Ι σ τ ο ρ ί α Μ ι κ ρ ο β ι ο λ ο γ ί α ς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι σ τ ο ρ ί α Μ ι κ ρ ο β ι ο λ ο γ ί α ς"

Transcript

1 Ι σ τ ο ρ ί α Μ ι κ ρ ο β ι ο λ ο γ ί α ς Η ιστορία της λύσσας στην Ελλάδα Κ. Τσιάµης 1, Γ. Βρυώνη 2, Ε. Πουλάκου-Ρεµπελάκου 1, Α. Τσακρής 2 1 Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστηµίου Αθηνών 2 Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστηµίου Αθηνών Περίληψη Η µελέτη παρουσιάζει την ιστορία της λύσσας στην Ελλάδα από την αρχαιότητα έως τις ηµέρες µας. Η νόσος ήταν ενδηµική στην Ελλάδα για αιώνες και παρά την ανακάλυψη του αντιλυσσικού εµβολίου από τον Louis Pasteur, η νόσος παρέµενε θανατηφόρα για τους ανθρώπους. Σταθµός στον αντιλυσσικό αγώνα στην Ελλάδα αποτέλεσε η ίδρυση του Λυσσιατρείου Αθηνών από τον µικροβιολόγο Παναγιώτη Παµπούκη το Η εφαρµογή της αντιλυσσικής θεραπείας οδήγησε σταδιακά στην µείωση της θνητότητας στο 0,2%. Κατά τον 20ο αιώνα, το Ελληνικό Κράτος ίδρυσε έξι Λυσσιατρεία στα οποία πραγµατοποιούνταν ο εργαστηριακός έλεγχος και η αντιλυσσική θεραπεία. Οι µαζικοί εµβολιασµοί των σκύλων από το 1949, οδήγησαν σταδιακά στην εξάλειψη της λύσσας στον άνθρωπο. Από το 1970, η Ελλάδα ήταν ελεύθερη από τη νόσο. Τον Οκτώβριο του 2012, η νόσος εντοπίστηκε ξανά σε αλεπούδες στην Βόρεια Ελλάδα. Η νόσος υφίσταται ως φυσική λοίµωξη στα ζώα του δάσους και οι Υγειονοµικές Αρχές πρέπει να είναι πάντα σε ετοιµότητα για την αποφυγή της και στους ανθρώπινους πληθυσµούς. 25 Λέξεις κλειδιά Ελλάδα, ηµόσια Υγεία, Ιστορία Μικροβιολογίας, Λύσσα, Λυσσιατρεία Υπεύθυνος αλληλογραφίας Καθ. Αθανάσιος Τσακρής Εργαστήριο Μικροβιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Μ. Ασίας , Αθήνα Τηλ Fax ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

2 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ 26 «Λύσσαξες κυρούλα µου; Σα λύσσαξες να πας στον Παµπούκη!» «Η Κερένια Κούκλα» Κωνσταντίνος Χρηστοµάνος,1908 Επιδηµιολογικά στοιχεία της λύσσας Η λύσσα αποτελεί µια φυσική λοίµωξη των άγριων και οικιακών ζώων. Η νόσος είναι θανατηφόρα για τα θηλαστικά συµπεριλαµβανοµένου και του ανθρώπου. Είναι ενδηµική σε όλες τις περιοχές του κόσµου, εκτός της Αυστραλίας και των Πόλων, αλλά η ακριβής συχνότητά της είναι άγνωστη. Ο ιός της λύσσας έχει εντοπισθεί σε αλεπούδες, λύκους, τσακάλια, κογιότ, ρακούν και στις αιµατοφάγες νυχτερίδες (vampire bats). 1 Στα οικόσιτα ζώα εντοπίζεται µετά από δήγµα λυσσασµένου ζώου, στους σκύλους, στις γάτες, στα άλογα, στους χοίρους και στα πρόβατα. 1 Τα περιστατικά της νόσου χρίζουν άµεσης δήλωσης στις υγειονοµικές αρχές. 2 Σύµφωνα µε τα στοιχεία του Π.Ο.Υ., κάθε χρόνο καταγράφονται θάνατοι ανθρώπων µε το 99% εξ αυτών να σηµειώνονται στις αναπτυσσόµενες χώρες. 3,4 Στις αναπτυγµένες χώρες µε τον έλεγχο της υγείας των σκύλων (αντιλυσσικό εµβόλιο), οι περιπτώσεις ανθρώπινης λύσσας έχουν ελαχιστοποιηθεί ή εξαλειφθεί. 5 Το 56% των θανάτων καταγράφεται στις Ασιατικές χώρες και το υπόλοιπο 44% στις Αφρικανικές. 3 Το 84% των θανάτων σηµειώνονται σε αγροτικές περιοχές. 3 Σύµφωνα µε τον Π.Ο.Υ., περίπου 10 εκατοµµύρια άνθρωποι λαµβάνουν ετησίως αντιλυσσική θεραπεία µετά από δήγµα, είτε λυσσασµένου ζώου, είτε ζώου που εντοπίζεται σε ενζωοτική για την ασθένεια γεωγραφική περιοχή. 4 Υπολογίζεται ότι το κόστος της νοσηλείας, σε παγκόσµιο επίπεδο, αγγίζει το 1 δισεκατοµµύριο US$, αν και είναι δύσκολο να υπολογιστεί το ακριβές ποσό, λόγω της έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων από τις αναπτυσσόµενες χώρες. 3 Μικροβιολογία και Κλινική εικόνα της λύσσας Το 1903, ο Adelchi Negri στην Ιταλία εντοπίζει στον εγκεφαλικό ιστό τα οµώνυµα ενδοκυττάρια σωµάτια τα οποία αποτελέσαν παθολογοανατοµικό εύρηµα της νόσου, έως ότου αποµονωθεί τελικά ο ιός για πρώτη φορά το Ο ιός της λύσσας ανήκει στους νευροτρόπους ραβδοϊούς (Rabdoviridae), µια οικογένεια µε περισσότερα από 80 είδη. Όπως σε όλους τους ραβδοϊούς, το βίριο του ιού παρουσιάζει το χαρακτηριστικό σχήµα βλήµατος πυροβόλου όπλου. Έχει µήκος 180 nm και διάµετρο 75 nm. Το νουκλεοκαψίδιο εµφανίζει ελικοειδή συµµετρία και περιέχει ένα µόριο απλής έλικας RNA αρνητικής πολικότητας. Το γονιδίωµα κωδικοποιεί πέντε πρωτεΐνες, τη γλυκοπρωτεΐνη G, την πρωτεΐνη του νουκλεοκαψιδίου N, την RNA πολυµεράση L και τις µικρές, φωσφοπρωτεΐνη P και την πρωτεΐνη M. 1 Ο ιός εκκρίνεται στο σάλιο των άρρωστων ζώων και µεταδίδεται κυρίως µέσω του δήγµατος λυσσασµένου ζώου, συχνότερα σκύλου ή άλλου σαρκοφάγου. Ο χρόνος επώασης της νόσου κυµαίνεται από 1 έως 2 µήνες και στο 95% των περιπτώσεων είναι µικρότερος του ενός έτους. 2 Μετά τον πολλαπλασιασµό του στο ΚΝΣ, ο ιός διασπείρεται φυγόκεντρα σε όλο το σώµα µέσω των αισθητικών νευρικών απολήξεων µολύνοντας διάφορα όργανα και ιστούς (σιελογόνους, πάγκρεας, νεφρούς καρδιά, θύλακες τριχών, κερατοειδή και αµφιβληστροειδή.) Η κλινική εικόνα χωρίζεται σε τρεις διαδοχικές φάσεις: α) στα πρόδροµα συµπτώµατα διάρκειας από 2 έως 10 ηµέρες (ανορεξία, πυρετός, µυαλγίες, πόνος στο λαιµό, ναυτία, παραισθησία στο σηµείο του δήγµατος), β) στην οξεία νευρολογική φάση διάρκειας από 2 έως 7 ηµέρες (διεγερτικά ή παραλυτική φαινόµενα, διανοητική σύγχυση, µυδρίαση, σιελόρροια, υδροφοβία, αιφνίδια κατάληξη ασθενούς) και γ) στο κώµα ως απότοκο της προηγούµενης φάσης, αν δεν έχει καταλήξει ο ασθενής. 1 Η πρόληψη της νόσου συνίσταται στη χορήγηση αντιλυσσικού εµβολίου και υπεράνοσου αντιλυσσικού ορού. Το εµβόλιο περιέχει αδρανοποιηµένο ιό της λύσσας, συνήθως καλλιεργηµένο σε διπλοειδή ανθρώπινα κύτταρα (HDVC-Human Diploid Cells Vaccine), ενώ ο υπεράνοσος ορός αποτελείται από ανθρώπινη αντιλυσσική ανοσοσφαιρίνη. 1 Η λύσσα από τον Αρχαίο Κόσµο έως την εποχή του Pasteur Οι απόψεις για την πρώτη εµφάνιση της νόσου διίστανται και οι διαφορετικές µελέτες ορίζουν ένα χρονικό πλαίσιο ανάµεσα στο και π.χ. 6 Το π.χ. εντοπίζονται αναφορές στην Μεσοποταµία και αρκετούς αιώνες αργότερα, τον 6ο π.χ. αιώνα, στην Κίνα. 6,7 Στις ελληνικές πηγές εικάζεται η αναφορά της νόσου κατά τους Οµηρικούς χρόνους, ενώ σαφή αναφορά λύσσας στα ζώα συναντούµε τον 9ο π.χ. από τον Αριστοτέλη στην Ιστορία των Ζώων (Historia Animalum). 7,8 Αν και εκλείπει ως περιγραφόµενη νοσολογική οντότητα στην Ιπποκρατική Συλλογή, εντούτοις θεωρείται βέβαιο ότι οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν γνώση της νόσου. Κατά την Αλεξανδρινή Εποχή µνεία της νόσου συναντούµε από τον Ανδρέα τον Καρύστιο, τον ηµήτριο της Απάµειας, τον Αρτεµίδωρο και τον Γάιο. 9 Περιγραφή της νόσου συναντούµε επίσης κατά τον 2ο αιώνα µ.χ. από τον Φιλούµενο. 10 Ενδιαφέρον παρουσιάζουν µάλιστα οι απόψεις του ότι η νόσος µπορούσε να θεραπευθεί µε πόση επί 40 ηµέ- VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

