεν τηρούν ένα σταθερό πρόγραμμα διατροφής, υπάρχει πιθανότητα να αποκτήσουν λανθασμένο τρόπο διατροφής. Η σημερινή μανία για κατανάλωση πρόχειρων γευμάτων και η ελλιπής ενημέρωση της κοινωνίας, ίσως να έχουν συμβάλλει στην ανάπτυξη του φαινομένου που ονομάζουμε παιδική παχυσαρκία και για να αναστρέψουμε την υπάρχουσα κατάσταση χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια. 23

24 1.6 Από πού προσλαμβάνει ενέργεια ο οργανισμός και πως την δαπανά; Κατά την διάρκεια της ημέρας ο οργανισμός μας για να μπορέσει να διατηρηθεί στην ζωή και να επιτελέσει όλες του τις λειτουργίες, χρειάζεται να λαμβάνει συγκεκριμένα ποσοστά ενέργειας σύμφωνα πάντα με τις δικές μας ανάγκες. Η ενέργεια είναι το «καύσιμο της ζωής», δέχεται μετατροπές και προσλαμβάνεται από την τροφή. Η ενέργεια που περιέχεται στα τρόφιμα μετριέται σε θερμίδες (cal) και joules (J). Από τεχνικής απόψεως, 1 θερμίδα είναι η ενέργεια που απαιτείται για να αυξήσει τη θερμοκρασία 1 γραμμαρίου νερού κατά 1 βαθμό Κελσίου (1.8 βαθμοί Fahrenheit). Ας ασχοληθούμε με την ανάλυση περί ενεργειακής ισορροπίας. Ενεργειακή ισορροπία Κατά γενικό κανόνα υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των τυχόν αλλαγών στα αποθέματα ενέργειας (λίπους), της ενεργειακής πρόσληψης και των ενεργειακών δαπανών. Ειδικότερα, είναι γνωστό πως η παχυσαρκία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και υποστηρίζεται ότι ακόμη και το περιβάλλον ή η κληρονομικότητα λαμβάνονται υπόψιν. Την ενεργειακή ισορροπία φαίνεται πως διαταράσσουν και συνήθειες των ατόμων όπως είναι η τήρηση ενός προγράμματος διαίτης και η σωματική δραστηριότητα, δύο μεταβλητοί παράγοντες με ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς οι πλούσιες σε λίπος και ενέργεια δίαιτες σε συνδυασμό με τον καθιστικό τρόπο ζωής, είναι δύο χαρακτηριστικά που έχουν άμεση σχέση με την αυξημένη επίπτωση παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Από την άλλη, η συμβουλή των διαιτολόγων για όσους επιδιώκουν την μείωση βάρους και η διατήρηση αυτών των κιλών στο μέλλον, είναι η εφαρμογή μιας δίαιτας αρκετά περιορισμένη σε θερμίδες και παράλληλα μια έντονη σωματική δραστηριότητα. 24

25 Το σωματικό μας βάρος εξαρτάται κατεξοχήν από την ισορροπία της θερμιδικής πρόσληψης και της ενεργειακής δαπάνης (τα οποία αναφέρονται λεπτομερώς παρακάτω). Αναλυτικότερα, όταν οι θερμίδες που προσλαμβάνουμε από την τροφή ισούνται με τις θερμίδες που χρησιμοποιεί ο οργανισμός προκειμένου να επιτελέσει τις βασικές του λειτουργίες, λέμε ότι επιτυγχάνεται ισοζύγιο ενέργειας. Τα περισσότερα άτομα, μέσω ομοιοστατικών μηχανισμών, μπορούν να επιτυγχάνουν την ισορροπία αυτή και έτσι, να διατηρούν το βάρος τους σταθερό. Όταν η ενέργεια της διατροφής μας υπερέχει από εκείνη που δαπανά ο οργανισμός, το ενεργειακό ισοζύγιο είναι θετικό. Η περίσσεια ενέργειας, η οποία δεν χρησιμοποιείται άμεσα από τον οργανισμό αποθηκεύεται στο σώμα ως λιπώδης ιστός για μελλοντική χρήση. Θετικό ισοζύγιο ενέργειας για μεγάλα χρονικά διαστήματα είναι η αιτία για την αύξηση του σωματικού μας βάρους. Ενεργειακή πρόσληψη Είναι ένας όρος που μας παραπέμπει στα τρόφιμα, δηλαδή πρόκειται για την ποσότητα ενέργειας που απορροφάμε μέσω της διαδικασίας πρόσληψης τροφής και τα ποσοστά ενέργειας που περιέχονται σε κάθε τρόφιμο εξαρτώνται από την σύστασή τους. Στα συστατικά γίνεται ένας διαχωρισμός και προκύπτουν δύο υποκατηγορίες: Τα μακροθρεπτικά συστατικά, που περιλαμβάνουν θρεπτικά συστατικά πλούσια σε θερμίδες ή ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά, εκείνες οι ουσίες που είναι αναγκαίες για την ανάπτυξη αλλά και την πραγματοποίηση όλων των λειτουργιών του σώματος. Τα μακροθρεπτικά συστατικά πρέπει να εισέρχονται στον οργανισμό μας σε μεγάλες ποσότητες και υπάρχουν τρεις ομάδες για αυτά: - Οι υδατάνθρακες: Άλλη ονομασία με την οποία τους συναντάμε είναι σακχαρίτες και είναι η πιο κοινή μορφή μακρομορίων των κατηγοριών του ανθρώπινου μεταβολισμού. Απαρτίζονται από μόρια γλυκόζης και αναλόγως 25

26 των αριθμό μορίων ανά υδατάνθρακα, έχουμε τους: μονοσακχαρίτες, δισακχαρίτες και πολυσακχαρίτες. - Οι πρωτεΐνες: Πρόκειται για μόρια μεγάλου μεγέθους που αποτελούνται από αμινοξέα. Η βασική δομή της πρωτεΐνης είναι μια αλυσίδα αμινοξέων που περιέχουν άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο και άζωτο. Είναι το κύριο συστατικό των μυών, των οργάνων και των αδένων. - Τα λίπη: Τροφική ομάδα, αποτελείται από τα έλαια και κάθε είδους λιπαρή ουσία. Η προέλευσή τους καθορίζει την κατηγορία στα οποία εντάσσονται και έτσι έχουμε τα ζωικά και φυτικά λίπη, ενώ υπάρχουν τα εμφανή τα οποία διακρίνουμε με γυμνό το μάτι και τα αφανή. Θεωρούνται κύρια πηγή ενέργειας, αφού η οξείδωση του λίπους αποδίδει στον οργανισμό 9 θερμίδες ανά γραμμάριο, ενώ οι πρωτεΐνες και οι υδατάνθρακες αποδίδουν 4 θερμίδες ανά γραμμάριο. Μια τέταρτη ουσία που φέρει το ποσοστό 7 θερμίδων ανά γραμμάριο, είναι το αλκοόλ. Γιατί όμως δεν συγκαταλέγεται στα μακροθρεπτικά συστατικά; Η απάντηση είναι πως εφόσον δεν μας είναι αναγκαίο για την επιβίωσή μας, δεν υπάρχει λόγος να το εντάξουμε στην ευρύτερη κατηγορία των χρήσιμων συστατικών για την ευεξία μας. Ενεργειακή δαπάνη Τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά ξοδεύουν μεγάλα ποσοστά ενέργειας συνεχώς. Μπορεί να επικρατεί η άποψη πως ο άνθρωπος χρειάζεται ενέργεια η οποία και καταναλώνεται σε μεγάλο βαθμό όταν ασχολείται με κάποια χειρονακτική/σωματική δραστηριότητα, αλλά οι ειδικοί επισημαίνουν πως εν μέρει είναι λάθος αυτή η σκέψη, αφού κάποιες απλές διεργασίες θεωρούνται ενεργοβόρες. Το σώμα μας δαπανά ενέργεια διαρκώς μέσω τριών τρόπων (το ίδιο ισχύει σε ενήλικες και σε παιδιά, κοινό στοιχείο): 26

27 1) Σε κατάσταση ηρεμίας Ουσιαστικά όταν τυγχάνει να είμαστε στο κρεβάτι μας ή να καθόμαστε όλες τις ώρες της ημέρας σε ένα σημείο, ακόμη και τότε ο οργανισμός μας απαιτεί την καύση θερμίδων, ένα ποσοστό ενέργειας για να ολοκληρωθούν όλες οι βασικές λειτουργίες μας, όπως αυτή των πνευμόνων, της καρδιάς, κ.ά. Έχει υπολογιστεί ότι αποτελεί το 60-70% των ολικών ημερησίων αναγκών μας. 2) Κατά την κίνηση ή κάποια χειρονομία μας Μάθετε ότι κάθε φορά που θέλουμε να κινήσουμε ένα μέρος του σώματός μας ή απλώς για να κάνουμε κάποια χειρονομία, υπάρχει και ένα ενεργειακό κόστος. Σε γενικά πλαίσια η σωματική δραστηριότητα αντιπροσωπεύει το 20-30% της ημερήσιας ενεργειακής δαπάνης. Διαφορές παρατηρούνται σε άτομα που έχουν έντονη σωματική άσκηση, επομένως εκείνοι δαπανούν ακόμη περισσότερη ενέργεια. 3) Διαδικασία πέψης Βέβαια εδώ δεν έχουμε κάποια υπερβολική δαπάνη σε ενέργεια, καθώς αποτελεί περίπου το 10% των ημερήσιων ενεργειακών αναγκών του οργανισμού, αλλά τόσο η πέψη, όσο και η απορρόφηση του φαγητού, απαιτεί ενέργεια. 27

