Βιβλίο για την/τον εκπαιδευτικό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιβλίο για την/τον εκπαιδευτικό"

Transcript

1 Πρόγραμμα Αγωγής Στοματικής Υγείας για Εφήβους Βιβλίο για την/τον εκπαιδευτικό Επιστημονική ομάδα Βασιλική Τοπίτσογλου Οδοντίατρος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εργ. Προληπτικής Οδοντιατρικής, Περιοδοντολογίας & Βιολογίας Εμφυτευμάτων, Οδοντιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατερίνα Αμούτζια Οδοντίατρος, Master στην Προαγωγή Υγείας, Επιμελήτρια Α ΕΣΥ, Κέντρο Υγείας Κουφαλίων, Γ.Π. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Ν. Θεσσαλονίκης. Αναστασία Μιχαηλίδου Οδοντίατρος Υγιεινολόγος, Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας, Α Δ/νση Δ.Ε. Θεσσαλονίκης

2 2

3 Περιεχόμενα Φορείς Ευχαριστίες... 7 Εισαγωγικά... 9 Προς την/τον εκπαιδευτικό Στόχοι του προγράμματος α) Απόκτηση ελεγμένων γνώσεων β) Αλλαγή στάσης γ) Απόκτηση υγιούς συμπεριφοράς Οδηγίες για την /τον εκπαιδευτικό ΚΑΡΤΑ 1 και Γνωριμία με τη στοματική κοιλότητα και τις νόσους του στόματος. 17 Νεογιλά / μόνιμα δόντια Ούλα (καλυπτήριο σύστημα) Περιοδόντιο (στηρικτικό σύστημα) Α. Στόχος των ασκήσεων 1ης και 2ης κάρτας: Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα (2η κάρτα) ΚΑΡΤΑ Οδοντική πλάκα Τερηδόνα Ουλίτιδα Α. Στόχος της άσκησης της 3ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Διατροφή Πρωινό...21 Μεσόγευμα (Κολατσιό) Κεράσματα Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Τερηδονογόνες τροφές Ζάχαρη...23 Α. Στόχος της άσκησης της 5ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Τα όπλα μας Α. Στόχος της άσκησης της 6ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Το φθόριο...26 Α. Στόχος της άσκησης της 7ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα

4 ΚΑΡΤΑ Στοματική Υγιεινή Βούρτσισμα Οδοντόβουρτσα Οδοντόκρεμα Συμπληρωματικά του βουρτσίσματος Στοματικά διαλύματα Α. Στόχος της άσκησης της 8ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Το σάλιο Α. Στόχος της άσκησης της 9ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Υποκατάστατα της ζάχαρης Ξυλιτόλη και σορβιτόλη Ασπαρτάμη Μαστίχες χωρίς ζάχαρη Α. Στόχος της άσκησης της 10ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα ΚΑΡΤΑ Επίσκεψη στον Οδοντίατρο Χρήσιμες συμβουλές για τους εκπαιδευτικούς Κατάγματα και εκγομφώσεις Πονόδοντος Προληπτικές καλύψεις Α. Στόχος της άσκησης της 11ης κάρτας Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα Αξιολόγηση του πιλοτικού προγράμματος Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης

5 Φορείς Φορέας υλοποίησης του προγράμματος Α Δ/νση Δ.Ε. Θεσ/νίκης Σαπφούς 44, Θεσ/νίκη, Τηλ Συμπράττοντες φορείς Εργαστήριο Προληπτικής Οδοντιατρικής, Περιοδοντολογίας και Βιολογίας Εμφυτευμάτων Α.Π.Θ. Τμήμα Παιδοδοντίας Πανεπιστημίου Umeå, Σουηδίας Συμπράττουσες Σχολικές Μονάδες 3ο Γυμνάσιο Χαριλάου, Θεσ/νίκης Γυμνάσιο Γέφυρας Ν. Θεσ/νίκης Γυμνάσιο Σκοτούσας Ν. Σερρών Υπεύθυνη έργου Αναστασία Μιχαηλίδου 5

6 6

7 Ευχαριστίες Ευχαριστούμε θερμά την καθηγήτρια Παιδοδοντίας της Οδοντιατρικής Σχολής του Umeå Σουηδίας κ. Anna-Karin Holm, η οποία ως ειδική σύμβουλος (expert consultant) του παρόντος προγράμματος μας μετέφερε τις εμπειρίες και γνώσεις της από τη μακρό χρονη εφαρμογή ανάλογων προγραμμάτων στη χώρα της. Επίσης ευχαριστούμε τις Παιδοδοντιάτρους Christina Stecken-Blicks και Birgitta Bäckman, για την πολύτιμη βοήθεια που μας προσέφεραν κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής και ενημερωτικής επίσκεψής μας σε Γυμνάσια της Σουηδίας. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τις εκπαιδευτικούς κυρίες Αγγελοπούλου Ιωάννα, Βογιατζή Παρασκευή, Ευθυμιάδου Σοφία και Τολέρη Ευγενία, που εφάρμοσαν πιλοτικά το πρόγραμμα στις τάξεις τους κατά το σχολικό έτος , καθώς και τους μαθητές των Γυμνασίων Ν. Θεσσαλονίκης (3ο Χαριλάου, Γέφυρας) και Ν. Σερρών (Σκοτούσας), που συμμετείχαν τόσο ενεργά και παραγωγικά σε αυτό. Θα ήταν παράλειψη να μην ευχαριστήσουμε τους κ.κ. διευθυντές των φορέων των επαγγελματικών χώρων, από τους οποίους προερχόμαστε, για την κατανόηση και τη διευκόλυνση που μας παρείχαν, αλλά και τον κ. Σωτήρη Κάλφα για τη διευκόλυνση των επαφών μας με τις εκπαιδευτικές αρχές του Umeå. Τέλος, ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμά των, που χρηματοδότησε την προσπάθεια. 7

8

9 Εισαγωγικά Η ενασχόλησή μας με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας επί σειρά ετών και από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους πλήθυνε τις εμπειρίες μας, εμπλούτισε τις γνώσεις μας και μας ώθησε στην απόφαση να συνενώσουμε τις δυνάμεις μας για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, που θα βοηθούσε τον ευαισθητοποιημένο εκπαι δευτικό. Επιλέξαμε να ετοιμάσουμε το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διότι: Η τερηδόνα και η ουλίτιδα, παρότι εξαιτίας τους ταλαιπωρείται μεγάλο τμήμα του γενικού πληθυ σμού, είναι νοσολογικές καταστάσεις αποδεκτές κοινωνικά (πρόβλημα γενικού πληθυσμού). Οι έφηβοι είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη τερηδονικών βλαβών αφού: α) τα μόνιμα δόντια απόκτησαν σημεία επαφής, δηλαδή σημεία δυσπρόσιτα στις ίνες της οδοντόβουρτσας β) αλλάζουν τις διαιτητικές τους συνήθειες και κατανα λώνουν τροφές κολλώδεις και ζαχαρούχες (τερηδονογόνες) και γ) πολλοί από αυτούς αδιαφορούν για τη σωματική και στοματική τους υγιεινή (πρόβλημα ειδικού πληθυσμού). Η στοματική υγεία είναι εύκολο να αποκτηθεί και να διατηρηθεί με απλά προληπτικά μέτρα (εφικτός στόχος). Δεν υπήρχε υλικό για εφηβική ηλικία στο οπλοστάσιο των εκπαι δευτικών προγραμμάτων του ευαισθητοποιημένου εκπαιδευτικού. Πιστεύουμε ότι οι εκπαιδευτικοί θα θελήσουν να ασχοληθούν με το πρόγραμμα Αγωγή Στοματικής Υγείας για εφήβους διότι: Η Αγωγή Στοματικής Υγείας είναι θέμα που κινητοποιεί το προσωπικό ενδιαφέρον, είναι εύκολο, ανώδυνο, προσιτό και υπάρχει η δυνατότητα να με τρηθεί η έκβασή του (μετρήσιμο αποτέλεσμα) Δεν προξενεί άγχος και αναστολές στους εμπλεκόμενους εκπαιδευτι κούς, όπως πιθανόν άλλα θέματα, π.χ. το AIDS, η Σεξουαλική διαπαι δα γώγηση, οι νόμιμες εξαρτησιογόνες ουσίες (καπνός, αλκοόλ). 9