3 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ρες ενός σκευάσµατος, από σύνθλιψη ψηµένου αστακού αναµεµιγµένου µε το φυτό γεντιανή και οίνο, µε τη λήψη Θηριακής ή τέλος τη λήψη ελλέβορου. 10 Αξίζει να σηµειωθεί ότι πολλές από τις «θεραπευτικές» προτάσεις του Φιλούµενου βασίζονται στα κείµενα της Materia Medica του µεγάλου βοτανολόγου της Αρχαιότητας, ιοσκορίδη του Πεδάνιου. Κατά τον 5ο µ.χ. αιώνα, µια άκρως αναλυτική περιγραφή της νόσου συναντάµε στη ύση από τον Caelius Aurelianus, ο οποίος προτείνει τον καυτηριασµό του δήγµατος. 11 Κατά τους πρώιµους Βυζαντινούς Χρόνους, αναφορές για τη νόσο συναντούµε τον 4ο αιώνα µ.χ. στα έργα του Ορειβάσιου, προσωπικού ιατρού του αυτοκράτορα Ιουλιανού (του Παραβάτη), ο οποίος περιγράφει τις αντιδράσεις των λυσσασµένων σκύλων και προτείνει και αυτός την καυτηρίαση της περιοχής του δήγµατος και καλή καθαριότητα της περιοχής µε χαµοµήλι. 12 Γενικότερα, η τακτική του καυτηριασµού ακολουθήθηκε για πολλούς αιώνες έως την εποχή του Pasteur. Άλλες αναφορές του πρώιµου Βυζαντίου συναντώνται στα έργα του Αλέξανδρου Τραλλιανού (6ος-7ος µ.χ. αιώνας), Αέτιου Αµιδηνού (6ος µ.χ. αιώνας) και Παύλου Αιγινήτη (7ος µ.χ. αιώνας). 7 Κατά το µέσο και ύστερο Βυζάντιο αναφορές της νόσου συναντούµε στα έργα του Θεοφάνη Νόννου (10ος µ.χ. αιώνας), στις φαρµακευτικές συνταγές του υναµερού του Νικόλαου Μυρεψού (13ος µ..χ αιώνας), στον ηµήτριο Πεπαγωµένο (13ος µ.χ. αιώνας) και τέλος στον Ιωάννη Ακτουάριο (14ος µ.χ. αιώνας) Τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές περί λύσσας στην Βυζαντινή πραγµατεία της Κτηνιατρικής, «Ιππιατρικά», καθώς και στα «Γεωπονικά», όπου η νόσος µνηµονεύεται συχνά Εκτός των Βυζαντινών ιατρών, µε τη νόσο ασχολήθηκαν και οι επιφανείς εκπρόσωποι της Αραβικής Ιατρικής, Ραζής (9ος µ.χ. αιώνας) και Αβικένας (10ος µ.χ. αιώνας). 7 Στη Μεσαιωνική υτική Ευρώπη, ο Arnaldo de Villanova (14ος µ.χ. αιώνας) θα διατυπώσει την άποψη ότι η λύσσα στα ζώα προκαλείται όταν αυτά τρέφονται µε πτώµατα άλλων ζώων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενέργεια των Καθολικών να δοξάζουν ως προστάτη των λυσσόδηκτων τον Άγιο Ουµβέρτο, προστάτη των κυνηγών. 7 Κατά την Αναγέννηση, µε τη νόσο θα ασχοληθεί ο Gerolamo Fracastoro (15ος -16ος µ.χ. αιώνας), ενώ µια καλή περιγραφή των νευρολογικών συµπτωµάτων των λυσσόδηκτων διασώθηκε στα έργα του µεγάλου χειρουργού Ambroise Paré (16ος µ.χ. αιώνας). 7 Οι πρώτες αναφορές της νόσου στο Νέο Κόσµο χρονολογούνται από το Στους κατοπινούς αιώνες η νόσος εµφανίζεται στο Μεξικό (1709), στα Νησιά Μπαρµπάντος (1741), στη Βιρτζίνια (1753), στη Βόρεια Καρολίνα (1762), στη Νέα Αγγλία (1768), στην Τζαµάικα και την Κούβα (1783) και τέλος στο Περού το Αναφορές για επιθέσεις από λυσσασµένους σκύλους, καταγράφονται το 1271 στην Φρανκονία, στην Φρανκφούρτη το 1563, στο Νανσύ το 1701 και στο Παρίσι το Από το 1719 έως το 1728 καταγράφηκε µια µεγάλη επιζωοτία από την Γαλλία έως την Ουγγαρία. Επίσης, κατά τον 18ο αιώνα, περίοδοι επιζωοτίας στην Ευρώπη σηµειώθηκαν στο Λονδίνο ( ) και σε Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία το Έως τα µισά του 18ου αιώνα πολλοί ιατροί πίστευαν στην «αυτόµατη» γένεση της νόσου. Στα τέλη του 18ου αιώνα στη Γαλλία, ο ιατρός-εφευρέτης της γκιλοτίνας ως µέσο γρήγορου και «φιλεύσπλαχνου» θανάτου, Jean Guillotin, έχοντας συνδέσει τα δήγ- µατα των λυσσασµένων ζώων µε τη νόσο, εισηγήθηκε µια σειρά πειραµάτων σε µελλοθάνατους κατάδικους. Λυσσασµένοι σκύλοι θα τους δάγκωναν, οι ιατροί θα πειραµατίζονταν µε διάφορα θεραπευτικά σκευάσµατα και στους «τυχερούς» επιζώντες θα χαριζόταν η ζωή. Η ιδέα αυτή, προς µεγάλη απογοήτευση του Guillotin, δεν υιοθετήθηκε από τη Γαλλική ιατρική κοινότητα. Ο 18ος αιώνας θα κλείσει µε τις εισηγήσεις του John Hunter στην Αγγλία και του Georg Zinke στη Γερµανία, περί της µετάδοσης της νόσου δια της σιέλου. 7 Το 1813, οι Γάλλοι Francois Magendie και Gilbert Breschet θα επιχειρήσουν την αντίστροφο οδό της µόλυνσης, δηλαδή αυτής των ζώων από τον άνθρωπο. 7 Η µνηµειώδης µελέτη του Γάλλου κτηνίατρου Pierre-Victor Galtier, το 1879, άλλαξε για πάντα τον προσανατολισµό της αντιλυσσικής έρευνας. 7 Η επιτυχής του πειραµατική µόλυνση κονίκλων µε λύσσα, θα άνοιγε λίγα χρόνια αργότερα τον δρόµο στον Louis Pasteur για την παρασκευή του ανθρωποσωτήριου εµβολίου του. 19 Στοιχεία για τη λύσσα στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα Παρά την έλλειψη επιδηµιολογικών στοιχείων για τη λύσσα στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα, είναι σαφές ότι το πρόβληµα της νόσου ήταν οξύ. Σε αυτό συνηγορούν και οι µη ιατρικές αναφορές της εποχής, κυρίως αυτές που προέρχονται από τα Επτάνησα την εποχή της Αγγλοκρατίας ( ), εκεί όπου συναντούµε αυστηρούς νόµους και διατάξεις περί προφυλακτικών µέτρων κατά της νόσου και χρίζουν ιδιαίτερης αναφοράς. Η γεωστρατηγική και εµπορική σηµασία των Ιονίων Νήσων ώθησε τους Βρετανούς στρατιωτικούς ιατρούς να µελετήσουν τις νόσους ως ένα βιολογικό και κοινωνικό συµβάν που επηρέαζαν την δηµογραφία και την οικονοµία του τόπου, αλλά και την ασφάλεια των βρετανικών στρατευµάτων. Στο πλαίσιο της αποικιοκρατικής τους πολιτικής, οι Βρετανοί εγκαινίασαν ένα πρόγραµµα περιστολής σοβαρών λοιµωδών νοσηµάτων (ελονοσία, ευλογιά) στο οποίο ενέπιπτε και η λύσσα. 20 Από τις Επτανησιακές πηγές διακρίνουµε µια αύξηση των κρουσµάτων και των θανάτων στους ανθρώπους κατά τους θερινούς 27 ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