28 1.6 Περίοδοι της παιδικής ηλικίας που προμηνύουν την ύπαρξη παχυσαρκίας του ατόμου και στην ενήλικο ζωή Άραγε υπάρχουν κάποια πρώτα σημάδια που να μαρτυρούν ότι υπάρχει κάποια πιθανότητα το μικρό παιδί να κινδυνεύει να γίνει παχύσαρκο στην πορεία της ζωής του; Ναι, υπάρχουν κατά κανόνα τρεις περίοδοι στην παιδική ηλικία που είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη παχυσαρκίας και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το συγκεκριμένο άτομο να παραμένει και στην ενήλικό ζωή του με αυτό το περιττό βάρος στο σώμα και οι περίοδοι αυτή είναι: Η εμβρυική περίοδος, η περίοδος αναστροφής του ΔΜΣ και η εφηβεία. Στην εμβρυική ηλικία όπου έχουμε να κάνουμε με ένα οργανισμό που τώρα αναπτύσσεται, η κατάσταση θρέψης αυτού θεωρείται κρίσιμη και για το μέλλον και φυσικά για την υγεία του εμβρύου. Έτσι εάν έχουμε να κάνουμε με το ζήτημα της υποθρεψίας του εμβρύου όπου εκφράζεται με το χαμηλό βάρος γέννησης για την ηλικία κύησης, τότε γίνεται συσχετισμός με την αύξηση κινδύνου για εκδήλωση προβλημάτων στο καρδιαγγειακό σύστημα και εμφάνιση επαναλαμβανόμενων επεισοδίων του εγκεφάλου. Αλλαγή μπορεί να υπάρξει και στον μεταβολισμό, με συχνά την πρόκληση μεταβολικού συνδρόμου. Ακόμη και ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση θα είναι γνωρίσματα που θα συναντιούνται στα άτομα 28

29 αυτά κατά την ενηλικίωσή τους. Η εμβρυική ηλικία διαρκεί ως το τέλος του δεύτερου έτους από την γέννηση. Η δεύτερη περίοδος της ηλικίας χαρακτηρίζεται από την αναστροφή του ΔΜΣ και είναι καθοριστική για την μελλοντική διατήρηση του αυξημένου σωματικού βάρους. Εδώ ο δείκτη μάζας σώματος είναι το σημείο όπου η καμπύλη του δείκτη μάζας σώματος μετά από μια αύξηση στην βρεφική ηλικία ακολουθούμενη από μια πτώση στην νηπιακή και προσχολική ηλικία ακολουθείται από την τελική αύξηση. Η ηλικία που παρατηρείται αυτή η αναστροφή είναι γύρω στο 6ο-7ο έτος ζωής. Παρατηρείται μια αυξημένη παραγωγή λιποκυττάρων, υπερπλαστική παχυσαρκία όταν το παιδί υπερσιτίζεται και μάλιστα ο αριθμός τους παραμένει σταθερός και αργότερα. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα παιδιά που υπήρξαν παχύσαρκα στην ηλικία των 2-8 χρόνων, έχουν την πιθανότητα έως και 80% να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες. Η εφηβική περίοδος εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ανάπτυξη παχυσαρκίας, με κίνδυνο παραμονής στην ενήλικο ζωή, αφού τα λιποκύτταρα αυξάνονται. Ουκ ολίγες φορές μελέτες-έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ο παχύσαρκος έφηβος όσο ωριμάζει και περνούν τα χρόνια, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες για παραμονή της παχυσαρκίας. Στο 25 ο έτος της ηλικίας του, το άτομο τείνει να πάσχει από παχυσαρκία υπετροφικής μορφής, επειδή ο αριθμός λιποκκυτάρων δεν μεγαλώνει περαιτέρω. 29

30 Κεφάλαιο ΙΙ 2.1 Αιτιολογικοί παράγοντες της παιδικής παχυσαρκίας Είναι κοινά αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα πως η παιδική παχυσαρκία δεν είναι μια απλή διαταραχή του οργανισμού, κάθε άλλο πρόκειται για μια ετερογενή ομάδα καταστάσεων με πολλαπλές αιτίες. Σύμφωνα με αυτό, το βάρος του σώματος επηρεάζεται από γενετικούς, περιβαλλοντικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, προκαλώντας την παιδική παχυσαρκία που διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες: ενδογενή και εξωγενή. Το ποσοστό στο οποίο η παιδική παχυσαρκία οφείλεται σε ενδογενή αιτία είναι μόλις της τάξεως του 5% και αποδίδεται σε συστηματικές ασθένειες και μεταβολικές διαταραχές. 1. Γενετικοί- Περιβαλλοντικοί παράγοντες Παιδιά που έχουν παχύσαρκους γονείς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να παρουσιάσουν το προαναφερθέν φαινόμενο, οπότε από την άποψη αυτή και βάση μελετών που έχουν πραγματοποιηθεί, είναι μεγάλη η συχνότητας εμφάνισης της παχυσαρκίας στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον των παχύσαρκων παρά των φυσιολογικών ατόμων. Μιλάμε επομένως για μια τάση να κληρονομείται ουσιαστικά η τάση για παχυσαρκία. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρξει μια σειρά ευνοϊκών προϋποθέσεων, όπως απουσία δραστηριοτήτων, τροφές πλούσιες σε λίπη και σχετικά μια καλή οικονομική ευχέρεια για την απόκτηση κάθε αγαθού. Στις πολυάριθμες µελέτες αλληλοεπιδράσεων που αναφέρονται στην σχέση που διατηρείται µεταξύ των γονιδίων και του περιβάλλοντος, περιπλέκεται το γεγονός ότι τα κλινικά χαρακτηριστικά της παχυσαρκίας πιθανόν να διαμορφώνονται σε περισσότερο χρόνο και ότι µεσολαβεί πάντοτε κάποιο χρονικό διάστηµα µεταξύ των περιβαλλοντικών εκθέσεων, των επιλογών του τρόπου ζωής και της αύξησης του βάρους. Επίσης µελέτες έδειξαν πως το συσσωρευμένο εσωτερικά λίπος είναι πιο ισχυρά επηρεασμένο από γενετικούς παράγοντες απ ότι το υποδόριο λίπος. 30

31 Άρα καταλήγουμε στο τελικό συμπέρασμα πως η γενετική προδιάθεση συνεπάγεται την µμεγαλύτερη δυνατότητα ενός ατόµου να αυξήσει το βάρος του σε ένα µη ευνοϊκό περιβάλλον και επομένως διαφορές στις γενετικές τάσεις µέσα στον πληθυσμό πιθανόν να ορίζουν πια άτοµα έχουν µμεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν παχύσαρκα σε οποιαδήποτε περιβαλλοντική κατάσταση. Βέβαια υπάρχει και ένας μεγάλος αριθμός από περιβαλλοντικούς παράγοντες που αποτελούν τις κύριες αιτίες για την δημιουργία της παχυσαρκίας που εξετάζονται σε βάθος. Αναφορικά είναι οι εξής : Λανθασμένες διατροφικές συνήθειες Τρόπος ζωής Πολιτιστική παιδεία-έλλειψη ενηµέρωσης α) Λανθασµένες διατροφικές συνήθειες Το σπιτικό φαγητό δεν μπορεί να αντικατασταθεί με καμία μορφή έτοιμου φαγητού που μπορούμε να βρούμε σε μαγαζιά όπως τα fastfood-ταχυφαγεία. Ωστόσο, η εύκολη λύση του φαγητού από έξω είναι κάτι που εξυπηρετεί πολλούς, καθώς δεν είναι λίγες οι μητέρες που σήμερα εργάζονται πολλές ώρες με αποτέλεσμα να λείπουν από το σπίτι και τα παιδιά να καταφεύγουν στην αγορά του μη υγιεινού σάντουιτς, χωρίς να ελέγχεται η ποσότητα και η ποιότητα αυτού από τους γονείς. Ποιο το αρνητικό στοιχείο σε αυτά τα πρόχειρα γεύματα; Η τροφή είναι συνήθως πλούσια σε λίπη, αλάτι και τα παιδιά προτιμούν να τα συνοδέψουν και με ένα αναψυκτικό το οποίο περιέχει μεγάλη ποσότητα ζάχαρης. Οι έντονες γεύσεις αυτών αποτρέπουν τα παιδιά από το να επιλέξουν την κατανάλωση πιο υγιεινών σνακ, όπως μια σαλάτα λαχανικών, κ.ά. β) Τρόπος ζωής Στις μέρες μας τα άτομα μικρότερης ηλικίας από πολύ νωρίς και χωρίς να συνυπολογίζουν τις μελλοντικές συνέπειες αυτών τους των επιλογών, παύουν να παίζουν ομαδικά παιχνίδια σε ανοιχτούς χώρους και επιθυμούν να περνούν απεριόριστες ώρες μπροστά στην οθόνη ενός υπολογιστή. Αυτός ο σύγχρονος τρόπος 31

32 ζωής που ακολουθούν τώρα τα παιδιά, έχει ως συνέπεια την μείωση της σωµατικής δραστηριότητας και την παράλληλη αύξηση της καθιστικής ζωής, µε φυσικό επακόλουθο την µειωµένη κατανάλωση θερµίδων και την αποθήκευσή τους σε µορφή λίπους. γ) Πολιτιστική παιδεία-έλλειψη ενηµέρωσης Πολλές ώρες της ημέρας τα παιδιά βρίσκονται εντός των σχολικών κτιρίων με το κυλικείο να είναι το μόνο «μαγαζί» που μπορούν να αγοράσουν κάποιο σνακ, όμως τα περισσότερα είναι ακατάλληλα και έτσι το είδος τροφής που λαμβάνουν τα παιδιά είναι κακής ποιότητας και δεν μπορεί να γίνει πρόσληψη θρεπτικών συστατικών στον οργανισμό τους. Ακόμη, το σχολείο, πέρα από τα ακατάλληλα κυλικεία δεν ενημερώνει τα παιδιά για τη διατροφή τους. Τα παιδιά στην Ελλάδα δεν είναι ενημερωμένα σε θέµατα διατροφής και δεν ξέρουν τα δικαιώµατά τους, όσο αφορά την ποιότητα των προϊόντων διατροφής που καταναλώνουν. Τα MME επηρεάζουν τις διατροφικές μας συνήθειες Άλλος ένας παράγοντας που με την σειρά του επιδρά αρνητικά στα παιδιά και τους εφήβους, είναι τα ΜΜΕ, καθώς ετησίως εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου διαφημίσεις που προβάλλονται διαρκώς στην τηλεόραση, ενώ πολυάριθμες είναι και εκείνες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και τα περιοδικά. Σε κάποιες γεωγραφικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ηπείρου εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό διαφημίσεων που ενδεχομένως εξαρχής γίνεται αντιληπτό ότι θα επιδράσουν αρνητικά στα μικρά άτομα μιας κοινωνίας. Άλλωστε, έρευνες έχουν δείξει πως όντως, τα μικρά παιδιά (κυρίως κάτω των 8 ετών) πείθονται πολύ εύκολα και θεωρούνται νοητικά ανυπεράσπιστα έναντι των διαφημίσεων, καθώς αγνοούν ότι η ευρύτερη έννοια είναι η πώληση. Τα χρηματικά ποσά που δαπανώνται για την προώθηση τροφίμων και αλυσίδων με πρόχειρα γεύματα, είναι υπέρογκα και τα υγιεινά snacks που διαφημίζονται είναι ελάχιστα. Κάπως έτσι λοιπόν, οι ερευνητές αποδίδουν ευθύνη ακόμη και στα MME για την ανεξέλεγκτη κατανάλωση τροφίμων σε τρόφιμα χαμηλής ποιότητας από άτομα 32