10 10

11 Προς την/τον εκπαιδευτικό Αγαπητή φίλη, Αγαπητέ φίλε Η στοματική κοιλότητα εμπλέκεται πολλαπλά στη διαμόρφωση της προσωπικό τητας του ατόμου. Λειτουργίες όπως η έκφραση αγάπης με το φιλί, το γέλιο, η ομιλία, αλλά και η θρέψη επιτελούνται με το στόμα. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας αρχίζει το ενδιαφέρον για το άλλο φύλο, οπότε η εμφάνιση παίζει πρωταρχικό ρόλο. Γι αυτό πιστεύουμε ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να προωθηθεί η αξία της στοματικής υγείας. Τερηδονισμένα, κίτρινα και θαμπά δόντια, ούλα πρησμένα που αιμορραγούν εύκολα και η πιθανή παρουσία κακοσμίας αποτελούν αρνητικά σημεία στη συνολική εμφάνιση. Επιπλέον επηρεάζουν τις διαπροσωπικές σχέσεις και την αυτοεκτίμηση, που, κατά την περίοδο της εφηβείας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Το φιλί, καθοριστικός πα ράγοντας για τη συναι σθηματική έκφραση του εφήβου, μπορεί να γίνει απωθητικό. Αντίθετα, καθαρά και αστραφτερά δόντια και ούλα υγιή, αυξάνουν την κοινωνική αποδοχή του ατόμου και το κάνουν πιο ελκυστικό. Το φωτεινό χαμόγελο, απόρροια της καλής στοματικής υγείας, αυξάνει την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση του εφήβου. Το πρόγραμμα «Αγωγή Στοματικής Υγείας για εφήβους» απευθύνεται σε παιδιά χρόνων και φιλοδοξεί να τους βοηθήσει να περάσουν από τη θεωρία στην πράξη. Ως εκπαιδευτικός έχεις τη δυνατότητα να ελιχθείς και μέσα από διαφορετικές μεθόδους διδασκαλίας και ποικίλους τρόπους μάθησης να πετύχεις πολλά, όπως το: να κεντρίσεις την περιέργεια και το ενδιαφέρον τους για τη στοματική υγεία να τους προτρέψεις στην ενεργητική συμμετοχή και να καλλιεργήσεις την κοινωνικότητά τους να προάγεις την ομαδική δουλειά να επιτρέψεις στα παιδιά να αυτοσχεδιάσουν και επομένως να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα Σκοπός του προγράμματος είναι να καλλιεργηθεί η θετική στάση και συμπεριφορά των παιδιών απέναντι στη στοματική υγεία. Ο ρόλος σου είναι καθαρά καθοδηγητικός, ενθαρρυντικός και υποστηρικτικός αφήνοντας τα παιδιά ελεύθερα να εμπλακούν στη συλλογική δουλειά. Η κατάλληλη ατμόσφαιρα που θα δημιουργήσεις μέσα στην τάξη, συμμετέχοντας και η ίδια/ος στη δραστηριότητα των παιδιών, και η σωστή πληροφόρηση που θα τους παρέχεις, συμβουλευόμενη/ος το έντυπο, θα σε βοηθήσουν να πετύχεις τους στόχους του προγράμματος. Φιλικά τα μέλη της Επιστημονικής Ομάδας 11

12 12

13 Στόχοι του προγράμματος Το πρόγραμμα Αγωγή Στοματικής Υγείας για εφήβους στοχεύει στα παρακάτω τρία πεδία: α) Απόκτηση ελεγμένων γνώσεων Αυτή ειδικότερα αφορά την κατάκτηση βασικών, ελεγμένων, σύγχρονων γνώσεων σχετικά με τη στοματική υγεία και την κατανόηση των προληπτικών μέτρων, με τη χρήση των οποίων εξασφαλίζεται η στοματική υγεία. β) Αλλαγή στάσης Αυτή ειδικότερα αφορά την κατανόηση της αξίας της στοματικής υγείας και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του ατόμου Ο συνδυασμός όλων αυτών οδηγεί στο επόμενο βήμα, δηλαδή στην ασφαλή-υγιή συμπεριφορά. γ) Απόκτηση υγιούς συμπεριφοράς Αυτή ειδικότερα αφορά την υιοθέτηση σωστών συνηθειών στοματικής υγιεινής την υιοθέτηση σωστής διατροφής την αντικατάσταση των λανθασμένων επιλογών με σωστές και υγιείς επιλογές την αναζήτηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας από τους υπεύθυνους σε θέματα υγείας. Με το πέρας του προγράμματος πιστεύουμε ότι τα παιδιά θα έχουν αυξήσει τις γνώσεις τους γύρω από τα θέματα της στοματικής υγείας και τους τρόπους διατήρη σής της, αντικαθιστώντας τους μύθους με την αλήθεια. Η αλλαγή στάσης π.χ. το να πιστέψει κανείς ότι με την καλή και συστηματική στοματική υγιεινή, δηλ. το βούρτσισμα, θα διατηρήσει γερά τα δόντια και τα ούλα του, απαιτεί την εμπλοκή και της ψυχικής μας μηχανής. Γι αυτό η διδασκαλία τέτοιων θεμά των επιβάλλει μια άλλου είδους προσέγγιση. Η προσέγγιση αυτή γίνεται μέσα από την ομαδική εργασία, τη συνεργασία και τη συλλογικότητα. Τα παιδιά στα πλαί σια του προγράμματος θα αναλάβουν πρωτοβουλίες με αυξημένη υπευθυνότητα και με ενισχυμένη την αυτοεκτίμησή τους. Αφού θα έχουν αλλάξει στάση απέναντι στην αξία της στοματικής υγείας, τότε μόνο υπάρχει η πιθανότητα να υιοθετήσουν σωστές συνήθειες. Η εγκατάσταση αυτών των συνηθειών, με την ενεργητική συμμετοχή των παιδιών σε όλο το φάσμα του προγράμματος, αποτελεί την ύψι στη προσδοκία όλων μας. 13