4 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ 28 Ει κό να 1. Τρίγλωσση ηλοποίηση (Ελληνικά, Αγγλικά, Ιταλικά) του Γενικού ιευθυντή της Εκτελεστικής Αστυνοµίας, William Lawrence, περί των προφυλακτικών µέτρων κατά τη λύσσας, 13 Μαΐου (Εκ του Αρχείου της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος) µήνες, γεγονός που είναι σύµφωνο µε τα γνωστά ση- µερινά επιδηµιολογικά δεδοµένα. Η σηµασία που έδωσαν οι Βρετανικές Αρχές στη λύσσα ήταν µεγάλη όπως αποδεικνύεται από µια σειρά εγγράφων και δηλοποιήσεων της Βρετανικής Εκτελεστικής Αστυνο- µίας. Το 1838 µάλιστα, αναφέρεται σε δηλοποίηση της Αστυνοµίας ότι πολλοί πολίτες δαγκώθηκαν από λυσσασµένους σκύλους και τρεις εξ αυτών πέθαναν. 21 Επίσης, λυσσασµένοι σκύλοι δάγκωναν πολλά άλογα και χοίρους που πέθαιναν «προς µεγάλην ζηµίαν των ιδιοκτητών». 21 Αυτή η κατάσταση συνεχίσθηκε µέχρι τα τελευταία χρόνια της Αγγλοκρατίας µε υψηλό αριθµό θυµάτων «θεωρηθεισών των πολλών περιπτώσεων υδροφοβίας, αίτινες ανεφάνησαν δια πλείστα κατά συνεχή έτη». 22 Οι λυσσασµένοι σκύλοι αδιαφορούν για την αυστηρή κοινωνική διαστρωµάτωση των Ιονίων σε άρχοντες και ποπολάρους. Η λύσσα είναι θανατηφόρα για όλες τις κοινωνικές τάξεις, όπως διαβάζουµε σε αγγελία της Αστυνοµίας για τον τραγικό θάνατο του άρχοντα Μεταξά το 1861: «Θεωρηθέν προς δε και το πρόσφατον εν Κεφαλληνία τυχόν δυστυχώς συµβάν τω όκτορα Ε. Μεταξά, όστις δηχθείς υπό του κυνός του απέθανε θύµα της αυτής ασθενείας». 23 Η σηµαντικότερη ηλοποίηση που εντοπίζουµε στο αρχειακό υλικό της εποχής χρονολογείται το 1848 (Εικόνα 1). Συνοψίζοντας κάποιες αποφάσεις διακρίνουµε ότι: α) τα σκυλιά έπρεπε να κρατιούνται δεµένα στα σπίτια και αν ήταν κυνηγόσκυλα ή φύλακες κοπαδιών να είναι υπό την επιτήρηση των ιδιοκτητών τους, β) τα σκυλιά των προαστίων παρέµεναν δεµένα από την ανατολή έως και 2 ώρες µετά τη δύση του ηλίου, γ) τα περιφερόµενα λυµένα σκυλιά (αδέσποτα ή που είχαν ιδιοκτήτη) φονευόταν επί τόπου, και δ) τα σκυλιά-φύλακες σπιτιών παρέµεναν δεµένα «από της χαραυγής της ηµέρας µέχρι των 8 ωρών της εσπέρας». 22,24 Οι πολίτες που ήταν κάτοχοι σκύλων έπρεπε να έχουν δηλώσει τα τετράποδα στην Αστυνοµία του κάθε νησιού. Ο δε σκύλος έφερε αυστηρά ένα περιλαίµιο µε το ονοµατεπώνυµο του κυρίου του και τον αριθµό του ειδικού βιβλίου για σκύλους που φύλασσε η Αστυνοµία. Οποιαδήποτε παράβαση των κανονισµών επέσυρε την ποινή του προστίµου των 10 σελινίων, ενός υψηλού για την εποχή χρηµατικού ποσού. Τέλος, εάν κάποιο σκυλί είχε ασθενήσει από λύσσα ή είχε δώσει ύποπτα ση- µεία ή είχε θεαθεί να δαγκώνεται από άλλο σκυλί, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να ειδοποιήσει αµέσως την Αστυνοµία, γιατί ο κύριος του σκύλου σύµφωνα µε τις Αρχές ήταν «ο εγγυητής δια την υγείαν του σκύλου, και δι όλας τας συνεπείας αι οποίαι ηδύναντο να προκύψουν εξ αυτού». 22 Από την αρχή της Αγγλοκρατίας, το θέµα του φί- µωτρου των σκύλων ήταν θέµα υψίστης σηµασίας για τη ηµόσια Υγεία. Ο κανονισµός όριζε ότι τα σκυλιά έπρεπε κατά τους περιπάτους να φέρουν «προσωπείο καµωµένο εις τρόπον ώστε να µην ηµπορούν να δαγκάνουν». Άκρως εντυπωσιακό και δείγµα βρετανικής οργάνωσης, πρωτόγνωρης για τα ελληνικά δεδοµένα εκείνης της εποχής, αποτελεί το γεγονός ότι οι Αρχές διέθεταν ένα µοντέλο φίµωτρου «το οποίον ηµπορεί να ιδή όποιος επιθυµή να λάβη γνώσιν αυτού» και να το κατασκευάσει, ακολουθώντας όµως πιστά τις αυστηρές προδιαγραφές που είχαν ορίσει οι Αρχές. Τον ίδιο αιώνα, στην υπόλοιπη Ελλάδα, µε υποτυπώδες σύστηµα κτηνιατρικής και υγειονοµικής προστασίας, η νόσος ήταν επίσης ενδηµική και θανατηφόρα. Θα περίµενε κάποιος µια αντίστοιχη κινητοποίηση και στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος. Απορία όµως προκαλεί το γεγονός ότι ακόµη και στις ανακοινώσεις της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών για το διάστηµα συναντούµε µόνο δέκα εισηγήσεις για τη νόσο. Από τη µελέτη των εισηγήσεων εξάγονται δύο ενδιαφέροντα συµπεράσµατα: α) οι έξι εκ των ανακοινώσεων καταχωρήθηκαν στην Παθολογία και οι υπόλοιπες τέσσερεις στη Μικροβιολογία-Υγιεινή, και β) τα χρονικά διαστήµατα που µεσολαβούν ανά- µεσα στις ανακοινώσεις για ένα τόσο σοβαρό πρόβληµα ηµόσιας Υγείας είναι εντυπωσιακά µεγάλα. Ενδεικτικά αναφέρουµε ότι η έκτη εισήγηση που ανακοινώθηκε στις 8 Οκτωβρίου 1871 (Γούζαρης) απέχει σχεδόν 20 χρόνια από την προηγούµενη του Ρέζερ στις 3 Μαρτίου Οι εισηγήσεις περί λύσσας που καταγράφηκαν στη Ιατρική Εταιρεία Αθηνών ανακοι- VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

5 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α νώθηκαν κατά τα έτη 1835, 1836, 1838, 1847, 1853, 1871, 1882 (2), 1894 και Από όλες τις ανακοινώσεις του 19ου αιώνα ξεχωρίζουν αυτές του 1894 και 1898 όπου περιγράφονται τα πειράµατα περί λύσσας, και φέρουν το όνοµα του µικροβιολόγου που άλλαξε τη ροή του αντιλυσσικού αγώνα στην Ελλάδα, του Παναγιώτη Παµπούκη. Λυσσιατρείου µε το Κράτος και τα της λειτουργίας του, ορίστηκαν µε το νόµο ΒΤΙΘ της 31ης Ιουλίου 1895, και σύµφωνα µε αυτόν, το Κράτος θα ασκούσε εποπτεία και θα επενέβαινε αν το έκρινε χρήσιµο το Ιατροσυνέδριο. (Εικόνα 2). Ο Παναγιώτης Παµπούκης και το πρώτο Λυσσιατρείο στην Ελλάδα Ο Παναγιώτης Παµπούκης γεννήθηκε στην Ακράτα το 1858 και φοίτησε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστη- µίου Αθηνών. Εργάστηκε στο ηµοτικό Νοσοκοµείο Αθηνών και µετά την εκπλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, µετέβη το 1883 στο Παρίσι για εξειδίκευση µε υποτροφίες του Πανεπιστηµίου Αθηνών και της Ιεράς Μονής Πετράκη. Από το 1885 έως το 1888 εργάσθηκε στο πλευρό του Louis Pasteur, όπου µυήθηκε στην αντιλυσσική θεραπεία. Το 1907, εκλέχθηκε από την Ιατρική Εταιρεία Αθηνών ως µέλος της επιτροπής για τον καθορισµό των δόκιµων ιατρικών όρων. Υπήρξε ιδρυτικό µέλος της Εταιρείας Υγιεινής (1915), Πρόεδρος της Ιατροχειρουργικής Εταιρείας (1924) και ιδρυτής της Ελληνική Αντιφθισικής Εταιρείας (1925). Με την επιστροφή του στην Ελλάδα ίδρυσε το 1893 το πρώτο ιδιωτικό µικροβιολογικό εργαστήριο και από το 1894 αυτός και οι συνεργάτες του επιδόθηκαν στην παραγωγή αντιδιφθεριτικού ορού. Πριν την έναρξη της λειτουργίας του γνωστού Λυσσιατρείου της οδού Πατησίων 232, το 1896, το «Εργαστήριο Αναλύσεων» ή «Μικροβιολογικόν Ινστιτούτον Παµπούκη» µε το εργαστήριο-λυσσιατρείο που διέθετε, όπως αναφερόταν στις τότε διαφηµίσεις του περιοδικού «Ιατρική Πρόοδος», στεγάστηκε στην πλατεία Λαυρίου ( ). Στις δηµοσιεύσεις που εκπονούνταν στο Λυσσιατρείο, ο τόπος προέλευσης του εργαστηρίου καταγραφόταν ως «Λυσσιατρείον Αθηνών», «Μικροβιολογικόν Ινστιτούτον Παµπούκη» ή «Ελληνικόν Αντιλυσσικόν Ινστιτούτον». 26 Το 1889, ο Παµπούκης είχε γνωστοποιήσει στην Ελληνική Κυβέρνηση την πρόθεση του να ιδρύσει Λυσσιατρείο µε χορηγία του Ινστιτούτου Pasteur. Το Υπουργείο Εσωτερικών µε τη σειρά του ζήτησε την γνωµοδότηση του Ιατροσυνεδρίου, το οποίο θεώρησε ότι η χορηγία πρέπει να χρησιµοποιηθεί για διενέργεια «προκαταρκτικών πειραµάτων» και όχι να συσταθεί άµεσα ένα Λυσσιατρείο. Τα πειράµατα σε σκύλους είχαν 100% επιτυχία και το Ιατροσυνέδριο συνηγόρησε στην ίδρυση του Λυσσιατρείου το 1894, το οποίο τελικά κτίστηκε σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του Παµπούκη (Πατησίων 232) µε δικά του έξοδα. Η κατασκευή ξεκίνησε το Νοέµβριο του 1895 και περατώθηκε στα τέλη του Το Λυσσιατρείο τέθηκε υπό την προστασία του ήµου Αθηναίων. Η σύµβαση του Ει κό να 2. Ο Νόµος ΒΤΙΘ περί της κυρώσεως της σύµβασης µεταξύ του ηµοσίου και του Λυσσιατρείου του Παναγιώτη Παµπούκη, 31 Ιουλίου (Εκ του Εθνικού Τυπογραφείου) Όπως αποδεικνύεται από τα πεπραγµένα του Λυσσιατρείου, για το µεγαλύτερο αριθµό των ασθενών η νοσηλεία ήταν δωρεάν (άνω του 80%). Ο Παµπούκης σηµείωνε σχολαστικά τα στατιστικά του Λυσσιατρείου και όταν τα ανακοίνωσε στην Ιατρική Εταιρεία Αθηνών τα σχόλια ήταν διθυραµβικά. Κατά την περίοδο , προσήλθαν στο Λυσσιατρείο εκ των οποίων οι έχριζαν θεραπείας. Εξ αυτών, 148 είχαν δήγµα στο κεφάλι, στα άνω και κάτω άκρα και 862 σε άλλα σηµεία του σώµατος. Η θνητότητα της περιόδου κυµάνθηκε στο 0,2%. 27 Η λύσσα στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα Τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, η συµβολή του Λυσσιατρείου στην περιστολή της ανθρώπινης λύσσας ήταν πια αναµφισβήτητη. Μέχρι το 1905 οι εµβολιασµένοι στο Λυσσιατρείο ανήλθαν σε ενώ η θνητότητα κυµαινόταν σταθερά στο 0,2%. 28 Όµως, εκείνη την περίοδο θα ξεσπάσει µια διαµάχη ανάµεσα στο Λυσσιατρείο και το Ιατροσυνέδριο που θα έχει ως αποτέλεσµα να διχαστεί η ιατρική κοινότητα σε δύο στρατόπεδα. Οι αιτιάσεις του Ιατροσυνεδρίου για τη 29 ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