33 μικρής ηλικίας και μας πληροφορούν πως ένα από τα δημοφιλέστερα διαφημιζόμενα προϊόντα κατά την διάρκεια παιδικών προγραμμάτων είναι και πολλά τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη. Μερικοί αναφέρουν πως παρακολουθώντας ώρες προγράμματα και εκπομπές της τηλεόρασης, ένα παιδί εντυπωσιάζεται από τις τεχνικές των διαφημιστικών εταιριών που τους αναγκάζει να νιώσουν ότι χρειάζεται να δοκιμάσουν κάποια από τα προωθούμενα αυτά snack και έτσι ζητούν επίμονα από τους γονείς να τους αγοράσουν πράγματα που τυγχάνει να βλέπουν στην τηλεόραση και για τα οποία ακούν πολύ καλά σχόλια. Και μάλιστα δείχνουν μια ιδιαίτερη αγάπη σε επώνυμα προϊόντα διότι είναι αυτά που βλέπουν συχνότερα. Πως ορίζεται η τηλεοπτική επιρροή στη διατροφή; Από την σχέση ερεθίσματοςαντίδρασης, δηλαδή όσο πιο πολύ εμφανίζεται ένα συγκεκριμένο προϊόν στην οθόνη της τηλεόρασης, τόσο περισσότερο κάθε άτομα επιθυμεί να το αποκτήσει. Περίπου ώρες το χρόνο τα παιδιά με ηλικία έως 17 ετών ξοδεύουν πολύ χρόνο στο να παρακολουθούν τηλεόραση. Η παρακολούθηση τηλεόραση έχει συσχετιστεί έμμεσα με την παιδική παχυσαρκία σε πολλές επιδημιολογικές μελέτες. Εκτός από τις έμμεσες συσχετίσεις τηλεόρασης και οικογενειακού διατροφικού μοντέλου, η διατροφή των παιδιών επηρεάζεται άμεσα από τα MME καθώς βάση αυτών τα παιδιά αναπτύσσουν απόψεις για το τι είναι υγιεινή διατροφή και μάλιστα λανθασμένες απόψεις που όμως τις έχουν υιοθετήσει και τις δέχονται ως σωστές. Οπότε, η τηλεόραση δρα και σαν δείκτης θεμελιωδών διαφορών στις διατροφικές συνήθειες των παιδιών, έχουν ενσωματωθεί σαν ένα σύνηθες μέρος της διατροφικής τους κουλτούρας. Διαπιστώθηκε επίσης, ότι η τηλεόραση των ώρα του γεύματος σχετίζεται με μεγάλο κίνδυνο για θρεπτικές ελλείψεις σε άτομα ηλικίας από 2 έως 24 ετών. Ένα σημαντικό ποσοστό της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης των παιδιών καταναλώνεται μπροστά στην τηλεόραση και ευρήματα από νέες μελέτες δείχνουν πως είναι λιγότερο πιθανό να αναμειχθούν αυτά τα άτομα με κάποια φυσική δραστηριότητα. Επιπλέον, έγινε φανερό πως τα παιδιά που βλέπουν πολύ τηλεόραση έχουν εντελώς διαφορετικές συνήθειες ενδιάμεσων γευμάτων και γενικής κατανάλωσης τροφίμων από τα παιδιά που βλέπουν τηλεόραση λιγότερο και αυτό ίσως οδηγεί σε αλλαγές του γλυκαιμικού δείκτη ή στην πρόσληψη ινών και αυξάνεται ο κίνδυνος παχυσαρκίας σε αυτά τα παιδιά. Μονάχα το σχολείο και η οικογένεια με τις κατάλληλες οδηγίες και συμβουλές μπορούν να επιφέρουν θετικά αποτελέσματα και να είναι οι μόνοι που μπορούν να παρέμβουν άμεσα. 33

34 2.2 Επιπλοκές παιδικής παχυσαρκίας Το να είναι κανείς υπέρβαρος και η διαρκής αύξηση αριθμού ατόμων που πάσχουν από αυτό το φαινόμενο, επηρεάζει ακόμη περισσότερους και μάλιστα η παχυσαρκία πλέον αποτελεί ένα μεγάλο δημόσιο πρόβλημα υγείας και μια από τις ποι κοινές διατροφικές ανωμαλίες. Πιο ειδικά, όσον αφορά την παιδική παχυσαρκία, φέρει μια σειρά προβλημάτων που καλείται να αντιμετωπίσει το άτομα τόσο στην παιδική ηλικία όσο και στην ενήλικο ζωή του, δηλαδή πιθανά προβλήματα υγείας θα τον συνοδεύουν για πολλά χρόνια. Οι σημαντικότερες επιπλοκές της παιδικής παχυσαρκίας φαίνονται παρακάτω: Άµεσες και απώτερες επιπλοκές της παιδικής παχυσαρκίας Άµεσες Επιπλοκές: Πρώιµη ήβη Πρώιµη εµµηναρχή Καθυστέρηση της ήβης Γυναικοµαστία Σύνδροµο πολυκυστικών ωοθηκών Μη ινσουλινοεξαρτώµενος σακχαρώδης διαβήτης Υπερτριγλυκεριδεµία Χαµηλή HDL-C Αρτηριακή Υπέρταση Σύνδροµο Άπνοιας στον Ύπνο Απώτερες Επιπλοκές: Παχυσαρκία Αυξηµένη θνησιµότητα(όλα τα αίτια) Αυξηµένη (θνησιµότητα καρδιαγγειακά επεισόδια) Μη ινσουλινοεξαρτώµενος σακχαρώδης διαβήτης Καρκίνος παχέος εντέρου Αρθρίτιδα Επιπτώσεις παιδικής παχυσαρκίας Αν δεν το γνωρίζετε, μάθετε πως η παιδική παχυσαρκία προκαλεί σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως: καρδιακά προβλήματα, στεφανιαία νόσος, καρδιακές προσβολές διαβήτης τύπου 2 κ.ά, σε άτοµα πολύ νεαρότερης ηλικίας σε σύγκριση µε τις προηγούμενες δεκαετίες. Διακρίνονται σε άµεσες που αφορούν στη σωµατική ανάπτυξη των παιδιών. Οι πλέον εµφανείς είναι: αναδιπλώσεις και ραβδώσεις του δέρµατος, τα χαρακτηριστικά του προσώπου είναι 34

35 δυσανάλογα λεπτά. Τα περισσότερα παχύσαρκα παιδιά έχουν βλαισά γόνατα και ισχία και η κοιλιά προέχει. Οι μεταγενέστερες εκδηλώσεις είναι ότι: στη νεαρά ενήλικο ζωή τα περισσότερα παχύσαρκα παιδιά θα παρουσιάσουν προβλήµατα από το καρδιαγγειακό σύστηµα, λόγω υπερχοληστεριναιµίας, διαταραχής των λιπιδίων του αίµατος και αυξηµένης αρτηριακής πίεσης. Γενικότερα, όλα τα παχύσαρκα άτομα ανεξαρτήτως ηλικίας, έχουν υπερινσουλιναιμία, αντίσταση στην ινσουλίνη και διαταραχή στην ανοχή της γλυκόζης και έτσι κινδυνεύουν να εμφανίσουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Κορίτσια με υπερβολικό βάρος σώματος, παρουσιάζουν και διαταραχές εμμήνου ρύσεως. Τέλος τα παχύσαρκα παιδιά έχουν επιπτώσεις µε την κοινωνική τους ανάπτυξη και µε την ψυχική τους ισορροπία. Μάλιστα, πολλά παχύσαρκα άτομα επειδή δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν σε παιχνίδια που απαιτούν έντονη σωματική άσκηση, ζητούν ακόμη και στο σχολείο να απαλλαχθούν από το μάθημα της γυμναστικής. Οι ψυχολογικές επιπτώσεις; Τα παχύσαρκα άτομα είναι πεπεισμένα πως λόγω της διαφορετικής εξωτερικής τους εμφάνισης είναι διαφορετικοί από τους υπολοίπους και δεν είναι λίγες οι φορές που δέχονται σκληρά και επικριτικά σχόλια από τους γύρω. Συνέπεια αυτού να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και να απομονώνονται με μεγάλη πιθανότητα να γίνουν καταθλιπτικοί και να βρίσκουν αδιέξοδο μονάχα στο φαγητό ή έστω να το θεωρούν ως μέσω παρηγοριάς. 35

36 2.3 Πολλοί οι κίνδυνοι που ενέχει η ενασχόληση με ποικίλες μορφές διαίτης Η υγεία των εφήβων επιβαρύνεται και τίθεται σε κίνδυνο από την στιγμή που προθυμοποιείται να χάσει περιττό βάρος μέσω εφαρμογής διαίτης και η όλη κατάσταση παίρνει δραματική εξέλιξη όταν αυτό γίνεται ολοένα και συχνά προκειμένου να υπάρξουν άμεσα αποτελέσματα. Με τον περιορισμό της ενεργειακής πρόσληψης, το μόνο που καταφέρνει κάποιος είναι η αποτυχία ανάπτυξης και η καθυστερημένη ενήβωση (Strauss, 1999). Περισσότερες προσπάθειες καταβάλλουν τα κορίτσια που από την παιδική κιόλας ηλικία δεν αισθάνονται ιδιαίτερα ευχάριστα όταν συγκρίνονται με άλλα συνομήλικα κορίτσια και καταλαβαίνουν πως υπάρχει διαφορά βάρους μεταξύ τους. Αντιπροσωπευτικό δείγμα από μακροχρόνιες μελέτες, μαρτυρούν πως υπάρχει συσχέτιση μεταξύ δίαιτας και υπερβάλλοντος βάρους ή παχυσαρκίας. Ο συνδυασμός εφαρμογής ενός προγράμματος για μείωση βάρους (δίαιτα) και άλλες παρεμφερής συμπεριφορές για αυτόν τον σκοπό, παραδόξως προωθούν την πρόσληψη βάρους, με τα αποτελέσματα να μην είναι τα αναμενόμενα. Το προβαλλόμενο μοντέλο διαιτητικού περιορισμού που κατά κανόνα τηρείται από άτομα κάθε ηλικίας, εξηγεί πως μια δίαιτα που ακολουθεί κάποιος προϋποθέτει την υιοθέτηση συγκεκριμένου τρόπους πρόσληψης τροφής ενάντια στα φυσιολογικά μηνύματα της πείνας και του κορεσμού. Αυτή η κατάσταση οδηγεί το άτομο σε απώλεια ελέγχουν και άρση του περιορισμού. Άρα, η αδυναμία αυτή επανάκτησης του ελέγχουν ίσως να αυξάνει την πιθανότητα υπερφαγίας και αδηφαγίας. Από την άλλη, ακούμε διαρκώς πως πολλές δίαιτες θεωρούνται τελικώς αποτυχημένες και η συνέπεια αυτού τι άτομο να έχει λάβει κάποιο επιπρόσθετο βάρος, να καταστεί παχύσαρκο, ενώ υπέρβαρα άτομα παραμένουν υπέρβαρα χωρίς κάποια αλλαγή (Field et al.2003). Ερευνητές έχουν συμπεράνει πως υπάρχει η περίπτωση που τα άτομα που κάνουν δίαιτα μπορεί να έχουν την ψευδαίσθηση ότι επιτυγχάνεται η διαδικασία περιορισμού πρόσληψης τροφής, αλλά η αλήθεια είναι πως το μόνο που πετυχαίνουν είναι να μην 36

37 πραγματοποιείται μείωση θερμίδων. Για αυτό υποστηρίζεται από την ιατρική κοινότητα πως ακόμη και άτομα που δεν έκαναν χρήση ενός προγράμματος διαίτης, είχαν τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα όσον αφορά την θερμιδική πρόσληψη με άτομα που έκαναν. Τέλος, μην ξεχνάμε πως μία δίαιτα δεν φαντάζει καθόλου απίθανο να προκαλέσει μείωση του βασικού μεταβολικού ρυθμού. Επίσης, αυτή η επιρροή στον βασικό μεταβολικό ρυθμό, έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την πρόσληψη βάρους όταν τα άτομα αυτά καταναλώνουν μία δίαιτα με την οποία στοπ παρελθόν διατήρησαν το συνηθισμένο βάρος τους. Κακή διατροφή παιδιού: Πρώτα σημάδια και συμβουλές για την λύση του προβλήματος Οι γονείς στην πλειοψηφία τους έχουν ένα μόνιμο άγχος σχετικά με την θρέψη των παιδιών τους, καθώς τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι πολλά. Καταρχήν, δεν είναι λίγα τα παιδιά που δείχνουν συχνά μια άρνηση για τα γεύματα της μαμάς και αυτό ίσως οφείλεται στο ότι προτιμάνε άλλες γεύσεις, π.χ. σε τρόφιμα φαστ φούντ ή άλλων πρόχειρων γευμάτων που μπορούν να προμηθευτούν ακόμη και από τα κυλικεία των σχολείων τους. Αυτά τα δύο στοιχεία αρκούν για να ανησυχήσουν οι γονείς για το εάν το παιδί τους τρέφεται σωστά. Ωστόσο, δεν πρέπει να αγνοούμε πως κάποιες τροφές μπορεί ένα παιδί να της θελήσει σε συνδυασμό με άλλες. 2.4 Μερικά πρώτα σημάδια ότι το παιδί δεν τρέφεται σωστά: Μια επίσκεψη στον παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί είναι ένα από τα πρώτα βήματα που οφείλουν να κάνουν οι γονείς, για να διαπιστωθεί εάν όντως το παιδί τους δεν τρέφεται σωστά. Θα γίνουν κάποιες ειδικές εξετάσεις ώστε να μας διαβεβαιώσει ο γιατρός για τον αν λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά ή όχι. Τώρα, ως απλοί παρατηρητές, οι γονείς σε πρώτη φάση πριν απευθυνθούν στον γιατρό, μπορούν να κάνουν μερικές δικές τους αξιολογήσεις, που θεωρητικά αποτελούν και συμπτώματα μη σωστή διατροφής του παιδιού. Αυτά τα συμπτώματα που θα εκτιμήσουν, είναι: 37

38 Ασυνήθιστη ωχρότητα Εύκολη κόπωση, πτώση της ενεργητικότητάς, καθώς τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα αυξομειώνονται. Ένας ακόμα βασικός λόγος που πρέπει να γίνονται πολλά και συχνά γεύματα Πρωινή ζάλη : η κόπωση που σχετίζεται με την υπογλυκαιμία βρίσκεται συνήθως στο χειρότερο σημείο της νωρίς το πρωί, καθώς το σάκχαρο του αίματος πέφτει κατά τη διάρκεια της νύχτας, οδηγώντας τα παιδιά να σέρνονται το πρωί. Τα παιδιά στα οποία συμβαίνουν ανισορροπίες στο σάκχαρο, δεν μπορούν να διατηρήσουν τα επίπεδά του σακχάρου του αίματος σταθερά (οπότε και να μην έχουν όλα αυτά τα συμπτώματα) εάν δεν φάνε. Ασυνήθιστη τριχόπτωση Διάσπαση της προσοχής του και υπνηλία, αύξηση του σακχάρου στο αίμα μετά από το γεύμα (ειδικά όταν αυτό αποτελείτε από γλυκά- ραφιναρισμένους υδατάνθρακες- αεριούχα αναψυκτικά) μπορεί να προκαλέσει ιδιαίτερη αύξηση ινσουλίνης, η οποία με τη σειρά της, οδηγεί στη μείωση σακχάρου του αίματος και υπνηλία. 38

39 2.5 Υγιεινή διατροφή και τι προτείνουν οι ειδικοί διατροφολόγοι: Η υγιεινή διατροφή παρέχει όλες τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται το σώμα ώστε να είναι υγιές. Χαρακτηρίζεται από την μεγάλη ποικιλία τροφών, βασίζεται στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, ενώ περιέχει ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά, τα οποία μπορούν να βρεθούν σε βούτυρο, τυρί, κρέας, κ.ά. Μιας επαρκής διατροφή είναι αυτή που μπορεί να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες του σώματος και βοηθούν ταυτόχρονα στο να διατηρηθεί ένα φυσιολογικό βάρος, χωρίς απότομες εναλλαγές ανά περιόδους. Με την υγιεινή διατροφή, ελαττώνεται σημαντικά ο κίνδυνος καρδιοπαθειών και άλλων παθήσεων όπως κάποιες μορφές καρκίνου και διαβήτη (λαμπρό παράδειγμα η μεσογειακή διατροφή όπου γίνεται εκτενής ανάλυση στην συνέχεια). Η υγιεινή διατροφή είναι ιδιαίτερα ευεργετική για την καρδιά που αντιδρά με διάφορους τρόπους όπως π.χ. βοηθά να διατηρείται η ποσότητα χοληστερίνης στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα, βοηθά να βελτιώσετε την αρτηριακή πίεση και να μην πάρετε βάρος. Εκτός από τα θέματα υγείας, βοηθά επίσης να βελτιώσετε την αυτοπεποίθηση και την εμφάνισή σας. Οι τρόποι για να τρώει κάποιο παιδί υγιεινά, είναι πολλοί, αλλά οι μικρές αλλαγές που θα κάνουν την διαφορά δεν γίνονται αμέσως. Για αρχή θα δούμε τι προτείνουν οι ειδικοί διατροφολόγοι: Πρώτον, πρέπει να υπάρχει μια ποικιλία τροφών, ανεξαρτήτως ποσοτήτων, ώστε να έχουμε ένα υγιεινό και θρεπτικό διαιτολόγιο. Στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα γευμάτων του παιδιού, θα χρειαστεί να συμπεριληφθούν τρόφιμα όπως: το κόκκινο κρέας, ψάρι, όσπρια, κοτόπουλο, λαδερά. Στα υπόλοιπα γεύματα μπορούν να γίνουν κάποιοι συνδυασμοί με τα παραπάνω και βάση πάντα των γευστικών προτιμήσεων του παιδιού. Κατά το μαγείρεμα καλό είναι να ακολουθούνται τακτικές υγιεινής διατροφής και φυσικά να γίνεται χρήση μυρωδικών που εκτός από την ευχάριστη γεύση στο φαγητό, δεν προκαλούν επιβάρυνση για τον παιδικό οργανισμό. 39

40 Ένα ορθό παράδειγμα για την υιοθέτηση ενός σωστού προτύπου διατροφής είναι η μεσογειακή διατροφή που κατεξοχήν αναφέρεται στις διατροφικές συνήθειες που είχαν από την δεκαετία του 1960 οι κάτοικοι της Κρήτης και Νότιας Ιταλίας. Η φήμη της οφείλεται στις ευεργετικές της ιδιότητες, αποτελεί ασπίδα έναντι σοβαρών παθήσεων όπως εμφράγματα του μυοκαρδίου, σε μορφές καρκίνου, ενώ το γεγονός πως προτείνει την λήψη τροφών με μικρές ποσότητες θερμίδων, είναι κάτι που βοηθάει ιδιαιτέρως στην καλή λειτουργία του εντέρου, τονώνει τον οργανισμό και όπως λένε και οι έρευνες πολλών ετών, χαρίζει μακροζωία. Η μεσογειακή διατροφή παρακινεί πολλούς λαούς εδώ και χρόνια στον να αλλάξουν τις προτιμήσεις τους, όταν μάλιστα διαπιστώθηκε ότι οι κάτοικοι των μεσογειακών περιοχών ζουν περισσότερο από άλλους και είναι λιγότερα τα περιστατικά ατόμων που πάσχουν από καρδιακές παθήσεις ή καρκίνο. Το μενού είναι απλό και περιλαμβάνει μια λιτή διατροφή, πλούσια όμως σε: αγνό τυρί, φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ψωμί ολικής αλέσεως, ωμό ελαιόλαδο, ξερούς καρπούς, σπιτικό κρασί κόκκινου χρώματος, χορταρικά. Με την λήψη όλων αυτών, ο οργανισμός ενισχύει την άμυνά του, καθώς οι τροφές αυτές έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως είναι οι Βιταμίνες Α, C και E. To ιδανικό είναι να συνδυάζεται και με σωματική άσκηση. Σύμφωνα με τα παραπάνω, γίνεται εύκολα αντιληπτό το γιατί οι γιατροί προτείνουν την μεσογειακή διατροφή ως κατάλληλο πρότυπο από την παιδική κιόλας ηλικίας. Δεύτερον, η σωστή ποσότητα των γευμάτων των παιδιών είναι ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα που απασχολεί τους γονείς. Το λάθος που συμβαίνει εδώ είναι πως σε μια προσπάθειά τους οι γονείς να νιώσουν σιγουριά για το ότι το παιδί τους έχει «χορτάσει» υπερβάλλουν και το οικογενειακό τραπέζι γεμίζει με μεγάλες ποσότητες τροφής. Έτσι δίνεται η ευκαιρία στο παιδί να ξεπεράσει τα όριά του, να χάσει τον έλεγχο στην πρόσληψη τροφής και σταδιακά να δημιουργηθεί προδιάθεση για παχυσαρκία. 40

41 Για ένα παιδί με ηλικία έως 12 ετών, έχει υπολογιστεί πως μια μικρή μερίδα εστιατορίου είναι αρκετή για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στις ανάγκες του οργανισμού του. Λαμβάνουμε πάντα υπόψη πως κανένας άνθρωπος δεν έχει τις ίδιες διατροφικές ανάγκες που καθορίζονται από το πώς κινείται καθημερινώς. Οπότε, στην περίπτωση που το παιδί τρώει ποικιλία τροφών και η ανάπτυξή του είναι στο πλαίσιο των καμπυλών ανάπτυξης που παρακολουθεί ο παιδίατρος, μπορούμε να σταματήσουμε να ανησυχούμε για την ποσότητα του φαγητού που βάζει στο πιάτο του. Απλές τεχνικές για να τρέφεται σωστά ένα παιδί Αρχικά, μπορούμε να τους προσφέρουμε από μικρή ηλικία ποικιλία τροφών σε κάθε γεύμα και τα αφήνουμε στην δικιά τους κρίση να κάνουν τις επιλογές τους, χωρίς να ήμαστε από πάνω τους και να τα πιέζουμε. Εμείς απλώς έχουμε την υποχρέωση να ήμαστε προσεκτικοί στο τι τα προσφέρουμε λέγοντας ποικιλία γευμάτων, δηλαδή σε ένα κυρίως γεύμα θα φροντίσουμε να τοποθετήσουμε στο τραπέζι μια σαλάτα, ένα ψωμί, τυρί και ότι άλλο μπορεί να ταιριάζει πολύ με το κυρίως πιάτο. Κάπως έτσι το παιδί από μόνο του και με δική του πρωτοβουλία θα διαμορφώσει ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, αλλά αυτό μπορεί να διαρκέσει καιρό, ένας εντελώς υποκειμενικός παράγοντας σύμφωνος πάντα με την 41

42 συμπεριφορά του κάθε παιδιού ξεχωριστά. Άρα είναι λάθος να νομίσουμε πως από την μια μέρα στην άλλη θα γίνει η επιθυμητή αλλαγή.λίγο νωρίτερα είπαμε πως τα παιδιά μιμούνται κατά πολύ του μεγαλυτέρους τους σε όλα, ακόμη και στην διατροφή. Επομένως, το καλό παράδειγμα πρέπει να το δώσουν πρώτα οι γονείς, εφαρμόζοντας ένα πρόγραμμα ισορροπημένες διατροφής και μαγειρεύοντας διαφορετικά φαγητά, με συνεπακόλουθο αυτού το παιδί να αποδεχτεί τα όσα του προτείνονται από το οικογενειακό του περιβάλλον και να δείξει μια «αγάπη» σε περισσότερα από ένα γεύματα. Την προσοχή τους οι γονείς πρέπει να εστιάσουν και στο τι «κρύβεται» εντός του ψυγείου και στα ντουλάπια της κουζίνας, όταν έχουν ένα παιδί που συνηθίζει να «τσιμπολογάει» μεταξύ των γευμάτων, οπότε καλό είναι να υπάρχουν υγιεινά τρόφιμα, όπως χυμοί, γιαούρτια, φρούτα. Να αποφεύγονται αυστηρά σοκολάτες, γαριδάκια, αναψυκτικά, μπισκότα και κάθε είδους τυποποιημένη τροφή τύπου σνακ. Τα βασικά γεύματα της ημέρας και κολατσιό Να διευκρινίσουμε πως ως βασικά γεύματα θεωρούνται τα τρία κυρίως γεύματα που κατά κανόνα πρέπει να γίνονται εντός της διάρκειας της ημέρας, ώστε ο οργανισμός να λαμβάνει τις ποσότητες θρεπτικών συστατικών που του είναι απαραίτητες για την εκτέλεση μιας σειράς ενεργειών. Το πιο βασικό γεύμα της ημέρας είναι το πρωινό, το οποίο δεν πρέπει να αμελούμε ούτε εμείς ούτε τα παιδιά, καθώς από το ξεκίνημα της ημέρας πρέπει να εξασφαλίσουμε όλοι μας ενέργεια, πόσο μάλιστα τα παιδιά που έχουν να πάνε στο σχολείο ή να ασχοληθούν με διάφορες δραστηριότητες. Το μενού ενός ολοκληρωμένου πρωινού μπορεί μεταξύ άλλων να συμπεριλαμβάνει: α) ένα μπολ δημητριακών με γάλα (προτιμότερο ολικής αλέσεως που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και βοηθούν στην λειτουργία του εντέρου) που είναι ένα πραγματικά πολύ δυνατό ξεκίνημα για την αρχή της ημέρας τους, β) εξίσου ωφέλιμο είναι μια φέτα ψωμιού με αλειμμένο βούτυρο και μέλη μαζί με ένα ποτήρι γάλα, γ) γιαούρτι με μέλη ή συνδυασμός φρούτων, γ) μιλσέικ με μπανάνα και δ) ένα σάντουιτς με υλικά όπως ντομάτα-μαρούλι-σαλάμια-κασέρι. Tο δεύτερο σημαντικό γεύμα της ημέρας είναι το μεσημεριανό, το οποίο θα πρέπει να είναι θρεπτικό και με ποικιλία στα συστατικά του και καλό θα είναι να καταναλώνεται περίπου 4-5 ώρες μετά από το πρωινό. 42

43 Πιο ελαφρύ αλλά χορταστικό είναι το βραδινό γεύμα, που μπορεί να συνοδεύεται από ένα ποτήρι γάλα και ο λόγος που πρέπει να είναι ελαφρύ είναι διότι ο οργανισμός κατά την διαδικασία του ύπνου ηρεμεί και το στομάχι δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα γεμάτο, ώστε το παιδί να έχει έναν ευχάριστο ύπνο που δεν θα του δημιουργήσει προβλήματα. Tα ενδιάμεσα σνακ συμπληρώνουν τα θρεπτικά συστατικά των γευμάτων και προσφέρουν στο παιδί την ενέργεια που χρειάζεται μεταξύ των κύριων γευμάτων. Mερικές θρεπτικές και γευστικές ιδέες είναι η φρουτοσαλάτα, το τοστ, τα σπιτικά ποπκόρν και το σπιτικό παγωτό κρέμα ή με φρούτα. Μέθοδοι για να επιλέγει το παιδί σωστά σνακ όταν βρίσκεται εκτός σπιτιού Εφόσον σαν γονείς έχουμε επιβεβαιώσει πως το παιδί μας ακολουθεί ισορροπημένο και πλούσιο σε θρεπτικές τροφές διαιτολόγιο, είναι ανώφελο το να επικρατεί το αίσθημα της ανησυχίας και του φόβου όταν βρεθεί έξω, δηλαδή δεν είναι αναγκαίο να του απαγορεύσουμε την κατανάλωση διαφόρων σνακ. Εξάλλου, θέτοντας έναν τέτοιον περιορισμό είναι σχεδόν σίγουρο πως και μόνο από την αντίδραση του παιδιού μπορεί να υπάρξει το μη επιθυμητό αποτέλεσμα, κάτι στο οποίο δεν αποσκοπούν οι τακτικές που προτείνονται από γιατρούς και διατροφολόγους. Κι όμως μπορεί να δίνεται η άδεια προς το παιδί να τραφεί και με σνακ αλλά παράλληλα του έχουμε μάθει πως θα μπορέσει να κάνει σωστές επιλογές. Μεταξύ αυτών των επιλογών έχουμε και λέμε: - Κάποιο κουλούρι το οποίο μπορεί να εμπεριέχει και κάποιο είδος τυριού. - Ένα κρύο σάντουιτς με σαλάτα και κοτόπουλο ή σαλάμι γαλοπούλας. - Τοστ χωρίς μαργαρίνη. - Ακόμη και μια σοκολάτα υγείας, όπου υπάρχει ποσότητα γάλατος, ιχνοστοιχείων και μετάλλων. 43

44 Επιπολασμός παιδικής παχυσαρκίας με παγκόσμια εμβέλεια Ραγδαία αύξηση του επιπολασμού στην παιδική παχυσαρκία σημειώνεται κατά τα τελευταία έτη που διανύουμε με παγκόσμιο αντίκτυπο, αφού οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι είναι ένα φαινόμενο που πλήττει κάθε λαό. Η επιδημία αυτή επηρεάζει ένα ευρύ ηλικιακό εύρος, τις περισσότερες εθνικές ομάδας και ανθρώπους από κάθε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο και μάλιστα πολλές φορές με δυσανάλογους ρυθμούς. Δεδομένα που έχουν συλλεχθεί μέχρι σήμερα (εικόνα 1), αποδεικνύουν πως η παιδική παχυσαρκία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη και στα υψηλά κοινωνικοοικονομικά στρώματα των αναπτυσσόμενων περιοχών, όπου ο υποσιτισμός και η υπερβολική πρόσληψη τροφής συνυπάρχουν. Αριθμητικά δεδομένα Εικόνα 1: Συγκεντρωτικά ποσοστά παχύσαρκων παιδιών σε παγκόσμιο επίπεδο 44

45 Στην Βόρεια Αμερική, στην Αυστραλία, σε χώρες της Νότιας Ευρώπης (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Μάλτα, Ιταλία, Αγγλία) εμφανίζονται τα υψηλότερα ποσοστά υπέρβαρων-παχύσαρκων παιδιών τα οποία κυμαίνονται από 25-30%. Μικρότερα είναι τα ποσοστά που εντοπίζονται σε Ασία και Αφρική της τάξεως του 10%. Σε γενικές γραμμές, έχει υπολογιστεί ότι περίπου 22 εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο στην ηλικία των 5 ετών ήδη θεωρούνται πως έχουν αυξημένα ποσοστά περιττού βάρους, κατατάσσονται στην κατηγορία των παχύσαρκων ανθρώπων και επιπλέον 1 στα 10 παιδιά είναι υπέρβαρο. Όσον αφορά τις ΗΠΑ όπου η κατάσταση έχει επιδεινωθεί κατά πολύ, τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα από την Εθνική Μελέτη Υγείας και Διατροφής («National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES )) φανερώνουν πως ποσοστό της τάξεως 31,7% των παιδιών από 2 ως 19 ετών είναι παχύσαρκα. Στις ηλικίες 6-11 ετών τα ποσοστά των παχύσαρκων παιδιών αυξήθηκαν από 4% το στο 17% κατά την χρονική περίοδο Τις ίδιες περιόδους το ποσοστό παχύσαρκων παιδιών από ετών αυξήθηκε από 6,1 σε 17,4 (εικόνα 2). Αργότερα η εξέλιξη ήταν ακόμη πιο δραματική. Εικόνα 2: Γραφική παράσταση ποσοστών παχύσαρκων παιδιών και εφήβων στις ΗΠΑ από το 1963 έως (Centers for Disease Control and Prevention). 45

46 Στην Αυστραλία, το 25% περίπου των παιδιών από ηλικίες 2 έως 18 ετών είναι υπέρβαρα παχύσαρκα, ενώ το 6% είναι παχύσαρκα. Οι μελέτες όμως επιβεβαιώνουν πως υπάρχει μια τάση σταθεροποίησης του ποσοστού παχυσαρκίας τα τελευταία χρόνια στις προαναφερθέντες γεωγραφικές περιοχές (σε Αμερική και Αυστραλία). Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της Εθνικής Μελέτης Υγείας και Διατροφής (National Health and Nutrition Examination Survey, NHANES) των ΗΠΑ, δείχνουν ότι στις ηλικίες 6-11 ετών τα ποσοστά των παχύσαρκων παιδιών αυξήθηκαν από 4% το στο 17% το Στις ίδιες χρονικές περιόδους το ποσοστό των παχύσαρκων παιδιών ηλικίας ετών αυξήθηκε από 6,1% σε 17,4% (Σχήμα. 2). Επιπολασμός παχυσαρκίας στην περιοχής της Ευρώπης Αναφορικά με την Ευρώπη, διακυμάνσεις υπάρχουν μεταξύ των βορειότερων χωρών και των Μεσογειακών. Είναι η Ήπειρος με τα μεγαλύτερα ποσοστά υπέρβαρων/παχύσαρκων παιδιών στην υφήλιο. Αριθμητικές εκτιμήσεις και αποτελέσματα, υπολογίζουν ότι περίπου παιδιά είναι υπέρβαρα, σύμφωνα με τα κριτήρια του International Obesity Task Force, και από αυτά τα είναι παχύσαρκα. Σε αυτά τα παιδιά προστίθενται άλλα κάθε χρόνο με αποτέλεσμα το ένα στα τέσσερα παιδιά σε όλη την Ευρώπη να εμφανίζει αυξημένο σωματικό βάρος. Ειδικότερα και στηριζόμενοι σε έκθεση του 2003 του IOTF, στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής ηπείρου υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ βορείων και Μεσογειακών χωρών και ως προς τις επιμέρους ηλιακές ομάδες. Το ποσοστό υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών/εφήβων να είναι χαμηλότερο στην Βόρεια πλευρά της Ευρώπης της τάξεως 10-20% συγκριτικά με το αντίστοιχο σε χώρες γύρω από την Μεσόγειο, με ποσοστά που φθάνουν το 20-40%. Παράδειγμα η Μάλτα και η Νότια Ιταλία που έχουν παιδιά υπέρβαρα ή παχύσαρκα που αντιπροσωπεύουν συνολικά το 35%, αντίθετα σε Σκανδιναβικές χώρες το ποσοστό αυτό ανέρχεται μόλις στο 15%. Το γεγονός αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί σε γονιαδιακούς λόγους, αφού παρόμοιου τύπου αύξηση επιπολασμού μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη εντός των ορίων ενός μόνου κράτους, καθώς μεταφερόμαστε από τον Βορά προς τον Νότο. 46

47 Μελέτες έγιναν και βάση των συμπεριφορών υγείας παιδιών σε ηλικίες ετών, με τα μεγαλύτερα ποσοστά υπέρβαρων παιδιών να παρατηρείται σε νότιες χώρες της Ευρώπης (15,8%), ενώ μικρές είναι οι διαφορές μεταξύ χωρών της Κεντρικής, Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης. Τα παραπάνω αποτελέσματα προέκυψαν από 21 έρευνες με διάρκεια αρκετών ετών που διεξήχθησαν από το 1990 και μετά, στις οποίες για την εκτίμηση των υπέρβαρων και των παχύσαρκων παιδιών ως βασικό μοντέλο για την εξαγωγή συμπερασμάτων χρησιμοποιήθηκαν τα όρια του BMI που έχουν καθοριστεί διεθνώς για παιδιά. Οι συμμετέχοντες χώρες σε αυτές τις μετρήσεις, ήταν: η Γερμανία, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Κροατία, το Βέλγιο, η Κύπρος, η Ελβετία, η Αγγλία, η Πολωνία, η Ρωσία, η Ιταλία, η Μάλτα, η Ολλανδία, η Σλοβακία, η Ισπανία, η Γιουγκοσλαβία, η Δανία και η Τσεχία. Τα παραχθέντα αποτελέσματα ήταν τα εξής που απεικονίζονται στην παρακάτω εικόνα: Μεταξύ των ηλικιακών ομάδων, γίνεται λόγος για τα προεφηβικά παιδιά ηλικίας 5-9 ετών που κινδυνεύουν σε μεγάλο βαθμό να εμφανίσουν απρόσμενη αύξηση σωματικούς βάρους ανεξαρτήτως φύλλου (εικόνα 4). 47

48 Ο IOTF, στην τελευταία του διακήρυξη που δημοσιεύτηκε το 2006, αποτελεί μια απόδειξη πως οι χώρες της Ευρώπης διατηρούν αυξητικές τάσεις. Η χώρας μας σε ανάλυση μελετών κατά ζεύγη που προέρχονται από τον παιδικό πληθυσμό του ίδιου ευρωπαϊκού κράτους, η Ελλάδα βρέθηκε να είναι στις πρώτες θέσεις στην αναφορά αυτή του IOTF που αφορά την συνολική εκτίμηση υπέρβαρων παιδιών ανά χώρα, με αύξηση πάνω από 8% σε αγόρια ηλικίας 9-15 ετών κατά το χρονικό διάστημα (πίνακας 4, στατιστικά δεδομένα). 48

49 . Πίνακας στατιστικών δεδομένων, συγκριτικά κατά ζεύγη Ευρωπαϊκών χωρών. 49

50 Η εξελικτική πορεία του επιπολασμού κατά το Πίνακας με σύνολα υπέρβαρων/παχύσαρκων παιδιών από το 2001 και μετά Το IOTF επιζητούσε να γίνει εκτίμηση της καταστάσεως βάση των παραπάνω συνολικών δεδομένων των Ευρωπαϊκών κρατών και για τα επόμενα έτη που ακολούθησαν. Έτσι λοιπόν, σε μια πιο πρόσφατη αναφορά εκτιμάται ότι περίπου 22 εκατομμύρια παιδιά της ΕΕ αριθμούνταν ως παχύσαρκα ή υπέρβαρα κατά το έτος 2006, με την αυξητική πορεία του φαινομένου να ακολουθεί εξελικτικό αριθμό της τάξης του 1 εκατομμυρίου παιδιών ανά έτος (δηλ. 27 εκατομμύρια. Από αυτόν το συγκεντρωτικό αριθμό, περισσότερα από 5 εκατομμύρια παιδιά πληρούσαν όλα τα κριτήρια της παχυσαρκίας, η οποία αυξάνεται κάθε χρόνο με ρυθμό νέων περιπτώσεων. Η μελέτη αυτή προέβλεπε τότε πως για το 2010 αναμενόταν για την περιοχή της Ευρώπης το ποσοστό υπέρβαρων μικρών παιδιών να φτάσει στα 26 εκατομμύρια παιδιά με υπερβολικό βάρος, εκ των οποίων τα 6,4 εκατομμύρια να χαρακτηρίζονται ως παχύσαρκα, ενώ κάθε έτος η νόσος της παχυσαρκίας θα ήταν κάτι που θα απασχολούσε και θα εμφανιζόταν σε ανθρώπους μικρής ηλικίας. 50

51 Πίνακας αριθμητικών δεδομένων για το Μελέτες για τον επιπολασμό της παχυσαρκίας ανά γεωγραφικές περιοχές της Ελλάδος Είναι αρκετές οι μελέτες που έχουν γίνει τα τελευταία 20 χρόνια καταγράφοντας υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας στον Ελληνικό παιδικό πληθυσμό, είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε μεμονωμένες γεωγραφικές περιοχής της χώρας μας. Μπορεί επομένως τα ερευνητικά δεδομένα που υπάρχουν στην Ελλάδα και έχουν συλλεχθεί για να εξεταστεί το φαινόμενο αυτό να είναι ελάχιστα, αλλά γίνεται φανερό πως υπάρχει μια τάση για αύξηση του ποσοστού παχύσαρκων παιδιών και για τα δύο φύλα. Ιδιαίτερα σημαντικό να αναφερθεί ότι τα ερευνητικά δεδομένα που έχουν προκύψει στηρίζονται σε ένα μικρό δείγμα εξεταζομένων, αποσπασματικά από διάφορες περιοχές της Ελλάδας και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, οπότε καλό θα ήταν να μην χαρακτηριστούν ως ένα πλήρες αντιπροσωπευτικό δείγμα για όλο τον ελληνικό παιδικό πληθυσμό. Οι έρευνες που έλαβαν χώρα εντός των Ελληνικών συνόρων αποδεικνύουν ότι υπάρχουν διαφορές σε πολλά και πρόκειται για τους κατοίκους των εξής περιοχών: Βόλου, Αγ. Στέφανος, Αλεξανδρούπολη, Ηράκλειο Κρήτης, Θεσσαλονίκης, Βύρωνας Αττική, Αθήνα. Κάνοντας μια αναδρομή στο παρελθόν θα δούμε ποια ήταν η εξέλιξη της σύγχρονης αυτής νόσου από το στον Ελληνικό χώρο. Με τα κριτήρια του IOTF διεξήχθη έρευνα στις περιοχές του Αγ. Στέφανου και στην Αλεξανδρούπολη όπου συμμετείχαν παιδιά δημοτικού ηλικίας 8,9 ετών και το τελικό συμπέρασμα ήταν πως τα παιδιά από την Αλεξανδρούπολη παρουσιάζουν 51

52 υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας (16,5%) σε σύγκριση με τα παιδιά από τον Αγ. Στέφανο (11.2%). Η Θεσσαλονίκη ήταν μια ακόμη περιοχή με μεγάλο πληθυσμό που δεν ξέφυγε από τον γενικό κανόνα και οι ειδικοί θέλησαν να κάνουν τις δικές τους μακροχρόνιες έρευνες. Έτσι λοιπόν, πραγματοποιήθηκε μελέτη σε παιδιά ηλικίας 6-17 ετών που διήρκεσε από το και σύμφωνα με τα όσα ορίζει το IOTF, ο επιπολασμός των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών αυξήθηκε κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Κατά το έτος 2000 τα ποσοστά παιδιών ηλικίας 6-10 με υπερβολικό σωματικό βάρος άγγιζαν το ποσοστό 25,3% και 5,6% αντίστοιχα, ενώ στις ηλικίες ετών ήταν χαμηλότερα αυτά τα ποσοστά, 19 και 2,6% για τα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά. Τα αγόρια στο Ηράκλειο Κρήτης σε ηλικία 9-15 ετών παρατηρήθηκε ότι κατά το έτος 2002 η πιθανότητα κάποιο παιδί να εμφανίζεται ως υπέρβαρο ή παχύσαρκο ήταν 2,5 φορές υψηλότερη σε σχέση με το έτος Αποδεικτικό στοιχείο τα αποτελέσματα που προέκυψαν κατόπιν έρευνα 20 ετών (περισσότερα στον πίνακα 5.1). Το 2004 έρευνα έγινε και για τον παιδικοί πληθυσμό που κατοικούσε στο Βόλο και διένυε 11 ο έτος ηλικίας και εκτιμήθηκε πως τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών αντιπροσώπευε το 30,3% (35,6% αγόρια και 25,7% κορίτσια) και 6,7% αντίστοιχα. Δεν υπήρξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων. Ενδιαφέροντα είναι και τα αποτελέσματα μελέτης που χρονολογείται για τα έτη και αφορά παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών τα οποία βρίσκονται και ζουν με τις οικογένειές τους στην Αθήνα (Αττική). Έχοντας το τελικό πόρισμα αυτής της έρευνας, οι ειδικοί που έλαβαν την ευθύνη για την όλη αυτή εξέταση του ζητήματος δηλώνουν πως το έτος 2000 τα υπέρβαρα παιδιά αντιπροσώπευαν το 17% ενώ το ποσοστό παχύσαρκων παιδιών άγγιζε το 5%. Τα δύο επόμενα χρόνια που ακολούθησαν, είχαμε αύξηση και για τις δύο κατηγορίες, με τιμές 27,7% και 7,5% αντίστοιχα. Βέβαια οι έρευνες συνεχίστηκαν και μετέπειτα και κατά την χρονική περίοδο είδαμε ποια ήταν τα συγκεντρωτικά ποσοστά για τα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά της περιοχής του Βύρωνα στην Αττική με ηλικίας ετών. Το 19,2% των 52

53 αγοριών και το 13,2% ήταν υπέρβαρα και τα ποσοστά για παχύσαρκα αγόρια και κορίτσια ανέρχονταν αντιστοίχως σε 4,4% και 1,7%. Πίνακας 5.1: Αποτελέσματα ερευνών σύμφωνα με τα κριτήρια του IOTF για περιοχές της Ελλάδος 53

54 Ελλάδα: Δύο μεγάλες έρευνες με σκοπό την διερεύνηση του επιπολασμού σε εθνικό επίπεδο Μονάχα δύο έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα με σκοπό την διερεύνηση του επιπολασμού της παιδικής παχυσαρκίας και αναφέρονται σε δείγμα από το σύνολο της χώρας. Αναφερόμαστε στις έρευνες και τα επιμέρους πορίσματα των Karagiannis et al (2003) και Georgiadis et al (2007). Η έρευνα του Karagiannis et al (2003) στηρίχθηκε αποκλειστικά και μόνο σε αυτοναφερόμενες τιμές ύψους και βάρους παιδιών ηλικίας από 11 έως 16 ετών από διαφορετικά γεωγραφικά μέρη της χώρας μας. Συνολικά τα υπέρβαρα παιδιά κατείχαν το 15,3% στον συνολικό πληθυσμό παιδιών, ενώ το ποσοστό των παχύσαρκων παιδιών ήταν 1,8%. Αυτά σύμφωνα με τα κριτήρια του IOTF. Οι Georgiadis και Nassis (2007) πρόσεξαν κυρίως μια έρευνα που έγινε κατά τα έτη σε παιδιά από 6-17 ετών από το σύνολο της χώρας, με το ποσοστό των υπέρβαρων παιδιών να ανέρχεται στο 17,3% ενώ το ποσοστό παχύσαρκων ανερχόταν σε 3,6%. Αναλυτικότερα, στα παιδιά του ανδρικού φύλου με ηλικία από 6-9 ετών το ποσοστό υπέρβαρων ανερχόταν σε 12,1% και των παχύσαρκων σε 5,9%. Στα κορίτσια τα ποσοστά αυτά είχαν ως εξής: 23,2% και 6,7% με μία τάση για μείωση αυτών των στατιστικών αριθμών κατά την πάροδο των ετών κατά τις ηλικίας ετών. Αντιθέτως, για τα αγόρια μελλοντικά παρατηρήθηκε αύξηση των ποσοστών αυτών. Σημερινά δεδομένα Ελπιδοφόρα είναι τα μηνύματα για την παχυσαρκία των παιδιών στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα όσα προκύπτουν από προκαταρτικά στοιχεία του Προγράμματος του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου «Αξιολόγηση Σωματικής Διάπλασης, Διατροφικών Συνηθειών και Σωματικής Δραστηριότητας». Η μελέτη αυτών των στοιχείων μας αφήνει να συμπεράνουμε εύκολα πως παρατηρείται σταθεροποίηση στα υψηλά επίπεδα των ποσοστών παιδικής παχυσαρκίας στην πατρίδα μας. Ο καθηγητής κ. Λάμπρος Συντώσης που επιβλέπει το συγκεκριμένο πρόγραμμα, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, κάνει λόγο για μια τάση να 54

55 μειωθεί το φαινόμενο και η μείωση αυτή να ανταποκρίνεται και σε χαμηλότερα ποσοστά παιδιών που υποφέρουν από τα περιττά κιλά, αλλά τονίζει πως για να υπάρξει η επιβεβαίωση αυτή χρειάζονται ακόμη αρκετές μελέτες. Το πρόγραμμα που εκπονείται στοχεύει στο να γίνεται μια ετήσια παρακολούθηση σημαντικών δεικτών υγείας των μαθητών, με απώτερο σκοπό να υπάρξουν ορθά συμπεράσματα για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η υγεία των παιδιών και εάν αυτό συμβαίνει ήδη. Συμμετείχαν μαθητές της τρίτης τάξης δημοτικού από όλη την χώρα (περίπου παιδιά και οι οικογένειές τους) και η εκτέλεση αυτής της έρευνας πραγματοποιήθηκε κατά την διάρκεια του σχολικού έτους Οι ερευνητές κλήθηκαν να συλλέξουν στοιχεία ώστε να υπάρξουν δείκτες αξιολόγησης της ποιότητας διατροφής και της σωματικής δραστηριότητας των παιδιών. Υπολογίστηκε κατόπιν επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων πως το ποσοστό υπέρβαρων παιδιών βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό παιδιών έχει τον επιθυμητό Δείκτη Μάζας Σώματος. Όμως δεν είναι όλα τόσο θετικά, καθώς περίπου 23,9% των παιδιών χαρακτηρίζονται ως υπέρβαρα και το 9,5% είναι παχύσαρκα. Επιπρόσθετα, μελετήθηκαν και οι συνήθεις σωματικής δραστηριότητας των παιδιών. Εδώ θα λέγαμε πως τα πράγματα δεν είναι καθόλου άσχημα, αφού τα στοιχεία κατέδειξαν πως ποσοστό παιδιών 64,4% είχε κάποια σχέση με τον αθλητισμό και μάλιστα εκτός του σχολικού περιβάλλοντος με το 42,4% από αυτά να αθλούνται μία με δύο φορές την εβδομάδα. Τέλος, τα μισά παιδιά αφιερώνουν τον ελεύθερό τους χρόνο στο παιχνίδι εκτός σπιτιού (ποδήλατο, μπάσκετ, ποδόσφαιρο), ενώ δεν είναι λίγα εκείνα τα παιδιά που απασχολούνται καθημερινώς επί ώρες με διάφορα ηλεκτρονικά παιχνίδια σε υπολογιστές και κονσόλες παιχνιδιών. 55