14 14

15 Οδηγίες για την /τον εκπαιδευτικό Το υλικό του προγράμματος Αγωγή Στοματικής Υγείας για εφήβους αποτελέι χρηστικό εργαλείο στα χέρια του εκπαιδευτικού και περιέχει τα εξής: Βιβλίο για την/τον εκπαιδευτικό Κάρτες, ασκήσεις, δραστηριότητες Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης Στο βιβλίο περιέχονται με λεπτομέρεια και σχετική απλότητα οι θεωρητικές γνώσεις, τις οποίες θα πρέπει η/ο εκπαιδευτικός να μεταφέρει στα παιδιά με τη μέθοδο της βιωματικής μάθησης. Στο έντυπο των καρτών, κάθε κάρτα αναφέρεται σε μια παράμετρο της στοματικής υγείας και δίνει την πιο σημαντική πληροφορία γι αυτήν. Οι ασκήσεις αποτελούν εφαρμογή μέρους των θεωρητικών γνώσεων και προτρέπεται να γίνονται με ευχάριστο τρόπο. Οι προτεινόμε νες δραστηριότητες μπορούν να εφαρμοστούν ως έχουν ή και να διαφοροποιηθούν, ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ιδέες της ομάδας. Το υλικό των καρτών μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ποικίλους τρόπους. Πάντως, κατά την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία έγχρωμες διαφάνειες (για την προβολή σε τοίχο και συζήτηση του θεωρητικού περιεχομένου των καρτών) και ασπρόμαυρες φωτοτυπίες των ασκήσεων (για την ατομική ή ομαδική εργασία των μαθητών). Σχετικά με το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης, θα πρέπει να τονιστεί ότι είναι απαραίτητο να συμπληρωθεί και να γίνει επεξεργασία των αποτελεσμάτων του. Σας προτείνουμε: να μελετήσετε προσεκτικά τις ερωτήσεις, συμπληρώνοντας και εσείς οι ίδιες/ίδιοι ένα ερωτηματολόγιο να δώσετε σαφείς οδηγίες για τη συμπλήρωσή του και χρόνο για διευκρινιστικές ερωτήσεις να τονίσετε ότι δεν πρόκειται για διαγώνισμα και ότι έχει αξία μόνον όταν θα συμπληρωθεί με ειλικρίνεια Το ερωτηματολόγιο αξιολόγησης μοιράζεται προς συμπλήρωση δύο φορές, πριν από την έναρξη του προγράμματος και στο τέλος αυτού. Κάθε άτομο θα πρέπει να γράψει τον ίδιο κωδικό ή ψευδώνυμο και στα δύο ερωτηματολόγια. Οι ερωτήσεις του είναι δομημένες με τέτοιον τρόπο, ώστε να καλύπτουν και τα τρία πεδία των στόχων, δηλ. τις γνώσεις του εφήβου για το αντικείμενο (ερωτ. 1, 2, 3, 4, 5), τη στάση του (ερωτ. 6,7), αλλά και τη συμπεριφορά του (ερωτ. 8, 9, 10) στα θέματα της στοματικής υγείας. Οι σωστές απαντήσεις είναι οι ακόλουθες. Ερώτηση 1 α, β Ερώτηση 2 α Ερώτηση 3 β, γ Ερώτηση 4 α Ερώτηση 5 α, β Στις ερωτήσεις 6 έως 10 δεν υπάρχουν σωστές απάντήσεις, γιατί δείχνουν τη στάση και τη συμπεριφορά του κάθε ατόμου. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων γίνεται από την/τον εκπαιδευτικό ή από τις ομάδες εργασίας των παιδιών, με βάση τις σωστές απαντήσεις, στο τέλος του προγράμματος. Ένας πρακτικός τρόπος για τη συγκέντρωση των στοιχείων είναι να χρησιμοποιηθεί κόλλα αναφοράς, όπου θα δημιουργηθούν στήλες ισάριθμες των ερωτήσεων και υποερωτήσεων. Σε περίπτωση που υπάρχει κομπιούτερ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί φύλλο του Excel. Σε κάθε κελί τοποθετούνται σαν γραμμούλες οι απαντήσεις των παιδιών και το σύνολό τους εκφράζεται σε ποσοστό επί τοις εκατό, π.χ. (12 : 27) x 100 = 44%, (24 : 27) x 100 = 90%. 15

16 Αριθμός Ερώτηση 2 παιδιών Ν=27 α β γ Πριν ΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ % 44 ΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ Μετά ΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ % 90 Στη συνέχεια επιλέγονται τα ποσοστά των σωστών απαντήσεων των αρχικών και των τελικών ερωτηματολογίων ανά ερώτηση: ποσοστό σωστών απαντήσεων 2 ης ερώτ. ΠΡΙΝ = 44% ποσοστό σωστών απαντήσεων 2 ης ερώτ ΜΕΤΑ = 90% Η επιτυχία του προγράμματος είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων, μεταξύ των οποίων και η αύξηση της ποσοστιαίας αναλογίας των σωστών απαντήσεων. 16

17 ΚΑΡΤΑ 1 και 2 Γνωριμία με τη στοματική κοιλότητα και τις νόσους του στόματος. Τα δόντια αρχίζουν να σχηματίζονται κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής. Τα ανόργανα στοιχεία, που κυρίως χρειάζονται για το σχηματισμό τους, είναι ο φωσφό ρος και το ασβέστιο. Τα στοιχεία αυτά το έμβρυο τα παίρνει από το σκελετό της μητέρας, μέσω του αίματος και του πλακούντα, όχι από τα δόντια της, αλλά και τη διατροφή της. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που κάνει τη διατροφή της εγκύου τόσο σημαντική. Μετά τη γέννήση αρχίζει η εναπόθεση των αλάτων (ανόργανα στοιχεία) στα μόνιμα δόντια, οπότε η διατροφή του βρέφους/παιδιού αρχίζει και γίνεται καθοριστική για τη σωστή δόμηση των μόνιμων δοντιών. Το κάθε δόντι αποτελείται από τη μύλη, που είναι το τμήμα του δοντιού που προβάλλει μέσα στο στόμα, από τον αυχένα, που βρίσκεται στα όρια μεταξύ δοντιού και ούλων και από τη ρίζα, που δεν είναι ορατή επειδή φαίνεται και βρίσκεται μέσα στο φατνιακό οστό. Στο κέντρο του δοντιού βρίσκεται ο πολφός, που περιέχει τα νεύρα και τα αγγεία του δοντιού και περιβάλλεται από την οδοντίνη. Η μύλη του κάθε δοντιού καλύπτεται από την αδαμαντίνη και η ρίζα από την οστεΐνη. Η συγκράτηση του δοντιού στο οστό γίνεται με ειδικές ίνες, οι οποίες με το ένα άκρο τους προσκολλώνται στην οστεΐνη και με το άλλο στο φατνιακό οστό. Οι ίνες αυτές μαζί με ειδικά νεύρα και αγγεία αποτελούν ένα όργανο, το περιρρίζιο. Χάρη σε αυτό αντιλαμβανόμαστε εάν μια τροφή είναι μαλακή ή σκληρή ώστε η δύναμη που θα καταβάλουμε για να τη μασήσουμε να είναι ανάλογη. Νεογιλά / μόνιμα δόντια Τα περισσότερα παιδιά στην ηλικία των 6 μηνών υποδέχονται τους νεογιλούς τομείς της κάτω γνάθου και αργότερα ακολουθούν της άνω γνάθου. Η σειρά με την οποία ανατέλλουν τα δόντια είναι σχετικά σταθερή. Το πότε όμως θα ανατείλουν ποικίλει από παιδί σε παιδί. Μέχρι την ηλικία των 3 χρόνων το παιδί θα πρέπει φυσιο λο γικά να έχει όλα τα νεογιλά δόντια, δηλαδή 10 στην άνω γνάθο και 10 στην κάτω γνάθο. Τα νεογιλά δόντια βοηθούν στην ομιλία και τη μάσηση, αλλά επιπλέον εξασφα λίζουν το χώρο για να ανατείλουν τα μόνιμα δόντια. Στην ηλικία των 6 χρόνων εμφανίζεται στο στόμα των παιδιών ο 1ος μόνιμος γομφίος (τραπεζίτης) που ονομάζεται και εξαρίτης. Είναι το μόνιμο δόντι με τη χειρότε ρη τύχη και πολύ συχνά τερηδονίζεται πρώτο. Μέχρι την ηλικία των χρόνων ανατέλλουν όλα τα μόνιμα δόντια, εκτός από τον 3ο γομφίο (σωφρονιστήρα), που ανατέλλει περίπου στα 18. Τα μόνιμα δόντια είναι 32. Σε κάθε γνάθο διακρίνονται: δυο κεντρικοί τομείς, δυο πλάγιοι, δυο κυνόδοντες (σύνολο 6 πρόσθια δόντια), τέσσερις προγόμφιοι και έξι γομφίοι (σύνολο 10 οπίσθια δόντια). Ούλα (καλυπτήριο σύστημα) Τα ούλα διακρίνονται στα ελεύθερα, με εύρος 1-2 χιλιοστά και στα προσκολλημένα, που συγκρατιούνται στερεά πάνω στα οστά της γνάθου και έχουν ποικίλο εύρος. Το τμήμα των ελεύθερων ούλων, που είναι ανάμεσα στα δόντια, λέγεται μεσοδόντια θηλή. Το χρώμα των υγιών ούλων είναι ανοικτό ροζ, ενώ σε μερικά μελαχρινά άτομα μπορεί να είναι σκούρο, λόγω της μελανίνης ουσίας που παράγεται από τα κύτταρά τους. Η όψη των υγιών ούλων είναι στικτή, όπως η φλούδα του πορτοκαλιού. Ανάμεσα στα ελεύθερα ούλα και στον αυχένα του δοντιού υπάρχει μια σχισμή, η ουλοδοντική σχισμή. Τα μικρόβια συσσωρεύονται εύκολα στην περιοχή αυτή και προκαλούν τη φλεγμονή των ούλων, δηλ. ουλίτιδα μέσα σε 20 μέρες. Τότε τα ούλα εμφανίζονται εξοιδημένα και αιμορραγικά, χάνουν τη στικτή τους όψη και η ουλοδο ντική σχισμή αποκτά μεγαλύτερο βάθος. Η απλή ουλίτιδα είναι ανατάξιμη, ανώδυνη και θεραπεύεται με καλό και συστηματικό βούρτσισμα των δοντιών και των ούλων μέσα σε λίγες μέρες. 17