6 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ µη ανανέωση της σύµβασης του Λυσσιατρείου µε το Κράτος βασίστηκαν σε έντεκα θανάτους (που ούτως ή άλλως συνέβαιναν σε όλα τα Λυσσιατρεία του κόσµου), σε δύο περιπτώσεις παροδικής παράλυσης και σε τέσσερα αποστήµατα από τις ενέσεις και όλα αυτά για ένα διάστηµα 14 ετών. 26 Αυτό το συµβάν θα αποτελέσει την απαρχή µιας απίστευτης διαµάχης, όχι τόσο σε επιστηµονικό, αλλά κυρίως σε διαπροσωπικό επίπεδο, ανάµεσα σε δύο µεγάλες µορφές της Ελληνικής Μικροβιολογίας, αµφότερες µε ισχυρή προσωπικότητα και αδιαµφισβήτητη προσφορά στην Ελληνική ιατρική και την Ελληνική κοινωνία, τον Παναγιώτη Παµπούκη και τον καθηγητή της Μικροβιολογίας και Πρόεδρο του Ιατροσυνεδρίου, Κωνσταντίνο Σάββα. Ενώ φαίνεται ότι το Κράτος νοιώθει ασφάλεια µε την ύπαρξη του Λυσσιατρείου, ο Κωνσταντίνος Σάββας εισηγείται και επιτυγχάνει τη δηµιουργία Κρατικού Λυσσιατρείου. Το νέο ηµόσιο Λυσσιατρείο της περιοχής του Βοτανικού ιδρύθηκε µε ειδικό νόµο το (Εικόνα 3). Τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του υπολειπόταν αισθητά σε προσωπικό και υποδο- µές σε σχέση µε το αντίστοιχο του Παµπούκη. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται και µε µια γενικότερη αύξηση της λύσσας στα Βαλκάνια. Από το 1921, η νόσος θα ενέπιπτε πλέον στο ιάταγµα Υποχρεωτικής ήλωσης στις Υγειονοµικές Αρχές των µολυσµατικών νόσων. Όπως όριζε το από 3ης Μαΐου 1921 ιάταγµα, οι κάτωθι ασθένειες έχριζαν άµεσης δήλωσης: «περί τυφοειδούς πυρετού, παρατύφου, δυσεντερίας, οστρακιάς, διφθερίτιδος, επιδηµικής εγκεφαλονωτιαίας µηνιγγίτιδος, υποστρόφου πυρετού, λύσσης, µάλιος, σπληνάνθρακος, γρίππης, λέπρας, επιλοχείου πυρετού και ληθαργικής εγκεφαλίτιδας». 29 Τα στοιχεία της εποχής δείχνουν µια έκρηξη της νόσου στη Βόρεια Ελλάδα, και σε συγκεκριµένα νησιά όπως η Κέρκυρα λόγω επαφών µε την Αλβανία όπου η νόσος ήταν σε έξαρση και στα νησιά κοντά στις Μικρασιατικές ακτές, µε το µεγαλύτερο πρόβληµα να εντοπίζεται στη Σάµο. 29 Όµως, το πρόβληµα ήταν εντονότατο κυρίως στη Μακεδονία και για το λόγο αυτό, το 1925, ιδρύθηκε το ηµόσιο Λυσσιατρείο της Θεσσαλονίκης. (Γράφηµα 1) Το 1929, βάσει του νόµου 4060, ορίστηκαν οι διατάξεις περί καταπολέµησης της λύσσας οι οποίες µε- 30 Ει κό να 3. Τρίγλωσση ηλοποίηση (Ελληνικά, Αγγλικά, Ιταλικά) του Γενικού ιευθυντή της Εκτελεστικής Αστυνοµίας, William Lawrence, περί των προφυλακτικών µέτρων κατά τη λύσσας, 13 Μαΐου (Εκ του Αρχείου της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος) VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

7 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Γράφηµα 1. Κατανοµή των περιστατικών λύσσας (%) στη Μακεδονία και τη Θράκη κατά τον Μεσοπόλεµο. ταξύ άλλων συµπεριελάµβαναν: απαγόρευση της κυκλοφορίας αδέσποτων σκύλων και των µη φερόντων φίµωτρο, άµεση θανάτωση των «υπό λυσσώντων ζώων δηχθέντων τοιούτων, ως και των δηξάντων αυτά» καθώς και την υποχρέωση «αποµονώσεως παντός υπόπτου επί λύσση ζώου». 29 Το 1930, ψηφίστηκαν νόµοι για την ίδρυση άλλων τεσσάρων Λυσσιατρείων σε Πάτρα, Πρέβεζα, Ρέθυ- µνο και Αλεξανδρούπολη, τα οποία προορίζονταν για τις ανάγκες της περιφέρειας. Σε όλα τα ηµόσια Λυσσιατρεία της χώρας υπήρχε δυνατότητα για την εφαρµογή της θεραπείας και του εργαστηριακού διαγνωστικού ελέγχου. Οι υποβαλλόµενοι σε αντιλυσσική θεραπεία παρακολουθούνταν από τους κατά τόπους νοµίατρους για ένα έτος. Μεγάλη σηµασία δόθηκε επίσης στον κτηνιατρικό έλεγχο και βέβαια στη µελέτη των υπό παρακολούθηση για λύσσα εγκλείστων ζώων, κυρίως σκύλων. Η λύσσα των σκύλων ήταν συχνότερη στα αρσενικά σε σχέση µε τα θηλυκά (10:1), εύρηµα που εξηγήθηκε µε τη µεγαλύτερη συχνότητα δηγµάτων µεταξύ των αρσενικών λόγω των «αντεγκλήσεων» τους κατά την διάρκεια της γενετήσιας διέγερσής τους. 30 Η παρακολούθηση των ζώων συνίστατο στην αποµόνωση και επιτήρηση επί 15 ηµέρες και σε περίπτωση θανάτου, στην εξέταση του εγκεφάλου του ζώου προς ανεύρεση των σωµατίων του Negri. Ο λυσσασµένος σκύλος κατά τις πρώτες ώρες ή 2-3 ηµέρες παρουσίαζε µικρή άνοδο της θερµοκρασίας. Αργότερα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Καθηγητής Μικροβιολογίας Γεώργιος Πάγκαλος, µετά το πέρας αυτού του διαστήµατος: «ο κύων γίνεται σιωπηλός και δύσθυµος, συγχρόνως δε ευερέθιστος. Αποσύρεται εις σκοτεινή γωνίαν του δωµατίου, κοιµάται δυσκόλως και αφυπνίζεται συχνά καταλαµβανόµενος από εφιάλτας, µεταγενεστέρως παρουσιάζει διέγερσιν και γίνεται επιθετικός, ανασκάπτει το έδαφος, το στόµα του µένει ηµιάνοικτον, η δε κατάποσις αποβαίνει δυσχερής, το ζώον δεν δύναται να λάβη ούτε υγράς τροφάς». 31 Αναφορικά µε τα υποδόχα της λύσσας, η ιδία επεξεργασία των στοιχείων της εποχής έδειξε ότι στο 92% των περιπτώσεων εµπλέκονταν οι σκύλοι, στο 6% τα τσακάλια και οι λύκοι και σε ποσοστό 2% οι γάτες. 29 Από την ιδία επεξεργασία των πηγών της εποχής επιχειρήθηκε µια αδρή εικόνα της νόσου αναφορικά µε την βαρύτητα των τραυµάτων και την Ανατοµική- Τοπογραφική κατανοµή των δηγµάτων κατά την περίοδο , τα οποία συνοψίζονται στα γραφή- µατα 2 και 3. Καθώς προχωρεί ο Μεσοπόλεµος, από τα στοιχεία των πιστοποιητικών θανάτων των ιδιωτών ιατρών προς τα ληξιαρχεία της χώρας φαίνεται ότι οι περιοχές που πλήττονταν περισσότερο ήταν η Αττικο- Βοιωτία, η Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, η Λάρισα, η Πρέβεζα, τα Τρίκαλα, και η Φθιωτιδο-Φωκίδα. 29 Αναφορικά µε τη εφαρµοζόµενη θεραπεία στα η- µόσια Λυσσιατρεία της χώρας, δεν παρουσιάζεται µια «εθνική» στρατηγική και συγκεκριµένες κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά κάθε ίδρυµα ακολουθεί διαφορετική µέθοδο ανά περίσταση και περίπτωση. Στο ηµόσιο Λυσσιατρείο της Αθήνας η θεραπεία ήταν δύο ειδών: α) το εµβόλιο µε τη µέθοδο παρασκευής του Ινστιτούτου Pasteur, δηλαδή αποξήρανση του σταθερού λυσσικού ιού (από νωτιαίο µυελό κονίκλου) 31 ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

8 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Γράφηµα 2. Είδη των δηγµάτων/τραυµάτων (%) στον άνθρωπο. (Επεξεργασία στοιχείων Λυσσιατρείων Αθηνών και Θεσσαλονίκης) Γράφηµα 3. Κατανοµή (%) των τραυµάτων στο ανθρώπινο σώµα. (Επεξεργασία στοιχείων των Λυσσιατρείων Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Ρεθύµνου και Πατρών) 32 επί ηµέρες και β) η δι αιθέρος µέθοδος, δηλαδή παραµονή επί 72 ώρες εντός αιθέρα του σταθερού λυσσικού ιού (από εγκέφαλο κονίκλου) και µετά την εξάτµιση του αιθέρα προστίθεται εικοσαπλάσια ποσότητα φυσιολογικού ορού. 29 Ανάλογα µε την σοβαρότητα του δήγµατος ακολουθείται η µια ή άλλη µέθοδος ή/και ο συνδυασµό τους. Στο σηµείο αυτό πρέπει να σηµειώσουµε ότι σταθερός ιός (Virus fixe) είναι ο «λυσσικός» ιός, ο οποίος µετά από επανειληµµένους ενοφθαλµισµούς (περίπου 100) σε κόνικλο προκαλεί τη νόσο µε σταθερό χρόνο επώασης τις 7 ηµέρες. Στο Λυσσιατρείο της Θεσσαλονίκης οι ιατροί πειραµατίστηκαν µε τρεις µεθόδους: α) µέχρι το 1926 µε την τροποποιηµένη από τον Koch µέθοδο Pasteur, δηλαδή µε την επεξεργασία τριών νωτιαίων µυελών, β) το µε τη µέθοδο Remlinger (αιθεροεµβόλια) στα σοβαρά τραύµατα και γ) από το 1928 µε τη µέθοδο Fermi, δηλαδή των φαινικούχων εναιωρηµάτων. Οι αλλαγές οφείλονταν στο γεγονός ότι µέχρι το 1928 οι υπεύθυνοι του Λυσσιατρείου Θεσσαλονίκης δεν είχαν µείνει ικανοποιηµένοι από τις άλλες µεθόδους λόγω της ιδιαίτερης λοιµογόνου δύναµης του «Μακεδονικού στελέχους του ιού της λύσσας» το οποίο ο ιατρικός Τύπος της εποχής χαρακτήριζε ως «πρωτόγονο». 29 Στη Βόρεια Ελλάδα, η ανοσοποίηση αποτύχαινε και τα θύµατα µε σοβαρά δήγµατα (κεφαλή, πρόσωπο, κορµός) απεβίωναν έως και 17 ηµέρες µετά την έναρξη της θεραπείας. Τέλος, στους Αντιλυσσικούς σταθµούς της επαρχίας εφαρµοζόταν η µέθοδος Phillips-Bocher, ο δε ορός παρασκευαζόταν στο Λυσσιατρείο Αθηνών και αποστελλόταν εντός φυσίγγων. 29 Γίνεται αντιληπτό ότι σηµαντικό ρόλο στην εξέλιξη της θεραπείας διαδραµάτιζε ο χρόνος προσέλευσης στα Λυσσιατρεία. Από την επεξεργασία των στοιχείων των Λυσσιατρείων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ρεθύµνου για την περίοδο προκύπτει ότι το 36,7% των πολιτών προσέρχονταν σχετικά έγκαιρα για θεραπεία (0-4 ηµέρες από το δήγµα). (Γράφηµα 4) Γράφηµα 4. Κατανοµή της προσέλευσης στα Λυσσιατρεία (%) για έναρξη θεραπείας σε σχέση µε τον αριθµό των ηµερών που παρήλθαν από το δήγµα. (Επεξεργασία στοιχείων Λυσσιατρείων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ρεθύµνου) VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