56 ΚΕΦΑΛΑΙΟ III Το δικό μας ερωτηματολόγιο και τα στατιστικά δεδομένα που συλλέξαμε Το παρακάτω ερωτηματολόγιο απευθύνεται σε μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με σκοπό να συλλεχθούν στοιχεία για την πραγματοποίηση ερευνητικού σκοπού πάνω στις διατροφικές συνήθειες και στον τρόπο ζωής στη παιδική ηλικία. Συνολικά οι μαθητές σχολικών συγκροτημάτων καλέστηκαν να απαντήσουν (ανώνυμα) σε βασικές 24 ερωτήσεις που αποβλέπουν στο να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα για τις διατροφικές συνήθειες που τείνουν να έχουν παιδιά μικρότερης ηλικίας στην χώρα μας. Οι ερωτήσεις είναι οι εξής: 1. Όταν βρίσκεσαι στο σχολείο τι τρως συνήθως; - φαγητό που έχω πάρει από το σπίτι - προτιμώ να πάρω κάτι από το κυλικείο - θα φάω σπίτι όταν σχολάσω 2. Αθλείσαι-γυμνάζεσαι; - Ναι - Όχι Αν η απάντηση είναι ναι, ανέφερε μας το άθλημα με το οποίο ασχολείσαι 56

57 3. Τι σου αρέσει περισσότερο; - -το σπιτικό φαγητό - fast food - Και τα δύο 4. Υπάρχουν ενδιάμεσα μικρο-γεύματα εντός της ημέρας; - Ναι - Όχι 5. Τι προτιμάς να καταναλώνεις σε μεγάλη ποσότητα: - φρούτα - γλυκά - κρέας - λαχανικά - ψάρι - ζυμαρικά - όσπρια 6. Το βράδυ τι τρως; - τοστ - σαλάτα - φρούτα - γιαούρτι - άλλο 7. Υπάρχουν στο σπίτι αναψυκτικά - ναι, γιατί συνοδεύουν το δείπνο μου 57

58 - όχι, γιατί τα αποφεύγουμε 8. Σε τι αφιερώνεις τον ελεύθερό χρόνο σου; - στο διαδίκτυο - σε ενασχόληση με αθλήματα κάθε είδους - διάβασμα - παρακολούθηση ταινιών στην TV - άλλο 9. Θεωρείς πως έχεις κανονικό βάρος; - ναι - όχι 10. Πόσες φορές θα φας από το πρωί μέχρι το βράδυ που θα κοιμηθείς; φορές φορές - πάνω από 5 φορές 11. Περίπου πόσο κιλά είσαι; - 40 κιλά - 50 κιλά - 60κιλά και άνω 12. Έχεις ενημερωθεί ή ακούσει κάτι σχετικό για την παιδική παχυσαρκία; - ναι, μας έχουν μιλήσει και στο σχολείο - όχι, δεν έχω καμία πληροφορία 58

59 13. Θεωρείς ότι υπάρχουν αρκετά παιδιά στο σχολείο σου που έχουν παραπάνω κιλά; - υπάρχουν πολλά - είναι λίγα αυτά τα παιδιά - τίποτα από τα παραπάνω 14. Σου πονάει συχνά η κοιλιά; - ναι - όχι 15. Νιώθεις αδύναμος/η κάποιες φορές; - μόνο το πρωί - στο τέλος της ημέρας - σχεδόν ποτέ 16. Όταν ξυπνήσεις πίνεις μόνο γάλα ή τρως και κάτι; - τρώω κανονικά πρωινό - θέλω μόνο γάλα 59

60 17. Όταν κάθεσαι στο τραπέζι με τους γονείς σου, τελειώνεις το γεύμα σου ή αφήνεις κάποια μικρή ποσότητα; - δεν τρώω όλο το φαγητό - τρώω κανονικά 18. Πίνεις αρκετό νερό; - πολύ - αρκετό - ελάχιστο 19. Σου αρέσουν περισσότερο φαγητά με κρέας; - ναι - όχι 20. Όσο μεγαλώνεις αλλάζεις προτιμήσεις στο φαγητό σου; - ναι, τώρα τρώω φαγητά που παλιά δεν έτρωγα - όχι, μου αρέσουν πάντα τα ίδια φαγητά 21. Ποιο είναι το αγαπημένο φαγητό που σου φτιάχνουν οι γονείς σου; ( γράψε απλώς το αγαπημένο σου φαγητό, π.χ. μακαρόνια, παστίτσιο, κ.ά.) 60

61 22. Τρως αργά ή γρήγορα; - αργά - γρήγορα 23. Τυχαίνει να τρως πάντα τις ίδιες ώρες; - ναι - όχι 24. Σου χει συμβεί να κοιμηθείς νηστικός ή το αποφεύγεις αυτό; - πολύ συχνά - σπάνια Φύλο: Αγόρι Κορίτσι Ηλικία: 61

62 Όταν βρίσκεσαι στο σχολείο τι τρως συνήθως; φαγητό που έχω πάρει από προτιμώ να το σπίτι πάρω κάτι από το κυλικείο 54 θα φάω σπίτι όταν σχολάσω φαγητό που έχω πάρει από το σπίτι θα φάω σπίτι όταν σχολάσω προτιμώ να πάρω κάτι από το κυλικείο Γυμνάζεσαι; Όχι 156 Ναι 101 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ναι Όχι 62

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η περίσσεια λιπώδους ιστού στον ανθρώπινο οργανισµό µε αποτέλεσµα τη συσσώρευση αυξηµένου λίπους κάτω από το δέρµα (υποδόριο) αλλά και σε διάφορα όργανα του σώµατος (σπλαχνικό)

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Βιολογία

Διατροφή και Βιολογία Διατροφή και Βιολογία Παπαδοπούλου Δέσποινα, Πεκρίδης Νίκος, Πινακά Ιωάννα, Πούφλης Κλέων, Ραντοσάβλιεβιτς Γιέλενα, Σπυριδοπούλου Φανή. Γενικό Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου Θεσσαλονίκης lykeio@aristotelio.edu.gr

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%)

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%) Αποτελέσματα από «Επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος βάρους στην Κύπρο και διαπίστωση των διατροφικών συνηθειών του Κύπριου πολίτη" του Συνδέσμου ιαιτολόγων και ιατροφολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14 Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου Η Διατροφή των Εφήβων Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Περιεχόμενο παρουσίασης Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία

Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία Πως δημιουργείται η παχυσαρκία; Ένα άτομο θεωρείται παχύσαρκο όταν ξεπεράσει κατά 20% ή περισσότερο το βάρος που αντιστοιχεί στο φύλο και την ηλικία του. Στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning)

http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning) http://eyzin.minedu.gov.gr/pages/e-learning.aspx Πρόγραμμα Διαδικτυακής Τηλεκπαίδευσης (e-learning), Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα τόσο του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα του σχολείου και της ελληνικής οικογένειας, παρέχοντας διαρκή συμβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ 1 Η διατροφή κατά την εφηβική ηλικία έχει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ Σειρά Α Ιούνιος 2014. (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες)

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ Σειρά Α Ιούνιος 2014. (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες) (Το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες) ΜΕΡΟΣ Α (60 Μονάδες) Να απαντήσετε και στις ΔΕΚΑ ερωτήσεις. Η κάθε ερώτηση βαθμολογείται με έξι μονάδες. 1. Η οικονομική κρίση στις μέρες μας έχει επηρεάσει την πλειοψηφία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος

Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Ομιλήτρια - Εισηγήτρια : Κουτσή Αγορίτσα ιατροφολόγος - ιαιτολόγος Συχνότερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως Έχει πάρει χαρακτήρα «επιδημίας» Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία (Manios Y. et al,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο)

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο) Θέμα Οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών του Γυμνασίου (ερωτηματολόγιο) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή: Διατροφική πυραμίδα (Λαμπρινουδάκη Μαρία, Βαλενστάιν Μαρία) 2. Κυρίως θέμα (ερωτηματολόγιο) (Μουτζούρη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΜΕ ΘΕΜΑ: Σωστή διατροφή και άσκηση για τους εφήβους ΚΑΙ ΥΠΟΕΡΩΤΗΜΑ: ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ -ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΦΑΓΗΤΟ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ

ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΟΜΑΔΑ Α: ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΠΥΡΟΣ,ΚΟΥΜΟΥΛΟΥ ΙΡΙΔΑ, ΚΡΙΚΖΩΝΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ, ΜΑΡΙΝΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, ΠΡΩΤΟΣΥΓΓΕΛΟΥ ΡΑΝΙΑ, ΘΟΔΩΡΗΣ ΦΟΥΡΛΙΑΣ ΘΕΜΑ:ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΟΜΑΔΑ Β: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΡΟΘΟΔΩΡΟΣ, ΔΗΤΡΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ, ΙΖΑΜΠΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΔΩΡΕΑΝ! Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. επίσκεψη. Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο

1 η ΔΩΡΕΑΝ! Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. επίσκεψη. Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο 1 η επίσκεψη ΔΩΡΕΑΝ! Πιστοποιημένο Επιστημονικό Διαιτολογικό Κέντρο Το να τρως είναι αναγκαιότητα. Το να τρως έξυπνα είναι τέχνη. Συνεργασία με το Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας - Διατροφής του Χαρακοπείου

Διαβάστε περισσότερα