18 Περιοδόντιο (στηρικτικό σύστημα) Το περιοδόντιο αποτελείται από την οστεΐνη ουσία, το φατνιακό οστό και το περιρρίζιο. Η οστεΐνη, αν και ανατομικά ανήκει στις οδοντικές ουσίες, λειτουργικά αποτελεί μέρος του περιοδοντίου. Μια παραμελημένη ουλίτιδα και η εγκατάσταση ειδικών μικροβίων στην ουλοδοντική σχισμή οδηγούν σε καταστροφή του στηρικτικού συστήματος του δοντιού. Οι ίνες του περιρριζίου καταστρέφονται, η οστεϊνη γεμίζει τρυγία και μικρό βια και το φατνιακό οστό απορροφάται. Τότε τα δόντια αποκτούν κινητικότητα και μεταναστεύουν, οι ρίζες γυμνώνονται και το στόμα αποκτά κακοσμία. Η νόσος λέγεται περιοδοντίτιδα, είναι ανώδυνη και μη ανατάξιμη βλάβη. Για να μπορέσει να σταματήσει η εξέλιξη της νόσου και η περαιτέρω καταστροφή των ιστών, απαιτείται ειδική θεραπεία από οδοντίατρο. Α. Στόχος των ασκήσεων 1 ης και 2 ης κάρτας: Να μάθουν: να ξεχωρίζουν τα είδη των δοντιών και τα ανατομικά στοιχεία τους, δηλ. τα μέρη από τα οποία αποτελούνται (1 η κάρτα) Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα (2 η κάρτα) Εξέταση των δοντιών και των ούλων της κάτω γνάθου και Καταγραφή των σφραγισμάτων των δοντιών στο σχεδιάγραμμα. Κάθε μαθητής να εξετάσει και να καταγράψει τα δόντια του διπλανού του. 18

19 ΚΑΡΤΑ 3 Οδοντική πλάκα Η οδοντική πλάκα ή απλά πλάκα, καλύπτει τα αβούρτσιστα δόντια και είναι το κοινό αίτιο τερηδόνας και ουλίτιδας. Μοιάζει με έναν υπόλευκο, μαλακό και κολλώδη υμένα, πάνω στον οποίο προσκολλάται πληθώρα μικροβίων. Επιπλέον περιέχει ουσίες από τις τροφές που είναι διαλυμένες στο σάλιο και προϊόντα που παράγουν τα ίδια τα μικρόβια, όπως τοξίνες, οξέα, πολυσακχαρίτες κλπ. Τα μικρόβια προσκολλώνται μεταξύ τους αλλά και πάνω στα δόντια με ένα είδος κόλλας (πολυσακχαρίτες), την οποία μπορούν και παράγουν από τη ζάχαρη. Εξαιτίας αυτής της κόλλας δεν είναι εύκολο να αφαιρέσουμε την πλάκα με ένα απλό ξέπλυμα των δοντιών, παρά μόνο με καλό βούρτσισμα. Η οδοντική πλάκα περιέχει πάνω από 300 είδη μικροβίων, τα οποία ανήκουν στη φυσιολογική χλωρίδα του στόματος. Η πλάκα που τροφοδοτείται συχνά με ζάχαρη, αλλάζει σύνθεση και κυριαρχείται από μικρόβια, τα οποία: παράγουν οξύ και θέτουν σε κίνδυνο την αδαμαντίνη παράγουν πολυσακχαρίτες που κάνουν την πλάκα παχύτερη παράγουν τοξίνες που δημιουργούν ουλίτιδα Όταν η πλάκα μείνει αδιατάραχτη για καιρό, ενασβεστιώνεται και γίνεται τρυγία (πέτρα). Η τρυγία δεν φεύγει με το βούρτσισμα, αλλά χρειάζεται να αφαιρεθεί με ειδικά εργαλεία από τον οδοντίατρο. Την οδοντική πλάκα μπορούμε να την αποκαλύψουμε με ειδική χρωστική (σε μορφή δισκίου ή διαλύματος). Αν μασήσουμε π.χ. ένα δισκίο χρωστικής μετά από το βούρτσισμα των δοντιών, θα βαφούν κόκκινες οι πλάκες των περιοχών που δεν βουρτσίστηκαν σωστά. Με τον τρόπο αυτό γίνεται ο έλεγχος της αποτελεσματικότη τας του βουρτσίσματος, ενώ ταυτόχρονα εντοπίζουμε τις θέσεις των δοντιών που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και προσπάθεια στο βούρτσισμα. Τερηδόνα Είναι νόσος των δοντιών και ανήκει στις λοιμώξεις. Τα μικρόβια αρχίζουν τη ζύμωση μόλις έρθουν σε επαφή με τα ζάχαρα των τροφών (κυρίως την κοινή ζάχαρη) και με τις αμυλούχες τροφές. Από τη ζύμωση αυτή προκύπτουν οξέα, τα οποία αν και είναι ασθενή, μπορούν και διαλύουν την αδαμαντίνη. Όταν η οδοντική πλάκα είναι παχιά, είτε επειδή είναι πολλών ημερών είτε επειδή τροφοδοτείται συχνά με ζάχαρη, τότε παράγονται συνεχώς οξέα, η τερηδόνα προχωρεί προς την οδοντίνη και το δόντι αρχίζει να πονάει στο ζεστό και στο κρύο. Στην περίπτωση που η τερηδόνα φτάσει στον πολφό, το δόντι πονάει συνεχώς και υπάρχει κίνδυνος να νεκρωθεί. Όταν η τερηδόνα είναι στα αρχικά στάδια (αρχόμενη τερηδόνα), φαίνεται σαν μια λευκή κηλίδα πάνω στην αδαμαντίνη, χωρίς κοιλότητα. Η βλάβη αυτή θεωρείται αναστρέψιμη, διότι επιδιορθώνεται με το φθόριο και τα ιόντα του σάλιου. Απαραίτητη βέβαια προϋπόθεση είναι το δόντι να είναι καθαρό και η πρόσληψη των ζαχάρων μειωμένη. Η ευαισθησία στην τερηδόνα δεν κληρονομείται. Εάν πολλά άτομα μιας οικογένειας έχουν πρόβλημα τερηδόνας, το πιθανότερο είναι ότι έχουν παρόμοιες διαιτητικές συνήθειες ή συνήθειες στοματικής υγιεινής. Ουλίτιδα Τα μικρόβια που λιμνάζουν στους αυχένες των δοντιών γειτονεύουν με τα ούλα, και οι τοξίνες που παράγουν, εισέρχονται σ αυτά και τα ερεθίζουν προκαλώ ντας την αντίδρασή τους (φλεγμονή). Η πρώτη ένδειξη της ουλίτιδας είναι η αιμορραγία. Δεν υπάρχει πόνος. Η αιμορραγία γίνεται εμφανής συνήθως κατά τη διάρκεια του βουρτσίσματος. Πολλοί φοβούνται την αιμορραγία και σταματούν το βούρτσισμα, με αποτέλεσμα την επιδείνωση της ουλίτιδας. Για τη θεραπεία της ουλίτιδας χρειάζεται να αυξήσουμε τα βουρτσίσματα σε διάρκεια και συχνότητα. Βουρτσίζοντας τα δόντια δύο φορές την ημέρα και για 3-5 λεπτά, η ουλίτιδα θεραπεύεται σε λίγες μέρες. 19