9 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Ως επικουρικό στοιχείο αναφορικά µε την περιστολή της λύσσας στον Μεσοπόλεµο, επικαλούµαστε τα στοιχεία του Αντιλυσσικού Ιατρείου του νοσοκο- µείου «Ο Ευαγγελισµός» της περιόδου , το οποίο αποτέλεσε ένα ιδιαίτερο και εξειδικευµένο ιατρείο για «άτοµα δηχθέντα υπό λυσσώντων κύνων». 32 Ο αριθµός των ατόµων που εµβολιάσθηκαν σε καµία περίπτωση δεν µπορεί να συγκριθεί µε αυτόν των δύο Λυσσιατρείων των Αθηνών, µας παρέχει όµως µία αδρή εικόνα για τα δήγµατα στην περιοχή της πρωτεύουσας κατά τη δεκαετία του Στο πλαίσιο της προφυλακτικής θεραπείας, κατά την περίοδο , εµβολιάσθηκαν συνολικά 537 άτοµα. 32 Σύµφωνα µε τα πεπραγµένα, το Αντιλυσσικό Ιατρείο του «Ευαγγελισµού» χρησιµοποιούσε δύο ειδών εµβόλια, το εµβόλιο Högyes-Phillips (γλυκερινούχο εµβόλιο µε εξασθενηµένο ιό) και το εµβόλιο Semple (εµβόλιο µε ιό φονευθέντα µε φαινικό οξύ). Το πρώτο χορηγήθηκε σε 333 άτοµα, το δεύτερο σε 188, ενώ καταγράφηκαν και 16 περιπτώσεις συνδυασµού και των δύο. Η προτίµηση των ιατρών προς το εύχρηστο εµβόλιο Högyes-Phillips (χορήγηση per os) ίσως οφείλεται και στις αναφορές για επιπλοκές και παρενέργειες του εµβολίου Semple, µε σηµαντικότερη την παράλυση. 33 Επίσης, η χορήγηση του εµβολίου Semple συνιστούσε µία αρκετά οδυνηρή διαδικασία, µε µία σειρά επώδυνων ενέσεων στην κοιλιακή χώρα, την οποία συχνά οι λυσσόδηκτοι δεν ολοκλήρωναν. Σύµφωνα µε τα πεπραγµένα του Ιατρείου, κατά την περίοδο , δεν σηµειώθηκε κανένας θάνατος από λύσσα και κανένα άτοµο που εµβολιάσθηκε δεν παρουσίασε κάποια επιπλοκή. 32 Στο σηµείο αυτό πρέπει να διευκρινίσουµε ότι ο αριθµός των εµβολιασµένων δεν αφορά αναγκαστικά σε αντίστοιχο αριθµό λυσσασµένων ζώων. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι εκτός των δηγµάτων από πιστοποιηµένα λυσσασµένα ζώα, ο αριθµός των οποίων δεν παρέχεται ακριβώς στις πηγές, η µέθοδος είναι προφυλακτική και τα θύµατα προέβαιναν σε εµβολιασµό για προληπτικούς λόγους. Πάντως, από τα στοιχεία των πηγών που παρατέθηκαν στην παρούσα εργασία φαίνεται ότι µέχρι και την δεκαετία του 1940, η θνητότητα κυµάνθηκε στο 0,15% των κρουσµάτων. Αξίζει να σηµειωθεί ότι την περίοδο της Κατοχής έπαυσε τη λειτουργία του το Λυσσιατρείο του Παναγιώτη Παµπούκη. Μετά τον πόλεµο, το 1949, προκειµένου να καταπολεµηθεί η λύσσα, εφαρµόσθηκε πιλοτικά πρόγραµµα εµβολιασµών των οικιακών ζώων στην Ζάκυνθο το οποίο στέφθηκε µε απόλυτη επιτυχία. Από το 1950 το πρόγραµµα εξαπλώθηκε σε όλους τους νοµούς και σε βάθος χρόνου οδήγησε στην εξάλειψη της νόσου. 34 Την περίοδο κατεγράφησαν περιπτώσεις λυσσασµένων οικόσιτων ζώων και 53 θάνατοι σε ανθρώπους Την περίοδο , τα λυσσασµένα ζώα που καταγράφηκαν ήταν και την περίοδο µειώθηκαν σε (Εικόνες 4 και 5) Στην Ελλάδα, από το 1970 έως τις ηµέρες µας, δεν έχει σηµειωθεί κρούσµα λύσσας σε άνθρωπο. 33 Εικόνα 4. Κοινοποίηση της Νοµοκτηνιατρικής Υπηρεσίας Αττικής προς την Χωροφυλακή Αττικής και Κηφισιάς και το ασαρχείο Αττικής, αναφορικά µε την ύπαρξη αγέλης άγριων σκύλων στην Πεντέλη, µε επισυναπτόµενο των αριθµό των αιγοπροβάτων που επιτέθηκαν και τα οποία θανατωθήκαν προς ζηµία των κτηνοτρόφων (1962). Αρχείο Νοµαρχίας Αττικής, Φάκελος 241. (Εκ των Γενικών Αρχείων του Κράτους) ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

10 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Εικόνα 5. Α. Εγκύκλιος της ιεύθυνσης ηµόσιας Υγιεινής προς τα Υγειονοµικά Κέντρα περί έγκαιρης έναρξης αντιλυσσικής θεραπείας (1962). Β. Απόφαση της ιοίκησης Βασιλικής Χωροφυλακής Αττικής περί σύστασης αποσπασµάτων για την εξόντωση της «γνωστής» αγέλης των «περιφερόµενων ηµιαγρίων κυνών» της Πεντέλης (1962). Γ. Ετήσια Υγειονοµική Έκθεση Υπουργείου Υγιεινής, όπου αναφέρονται τα 7 θανατηφόρα κρούσµατα της λύσσας του έτους 1946, µε τρία εξ αυτών στην πρωτεύουσα (Αιγάλεω, Παγκράτι, Μαρούσι). Αρχείο Νοµαρχίας Αττικής, Φάκελοι 37, 241. (Εκ των Γενικών Αρχείων του Κράτους) 34 Επίλογος Η λύσσα, ως ζωονόσος στην Ελλάδα, είχε λησµονηθεί για δεκαετίες έως στις 19 Οκτωβρίου 2012, όταν και εντοπίστηκε κρούσµα λύσσας σε αλεπού στο Παλαιόκαστρο Κοζάνης. 34 Αναφορικά µε την εντόπιση λυσσασµένων ζώων στην Ελλάδα, από τις 19 Οκτωβρίου 2012 µέχρι τον Μάιο του 2013, έχουν ανευρεθεί 21 επιβεβαιωµένα θετικά ζώα στις περιοχές Κοζάνης, Καστοριάς, Κιλκίς, Πέλλας και Τρικάλων, και αφορούν σε 18 αλεπούδες, 2 σκύλους και 1 γάτα. 34 Η Βόρεια Ελλάδα µπορεί να θεωρηθεί πύλη εισόδου της νόσου λόγω της µετακίνησης υποδόχων της πανίδας των όµορων κρατών, στα οποία ενδηµεί η νόσος. 37 Το Υπουργείο Υγείας και το ΚΕΕΛΠΝΟ συνεργάζονται στενά µε τις ιευθύνσεις Υγείας, τα Νοσοκοµεία και τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για την από κοινού αντι- µετώπιση µιας πιθανής επανεµφάνισης της λύσσας στη χώρα µας. Η επιδηµιολογική επιτήρηση, η επαγρύπνηση καθώς και ο έγκαιρος εντοπισµός των ύποπτων ή άρρωστων ζώων αποτελούν την πρώτη γραµµή άµυνας της χώρας µας ενάντια σε αυτήν την ξεχασµένη νόσο. Μια νόσο ξεχασµένη και από τους χιλιάδες επιβάτες που διασχίζουν καθηµερινά την Λεωφόρο Πατησίων, προσπερνώντας αδιάφορα την «θρυλική» στάση των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας: Στάση Λυσσιατρείο Ευχαριστίες Ευχαριστούµε θερµά την κυρία Μαρία Παπαναστασίου, Επιµελήτρια του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, για το ενδιαφέρον της και την ευγενική της άδεια για την φωτογραφική αναπαραγωγή του εγγράφου της ηλοποίησης της Εκτελεστικής Αστυνοµίας της Κέρκυρας εκ του Αρχείου της Ελληνικής Εθνολογικής Εταιρείας, καθώς και τη χρήση της στην παρούσα έκδοση. Επίσης, θερµές ευχαριστίες στην κυρία Αµαλία Παππά, Προϊσταµένη του Τµήµατος Βιβλιοθήκης και Αναγνωστηρίου της Κεντρικής Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους, καθώς και στις Αρχειονό- µους Άννα Κουλικούρδη και Γεωργία Τσούρη και το λοιπό προσωπικό για την πολύτιµη βοήθειά τους στην µελέτη του πρωτογενούς υλικού του Αρχείου της Νο- µαρχίας Αττικής. VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