20 Α. Στόχος της άσκησης της 3 ης κάρτας Οι μαθητές με τη βοήθεια των κατάλληλων χρωμάτων θα πρέπει: 1. να κατανοήσουν τις θέσεις που λιμνάζει η οδοντική πλάκα 2. να αντιληφθούν τις θέσεις που μπορεί να αναπτυχθεί η τερηδονική βλάβη (μασητικές επιφάνειες, αυχενικές και όμορες) και 3. να υποδείξουν τις θέσεις που μπορεί να αναπτυχθεί η ουλίτιδα (ελεύθερα ούλα και μεσοδόντιες θηλές). Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα Αποκάλυψη της οδοντικής πλάκας με ειδική χρωστική (π.χ. αποκαλυπτικά δισκία, που τα προμηθεύονται από το φαρμακείο κατόπιν παραγγελίας), για να ελέγξουν την αποτελεσματικότητα του τελευταίου βουρτσίσματος των δοντιών. Ένας καθρέπτης χειρός βοηθά στην αντίληψη των θέσεων όπου λιμνάζει η οδοντική πλάκα. Βούρτσισμα δοντιών για την απομάκρυνση της βαμμένης πλάκας. 20

21 Διατροφή ΚΑΡΤΑ 4 Η διατροφή μας πρέπει να αποτελείται από τρία κύρια γεύματα και δύο μεσογεύματα. Ένα επιστημονικά σωστό γεύμα περιλαμβάνει και τις έξι ομάδες τροφίμων. Η διατροφή της προηγούμενης γενιάς των Ελλήνων, γνωστή και ως Μεσογειακή διατροφή, θα πρέπει να πάρει και πάλι τη θέση της στο τραπέζι μας. Στόχος της σωστής διατροφής είναι : ο περιορισμός της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν λίπη, ζάχαρα, καθαρό άμυλο, αλάτι. η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών. η εξασφάλιση βιταμινών και μεταλλικών στοιχείων. Η σωστή διατροφή είναι απαραίτητη όχι μόνο για την υγεία του σώματος, αλλά και για την υγεία των δοντιών. Πρωινό Η πλειονότητα των παιδιών πηγαίνει στο σχολείο χωρίς να έχει φάει πρωινό στο σπίτι και χωρίς να έχει πάρει κάτι από το σπίτι για το διάλειμμα. Αυτή η κατάσταση ωθεί τα παιδιά στο κυλικείο του σχολείου από όπου προμηθεύονται τα διάφορα δελεαστικά προϊόντα, όπως κρουασάν, μπισκότα, γκοφρέτες, χυμούς, γαριδάκια. Τα προϊόντα αυτά δεν υποκαθιστούν το σωστό και θρεπτικό πρωινό. Η προσπάθεια για τον έλεγχο της κατανάλωσής τους προσκρούει στην οργανωμένη διαφήμιση των προϊόντων αυτών από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ένα καλό πρωινό πρέπει να περιέχει το 20% των θερμίδων της ημέρας και να αποτελείται από τροφές με θρεπτική αξία. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η ενέργεια που απαιτεί ο εγκέφαλος, ώστε να μπορεί να αποδίδει επί ένα πεντάωρο. Εκτός από αυτό, αποφεύγονται τα πολλά μεσογεύματα, γεγονός που δίνει την ευκαιρία στο σάλιο να επανορθώσει τις μικρές βλάβες που έγιναν στα δόντια, από προηγούμενες λήψεις τροφής. Μερικές ιδέες για πρωινό γεύμα: Φρέσκο γάλα χωρίς ζάχαρη ή αρωματισμένο με σκόνη κακάο. Ψωμί ή φρυγανιές με τυρί, κασέρι, ελιές, αυγό. Γιαούρτι με ψιλοκομμένα φρέσκα φρούτα ή γάλα με μούσλι, corn fl akes. Πίτα ή κουλούρι σουσαμένιο. Ψωμί με βούτυρο και μέλι ή μαρμελάδα. Φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί. Χυμός φρεσκοστιμμένου φρούτου. Μεσόγευμα (Κολατσιό) Τα μεσογεύματα θα πρέπει να προσφέρουν θρεπτικά στοιχεία και ενέργεια (θερμίδες), αλλά όχι μόνο ενέργεια. Δυστυχώς, όσο μειώνονται σε ποιότητα και αριθ μό τα κύρια γεύματα, τόσο αυξάνονται τα μεσογεύματα και μάλιστα τα ζαχαρούχα. Καλό είναι να αποφεύγεται η κατάχρηση των χυμών φρούτου του εμπορίου και των αναψυκτικών. Ο κίνδυνος που παραμονεύει, πέρα από τη ζάχαρη, βρίσκεται και στο ανθρακικό οξύ που περιέχουν. Έχει ήδη καταγραφεί διάβρωση στους αυχένες των δοντιών, σε άτομα που συνηθίζουν να πίνουν 1 λίτρο αναψυκτικού τη μέρα. Τα δόντια με διάβρωση έχουν υπερευαίσθησία στο κρύο και φαίνονται πιο κίτρινα, επειδή λεπτάινει η αδαμαντίνη σε πάχος και προβάλει η οδοντίνη που έχει πιο κίτρινο χρώμα. Σχετικά με τα αναψυκτικά και τους χυμούς εμπορίου θα πρέπει να αναφερθεί ότι δυστυχώς έχουν αντικαταστήσει το νερό, που δίκαι θεωρείται ως ο καλύτερος φυσικός χυμός. Ο κίνδυνος διάβρωσης μειώνεται εάν χρησιμοποιεί κανείς καλαμάκι, δεν κρατάει το αναψυκτικό στο στόμα του για ώρα και ξεπλένει το στόμα του με νερό. 21

22 Κεράσματα Δυστυχώς τα κεράσματα με ζάχαρη κυριαρχούν στις προτιμήσεις όλων. Μερικές εναλλακτικές ιδέες για όσους θέλουν να πρωτοτυπήσουν, είναι: Ένα όμορφο καλάθι με μικρά φρούτα (μανταρίνια, κλεμεντίνια, καΐσια, κεράσια). Μικρές σακουλίτσες, με ξηρούς καρπούς (στραγάλια, φιστίκια, φουντούκια, ποπ-κόρν). Αλμυρά κουλουράκια, πίτα. Μαστίχες ή καραμέλες χωρίς ζάχαρη. Α. Στόχος της άσκησης της 4 ης κάρτας Με τις γνώσεις που απόκτησαν, θα μπορούν να συνθέσουν το πρωινό της αρεσκείας τους, έτσι ώστε να περιλαμβάνει όλες τις ομάδες τροφών. Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα Επίσκεψη στο κυλικείο του σχολείου και καταγραφή των προϊόντων που θα αποτελέσουν εναλλακτική λύση σχετικά με τα μεσογεύματα και τα κεράσματα. 22