11 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Summa ry The history of rabies in Greece K. Tsiamis 1, G. Vrioni 2, E. Poulakou-Rebelakou 1, A. Tsakris 2 1 History of Medicine, Medical School, University of Athens, Greece 2 Laboratory of Microbiology, Medical School, University of Athens, Greece The study presents the history of rabies in Greece from antiquity to the present times. The disease was endemic in Greece for centuries. Despite the discovery of anti-rabies vaccine by Louis Pasteur, the disease was still deadly to humans. Milestone in the development of anti-rabies campaign was the establishment of the Anti-Rabies Institute of Athens in 1896 by the microbiologist Panagiotis Pampoukis. The application of anti-rabies treatment resulted in gradually reduce of fatality at 0,2%. In the 20th century, the Greek State was founded six Anti-Rabies Institutes which made laboratory testing and anti-rabies treatment. Since 1949, the massive vaccination of dogs gradually led to the elimination of human rabies in Greece. Since 1970, Greece was free from human rabies. In October 2012, the disease was detected again in foxes in Northern Greece. The disease exists as a natural infection in sylvatic animals and the Health Authorities should always be on hand to prevent its occurrence in human population. Key words Anti-Rabies Institutions, Greece, History of Microbiology, Public Health, Rabies Βιβλιογραφία Ζέρβα Λ. Ιός της Λύσσας (Rabies Virus). Σε: Αντωνιάδη Α. και συν. Ιατρική Μικροβιολογία Τοµ. ΙΙ. Εκδ. Πασχαλίδης, Αθήνα 2005: Καλαποθάκη Β. Ειδική επιδηµιολογία και πρόληψη λοιµωδών νοσηµάτων. Εις: Τριχόπουλου., Καλαποθάκη Β., Πετρίδου Ε. Προληπτική Ιατρική και ηµόσια Υγεία. Εκδ. Ζήτα, Αθήνα 2000: WHO Expert Consultation on rabies. (WHO Technical Report) Series No World Health Organization, Geneva WHO Guide for Rabies pre and post-exposure treatment in humans. World Health Organization, Geneva Freuling C. Klöss D, Schröder R, Kliemt A, Müller T. The W.H.O. Rabies Bulletin Europe: a key source of information on rabies and a pivotal tool for surveillance and epidemiology. Rev Sci Tech 2012; 31: Adamson P. The spread of rabies into Europe and the probable origin of this disease in Antiquity. J R Asiat Soc GB Irel 1977; 2: Patterson D. Rabies. In: Kiple K. The Cambridge Historical Dictionary of Disease. Cambridge University Press, Cambridge 2003: Lincoln B. Homeric λύσσα: Wolfish Rage. Indogermannische Forschungen 1975;80: Théodoridès J. Rabies in Byzantine Medicine. Dumparton Oaks Symposium in Byzantine Medicine. Dumbarton Oaks Papers 38, Washington D.C. 1983: Wellman M. Philumeni De venetatis animalibus eorumque remediis. Corpus Medicorum Graecorum. Leipzig Drabkin I. On Acute Diseases and on Chronic diseases of Caelius Aurelianus. University of Chicago Press, Chicago 1950: Oribasii Synopsis ad Eustathium filium, Libri ad Eunapium. Ed. Raeder I. Lipsiae-Berolini 1926: Felici L. L opera medica di Teofane Nonno in manoscritti inediti. Acta Medicae Historiae Pataviane ; 28: Lutz A. Das Dynameron des sog. Nikolaos Myrepsos und das Antidotarium Nicolai. Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft. Stuttgart Varia Historica Epistolae Fragmenta. Ed. Hercher R. Leipzig 1866: , Joannii Actuarii. De Methodo Medendi. Ed. Ideler I. Physici et Medici Graeci Minores. Berlin 1842: Corpus Hippiatricorum Graecorum, I. Hippiatrica Berolinensia. ΤΟΜΟΣ 58 ΤΕΥΧΟΣ 3, Ιούλιος - Σεπτέµβριος 2013

12 Κ. ΤΣΙΑΜΗΣ, Γ. ΒΡΥΩΝΗ, Ε. ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ, Α. ΤΣΑΚΡΗΣ Eds. Oder E., Hoppe K.. Leipzig 1924: Beckh H. Geoponica sive Cassiani Bassi scholastici de re rustica ecologae. Leipzig Marie A., Roux E. La Rage. Éd. Masson et C ie, Paris 1901: Tsiamis C., Thalassinou E., Poulakou-Rebelakou E., Anoyiatis- Pelé D., Hatzakis A. Infectious diseases control in the Ionian Islands during the British Protection ( ). J R Army Med Corps 2013; 159: ηλοποίηση εκ του Αρχείου της Εκτελεστικής Αστυνοµίας, Κέρκυρα 9η Ιουλίου (Αρχείο Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος) 22. Λασκαράτος Ι. Πρόληψη της αρρώστιας και κοινωνική προστασία στα Επτάνησα επί Αγγλοκρατίας ( ). ιατριβή επί Υφηγεσία, Αθήνα 1994: Αγγελία εκ του Γενικού ιευθυντή της Εκτελεστικής Αστυνοµίας, Κέρκυρα 5η Ιουλίου 1861.(Αρχείο Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος) 24. ηλοποίηση της Εκτελεστικής Αστυνοµίας, Κέρκυρα 13η Μαΐου (Αρχείο Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος) 25. Η εν Αθήναις Ιατρική Εταιρεία. Αι ανακοινώσεις της εκατονταετίας Τύποις Σ. Βλαστού, εν Αθήναις Βλαδίµηρος Λ. Παναγιώτης Παµπούκης: Πρωτοπόρος Μικροβιολόγος-Ιδρυτής του Λυσσιατρείου. Εκδ. Επτάλοφος, Αθήνα 2002:17-18, 20-21,23,29-30, 33, 41-65, Παµπούκης Π. Τα εν τω Ελληνικώ Λυσσιατρείω πεπραγµένα από της ιδρύσεως αυτού (1894) µέχρι τέλους Πρακτικά του Πανελληνίου Ιατρικού Συνεδρίου. Τόµος Α. Εν Αθήναις 1902: Παµπούκης Π. Γενική Στατιστική του εν Αθήναις Ελληνικού Λυσσιατρείου Παµπούκης. Ιατρική Πρόοδος 1923; 28:ΙΑ - ΙΒ. 29. Κοπανάρης Φ. Η ηµόσια Υγεία εν Ελλλάδι. Αθήναι 1933: Οικονοµίδης Κ. Μέγα Λεξικόν της Ιατρικής Τοµ. Γ. Τύποις Μάνου, Αθήναι 1929: Πάγκαλος Γ. Κλινική Μικροβιολογία. Τύποις Πυρσού, Αθήναι 1940: Εκθέσεις Πεπραγµένων του Θεραπευτηρίου ο «Ευαγγελισµός», του Νοσοκοµείου Γ. Σταύρου και Γ. Φουγκ και του Ταµείου Συντάξεων του Προσωπικού. Συλλογή περιόδων Ανωγιάτης-Pelé, Τσιάµης Κ, Μαυρέας Κ, Αθανασοπούλου Ι. η- µογραφική προσέγγιση της νοσηλευτικής κίνησης του Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισµός» κατά την περίοδο του Μεσοπολέµου ( ). Ιόνιο Πανεπιστήµιο Κέρκυρας, Κέρκυρα 2012: , Γαρυφαλλιά Α, ουγάς Γ, Σαπουνάς Σ, Ηλιόπουλος. Η λύσσα στην Ελλάδα του χθες και του σήµερα. (στο 35. Seimenis A, Mangana O, Nomicou V. Epidemiology and diagnosis of rabies in Greece. Parassitologia 1988;30: ραγώνας Π, Στοφώρος Ε. Μελέτη της επιδηµιολογικής κατάστασης της λύσσας στην Ελλάδα κατά την περίοδο ελτίον Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας 1996; 4: Pavli A, Saroglou G, Hadjianastasiou S, Patrinos S, Vakali A, Ouzounidou Z et al. Knowledge and practices about rabies among travel medicine consultants in Greece. Travel Med Infect Dis 2011; 9: VOL. 58 ΙSSUE 3, July - September 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ ΖΩΟΑΝΘΡΩΠΟΝΟΣΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ ΖΩΟΑΝΘΡΩΠΟΝΟΣΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ ΖΩΟΑΝΘΡΩΠΟΝΟΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ Η Λύσσα επέστρεψε στην Ελλάδα μετά από 25 χρόνια Ακόμα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Από το 1962 λειτουργεί στο Νοσοκοµείο και Αντιλυσσικός Σταθµός

Από το 1962 λειτουργεί στο Νοσοκοµείο και Αντιλυσσικός Σταθµός Από το 1962 λειτουργεί στο Νοσοκοµείο και Αντιλυσσικός Σταθµός Ιστορία Είναι γνωστή πάνω από 4.000 χρόνια. Αναφέρεται σε κείµενα και σε πίνακες. Η Λύσσα στην Ελλάδα Από την Ηλιάδα του Οµήρου καθώς και

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) 2014

Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) 2014 Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) 2014 ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΛΥΣΣΑΣ Ο ιός της λύσσας μεταδίδεται: Mε το σάλιο των μολυσμένων ζώων μέσω δαγκώματος ή εκδοράς σε ανθρώπους ή άλλα ζώα. Μπορεί επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΩΡΑΪΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Πληροφορίες : Καλύβα Φ Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 19 Ταχ. Κώδικας : 104 38 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΜΕ ΕΜΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΟΥΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΜΗΜΑ: 4 ΗΜ/ΝΙΑ: 11/10/2013 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΘΟΓΟΝΟΥΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Ένας μικροοργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΕ ΜΗ ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΑ ΠΤΗΝΑ

ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΕ ΜΗ ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΑ ΠΤΗΝΑ 1 ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΘΗΚΕ ΚΑΙ ΣΕ ΜΗ ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΑ ΠΤΗΝΑ Θεσσαλονίκη 18 Μαρτίου 2011 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π ΟΥ Ανησυχητικά είναι τα επιστημονικά ευρήματα για τη διασπορά του ιού του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 19 Νοεμβρίου 2012

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 19 Νοεμβρίου 2012 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 19 Νοεμβρίου 2012 1 Τι είναι η λύσσα; Η λύσσα είναι ιογενής λοίμωξη, που προσβάλλει το νευρικό σύστημα, δηλαδή τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό των θηλαστικών.

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ-ΕΥΟΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ-ΕΥΟΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ-ΕΥΟΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ-ΕΥΟΣΜΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΔΕΣΠΟΤΩΝ ΖΩΩΝ 13.12.13 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΔΕΣΠΟΤΩΝ ΖΩΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγριππικός εµβολιασµός Περιόδου 2007 2008.

Αντιγριππικός εµβολιασµός Περιόδου 2007 2008. Αντιγριππικός εµβολιασµός Περιόδου 2007 2008. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Γ.Ε.:Γ32/1816/18-10-2007 Σας κοινοποιούµε την υπ αριθ. πρωτ. Υ1/Γ.Π.79365/16/10/2007 εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΪΣΜΑΝΙΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της λεϊσμανίασης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕΕΛΠΝΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Εµβόλιο λύσσας

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕΕΛΠΝΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Εµβόλιο λύσσας ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕΕΛΠΝΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εµβόλιο λύσσας Αιτιολογία της λύσσας: Η λύσσα είναι οξεία εξελισσόµενη νόσος του κεντρικού νευρικού συστήµατος µε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ Ελονοσία στην Ελλάδα, περίοδος 2011 (01/01/2011 έως 31/12/2011)

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ Ελονοσία στην Ελλάδα, περίοδος 2011 (01/01/2011 έως 31/12/2011) ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ Ελονοσία στην Ελλάδα, περίοδος 2011 (01/01/2011 έως 31/12/2011) 1 Το καλοκαίρι

Διαβάστε περισσότερα

"Η ΓΡΙΠΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ" ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΑ ΖΩΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΤΗΝΑ

Η ΓΡΙΠΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΑ ΖΩΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΤΗΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Καθηγητής Β. Ι. Κοντός Λ.Αλεξάνδρας 196, Αθήνα, Τ.Κ. 115 21 Τηλ. 210 6445049

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΗΣΗ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ

ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΗΣΗ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΗΣΗ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ Τζίκα Σταυρούλα Ιατρός Δημόσιας Υγείας ΕΣΥ Οδοντίατρος-Κτηνίατρος Προϊσταμένη του Τμήματος Δημόσιας Υγιεινής της Διεύθυνσης Υγείας Θεσσαλονίκης Η ΛΥΣΣΑ ΕΙΝΑΙ ΖΩΟΑΝΘΡΩΠΟΝΟΣΟΣ Η λύσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010)

ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010) ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010) Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

Διαβάστε περισσότερα

- Η επαφή με αγροτικά ζώα (65%) και η κατανάλωση μη σωστά παρασκευασμένων

- Η επαφή με αγροτικά ζώα (65%) και η κατανάλωση μη σωστά παρασκευασμένων Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΟΥΚΕΛΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Περίληψη Η δηλούμενη επίπτωση της βρουκέλλωσης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΗΛΩΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΟΞΕΙΑΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ (ΟΧΠ)

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΗΛΩΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΟΞΕΙΑΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ (ΟΧΠ) ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΗΛΩΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΟΞΕΙΑΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗΣ (ΟΧΠ) ΜΕΡΟΣ 1 Ο : ΑΜΕΣΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ EPID#: Ονοματεπώνυμο: Φύλο: Άρρεν Θήλυ Εθνικότητα: Ημερομηνία γέννησης:

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ. Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ. Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009 (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1) ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΑΞΙ Ι ΜΕ ΤΡΑΙΝΟ Οδηγίες που αφορούν επιβάτες και προσωπικό του τραίνου 22/07/2009 Τι

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α Τι είναι η µηνιγγίτιδα; Η µηνιγγίτιδα είναι µία σοβαρή λοίµωξη των µηνίγγων

Διαβάστε περισσότερα

Εμβολιασμός των αλεπούδων δια του αέρος με ζωντανά εμβόλια δολώματα. Αξιολόγηση του εμβολιασμού των αλεπούδων κατά της λύσσας και συμβολή των μελών

Εμβολιασμός των αλεπούδων δια του αέρος με ζωντανά εμβόλια δολώματα. Αξιολόγηση του εμβολιασμού των αλεπούδων κατά της λύσσας και συμβολή των μελών Εμβολιασμός των αλεπούδων δια του αέρος με ζωντανά εμβόλια δολώματα. Αξιολόγηση του εμβολιασμού των αλεπούδων κατά της λύσσας και συμβολή των μελών της Κυνηγετικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος και των αρμόδιων

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες απότα. Κουνούπια στην Ελλάδα Ηκατάσταση. σήµερα. ρ. Γεώργιος Κολιόπουλος

Ασθένειες απότα. Κουνούπια στην Ελλάδα Ηκατάσταση. σήµερα. ρ. Γεώργιος Κολιόπουλος Ασθένειες απότα Κουνούπια στην Ελλάδα Ηκατάσταση σήµερα ρ. Γεώργιος Κολιόπουλος Εργαστήριο Εντοµοκτόνων Υγειονοµικής Σηµασίας Τµήµα Ελέγχου Γεωργικών Φαρµάκων & Φυτοφαρµακευτικής Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογικά δεδομένα του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα. Μάριος Δέτσης 01/12/2012 Στρογυλλή Τράπεζα: Νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές

Επιδημιολογικά δεδομένα του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα. Μάριος Δέτσης 01/12/2012 Στρογυλλή Τράπεζα: Νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές Επιδημιολογικά δεδομένα του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα Μάριος Δέτσης 01/12/2012 Στρογυλλή Τράπεζα: Νοσήματα που μεταδίδονται με διαβιβαστές 1 Ιός Δυτικού Νείλου (ΙΔΝ ή WNV)- Κύκλος Μετάδοσης Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 27 Δεκεμβρίου 2012

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 27 Δεκεμβρίου 2012 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΥΣΣΑ 27 Δεκεμβρίου 2012 Τι είναι η λύσσα;... 2 Τι προκαλεί την λύσσα;... 2 Ποια ζώα μπορούν να προσβληθούν από την λύσσα;... 3 Ποια ζώα δεν προσβάλλονται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα από το χώρο των λοιμώξεων

Νέα από το χώρο των λοιμώξεων Αθανάσιος Γ. Μίχος Επανεμφάνιση της λύσσας στην Ελλάδα Νέες οδηγίες για νεογνικές ερπητικές λοιμώξεις Γρίπη Λύσσα: παλιό νόσημα που επανεμφανίστηκε στην Ελλάδα Τελευταίο περιστατικό σε άνθρωπο το 1970

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΙΛΑΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2010

ΕΚΘΕΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΙΛΑΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2010 ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Γραφείο Νοσημάτων που Προλαμβάνονται με τον Εμβολιασμό Σελίδα 1 ΕΚΘΕΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΙΛΑΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2010 Από τα τέλη Ιανουαρίου 2010 έως

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφυµατικός εµβολιασµός.

Αντιφυµατικός εµβολιασµός. Αντιφυµατικός εµβολιασµός. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Γ.Ε.:Γ32/1878/2-11-07 Σας κοινοποιούµε την υπ αριθ. πρωτ. Υ1/Γ.Π./126769/19.10.07 εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας & Κοιν/κής Αλληλεγγύης, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους, Ελλάδα, 09 Οκτωβρίου 2013

Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους, Ελλάδα, 09 Οκτωβρίου 2013 Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους, Ελλάδα, 09 Οκτωβρίου 2013 Η εβδομαδιαία αυτή αναφορά σκοπό έχει τη συνοπτική παρουσίαση των κρουσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόδρομα αποτελέσματα του ΕΣΠΑ για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία

Πρόδρομα αποτελέσματα του ΕΣΠΑ για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Πρόδρομα αποτελέσματα του ΕΣΠΑ για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία Μάρκα Ανδριανή Ιατρός,

Διαβάστε περισσότερα

H ΠΟΛΙΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ ΣΤΙΣ. Πετρίκκου Μαρία Παιδίατρος

H ΠΟΛΙΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ ΣΤΙΣ. Πετρίκκου Μαρία Παιδίατρος H ΠΟΛΙΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ ΣΤΙΣ ΥΠΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΧΩΡΕΣ Πετρίκκου Μαρία Παιδίατρος ΠΟΛΙΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ Η πολιοµυελίτιδα είναι µια πολύ µεταδοτική ιογενής λοίµωξη που προκαλείται από 3 ορότυπους του ιού Η νόσος κυρίως προσβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 12 Ιανουαρίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθ. Πρωτ. : 16/1973. ΠΡΟΣ: Πίνακα διανομής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 12 Ιανουαρίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθ. Πρωτ. : 16/1973. ΠΡΟΣ: Πίνακα διανομής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 12 Ιανουαρίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθ. Πρωτ. : 16/1973 ΓΕΝ Δ/ΝΣΗΒΙΩΣΙΜΗΣ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ ΖΩΑΝΘΡΩΠΟΝΟΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 16 Δεκεμβρίου 2009

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 16 Δεκεμβρίου 2009 Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 16 Δεκεμβρίου 29 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας για τη γρίπη. Κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Ebola. Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε

Ebola. Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε Ebola Ενημερωνόμαστε - προετοιμαζόμαστε- προσέχουμε Οκτώβριος 2014 Πρόλογος Μια από τις τελευταίες απειλές που γέμισε έντονη ανησυχία ολόκληρο τον πλανήτη είναι η εξάπλωση του ιού Έμπολα. Μια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΒΑΡΟ ΟΞΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ SARS

ΣΟΒΑΡΟ ΟΞΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ SARS ΣΟΒΑΡΟ ΟΞΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ SARS Η γνώση είναι ο καλύτερος τρόπος προστασίας Ο πανικός είναι ο χειρότερος σύµβουλος Yπεύθυνος ενηµέρωσης: Μανώλης Γ. Βελονάκης Ιατρός Εργασίας, Αν. Καθηγητής Παν/µίου

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο»

«Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο» «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο» Κτηνιατρική Σχολή Κτηνιατρική Επιστήμη και Επαγγελματική Σταδιοδρομία Εισηγητής: Ιωάννης Αντωνόπουλος, καθηγητής της Κτηνιατρικής Σχολής Κτηνιατρική Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ. Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια

ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ. Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια AIDS 25 εκατ. Θάνατοι από το 1981 έως σήμερα Το AIDS

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ9ΩΒ-3Τ7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ: Α