23 Τερηδονογόνες τροφές ΚΑΡΤΑ 5 Αν ρωτούσαμε τα μικρόβια τι φαγητό θα ήθελαν να φάνε, θα διάλεγαν τροφές που κολλούν στα δόντια και παραμένουν πολλή ώρα μέσα στο στόμα. Τέτοια προϊόντα υπάρχουν πολλά, όπως: Τα γλυκά με πολλή ζάχαρη: Καραμέλες, πάστες, γκοφρέτες, λουκούμια, παστέλια, σοκολάτες. Τα προϊόντα καθαρού αμύλου με ή χωρίς ζάχαρη: Γλυκά μπισκότα, κέικ, κρουασάν, ψωμάκια του σάντουιτς. Τα αλμυρά προϊόντα αμύλου: Γαριδάκια, πατατάκια, κρακεράκια, ξηροί καρποί πανέ. Τα προϊόντα με κρυμμένη ζάχαρη: Γιαουρτάκια με φρούτα, τα διάφορα είδη κακάο (Nesquick, Hemo), τα αναψυκτικά, οι χυμοί με πρόσθετη ζάχαρη (νέκταρ), τα αποξηραμένα φρούτα (σύκα, σταφίδες, χουρμάδες), το ice tea, τα φαρμακευτικά σιρόπια, η σάλτσα κέτσαπ. Ζάχαρη Από όλα τα ζάχαρα των τροφών, η κοινή ζάχαρη είναι η πιο επικίνδυνη για τα δόντια. Αυτό συμβαίνει γιατί τα μικρόβια αφενός μπορούν και τη μεταβολίζουν προς οξύ και αφετέρου τη χρησιμοποιούν για την παραγωγή πολυσακχαριτών (κόλλας). Τα παιδιά δεν χρειάζονται τη ζάχαρη για να αναπτυχθούν, γιατί ο οργανισμός τους είναι σε θέση να μετατρέπει την πατάτα, το ρύζι ή τα ζυμαρικά σε δικά του ακίν δυνα ζάχαρα. Εξάλλου, η ζωή στον πλανήτη άρχισε χιλιετηρίδες προτού να αρχίσει η βιομηχανική παραγωγή της ζάχαρης, που έγινε πριν από 300 περίπου χρόνια. Στη διάρκεια του αιώνα μας η παραγωγή της ζάχαρης έγινε μαζικότερη και εξαπλώθηκε σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Ο καθένας μας καταναλώνει ετησίως 42 περίπου κιλά ζάχαρης, ποσότητα που αντιστοιχεί σε κουταλάκια ζάχαρη και θερμίδες. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας καταναλώνουμε περί που 3,5 τόνους ζάχαρης. Αξίζει να σημειώσουμε ότι αν φανταστούμε τους 3,5 τόνους σαν ένα λόφο, τότε η βάση του λόφου καταναλώνεται κατά τη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Δηλαδή κατά την περίοδο που τα δόντια είναι πιο ευπαθή και η φροντίδα των δοντιών περιορισμένη έως ανύπαρκτη. Στη διατήρηση της υγείας των δοντιών σπουδαιότερο ρόλο παίζει το πόσο συχνά τρώμε προϊόντα επικίνδυνα και μικρότερο ρόλο η ποσότητα που τρώμε. Τα γλυκά δεν απαγορεύονται τελείως. Όταν καταναλώνονται αμέσως μετά από τα κύρια γεύματα, είναι λιγότερο επιβλαβή για τα δόντια. Σε κάθε λήψη τροφής υγρής ή στερεής μορφής, παράγεται οξύ μέσα στην πλάκα για 20 λεπτά. Αν, για παράδειγμα, πιούμε ένα ολόκληρο ποτήρι ζαχαρούχο αναψυκτικό, για μισή περίπου ώρα θα παράγεται οξύ μέσα στην πλάκα. Αν όμως πίνουμε από μια γουλιά κάθε λίγο, τότε θα παράγεται οξύ για πολλαπλάσιο χρόνο, οπότε και ο κίνδυνος για προσβολή της αδαμαντίνης είναι πολύ μεγαλύτερος. Επιπλέον, όσο περισσότερο παραμένει μια τροφή στο στόμα, για παράδειγμα το μπισκότο, τόσο περισσότερο χρόνο διαρκεί η παραγωγή οξέων μέσα στην πλάκα. Συνεπώς, όσο συχνότερα τρώμε ζαχαρούχα ή αμυλούχα και όσο πιο κολλώδη είναι τα προϊόντα αυτά, τόσο πιο εύκολα θα τερηδόνιστούν τα δόντια μας. Α. Στόχος της άσκησης της 5 ης κάρτας Το ρολόι της ζάχαρης βοηθάει να κατανοήσουν ότι: η διατροφή θα πρέπει να αποτελείται από 5 λήψεις τροφής τη μέρα (τρία κύρια γεύματα και δύο μεσογεύματα) ο κίνδυνος που διατρέχουν τα δόντια είναι ανάλογος της αύξησης του αριθμού των μεσογευμάτων. 23

24 Β. Προτεινόμενη δραστηριότητα Η άσκηση αρχίζει μια μέρα πριν. Οι μαθητές πρέπει να καταγράψουν σε ένα τετράδιο το χρόνο και το είδος των τροφών που έφαγαν ή ήπιαν την προηγούμενη μέρα. Ο κατάλογος αυτός θα διευκολύνει την εκτέλεση της άσκησης 5. Για κάθε λήψη τροφής, υγρής ή στερεής, να χρωματίσουν έναν τομέα του κύκλου (αντιστοιχεί σε ένα ημίωρο). Εάν έχουν φάει κάτι στις 9 το πρωί αλλά και στις 9 το βράδυ, τότε θα χρωματίσουν και την προέκταση του τομέα. Στη συνέχεια θα μετρήσουν το συνολικό αριθμό των χρωματισμένων τομέων του κύκλου (συμπερι λαμβανομένων και αυτών που βρίσκονται στην προέκταση των τομέων) και θα σημειώσουν τον αντίστοιχο αριθμό στα κουτάκια. Παράδειγμα, αν υπάρχουν 7 λήψεις τροφής, τότε θα χρωματισθούν 7 τομείς στα αντίστοιχα ημίωρα και θα σημειωθεί το κουτάκι 7 που βρίσκεται στην γκρίζα ζώνη. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός, για τόσο περισσότερα ημίωρα εκτίθενται τα δόντια στο οξύ και άρα ο κίνδυνος για ανάπτυξη τερηδόνας είναι μεγαλύτερος. 24

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου!

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΜΥΡΟΥ Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! ΤΑΞΕΙΣ: Β1 Β2 Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί: Καραβασίλη Ελένη, Σκλαβούνου Σοφία Σχολική χρονιά 2014 2015 1 1) Εισαγωγή Στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Τεχνολογία Α λυκείου 7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ Α ΤΜΗΜΑ 3 Ο ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΣΟ ΟΙ ΝΕΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τι σημαίνει σωστή στοματική υγιεινή; Η σωστή στοματική υγιεινή μας εξασφαλίζει στόμα υγιές και ευχάριστη αναπνοή. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός)

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) Η φροντίδα της καθαριότητας και υγείας των δοντιών και γενικά της στοματικής κοιλότητας επιβάλλεται για να αποφεύγονται δυσάρεστα συμπτώματα όπως......πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Υγείας και Οµορφιάς. Τρόποι καθηµερινής φροντίδας και περιποίησης των δοντιών. Υπέροχο χαµόγελο. για µια ολόκληρη ζωή!

Υγείας και Οµορφιάς. Τρόποι καθηµερινής φροντίδας και περιποίησης των δοντιών. Υπέροχο χαµόγελο. για µια ολόκληρη ζωή! Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ HUMBOLDT ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ Τρόποι καθηµερινής φροντίδας και περιποίησης των δοντιών γιατί σηµαίνει Υπέροχο χαµόγελο Υγείας και Οµορφιάς για µια ολόκληρη ζωή! www.aligners.gr www.angelakisd.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care

Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care !μορφο χαμόγελο Καθρέφτης της γενικής υγείας Η παραμέληση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας Στοματική υγιεινή στην Ελλάδα 62% των Ελλήνων επισκέπτονται

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΟΝΤΙΑ

4 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΟΝΤΙΑ 4 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΟΝΤΙΑ Σχολικό Έτος 2014-2015 Τάξη Β1 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΑΔΕΜΛΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Επιλογή και τίτλος του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαφάνεια 1 Η στοματική υγεία είναι πολύτιμη. Διαφυλάξτε την.

Διαφάνεια 1 Η στοματική υγεία είναι πολύτιμη. Διαφυλάξτε την. Διαφάνεια 1 Η στοματική υγεία είναι πολύτιμη. Διαφυλάξτε την. Αδαμαντίνη Οδοντίνη Ούλα Πολφός Οστούν Περιρρίζιο Οστεΐνη Διαφάνεια 2 Δομή των δοντιών. Δομή των δοντιών. Το τμήμα του δοντιού που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Βαλίτσα στοματικής υγείας

Βαλίτσα στοματικής υγείας ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Υλικό για αγωγή στοματικής υγείας σε παιδιά του Δημοτικού Σχολείου Βαλίτσα στοματικής υγείας Έντυπο οδηγιών Η βαλίτσα στοματικής υγείας δημιουργήθηκε από την ομάδα Προληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΠΑΠΑΛΕΞΗ ΓΑΡΥΦΑΛΙΑ 14.02 Δ/ΝΤΡΙΑ: ΡΑΠΤΗ ΜΑΡΙΑ

ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΠΑΠΑΛΕΞΗ ΓΑΡΥΦΑΛΙΑ 14.02 Δ/ΝΤΡΙΑ: ΡΑΠΤΗ ΜΑΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ 1o ΕΠΑΛ ΑΓ. Ι. ΡΕΝΤΗ ΜΑΘΗΤΕΣ: 1 η ΟΜΑΔΑ: 1. ΒΡΑΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 2. ΕΜΙΝ ΜΑΡΙΛΝΤΙ 3. ΝΤΟΥΝΤΙΤΣ ΣΑΝΤΡΑ 4. ΦΑΛΙΑΓΚΑ ΧΡΥΣΑΥΓΗ 2

Διαβάστε περισσότερα

Βαλίτσα στοματικής υγείας

Βαλίτσα στοματικής υγείας ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Υλικό για αγωγή στοματικής υγείας σε παιδιά νηπιαγωγείων και παιδικών σταθμών Βαλίτσα στοματικής υγείας Έντυπο οδηγιών Η βαλίτσα στοματικής υγείας δημιουργήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Ερωτήσεις & Απαντήσεις Ερωτήσεις & Απαντήσεις Μεσοδόντιo Ζελέ (Gel) με Φθόριο της TePe www.placcontrol.gr/interdentalgel Ερωτήσεις & Απαντήσεις Μεσοδόντιo Ζελέ (Gel) με Φθόριο της TePe 1. Τι είναι το Μεσοδόντιο Ζελέ (Gel) της

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10

ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 10-0133.indb 55 25/2/2013 3:34:10 56 ΦΕ1: ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η τροφή είναι απαραίτητη για όλους μας. Πρέπει όμως να προσέχουμε τι τρώμε! Παρατήρησε τις εικόνες. Ποιο παιδί τρώει υγιεινά

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της Οδοντικά Εμφυτεύματα Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση Με την υποστήριξη της ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η επιτυχία στη θεραπεία με εμφυτεύματα δεν εξαρτάται μόνο από την

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 16, ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010

ΤΕΥΧΟΣ 16, ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010 ΤΕΥΧΟΣ 16, ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010 11 10 Η φροντίδα του στόματος στους ασθενείς με Νόσο Αλτσχάιμερ Η στοματική υγεία είναι πολύ σημαντική για τον άνθρωπο. Σχετίζεται με τη

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Το στόμα μας: καθρέφτης Υγείας, Ευεξίας, Ομορφιάς ΟΜΟΡΦΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία Ενημερωτική Ομιλία για την επιτροπή Προληπτικής, Σεληνίδου Αγγελική Οδοντίατρος Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος της Επιτροπής Προληπτικής ΟΣΠ

Διαβάστε περισσότερα

FroiPlak FroiDent ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Στοματικής Υγιεινής

FroiPlak FroiDent ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Στοματικής Υγιεινής ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ πληρησ σειρα προϊοντων Στοματικς Υγιεινς ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κατά της μικροβιακς πλάκας... ΟΥΛΙΤΙΔΑ - ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΤΙΔΑ...και του ερεθισμού των ούλων 500 ml & Στοματικό Διάλυμα Χλωρεξιδίνη

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδηγίες προς τους εθελοντές οδοντιάτρους, για τη συμπλήρωση του δελτίου οδοντιατρικής εξέτασης των παιδιών των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων. Σκοπός αυτής της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Το πρόγραμμα εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κ0ΡΙΝΟΥ. Στοματική Υγιεινή. << Γερά Δόντια. Καλύτερη Υγεία >>

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κ0ΡΙΝΟΥ. Στοματική Υγιεινή. << Γερά Δόντια. Καλύτερη Υγεία >> ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κ0ΡΙΝΟΥ Στοματική Υγιεινή > ΤΑΞΕΙΣ: Γ1 Γ2 Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί: Δασκαλοπούλου Ελένη, Λάμπρου Μαρία Σχολική χρονιά 2010-2011 Στοματική Υγιεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Dental Expert Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Αεροαποτριβή Άννα Ελµάογλου Ε.Π.Ε. - Φειδιππίδου 30, 11527, Aθήνα Tηλ 210 7770739, 210 7770757 Φαξ 210 7770716 email: info@dental-expert.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία.