ΑΔΑ: ΒΛ9ΩΒ-3Τ7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ: Α ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΤΜΗΜΑ: Α Ταχ. Δ/νση: Αχαρνών 2 Ταχ. Κώδικας: 101 76 Πληροφορίες: Μ. Γιαννιού Τηλέφωνο:

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Παρεμβάσεων σε Χώρους Παροχής Υγείας. Γραφείο Ταξιδιωτικής Ιατρικής. Ελονοσία και ταξίδι

Τμήμα Παρεμβάσεων σε Χώρους Παροχής Υγείας. Γραφείο Ταξιδιωτικής Ιατρικής. Ελονοσία και ταξίδι Ελονοσία και ταξίδι 1 Η ελονοσία είναι η πιο σοβαρή παρασιτική λοίμωξη και σημαντικό αίτιο θανάτου παγκόσμια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 300-500 εκατομμύρια άτομα προσβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕ ΠΙΘΑΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΙΟ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ 1

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕ ΠΙΘΑΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΙΟ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ 1 ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΕ ΠΙΘΑΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΙΟ ΤΗΣ ΛΥΣΣΑΣ ΣΕΛΙΔΑ 1 ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Σε κάθε περιστατικό με πιθανή έκθεση 2 στον ιό της λύσσας κατηγορίας ΙΙ ή ΙΙΙ, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ Νόμος 4039/2012 «Για τα δεσποζόμενα και τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς και την προστασία των ζώων από την εκμετάλλευση ή τη χρησιμοποίηση με κερδοσκοπικό σκοπό». Δεσποζόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Εθνικός σχεδιασμός και ενδυνάμωση των Υπηρεσιών Πρόληψης: α. Καταπολέμηση και προσπάθεια εξάλειψης των αιτιολογικών παραγόντων της αρρώστιας

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγικός πυρετός Ebola

Αιμορραγικός πυρετός Ebola Αιμορραγικός πυρετός Ebola Επιστημονική Συνάντηση SOS Ιατρών 29/11/2014 Φώτιος Π. Πετρόπουλος MD, MHA Ειδικός Παθολόγος Δεν υπάρχει καμία οικονομική ή άλλη εξάρτηση του ομιλούντος που να μπορεί να επηρεάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ (LISTERIOSIS, CIRCLING DISEASE)

ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ (LISTERIOSIS, CIRCLING DISEASE) econteplusproject Organic.Edunet ΛΙΣΤΕΡΙΩΣΗ (LISTERIOSIS, CIRCLING DISEASE) ρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το δυνατόν με την αντίστοιχη στον άνθρωπο, με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φώτης Βλαστός Διευθυντής ΕΣΥ Νοσοκομείο «Σωτηρία» Σήμερα, η τήρηση των κανόνων προστασίας έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω: της μεγάλης εισροής μεταναστών από περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

W O R L D H E A L T H O R G A N I Z A T I O N ORGANISATION MONDIALE DE LA SANTE

W O R L D H E A L T H O R G A N I Z A T I O N ORGANISATION MONDIALE DE LA SANTE W O R L D H E A L T H O R G A N I Z A T I O N ORGANISATION MONDIALE DE LA SANTE MEDITERRANEAN ZOONOSES CONTROL CENTRE CENTRE MEDITERRANEEN DE LUTTE CONTRE LES ZOONOSES Ν. Χαρίσης Aθήνα, 2004 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΧΟΛΕΡΑ (ICD-10 Α00): ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΝΟΣΗΜΑΤΟΣ 1. Λοιμογόνος παράγοντας H χολέρα είναι μια οξεία διαρροϊκή νόσος που οφείλεται στην προσβολή του εντέρου από την

Διαβάστε περισσότερα

Tuberculosis Greek [PAGE 1] NHS. Φυµατίωση. Φυµατίωση ασθένεια, θεραπεία και πρόληψη. Εµβολιασµός Ο ασφαλέστερος τρόπος να προστατέψετε της υγεία σας

Tuberculosis Greek [PAGE 1] NHS. Φυµατίωση. Φυµατίωση ασθένεια, θεραπεία και πρόληψη. Εµβολιασµός Ο ασφαλέστερος τρόπος να προστατέψετε της υγεία σας Tuberculosis Greek [PAGE 1] NHS Φυµατίωση Φυµατίωση ασθένεια, θεραπεία και πρόληψη Εµβολιασµός Ο ασφαλέστερος τρόπος να προστατέψετε της υγεία σας [PAGE 2 - TUBERCULOSIS] ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ Η φυµατίωση είναι µια

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ (ΜΗ ΤΥΦΟ-ΠΑΡΑΤΥΦΙΚΗ) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2004-2013 (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της σαλμονέλλωσης στην Ελλάδα έχει μειωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

vv Υπόδειγµα ΙΙ (Mέρος 1)

vv Υπόδειγµα ΙΙ (Mέρος 1) vv Υπόδειγµα ΙΙ (Mέρος 1) 1.Αποστολέας (όνοµα και πλήρης δ/νση) 2.Παραλήπτης (όνοµα και πλήρης δ/νση) ΕΓΓΡΑΦΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΙΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ, ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο εμβολιασμό Κίνδυνος διασποράς της λοίμωξης Κόστος εμβολίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ. Ιανουάριος 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ. Ιανουάριος 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ Ιανουάριος 2006 Τι είναι η γρίπη των πτηνών; Η γρίπη των πτηνών είναι µία µολυσµατική νόσος που προσβάλει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΚ ΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ηµεροµηνία Ώρα Αίθουσα Σαλαµίνα 17 Μαρτίου 2012 09:30 πµ Κινηµατοθέατρο Ναυστάθµου

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΛΑΞΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1 Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα Τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν την πηγή δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών.

Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Ο καρκίνος του τραχήλου χης μήτρας είναι ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στον γυναικείο πληθυσμό κάτω των 45 ετών. Με ιη συμβολή του τεστ ΠΑΠ, ο καρκίνος του τραχήλου έπαψε να είναι η πρώτη αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Ο Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος επεξεργάζεται και εκδίδει κάθε δύο χρόνια τον Κατάλογο Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, έναν πλήρη οδηγό των παραγωγικών, µεταποιητικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280)

Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια (MIS 365280) «Ειδικό πρόγραμμα ελέγχου για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την ελονοσία, ενίσχυση της επιτήρησης στην ελληνική επικράτεια» Παραδοτέο Π1.1 Έκθεση ερευνητικού έργου Υπεύθυνος φορέας: Πανεπιστήμιο Λάρισα,

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ

ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΓΑΛΟΥΠΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τις ΜΣΕ στα αιγοειδή

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τις ΜΣΕ στα αιγοειδή MEMO/05/29 Βρυξέλλες, 28 Ιανουάριος 2005 Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τις ΜΣΕ στα αιγοειδή Τι είναι οι µεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ) Οι ΜΣΕ είναι µια οικογένεια νόσων που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Εμφάνιση Καταρροϊκού Πυρετού (ΚΠ)-Αναδρομική Ορολογική Έρευνα

Εμφάνιση Καταρροϊκού Πυρετού (ΚΠ)-Αναδρομική Ορολογική Έρευνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 24/12/2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ Αρ. Πρωτ.: 7296/164104 Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ /Τμήμα Β Ταχ. Δ/νση : Αχαρνών 2 ΠΡΟΣ: Αποδέκτες

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις. έτος. Ξενοδοχείο 4 Εποχές. Φθινοπωρινές Ημέρες Παθολογίας ΛΟΥΤΡΑ ΑΡΙΔΑΙΑΣ (ΠΟΖΑΡ) Οργάνωση: Συνδιοργάνωση:

Λοιμώξεις. έτος. Ξενοδοχείο 4 Εποχές. Φθινοπωρινές Ημέρες Παθολογίας ΛΟΥΤΡΑ ΑΡΙΔΑΙΑΣ (ΠΟΖΑΡ) Οργάνωση: Συνδιοργάνωση: Οργάνωση: ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ & ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΟΜΩΝΥΜΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Συνδιοργάνωση: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΖΕΘ-Ω06. ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Αθήνα, 3 / 6 /2013 Αρ. Πρωτ.:Υ1/Γ.Π.οικ.52929

ΑΔΑ: ΒΕΖΕΘ-Ω06. ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Αθήνα, 3 / 6 /2013 Αρ. Πρωτ.:Υ1/Γ.Π.οικ.52929 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Ταχ. Δ/νση: Βερανζέρου 50 & Μάρνη Ταχ. Κώδικας: 104 38 Αθήνα Πληροφορίες: Φ. Τσαλίκογλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 21 Σεπτ. 2012 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2012

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 21 Σεπτ. 2012 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2012 ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 21 Σεπτ. 2012 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 2012 Η εβδομαδιαία αυτή αναφορά σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΙΑΒΑΤΗΡΙΟ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΙΑΒΑΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΙΑΒΑΤΗΡΙΟ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΙΑΒΑΤΗΡΙΟΥ A. Μορφή του διαβατηρίου: Η µορφή του διαβατηρίου είναι ενιαίου τύπου και οι διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS»

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής και 30-ημερών θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Δ. Παναγιωτάκος 1, Ε. Γεωργουσοπούλου 1, Χ. Πίτσαβος 2, Β. Νοταρά 1, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Η επιδηµιολογία των νοσοκοµειακών λοιµώξεων παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες σε σχέση µε αυτήν των λοιµωδών νοσηµάτων που εκδηλώνονται στην κοινότητα. Αφορά ένα ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΗ. Αθήνα,9 Οκτωβρίου 2013

ΕΡΩΤΗΣΗ. Αθήνα,9 Οκτωβρίου 2013 Αθήνα,9 Οκτωβρίου 2013 ΕΡΩΤΗΣΗ Προς τους κ.κ.υπουργούς: Εσωτερικών Υγείας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Παιδείας και Θρησκευμάτων Εξωτερικών Θέμα: «Διαχείριση αδέσποτων ζώων και αντιμετώπιση κρουσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογικά δεδομένα νοσημάτων που μεταδίδονται με διαβιβαστές στην Ελλάδα

Επιδημιολογικά δεδομένα νοσημάτων που μεταδίδονται με διαβιβαστές στην Ελλάδα Καταπολέμηση κουνουπιών και δημόσια υγεία: Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής, 10 Δεκ 2015 Επιδημιολογικά δεδομένα νοσημάτων που μεταδίδονται με διαβιβαστές στην Ελλάδα Δανάη Περβανίδου Γραφείο Νοσημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΜΗΜΑ Α1

Διαβάστε περισσότερα