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ. Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία. Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΨΗ Ενότητα λογισμικού Τροφή Θρέψη Φύλλο Εργασίας 7 Διατροφή & υγεία Βιολογία A Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ένας νομπελίστας ιατροφιλόσοφος,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ήπια φθορίαση Ήπια φθορίαση Σοβαρή φθορίαση. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η οδοντόπαστα για να έχει όφελος στα δόντια χωρίς να βλάπτει, πρέπει

Ήπια φθορίαση Ήπια φθορίαση Σοβαρή φθορίαση. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η οδοντόπαστα για να έχει όφελος στα δόντια χωρίς να βλάπτει, πρέπει Κατανοούν οι γονείς παιδιών προσχολικής ηλικίας τις οδηγίες χρήσης όσον αφορά την ποσότητα της φθοριούχου οδοντόπαστας που πρέπει να χρησιμοποιούν; Ποιοί οι κίνδυνοι από την υπέρ δοσολογία; CE Huebner,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας

Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας Γιατί οι σκύλοι έχουν ουλίτιδα; Η ουλίτιδα αποτελεί τη συχνότερη πάθηση των ενήλικων σκύλων. Η πάθηση ξεκινάει όταν τα βακτηρίδια κολλάνε στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute

ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute Project1 25/1/11 13:55 Page 1 ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute Project1 25/1/11 13:55 Page 2 Project1 25/1/11 13:55 Page 3 τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΡΧΟΜΕΝΩΝ ΤΕΡΗΔΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΡΧΟΜΕΝΩΝ ΤΕΡΗΔΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ TMHMA ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΡΧΟΜΕΝΩΝ ΤΕΡΗΔΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ σε Παιδιά, Εφήβους και Ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΛΟΥΣΑ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ

Ο ΗΓΟΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΛΟΥΣΑ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ Ο ΗΓΟΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΛΟΥΣΑ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΩΡΟ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Το μωρό μαθαίνει σε 2 φάσεις να βουρτσίζει μόνο του και σωστά τα δοντάκια του: Φάση 1η - Εκπαιδευτική οδοντόβουρτσα: Με ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

2. Η νηπιαγωγός γράφει τη λέξη «δόντι» με μετράμε τις φωνούλες και τα γράμματα από τα οποία αποτελείται.

2. Η νηπιαγωγός γράφει τη λέξη «δόντι» με μετράμε τις φωνούλες και τα γράμματα από τα οποία αποτελείται. Φροντίζω τα δόντια μου Με αφορμή τη σαρακοστή και τα υγιεινά φαγητά, δίνουμε το έναυσμα στα παιδιά να μιλήσουν για τα δόντια τους, τι γνωρίζουν για αυτά και τι περισσότερο θα ήθελαν να μάθουν. Στόχοι Α

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 2 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης Καφάτος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Γερά δόντια Καλύτερη υγεία» Τάξη: B Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2014-15 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft

TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft 1 2 3 4 5 6 Μέγεθος βούρτσας TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft Αυτή η μοναδική σειρά από μεσοδόντια βουρτσάκια έχει ειδικά επιλεγμένες, πολύ μαλακές ίνες για απαλό καθάρισμα. Περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΕΝΤΥΠΟ Β : ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Καλογερά Αγγελική (3ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS. Ελβετικό Προϊόν. Γνήσια Ελβετική Απόλαυση. www.accelerepharm.gr

100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS. Ελβετικό Προϊόν. Γνήσια Ελβετική Απόλαυση. www.accelerepharm.gr 100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS Ελβετικό Προϊόν Γνήσια Ελβετική Απόλαυση Μαλακώνουν το λαιµό Ελευθερώνουν την αναπνοή Προστατεύουν τα δόντια ΜΕΛΙ Με τις ευεργετικές & καταπραϋντικές ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία και οδοντόκρεµες* * Βασισµένο στη πειραµατική δραστηριότητα #47, Brushing up on chemistry, Journal of. Περιγραφή της άσκησης.

Χηµεία και οδοντόκρεµες* * Βασισµένο στη πειραµατική δραστηριότητα #47, Brushing up on chemistry, Journal of. Περιγραφή της άσκησης. Για τους µαθητές Χηµεία και οδοντόκρεµες* * Βασισµένο στη πειραµατική δραστηριότητα #47, Brushing up on chemistry, Journal of Chemical Education, 2002, 79, 1168A-1168B. Περιγραφή της άσκησης ουλεύοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.»

«Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» «Το πρωινό γεύμα για τους μαθητές του δημοτικού. Αντιλήψεις και καθημερινή πρακτική των παιδιών.» Το πρωινό είναι το πρώτο γεύμα της ημέρας, έπειτα από μία «κοπιαστική νύχτα» για τον οργανισμό μας, κατά

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο)

Θέμα. Οι διατροφικές συνήθειες των. μαθητών του Γυμνασίου. (ερωτηματολόγιο) Θέμα Οι διατροφικές συνήθειες των μαθητών του Γυμνασίου (ερωτηματολόγιο) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή: Διατροφική πυραμίδα (Λαμπρινουδάκη Μαρία, Βαλενστάιν Μαρία) 2. Κυρίως θέμα (ερωτηματολόγιο) (Μουτζούρη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 4 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Η σημασία των φρούτων και των λαχανικών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο Η σημασία των φρούτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΖΩ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΜΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΖΩ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΜΟΥ ΦΡΟΝΤΙΖΩ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΜΟΥ Δασκάλα: Αραμπατζή Αικατερίνη Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Παντελάκη Βαλαβάνη Βενετία Δημοτικό Σχολείο Αμυγδαλεώνα Ν. Καβάλας ΤΑΞΗ: Ε2 ΜΑΘΗΤΕΣ: 15 2006 1. Πρώτη επαφή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Υποθέματα του Προγράμματος

Υποθέματα του Προγράμματος Υποθέματα του Προγράμματος Μορφολογία, λειτουργία και σημασία των δοντιών Σημασία της στοματικής υγιεινής στην υγεία και την ομορφιά Οι ασθένειες των δοντιών Επίδραση της τροφής στην υγεία των δοντιών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος;

Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Πόσα γεύματα έχουν διανεμηθεί; Ποια είναι η «ιστορία» του Προγράμματος; Πρόγραμμα ΔΙΑΤΡΟΦΗ Πόσα παιδιά συμμετέχουν στο Πρόγραμμα; Το Πρόγραμμα ΔΙΑ.ΤΡΟΦΗ απευθύνεται σε μαθητές δημοσίων σχολείων κοινωνικοοικονομικά ευπαθών περιοχών της χώρας, που πλήττονται περισσότερο από

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. ΛΕΧΟΥ Γ. ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ

Ρ. ΛΕΧΟΥ Γ. ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ Ρ. ΛΕΧΟΥ Γ. ΠΑΠΑ ΑΚΗΣ Στοµατική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρµακείο 6 Το στόµα µας: καθρέφτης Υγείας, Ευεξίας, Οµορφιάς ΟΜΟΡΦΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας

Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας Διατροφή και άσκηση: τα προγράμματα και οι δράσεις των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας ΤΣΑΚΙΡΙΔΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014

Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014 Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014 Φροντίζουμε για υγιή χαμόγελα Η TePe δραστηριοποιείται ενεργά για την ευαισθητοποίηση στον τομέα της στοματικής υγιεινής και για την πρόληψη των ασθενειών της στοματικής κοιλότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Συµπληρωµατική Παροχή

Συµπληρωµατική Παροχή Συµπληρωµατική Παροχή Ο ΟΝΤΙΑTΡΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ Άρθρο 1 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΟΧΗΣ Ο Ασφαλισµένος έχει την δυνατότητα διενέργειας οδοντιατρικών πράξεων σε συνεργαζόµενο γιατρό. Η Παροχή καλύπτει και τα βασικά υλικά των

Διαβάστε περισσότερα

O ΤΑΚΗΣ. έχει πονόδοντο

O ΤΑΚΗΣ. έχει πονόδοντο O ΤΑΚΗΣ έχει πονόδοντο Μια φορά κι ένα καιρό, ήταν ένα μικρό αγόρι που το λέγανε Τάκη. Είχε όμορφα ξανθά μαλλιά και μεγάλα γαλανά μάτια, αλλά είχε ένα κακό: Ήτανε πολύ λαίμαργος. Όλη μέρα είχε γλυκά στο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Βιολογία

Διατροφή και Βιολογία Διατροφή και Βιολογία Παπαδοπούλου Δέσποινα, Πεκρίδης Νίκος, Πινακά Ιωάννα, Πούφλης Κλέων, Ραντοσάβλιεβιτς Γιέλενα, Σπυριδοπούλου Φανή. Γενικό Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου Θεσσαλονίκης lykeio@aristotelio.edu.gr

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα