Η επικοινωνιακή προσέγγιση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε µαθητές προερχόµενους από την πρώην Σοβιετική Ένωση 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η επικοινωνιακή προσέγγιση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε µαθητές προερχόµενους από την πρώην Σοβιετική Ένωση 1"

Transcript

1 Η επικοινωνιακή προσέγγιση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε µαθητές προερχόµενους από την πρώην Σοβιετική Ένωση 1 Στόχος αυτού του άρθρου είναι µια αρχική σκιαγράφηση της κατάστασης που προέκυψε από την ένταξη µαθητών προερχόµενων από τα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα, η διερεύνηση ενός θεωρητικού πλαισίου για την αντιµετώπιση του ζητήµατος και η πρόταση µιας µεθοδολογικής και διδακτικής προσέγγισης. Η ανακοίνωση δε φιλοδοξεί να απαντήσει στο σύνολο των ζητηµάτων που παρουσιάσθηκαν, καθώς κάτι τέτοιο θα έπρεπε να αποτελεί θέµα µιας µεγαλύτερης, διεξοδικότερης και σαφώς ευρύτερης µελέτης που θα ενέπλεκε ποικίλες επιστήµες, ειδικές έρευνες και διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις. Μετακινούµενοι πληθυσµοί και εκπαίδευση Η µαζική µετακίνηση πληθυσµών διαφορετικής γλώσσας και κουλτούρας για αναζήτηση δουλειάς ή ασφάλειας προς την Αµερική, την Αυστραλία και τη Βόρεια Ευρώπη ήταν αρκετά συχνό φαινόµενο από τα τέλη του περασµένου αιώνα και κυρίως κατά τη διάρκεια του 20ου. Στην Ελλάδα, µέχρι πρόσφατα, η αντίστοιχη κινητικότητα αφορούσε την άφιξη αποκλειστικά ελληνόφωνων τµηµάτων πληθυσµού µε κοινό χαρακτηριστικό τη βίαιη εκδίωξή τους από τις εστίες τους (Πόντιοι, Μικρασιάτες κ.α) καθώς και την παλιννόστηση των Ελλήνων µεταναστών από τη Γερµανία, την Αυστραλία και την Αµερική. Στις αρχές της δεκαετίας του 80 µε τη µαζική παλιννόστηση των πολιτικών προσφύγων, που είχαν καταφύγει κατά τη διάρκεια του εµφυλίου πολέµου στις πρώην ανατολικές χώρες, παρουσιάζεται για πρώτη φορά η ανάγκη ένταξης στο σχολικό σύστηµα µαθητών που δεν έχουν την ελληνική ως µητρική γλώσσα ή που δεν έχουν τις ίδιες δεξιότητες στην ελληνική γλώσσα µε τους ντόπιους µαθητές. Το φαινόµενο δεν ήταν ιδιαίτερα συχνό και περιοριζόταν σε µαθητές που αποτελούσαν τη δεύτερη ή οριακά την τρίτη γενιά µεταναστών ή σε παιδιά από µεικτούς γάµους. 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν. 3) Παπαδοπούλου, Μ & Ζάγκα, Ε. (1999). Η επικοινωνιακή προσέγγιση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε µαθητές από την πρώην Σοβιετική Ένωση, Φιλόλογος, 95:

2 Το κύριο πρόβληµα που παρουσιάσθηκε ήταν, ότι ενώ τα παιδιά ήταν αλφαβητισµένα σε µια άλλη γλώσσα, συχνά αγνοούσαν τη γραπτή µορφή της ελληνικής. Οι συνέπειες αυτού του φαινοµένου-αν και δραµατικές για τους ίδιους τους µαθητές- παρέµειναν περιθωριακές για το σύνολο της ελληνικής εκπαίδευσης. Στα τέλη του 80 και κυρίως στις αρχές του 90 οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές στην πρώην Σοβιετική Ένωση αποτέλεσαν την αιτία για τη µαζική µετακίνηση Ποντίων εγκαταστηµένων εδώ και αιώνες στις τέως Σοβιετικές δηµοκρατίες 2. Παράλληλα, από τον ίδιο χώρο αφίχθησαν στην Ελλάδα µη-ελληνικοί πληθυσµοί αναζητώντας ασφάλεια και θέσεις εργασίας. Κοινό χαρακτηριστικό των παιδιών και στις δύο κατηγορίες αποτελεί το γεγονός ότι δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσουν ικανοποιητικά στην ελληνική γλώσσα -στην καλύτερη περίπτωση γνωρίζουν την ποντιακή- και εξαιτίας αυτού αδυνατούν να ενταχθούν στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα. Το φαινόµενο παρότι καινοφανές στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα διαδεδοµένο στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης και όπως επισηµαίνει η Martine Abdallah-Pretceille αποτελεί πλέον ένα δοµικό και όχι περιστασιακό χαρακτηριστικό της σύγχρονης κοινωνίας 3. Η διερεύνηση της αλληλόδρασης µεταξύ των ντόπιων µαθητών και των παιδιών των µεταναστών αποτέλεσε το πεδίο εκτεταµένων ερευνών 4 ενώ παράλληλα, αναζητήθηκαν τρόποι και διαδικασίες για την ένταξη στο εκπαιδευτικό σύστηµα µαθητών 5 µε διαφορετική γλωσσική ταυτότητα και κουλτούρα στο πλαίσιο 2 Επιλέχθηκε η αποφυγή της χρήσης του συνήθους όρου «παλιννοστούντες ελληνοπόντιοι» γιατί είναι αρκετά ασαφής και αποκαλύπτει κυρίως µια πρόθεση απόδοσης ελληνικότητας που, ενώ µπορεί να είναι αληθής για µεγάλα τµήµατα του πληθυσµού, εντούτοις δεν απεικονίζει ικανοποιητικά την κατάσταση και παρά τις φιλοδοξίες της- δηµιουργεί προβλήµατα διάκρισης εις βάρος των µαθητών. Η έννοια της παλιννόστησης χάνεται µέσα στο χρόνο της µακραίωνης παραµονής έξω από την Ελλάδα και πιθανόν οδηγεί στην παραγνώριση του τοπικού πολιτισµού και των ιδιαιτεροτήτων του. Ακόµα πιο προβληµατικός αποδεικνύεται ο όρος «ελληνοπόντιοι», καθώς οδηγεί, συνειδητά ή µη, στη διάκριση ενιαίων πληθυσµών ποντίων ανάλογα µε τη στιγµή της άφιξής τους στην Ελλάδα. Αν µε τον όρο «ελληνοπόντιοι» δε δηλώνεται γλωσσική ταυτότητα, τότε έχει στοιχεία πλεονασµού καθώς το «πόντιοι» θα ήταν αρκετό για το χαρακτηρισµό αυτού του κοινού. Αν όµως αυτή η επιλογή δεν αποκαλύπτει εθνική αλλά γλωσσική ταυτότητα τότε αφήνει ακάλυπτα µεγάλα τµήµατα του πληθυσµού που, ενώ δηλώνουν την επιθυµία τους να θεωρούνται Έλληνες, δε µιλάνε ούτε ποντιακά ούτε την κοινή νεοελληνική γλώσσα. Τέλος, το πρόβληµα γίνεται πιο σύνθετο αν συνυπολογιστούν και εκείνοι, που προερχόµενοι από µεικτούς γάµους, δεν αναγνωρίζουν τους εαυτούς τους ως Έλληνες ενώ ταυτόχρονα θεωρούνται ξένοι και στην προηγούµενη πατρίδα τους (χαρακτηριστικά όπως δηλώνουν και οι µαθητές «στη Ρωσία ήµασταν Έλληνες κι εδώ είµαστε Ρώσοι»)/ 3 ABDALLAH-PRETCEILLE M.,Vers une pédagogie interculturelle,inpr, Publications de la Sorbonne, 1990, σελ Ενδεικτικά: KNAPP K. -ENNINGER W. -KNAPP - POTTHOFF (eds), Analyzing intercultural Communication, Mouton de Gruyter, Ήδη από το 1989, στη ληκτική συνεδρίαση του Σχεδίου 12 που εκπονήθηκε από το Συµβούλιο Πολιτισµικής Συνεργασίας (CDCC) του Συµβουλίου της Ευρώπης, το οποίο αφορά τη διδασκαλία των γλωσσών στην Ευρώπη, παρουσιάζονται συγκεκριµένα µέτρα που

3 µιας διαπολιτισµικής παιδαγωγικής. Παρόλα αυτά το ζήτηµα δεν έχει λήξει και συχνά αντικατοπτρίζονται στο εκπαιδευτικό σύστηµα ευρύτερες κοινωνικές αντιθέσεις που συνήθως προκύπτουν κατά την έξαρση εθνικιστικών φαινοµένων 6. Το θεσµικό πλαίσιο Η ένταξη των µαθητών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα γίνεται µε δύο κυρίως τρόπους. Είτε παρακολουθούν µαθήµατα στα ειδικά σχολεία Παλιννοστούντων, που καλύπτουν τις 3 βαθµίδες της Εκπαίδευσης ( ηµοτικό, Γυµνάσιο, Λύκειο), -όπου αυτά υπάρχουν και για όσους µπορούν να απορροφήσουν- είτε εντάσσονται στα κοινά σχολεία συχνά ανάλογα µε την ηλικία τους ή κάποτε σε µικρότερη τάξη. Τα σχολεία Παλιννοστούντων παρότι δίνουν ιδιαίτερη έµφαση στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας υποχρεούνται να συµβαδίζουν µε το αναλυτικό πρόγραµµα που ισχύει και για τα υπόλοιπα σχολεία χρησιµοποιώντας τα ίδια διδακτικά εγχειρίδια 7. Στην περίπτωση όπου οι µαθητές εντάσσονται στα κοινά σχολεία κάποιες φορές τους παρέχεται η δυνατότητα να παρακολουθούν επιπλέον µαθήµατα ελληνικής γλώσσας, στο πλαίσιο κάποιας µορφής ενισχυτικής διδασκαλίας 8. Ακόµα και αν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής επιθυµεί την ιδιαίτερη αντιµετώπιση αυτών των µαθητών και είναι πρόθυµος να διαφοροποιήσει τη διδασκαλία του ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες τους, η έλλειψη συνολικής και συνεχούς επιµόρφωσης, η ανυπαρξία κατάλληλου διδακτικού υλικού, η αυστηρότητα του πλαισίου (αναλυτικά προτείνονται στις κυβερνήσεις των κρατών µελών της Ε.Ε. µε σκοπό την ένταξη των παιδιών των µεταναστών και προσφύγων στην εκπαίδευση µε τη δυνατότητα να διατηρήσουν παράλληλα τον πολιτισµό και τη γλώσσα στους. Conseil de la Coopération culturelle, L apprentissage des langues en Europe : le défi de la diversité, Conseil de l Europe, Strasbourg, 1989, και ειδικότερα: Recommondation No R (82)18. Στο ίδιο πλαίσιο αναλυτικότερα κινούνται τα: Document CC-GP12 (83) 29, Propositions d action dans le domaine de l apprentissage des langues par les migrants et leurs familles, (PORCHER L.) και Document CC-GP12 (87) 13, Apprentissage des langues par les migrants - une étude de suivi, (SALIN S.) ê.á 6 Μία τέτοια περίπτωση παρουσιάσθηκε πριν από µερικά χρόνια στη Γαλλία όπου Άραβες γονείς αρνιόνταν να στέλνου τις κόρες του στο σχολείο αν δεν φορούσαν τσαντόρ. Καθώς οι γαλλικές εκπαιδευτικές αρχές δε δέχθηκαν τη διαφοροποιητική ενδυµασία, οι γονείς τους τις απαγόρευσαν να παρακολουθήσουν τα µαθήµατα. Το πρόβληµα είναι σύνθετο καθώς η επιθυµία µη-διάκρισης των µαθητών προσέκρουε σε πολιτισµικές συνήθειες (και κυρίως στην επιθυµία διαφοροποίησης), η συγκυρία όµως κατά την οποία εµφανίσθηκε στη διάρκεια των πρόσφατων ταραχών στην Αλγερία- έδωσε στο θέµα διαστάσεις εκρηκτικές καθώς στην ενδυµατολογική προσέγγιση συσσωµατώθηκαν αντιθέσεις που προέκυπταν από τις συνέπειες της γαλλικής αποικιοκρατίας. 7 Χαρακτηριστική η αµηχανία του καθηγητή γυµνασίου στο σχολείο Παλιννοστούντων που πρέπει να διδάξει «την αρχή της δεδηλωµένης» στο µάθηµα Κοινωνικής Αγωγής, ή τη λειτουργία της χλωροφύλλης στη Βιολογία, σε µαθητές που δεν γνωρίζουν ούτε να συστηθούν στην ελληνική γλώσσα. Η επίλυση τέτοιων καθηµερινών προβληµάτων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του καθηγητή χωρίς καµία ιδιαίτερη βοήθεια από την Πολιτεία.

4 προγράµµατα, εξετάσεις) και η θεωρητικά ορθή αλλά πρακτικά προβληµατική ένταξη των µαθητών σε ενιαία τάξη 9 µε αυτούς που έχουν ως µητρική γλώσσα την ελληνική, δυσχεραίνουν τη θέση του και καθιστούν το έργο του εξαιρετικά δύσκολο. Σηµαντικότερο όµως ανασταλτικό παράγοντα αποτελεί η συνολική, επί του πρακτέου άρνηση κάθε έννοιας διαπολιτισµικότητας στην εκπαίδευση. Η µονοµέρεια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος αποτελεί ένα ιδεολογικό νήµα που διέπει τα διδακτικά βιβλία και την οργάνωση των µαθηµάτων. Παρά τις θεωρητικές εξαγγελίες στα αναλυτικά προγράµµατα 10, το σύνολο της εκπαιδευτικής διαδικασίας απευθύνεται σε ένα µαθητή συγκεκριµένου προφίλ και µόνο αυτός µπορεί να αναγνωρίσει τη γλώσσα του και τον πολιτισµό του στα διδακτικά βιβλία. Τα χαρακτηριστικά του κοινού Η πολυπλοκότητα του προβλήµατος αποτυπώνεται ήδη στον τίτλο της ανακοίνωσης µε την αµήχανη και περιγραφική αναφορά στο µαθητικό κοινό. Η επισήµανση της γεωγραφικής προέλευσης -έναντι οποιασδήποτε άλλης θετικής σηµατοδότησης- επιλέχθηκε για να τονίσει την ποικιλία γλωσσικής, κοινωνικής και εθνικής ταυτότητας των µαθητών 11 όχι µε τη διάθεση να δηµιουργήσει µια επιπλέον διάκριση εις βάρος τους αλλά αρνούµενη ταυτόχρονα την ισοπεδωτική αναφορά σε ταυτότητες που δε χαρακτηρίζουν το σύνολο του κοινού 12. Η διερεύνηση της ταυτότητας των µαθητών είναι άλλωστε αναγκαία προϋπόθεση για τη χάραξη µιας διδα- 8 Η διαδικασία και οι τρόποι ενισχυτικής διδασκαλίας στους µαθητές που δεν έχουν την ελληνική ως µητρική γλώσσα παραµένει ένα ζήτηµα ανοικτό στη συζήτηση. 9 Με αυτήν την παρατήρηση δε θέλουµε να προτείνουµε ως ορθότερο το διαχωρισµό των παιδιών σε ειδικές τάξεις αυτό άλλωστε θα δηµιουργούσε σηµαντικότατα προβλήµατα στη διαδικασία ένταξής τους και θα ενέτεινε τον κοινωνικό αποκλεισµό που ήδη υφίστανται αλλά απλά επιχειρούµε να περιγράψουµε τα γεγονότα όπως εµφανίζονται χωρίς διάθεση εξωραϊσµού των καταστάσεων. 10 Ακόµη και αυτές, βέβαια, είναι εξαιρετικά σπάνιες και γενικόλογες. Χαρακτηριστική η αναφορά στο Αναλυτικό και Ωρολόγιο πρόγραµµα των Α και Β τάξεων του ηµοτικού Σχολείου, σελ. 5 όπου δηλώνεται ότι σκοπός του αναλυτικού προγράµµατος ανάµεσα σε άλλους- είναι να «βοηθήσει τον µαθητή στην όσο γίνεται βαθύτερη κατανόηση και εκτίµηση άλλων προσώπων που ανήκουν διαφορετικές εθνικές, θρησκευτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές οµάδες µε σκοπό την επικοινωνία και συνεργασία». Καθώς αυτές οι θεωρητικές αρχές δεν εξειδικεύονται και δεν υλοποιούνται στα βιβλία τελικά δεν είναι εφαρµόσιµες στην καθηµερινή σχολική πρακτική ενώ ταυτόχρονα έρχονται σε ρήξη µε άλλες κατευθυντήριες οδηγίες, που ορίζουν π.χ. ότι σκοπός του αναλυτικού προγράµµατος είναι «η βαθµιαία οικείωση του µαθητή µε τις ηθικές, θρησκευτικές, εθνικές, κοινωνικο-οικονοµικές, πολιτικές, αισθητικές κλπ αξίες» (Αναλυτικό και ωρολόγιο πρόγραµµα των Α και Β τάξεων του ηµοτικού Σχολείου, σελ. 4). 11 Πιθανόν θα ήταν ορθότερο να αναφερόµαστε σε διπλή ταυτότητα αλλά κάτι τέτοιο είναι θέµα διερεύνησης από άλλους ειδικούς επιστήµονες. 12 Στο πολυπληθέστερο σύνολο των ποντίων µαθητών που συχνά δηλώνουν ότι οι ίδιοι θεωρούν τους εαυτούς τους Έλληνες, προστίθενται οµάδες που θεωρούν τους εαυτούς τους Ρώσους, Γεωργιανούς, Αρµένιους κλπ µε παραπλήσια γνώση της ελληνικής γλώσσας.

5 κτικής πρότασης που θα επιτρέπει την ένταξη των µαθητών -εφόσον το επιθυµούνστο ελληνικό σχολικό σύστηµα αλλά και στην ελληνική κοινωνία γενικότερα 13. Η εικόνα που έχουµε για τις γλωσσικές δεξιότητες του συγκεκριµένου κοινού δεν προκύπτει από κάποια συγκεκριµένη µελέτη, καθώς απουσιάζουν οι ειδικές και ενδελεχείς έρευνες στο σύνολο του πληθυσµού που αφίχθηκε στην Ελλάδα από τις πρώην Σοβιετικές δηµοκρατίες και οι οποίες θα µας έδιναν συνολικότερα στοιχεία για τη γλωσσική ταυτότητα των µαθητών, δηλαδή τη γλώσσα ή τις γλώσσες επικοινωνίας στο σπίτι και στον περίγυρο τους, τη δυνατότητα να καλύπτουν µε τη χρήση της ελληνικής γλώσσας τις επικοινωνιακές τους ανάγκες στον προφορικό και το γραπτό λόγο. Ωστόσο, είναι φανερό από την καθηµερινή σχολική εµπειρία ότι τα παιδιά βρίσκονται σε δυσκολία ή και σε παντελή αδυναµία να παρακολουθήσουν τα µαθήµατα - τα οποία άλλωστε έχουν σχεδιαστεί για µαθητές µε µητρική γλώσσα την ελληνική- εξαιτίας γλωσσικών προβληµάτων. Συχνά οι µαθητές, όπως έχουν αναφέρει συνάδελφοι εκπαιδευτικοί, χρησιµοποιούν ταυτόχρονα ελληνικές και ρωσικές - ή άλλες ξένες- λέξεις ενώ ακόµα πιο δύσκολα µπορούν να ανιχνευτούν και να αντιµετωπιστούν παρεµβολές από άλλη γλώσσα που αφορούν ζητήµατα γραµ- µατικών δοµών και σύνταξης 14. Οι γλωσσικές ανεπάρκειες έχουν άµεση και δραµατική επίδραση στη σχολική εξέλιξη των µαθητών που συχνά δεν αντιστοιχεί στις γνώσεις και τις δεξιότητές τους. Η κοινωνική τους ένταξη στη σχολική τάξη -όσο και στην κοινωνία γενικότερα - δυσχεραίνεται µε συνέπειες ιδιαίτερα σηµαντικές και στην ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία (φόβος από την αρνητική αντιµετώπιση του δασκάλου ή των συµµαθητών τους, την κριτική και τον χλευασµό που οδηγεί στην αποµόνωση, την άρνηση συµµετοχής ή ακόµα και την εγκατάλειψη του σχολείου). Το φαινόµενο αυτό είναι ευεξήγητο αν αναλογιστούµε ότι το γλωσσικό αποτελεί απλώς το εµφανέστερο από µια σειρά προβληµάτων που αντιµετωπίζουν τα παιδιά. Στο σηµείο αυτό θα ήταν σκόπιµο να αναφέρουµε επιγραµµατικά -καθώς η περαιτέρω διαπραγµάτευση είναι ζήτηµα άλλων ειδικών- την άποψη του Louis Porcher 15 ότι τα παιδιά των µεταναστών παράλληλα µε τις γλωσσικές τους δυσκολίες βιώνουν µια κατάσταση εξορίας και 13 Σκοπός µια τέτοιας διδακτικής πρότασης δεν είναι η παραγνώριση και η άρνηση της δικής τους ταυτότητας αλλά η παροχή εκείνων των γλωσσικών και ευρύτερα επικοινωνιακών γνώσεων που θα τους καθιστά ικανούς να ενταχθούν στην ελληνική κοινωνία. 14 Για παράδειγµα, η δυσκολία των ρωσόφωνων µαθητών να κατανοήσουν τη χρήση του αόριστου άρθρου, οφείλεται στο γεγονός ότι το συγκεκριµένο γραµµατικό φαινόµενο απουσιάζει από τη ρωσική γλώσσα. Επίσης, η χρήση του εξακολουθητικού µέλλοντα στη θέση του στιγµιαίου και της συνεχούς υποτακτικής στη θέση της απλής, π.χ. «Πώς να λέ(γ)ω;» αντί «Πώς να πω;» οφείλονται σε επιδράσεις από την ποντιακή. 15 PORCHER L., Scolarisation des enfants migrants et didactique des langues, σελ. 142 στο: L enseignement aux enfants migrant, collection ESSAIS, dir. L. Porcher, CREDIF-DIDIER, Paris, 1984

6 βίαιης εκδίωξης από την εστία τους, µια θέση εξουσιαζόµενου στο κατώτερο σηµείο της κοινωνικο-οικονοµικής βαθµίδας, µια εξωτερικότητα αναφορικά µε τις πολιτισµικές νόρµες και συχνά υφίστανται µια ρατσιστική απόρριψη. Θα ήταν αναγκαίο λοιπόν κάθε διδακτική πρόταση και εκπαιδευτική πρακτική να λαµβάνει υπόψιν της τη διαπλοκή των ποικίλων προβληµάτων. Η διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Η µαζική παρουσία στο ελληνικό σχολείο µαθητών που δεν έχουν ως µητρική γλώσσα 16 την κοινή νέα ελληνική έχει άµεσες συνέπειες τόσο στους ίδιους όσο και στους αυτόχθονες µαθητές και οδηγεί στην ανάγκη ενός νέου θεωρητικού πλαισίου και µιας καινούριας διδακτικής προσέγγισης της γλωσσικής διδασκαλίας, καθώς η µεθοδολογία, οι διδακτικές επιλογές και τα διδακτικά υλικά που αφορούν τη διδασκαλία της µητρικής γλώσσας δεν µπορούν να καλύψουν τις ανάγκες αυτών των µαθητών. Αυτή η διαπίστωση µας οδηγεί να αναζητήσουµε στη διδακτική των ξένων γλωσσών εκείνες τις µεθοδολογικές και διδακτικές προσεγγίσεις που θα εξυπηρετούσαν τη δυνατότητα των µαθητών να µάθουν να εκφράζονται και να επικοινωνούν στην ελληνική γλώσσα. Συγκρίνοντας όµως αυτό το κοινό µε οποιαδήποτε άλλη οµάδα µαθαίνει µια γλώσσα ως ξένη (π.χ. αγγλικά) θα ήταν σκόπιµο να τονίσουµε ορισµένες ιδιαιτερότητες που θα µπορούσε να τις λάβει υπόψιν του ο διδάσκων στο σχεδιασµό της γλωσσικής διδασκαλίας. Στο ποσοστό των µαθητών που γνωρίζουν την ποντιακή γλώσσα -και άρα είναι σε θέση σε κάποιο βαθµό να κατανοήσουν το µάθηµα και να επικοινωνήσουν µε τους συµµαθητές τους- προστίθενται και αυτοί που έχοντας παραµείνει ένα διάστηµα στην Ελλάδα έχουν ήδη αναπτύξει κάποιες δεξιότητες στην ελληνική γλώσσα, κυρίως στον προφορικό λόγο. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα σηµαντικό το γεγονός ότι ο µαθητής κατακλύζεται από την παρουσία της ελληνικής γλώσσας τόσο στην προφορική όσο και στη γραπτή µορφή της. Ακόµα, ο συγχρωτισµός µέσα και έξω από το σχολείο, µε τους συνοµηλίκους του, µπορεί να διευκολύνει την εκµάθηση της γλώσσας έξω από το θεσµοθετηµένο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Σηµαντικότερη όµως παράµετρος είναι τα κίνητρα του παιδιού για την εκµάθηση της γλώσσας, η ανάγκη δηλαδή εξυπηρέτησης άµεσων αναγκών επικοινωνίας και ένταξης στον κοινωνικό περίγυρο. Παράλληλα όµως µε τα παραπάνω θετικά στοιχεία θα πρέπει να επισηµανθεί ότι οι µαθητές αντιµετωπίζουν, όπως προαναφέρθηκε, µια σειρά προβληµάτων που

7 προκύπτουν από τη θέση τους ως µετανάστες - πρόσφυγες σε άλλη χώρα, ενώ συχνά γίνονται θύµατα ενός έρποντος ή φανερού ρατσισµού 17, αντανάκλαση στη σχολική τάξη ευρύτερων κοινωνικών φαινοµένων, αποµονώνονται ή απορρίπτονται από τους συµµαθητές τους, γεγονός που µπορεί να δυσχεράνει τη διαδικασία µάθησης ή να οδηγήσει σε συνολική αποθάρρυνση και εγκατάλειψη του σχολείου. Στο σηµείο αυτό θα ήταν σκόπιµο να επισηµάνουµε τα σηµεία εκείνα που διαφοροποιούν τη διδασκαλία της µητρικής από τη διδασκαλία µιας ξένης γλώσσας. Το γλωσσικό µάθηµα στο σχολείο, κυρίως στο δηµοτικό, έχει ως σκοπό να εξοικειώσει τους µαθητές µε τη γραπτή µορφή της γλώσσας και να διευρύνει τη δυνατότητα επικοινωνίας τους στον προφορικό λόγο. Αντίθετα, στην περίπτωση της ξένης γλώσσας οι µαθητές δε γνωρίζουν το σύστηµα -ή έχουν περιορισµένη γνώση του- αγνοούν τους κοινωνικούς κανόνες που διέπουν την επικοινωνία, αδυνατούν να παραγάγουν τον κατάλληλο λόγο για κάθε περίσταση επικοινωνίας και να τον διαφοροποιήσουν όταν διαφοροποιούνται οι παράµετροι επικοινωνίας. Σκοπός λοιπόν της εκπαιδευτικής διαδικασίας στην περίπτωση των µαθητών που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση δεν µπορεί να είναι µόνο η εκµάθηση του συστήµατος, αλλά του λόγου, ώστε σταδιακά να είναι σε θέση οι µαθητές να επικοινωνούν γραπτά και προφορικά ανάλογα µε τις ανάγκες τους. Αυτό είναι και το πλαίσιο που θα πρέπει να καθορίζει την επιλογή εκείνης της διδακτικής προσέγγισης που θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του κοινού. Επικοινωνιακή προσέγγιση 18 Η επικοινωνιακή προσέγγιση διαµορφώνεται τη δεκαετία του '70 υπό την πίεση κοινωνικών αιτηµάτων. Η µαζική µετανάστευση και η συνεχώς αυξανόµενη κινητικότητα του πληθυσµού οδηγούν σε πολυ-πολιτισµικές κοινωνίες, Οι µετανάστες έχουν ανάγκη να επιλύουν άµεσα τα επικοινωνιακά τους προβλήµατα ώστε να είναι δυνατή η εξασφάλιση θέσης εργασίας και η κοινωνική τους ένταξη. ιευρύνονται τα κοινά που µαθαίνουν µια ξένη γλώσσα (ενήλικες), οι συνθήκες στις οποίες αυτή διδάσκεται, καθώς και οι ανάγκες για την εκµάθησή της. Αυτό οδηγεί στην ανάγκη 16 Ακόµα και στην περίπτωση που οι µαθητές έχουν ως γλώσσα επικοινωνίας την ποντιακή αυτό δε συνεπάγεται ότι είναι σε θέση ισότητας µε τους υπόλοιπους συµµαθητές τους. 17 Χαρακτηριστικό το παράδειγµα του Σχολείου Παλιννοστούντων Θεσσαλονίκης, όπου ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεµόνων του συστεγαζόµενου 3 ου Γυµνασίου απαίτησε και καταρχήν πέτυχε τη µετεγκατάστασή του ώστε να µη συγχρωτίζονται τα παιδιά τους µε τους µαθητές του Σχολείου Παλιννοστούντων. 18 Σκοπός του άρθρου δεν είναι η παρουσίαση της επικοινωνιακής προσέγγισης, άλλωστε η σχετική βιβλιογραφία είναι ιδιαίτερα πλούσια, αλλά η επισήµανση εκείνων των

8 µιας νέας διδακτικής προσέγγισης που θα καλύπτει τις ανάγκες του συγκεκριµένου κοινού. Στην επικοινωνιακή προσέγγιση, γενικός στόχος της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η ανάπτυξη επικοινωνιακής δεξιότητας 19, ώστε να διευκολύνεται η κοινωνική ένταξη του εκπαιδευόµενου. Αυτό συνεπάγεται την ταυτόχρονη διδασκαλία της γλώσσας, των εξωγλωσσικών µέσων επικοινωνίας και των κοινωνικοπολιτισµικών κανόνων που διέπουν την επικοινωνία. Ο µαθητής δε διδάσκεται απλώς γραµµατικές δοµές, αλλά τους κατάλληλους τύπους για τη συγκεκριµένη περίσταση επικοινωνίας, δηλαδή τον τρόπο χρήσης - εφαρµογής του συστήµατος. Η επικοινωνιακή επιλογή - όπως εκφράζεται από τον D. Hymes που πρωτοεισήγαγε το 1965 την έκφραση communicative competence - δε συνίσταται στην ενεργοποίηση δεξιοτήτων και δοµών που κάποιος έχει µάθει εκ των προτέρων χωριστά, αλλά στη συσσωµάτωση αυτών των δεξιοτήτων και των δοµών στη χρήση καθώς, όπως επισηµαίνει, υπάρχουν σχέσεις και χαρακτηριστικά που διαφεύγουν σε µια χωριστή προσέγγιση 20. Σκοπός της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι η ανάπτυξη συγκεκριµένων επικοινωνιακών δεξιοτήτων και η υιοθέτηση της κατάλληλης γλωσσικής συµπεριφοράς για κάθε περίσταση επικοινωνίας. Ο µαθητής µαθαίνει να κάνει πράγµατα µε τον λόγο (να κάνει συγκεκριµένες λεκτικές πράξεις). Να είναι σε θέση να κατανοεί και να εκφέρει γραπτά ή προφορικά ανάλογα µε τις ανάγκες του τον κατάλληλο κάθε φορά λόγο, που διαφοροποιείται ανάλογα µε τις παραµέτρους που καθορίζουν την περίσταση επικοινωνίας: δηλαδή, το χώρο και χρόνο (φυσικό και ψυχολογικό), τους συνοµιλητές (οµιλούντες ή απλώς παρόντες), το σκοπό/πρόθεση και το αποτέλεσµα της επικοινωνιακής πράξης, το περιεχόµενο και τη µορφή του µηνύµατος (τις λεκτικές πράξεις), το στυλ/τον τόνο οµιλίας, το είδος του εκφερόµενου λόγου, τα µέσα επικοινωνίας, τις κοινωνιο-γλωσσικές νόρµες που διέπουν την επικοινωνία 21. Η επικοινωνιακή προσέγγιση θεωρεί το λάθος φορέα πληροφοριών, που δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στο επίπεδο της γλώσσας -συστήµατος αλλά και του λόγου, δηλαδή στη µη-κατανόηση των κοινωνικών κανόνων που διέπουν την επικοινωνία.. χαρακτηριστικών της που την καθιστούν κατάλληλη για τη γλωσσική διδασκαλία στο συγκεκριµένο κοινό. 19 Το περιεχόµενο της έκφρασης «επικοινωνιακή δεξιότητα» δεν είναι κοινό για όλους τους χρήστες της. Οι ποικίλες εφαρµογές της σε διαφορετικές επιστήµες του ανθρώπου οδήγησαν σε συµπληρωµατικές ορολογίες, εξειδικεύσεις σε αναλυτικότερα σηµεία κλπ. Για τη γενικότερη συζήτηση: HYMES D., Vers la compétence de communication, LAL, Hatier - Credif, Paris, 1984, óåë HYMES D.,ο.π.., σελ Οι παραπάνω συνιστώσες ενός επικοινωνιακού γεγονότος προτάθηκαν από τον Dell Hymes το 1967 ως το µοντέλο ` SPEAKING`, HYMES D., Models of the interaction of

9 Τονίζεται η ανάγκη αποκέντρωσης των δικτύων επικοινωνίας στην τάξη και η ανακατανοµή του χρόνου, µέσω της εργασίας σε οµάδες (που άλλωστε οδηγεί στην ενίσχυση των σχέσεων µεταξύ των µαθητών και διευκολύνει την ένταξη),. Στην επικοινωνιακή προσέγγιση κέντρο της διδασκαλίας είναι ο µαθητής και όχι η µέθοδος ή το βιβλίο διδασκαλίας. Η επιλογή των στόχων, της ύλης, του υλικού, οι τεχνικές και οι ασκήσεις διδασκαλίας καθορίζονται από τα χαρακτηριστικά, τα ενδιαφέροντα, τα κίνητρα και τις αδυναµίες του συγκεκριµένου κάθε φορά κοινού. Άρα, είναι αναγκαία η διαφοροποίηση του υλικού διδασκαλίας ανάλογα µε το εκάστοτε κοινό δηλαδή τα άµεσα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες του, τα κίνητρα για µάθηση κλπ Λεκτικές πράξεις Στο σηµείο αυτό θα ήταν σκόπιµο να σταθούµε λίγο ιδιαίτερα στην έννοια των λεκτικών πράξεων - που προέρχεται από τη φιλοσοφία της γλώσσας και διατυπώθηκε από τους Αustin 1962, Searle 1969) 22 - οι οποίες αποτέλεσαν µια από τις κοµβικές επιλογές της επικοινωνιακής προσέγγισης. Όπως είχαµε αναφέρει προηγουµένως, η επικοινωνιακή προσέγγιση στοχεύει να εκπαιδεύσει τον µαθητή να κάνει πράγµατα µε τον λόγο όπως επιτυγχάνει και κάθε αυτόχθονας οµιλητής (σε µεγαλύτερο ή µικρότερο βαθµό). Θα µπορούσαµε να πούµε ότι οι λεκτικές πράξεις αποτελούν µια ελάχιστη µονάδα επικοινωνίας. Παίρνοντας το λόγο είτε γραπτά είτε προφορικά, κάνω διάφορες πράξεις: παρουσιάζοµαι, ζητώ πληροφορίες, προσκαλώ, εύχοµαι, παρατηρώ, επικρίνω, διατυπώνω αµφιβολίες, υποθέσεις κλπ. Αυτές οι πράξεις οδηγούν το συνοµιλητή µου σε συγκεκριµένη στάση ή του προκαλούν µια συγκεκριµένη αντίδραση. Άλλες πάλι φορές µε την εκφώνηση της φράσης, εφόσον αυτή γίνεται από το κατάλληλο πρόσωπο, επιτελείται η πράξη (επιτελεστικές πράξεις).. Η οργάνωση του γλωσσικού µαθήµατος µε άξονα τις λεκτικές πράξεις αποτελεί µια από τις κεντρικές επιλογές της επικοινωνιακής προσέγγισης όπως φαίνεται και στα αντίστοιχα κείµενα του Συµβουλίου της Ευρώπης 23. Οι λεκτικές πράξεις που µελετώνται στην τάξη καθώς και τα µέσα υλοποίησής τους (τα γλωσσικά µέσα) που επιλέγονται εξαρτώνται αποκλειστικά από τις ανάγκες του συγκεκριµένου κάθε φορά κοινού. π.χ. η λεκτική πράξη παρουσιάζω κάποιον language and social setting, στο MACNAMARA J. (ed.), Problems of bilingualism 8-28 (Journal of Social Issues 23(2)), AUSTIN J. L.., How to do things with words, Cambridge, Mass., Harvard Univ. Press, 1962, SEARLE J.R., Speech Acts, Cambridge Univ. Press

10 υλοποιείται µε διαφορετικά γλωσσικά µέσα αν πρόκειται να παρουσιάσω εναν καθηγητή σε συναδέλφους στο πλαίσιο ενός συνεδρίου, ή αν αφορά την παρουσίαση ενός καινούριου µαθητή στην τάξη). Σχεδιασµός της διδασκαλίας Μετά από τη σύντοµη αναφορά στην επικοινωνιακή προσέγγιση ως το διδακτικό πλαίσιο που θα µπορούσε να εξυπηρετήσει τη γλωσσική διδασκαλία για τους µαθητές που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση, θα ήταν σκόπιµο να αναφερθούµε µε συντοµία, στη διαδικασία (ή στις παραµέτρους που καθορίζουν το σχεδιασµό) σχεδιασµού του µαθήµατος. Θα πρέπει να τονιστεί ότι καθώς δεν υπάρχει ακόµα κάποιο κατάλληλο διδακτικό υλικό που να ανταποκρίνεται στις ποικίλες και διαφορετικές ανά περίπτωση ανάγκες αυτού του κοινού, ο κάθε δάσκαλος βρίσκεται στην ανάγκη να δηµιουργήσει το δικό του υλικό διδασκαλίας. Το πρόβληµα γίνεται πιο σύνθετο αν αναλογιστούµε ότι ταυτόχρονα στην τάξη συνυπάρχουν τα δύο µαθητικά κοινά -οι ντόπιοι και οι νεοαφιχθέντες - µε διαφορετικές γλωσσικές ανάγκες και δεξιότητες, Θα πρέπει λοιπόν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής να δηµιουργήσει ένα υλικό που να µπορεί, κάποιες στιγµές, να το χρησιµοποιεί για να δουλεύει και µε τις δύο οµάδες. - Καταγραφή αναγκών Για να είναι αποτελεσµατικός ο σχεδιασµός του µαθήµατος θα ήταν σκόπιµο αρχικά να προηγηθεί µια διερεύνηση των χαρακτηριστικών του συγκεκριµένου κάθε φορά κοινού. Αυτό συνεπάγεται την καταγραφή των αναγκών 24, των ενδιαφερόντων, των κινήτρων και των ήδη κατακτηµένων επικοινωνιακών (γλωσσικών και εξωγλωσσικών) δεξιοτήτων των µαθητών τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο, καθώς και την καταγραφή των περιστάσεων επικοινωνίας στις οποίες εµπλέκονται (στο σχολείο και στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο). - Καθορισµός στόχων Η καταγραφή των αναγκών καθορίζει κάθε φορά, τους στόχους της γλωσσικής διδασκαλίας. Στο πλαίσιο της επικοινωνιακής προσέγγισης ο καθορισµός των στόχων δεν έγκειται στο τι πρέπει να µάθει ο µαθητής αλλά στο τι πρέπει να µάθει να κάνει µε το λόγο, δηλαδή ποιες επικοινωνιακές δεξιότητες πρέπει να αποκτήσει. Η άρθρωση δε των στόχων καθορίζεται από την ανάγκη κάλυψης των 23 COSTE D. et allii, Un Niveau - Seuil, Conseil de l Europe, Strasbourg, 1976, PORCHER L. et allii Adaptation de Un niveau - Seuil pour des contextes scolaires, Conseil de l Europe, Strasbourg, Συχνά οι µαθητές είναι τα µόνα µέλη της οικογένειας που γνωρίζουν τη γραπτή µορφή της γλώσσας και έτσι καλούνται να εξυπηρετήσουν και τις ανάγκες των υπολοίπων µελών της. Αυτό το γεγονός συνιστά ένα επιπλέον κίνητρο για την εκµάθηση της ελληνικής γλώσσας.

11 πιο επειγουσών αναγκών του. Π.χ. αν οι µαθητές δυσκολεύονται στις µετακινήσεις τους στην πόλη εξαιτίας συγκεκριµένων γλωσσικών αδυναµιών, τότε ένας από τους πρώτους στόχους θα µπορούσε να είναι : µαθαίνω να µετακινούµαι στην πόλη, δηλαδή οι λεκτικές πράξεις: ζητώ πληροφορίες για τόπο και κατανοώ πληροφορίες για τόπο είτε προφορικές είτε γραµµένες (πινακίδες, οδοσηµάνσεις κλπ) - ιδακτικό υλικό Εφόσον κρίνεται ότι τα βιβλία που διατίθενται δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες αυτού του κοινού, ο κάθε δάσκαλος θα πρέπει να προχωρήσει στη δηµιουργία ειδικού διδακτικού υλικού 25. Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου δεν είναι δυνατόν να περιγραφεί αναλυτικά ο τρόπος δηµιουργίας διδακτικών υλικών. Θα ήταν σκόπιµο όµως να αναφερθούν µε συντοµία οι άξονες και τα αναγκαία βήµατα για µια τέτοιου τύπου διαδικασία. Σε τι συνίσταται ένα διδακτικό υλικό; Πρόκειται, όπως ορίζεται από το Συµβούλιο της Ευρώπης 26, για τη δηµιουργία ευέλικτων µικρο-µονάδων υλικού µε συγκεκριµένους επικοινωνιακούς στόχους, που να µπορούν να διαφοροποιηθούν ανάλογα µε τις ανάγκες των µαθητών. Κάθε µικρο-µονάδα αποσκοπεί στη διδασκαλία συγκεκριµένου στόχου και περιλαµβάνει τις λεκτικές πράξεις στις οποίες θα πρέπει να ασκηθούν οι µαθητές, τα γλωσσικά µέσα µε τα οποία υλοποιούνται οι λεκτικές πράξεις και τα οποία επιτρέπουν την παρατήρηση συγκεκριµένων κάθε φορά µορφοσυντακτικών φαινοµένων ενώ ο τρίτος άξονας της κάθε διδακτικής µονάδας -δηλαδή το λεξιλόγιο- καθορίζεται ανάλογα µε τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Εφόσον επιδίωξη της γλωσσικής διδασκαλίας είναι η ανάπτυξη επικοινωνιακής δεξιότητας ώστε να διευκολύνεται η άµεση ένταξη του µαθητή στον ελληνικό χώρο, θα ήταν σκόπιµο το υλικό για την εκµάθηση της γλώσσας να µην κατασκευάζεται από τον δάσκαλο αλλά να χρησιµοποιούνται κείµενα που προέρχονται από τον κοινωνικό χώρο και µε τα οποία ο µαθητής ενδέχεται να έρχεται σε επαφή συνειδητά ή ασυνείδητα (βιβλία, περιοδικά, αφίσες, έντυπα, πινακίδες, και γενικότερα κάθε είδους κείµενο του κοινωνικού χώρου η κατανόηση του οποίου θα µπορούσε να του είναι αναγκαία ή να τον ενδιαφέρει) 27. Αντίστοιχη θα 25 Κάτι τέτοιο προϋποθέτει συνήθως την ανάγκη ειδικής επιµόρφωσης. 26 Ειδικότερα: TRIM J.L.M., Des voies possibles pour l élaboration d une structure générale d un système européen d unités capitalisables pour l apprentissage des langues vivantes par les adultes, Conseil de l Europe, Strasbourg,1978 και TRIM J.L.M., Un système européen d unités capitalisables pour l apprentissage des langues vivantes par les adultes, Conseil de l Europe, Strasbourg, Υπάρχει ιδιαίτερα πλούσια βιβλιογραφία για τους λόγους χρησιµοποίησης αυθεντικών κειµένων καθώς και για τους τρόπους επεξεργασίας τους στο πλαίσιο της σχολικής τάξης. Ενδεικτικά: LITTLE D.& SINGLETON D.,Learning foreign languages from authentic texts:

12 έπρεπε να είναι η προσέγγιση του προφορικού λόγου µε την παρατήρηση διαλόγων που γίνονται στο πλαίσιο της τάξης (µε την αλληλόδραση ανάµεσα στους ντόπιους µαθητές και στους νεοαφιχθέντες) και έξω από αυτήν (πιθανόν µε επίσκεψη σε διάφορους κοινωνικούς χώρους). Στο ίδιο πλαίσιο θα πρέπει να κινούνται και οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται για την επίτευξη των στόχων, δηλαδή θα πρέπει τόσο οι δραστηριότητες κατανόησης όσο και παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου να προέρχονται από τον κοινωνικό χώρο. Η άσκηση του µαθητή στην επιλογή των κατάλληλων γλωσσικών µέσων για να επιτύχει τον στόχο του και στην διαφοροποίηση του λόγου του ανάλογα µε τις παραµέτρους που ορίζουν κάθε φορά την περίσταση επικοινωνίας θα µπορούσε να είναι επωφελής όχι µόνο για τους µαθητές που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση, αλλά και για τους ντόπιους µαθητές και να αποτελεί σηµείο κοινής διδασκαλίας στην τάξη. Η συνύπαρξη Η παρουσία στην ίδια σχολική τάξη κοινών µε διαφορετικές επικοινωνιακές δεξιότητες αντί να θεωρηθεί a priori ως αρνητική θα µπορούσε να οδηγήσει σε µια συνολικά διαφορετική διδασκαλία του γλωσσικού µαθήµατος. Είναι βέβαια γνωστό, ότι καθώς ο δάσκαλος και ο καθηγητής υπόκεινται σε µια σειρά αυστηρότατες δεσµεύσεις, οι δυνατότητες να διαφοροποιήσουν τη διδασκαλία τους είναι ιδιαίτερα περιορισµένες. Παρόλα αυτά η ανάγκη πλήρους ένταξης των νέων µαθητών στη σχολική τάξη οδηγεί στην αναζήτηση εκείνης της διδακτικής προσέγγισης και εκείνων των στρατηγικών και τεχνικών µάθησης που ενώ θα καλύπτουν τις επικοινωνιακές ανάγκες των µαθητών που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση ταυτόχρονα δεν θα παραγνωρίζουν τις ανάγκες των υπόλοιπων µαθητών. Μετά από τη σύντοµη περιγραφή που προηγήθηκε µιας τέτοιας διδακτικής προσέγγισης, θα θέλαµε να σταθούµε µε συντοµία σε µια ακόµη πρόταση της επικοινωνιακής προσέγγισης που στοχεύει στην αναδιανοµή του χρόνου στην τάξη και στην αποκέντρωση των δικτύων επικοινωνίας, αναφερόµαστε δηλαδή στην εργασία σε οµάδες. Αυτό βέβαια προϋποθέτει ένα συνολικότερο επανασχεδιασµό του γλωσσικού µαθήµατος ή τουλάχιστον ενός τµήµατός του ενώ ταυτόχρονα µπορεί να αποδειχθεί χρήσιµη και αποτελεσµατική ακόµα και στα µη γλωσσικά µαθήµατα 28. Στο πλαίσιο theory and practice, Dublin, Authentik Language Learning Resources Ltd, 1989, MOIRAND S., Situations d écrit. comprehension, production en langue étrangère, CLE International, Paris, 1979, ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ Μ. Τα αυθεντικά κείµενα στη σχολική τάξη. Πρακτικά του 11 ου ιεθνούς Συνεδρίου Εφαρµοσµένης Γλωσσολογίας. 28 Ως παράδειγµα µιας τέτοιας προσπάθειας αναφέρουµε µια εργασία που έγινε στο Γυµνάσιο Παλιννοστούντων Θεσσαλονίκης από τους µαθητές της Γ τάξης στο πλαίσιο του µαθήµατος

13 που προαναφέρθηκε, η εργασία σε οµάδες µπορεί να αποδειχθεί µια κοµβική επιλογή του διδάσκοντος. Τα προτερήµατα αυτής της τεχνικής για τους νεοαφιχθέντες µαθητές είναι προφανή, καθώς επιτρέπει την ευκολότερη ενσωµάτωσή τους στη σχολική τάξη µέσω της ένταξής τους στις διαφορετικές κάθε φορά οµάδες, διευκολύνει την ανάληψη του λόγου εφόσον γίνεται στο πλαίσιο µιας οµάδας συµµαθητών χωρίς να εκτίθεται στο σύνολο της τάξης, προϋποθέτει τη ανακατανοµή των ρόλων καθώς κάθε φορά διαφορετικός µαθητής αναλαµβάνει να ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της εργασίας και τέλος εξυπηρετεί τη δηµιουργία ενός θετικού κλίµατος µέσα στην τάξη. Παράλληλα όµως αυτή η τεχνική συνεπάγεται οφέλη και για τους ντόπιους µαθητές καθώς συντελεί στην ενίσχυση του δια-πολιτισµικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης και τους εξοικειώνει µε διαφορετικούς πολιτισµούς και κουλτούρες, γεγονός ιδιαίτερα θετικό για το µέλλον τους στο πλαίσιο µιας Ευρώπης χωρίς σύνορα µε µετακινούµενους πληθυσµούς και συνυπάρχοντες και συλλειτουργούντες πολιτισµούς. Ολοκληρώνοντας, θα θέλαµε να διευκρινίσουµε ότι αυτό το άρθρο φιλοδοξεί να είναι απλώς ένα βήµα στο διάλογο που έχει ανοίξει για τη διδασκαλία στους µαθητές που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση και θα θέλαµε να επισηµάνουµε ότι τα παραπάνω συνιστούν απλώς την πρόταση ενός πλαισίου για τη διδασκαλία της γλώσσας. Επιχειρήσαµε να ορίσουµε τις παραµέτρους που θα µπορούσε ο διδάσκοντας να λάβει υπόψιν του κατά το σχεδιασµό της γλωσσικής διδασκαλίας και να τονίσουµε τα θετικά στοιχεία της κατάστασης. Είναι προφανές ότι στο πλαίσιο ενός άρθρου δεν θα ήταν δυνατόν -ούτε σκόπιµο άλλωστε - να γίνουν προτάσεις για το σύνολο των ζητηµάτων που προκύπτουν από τη συνύπαρξη στη σχολική τάξη δύο κοινών µε διαφορετικές γλωσσικές και επικοινωνιακές δεξιότητες. Καταλήγοντας, θα θέλαµε να επισηµάνουµε ότι ο µοναδικός τρόπος να αντιµετωπισθεί θετικά η παρουσία των µαθητών από την πρώην σοβιετική Ένωση στις σχολικές τάξεις είναι στο πλαίσιο µιας δια-πολιτισµικής παιδαγωγικής που προϋποθέτει τον σεβασµό των ιδιαιτεροτήτων και την αναζήτηση ενοποιητικών αντί διακριτικών γνωρισµάτων µεταξύ των µαθητών. της Κοινωνικής Αγωγής στο κεφάλαιο που σχετίζεται µε την έννοια του έθνους και του πολιτισµού. Οι µαθητές συµπλήρωσαν µε τη βοήθεια των γονιών και των παππούδων τους ένα ερωτηµατολόγιο που τους δόθηκε σχετικά µε τα ήθη, τα έθιµα, τα τραγούδια και τις τελετές που γινόντουσαν στη χώρα προέλευσής τους µε αφορµή µια θρησκευτική ή κοινωνική εκδήλωση (π.χ. γαµήλιες τελετές, πανηγύρια κλπ). Στη συνέχεια, επεξεργάστηκαν το υλικό δουλεύοντας σε οµάδες- τα µέλη των οποίων προέρχονταν από διαφορετικές χώρες ή περιοχές- και ανακοίνωσαν στην τάξη τα αποτελέσµατά τους.

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου

PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ. Αγγελική Αλεξοπούλου PRAGMATIQUE ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αγγελική Αλεξοπούλου ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 1) Γενικές αρχές 2) Δείξη 3) Η θεωρία των λεκτικών πράξεων 4) Η θεωρία των υπονοημάτων 5) Τα αξιώματα και η αρχή της συνεργασίας 6) Προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2012-2013 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των µαθητών/τριών µας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη (1789-1909) ΑΘΗΝΑ 1999 1ο Μέρος (κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές:

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές: Δοµή της παρουσίασης Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: παλιννοστούντες και αλλοδαπούς μαθητές: http://www.keda.uoa.gr/ed_material.html http://eppas.web.auth.gr/didaktiko/didaktiko.html

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Κιούσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Το νηπιαγωγείο ως προνοµιακός χώρος εκµάθησης της ελληνικής γλώσσας από παιδιά που δεν έχουν την ελληνική ως µητρική 1

Το νηπιαγωγείο ως προνοµιακός χώρος εκµάθησης της ελληνικής γλώσσας από παιδιά που δεν έχουν την ελληνική ως µητρική 1 Το νηπιαγωγείο ως προνοµιακός χώρος εκµάθησης της ελληνικής γλώσσας από παιδιά που δεν έχουν την ελληνική ως µητρική 1 Το κοινωνικό πλαίσιο Από τη δεκαετία του 80 σηµαντικές κοινωνικο-οικονοµικές και πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα»

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα» ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «Το προσφυγικό ως ανθρωπιστικό ζήτημα» «Διδάσκοντας αλλοδαπούς μαθητές στο Εσπερινό Γυμνάσιο Βόλου» Απόστολος Ν. Ζαχαρός Διδάκτωρ Θεολογίας Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Νεκταρία Βέµη, Χαράλαµπος Αλεξόπουλος Εξελίξεις στην εκπαίδευση τσιγγανοπαίδων στο νοµό Αχαΐας: στάσεις των εκπαιδευτικών

Νεκταρία Βέµη, Χαράλαµπος Αλεξόπουλος Εξελίξεις στην εκπαίδευση τσιγγανοπαίδων στο νοµό Αχαΐας: στάσεις των εκπαιδευτικών Νεκταρία Βέµη, Χαράλαµπος Αλεξόπουλος Εξελίξεις στην εκπαίδευση τσιγγανοπαίδων στο νοµό Αχαΐας: στάσεις των εκπαιδευτικών Τα τελευταία χρόνια καταβάλλεται σηµαντική προσπάθεια τόσο από το ΥΠ.Ε.Π.Θ. και

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι διδακτικού υλικού για την υποστήριξη της γλωσσικής αγωγής στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 1

Τύποι διδακτικού υλικού για την υποστήριξη της γλωσσικής αγωγής στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 1 Τύποι διδακτικού υλικού για την υποστήριξη της γλωσσικής αγωγής στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το διδακτικό υλικό για τη γλωσσική αγωγή των µαθητών/τριών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης µπορεί να εµφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αξιολόγηση του μαθητή Βασικός στόχος της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Σκοπός και περιεχόµενο του ολοήµερου δηµοτικού σχολείου

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Σκοπός και περιεχόµενο του ολοήµερου δηµοτικού σχολείου ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Σκοπός και περιεχόµενο του ολοήµερου δηµοτικού σχολείου Το ολοήµερο σχολείο έχει έντονο εκπαιδευτικό και κοινωνικό περιεχόµενο. Σχεδιάστηκε για να εξυπηρετήσει υψηλούς παιδαγωγικούς στόχους,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Έθιμα γάμου διαφορετικών πολιτισμικών κοινοτήτων Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνολογικό Μουσείο Θράκης «Αγγελική Γιαννακίδου» 3ο Εσπερινό ΕΠΑΛ Αλεξανδρούπολης Έθιμα γάμου διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2)

Eισαγωγή. Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2) Eισαγωγή Σε ποιους απευθύνεται η σειρά Ελληνικά για σας (A0 - A1 - A2) Σε τελείως αρχαρίους, οι οποίοι δε γνωρίζουν ούτε τo αλφάβητο. Σε σπουδαστές, οι οποίοι έχουν προβλήματα ανάγνωσης, γραφής, τονισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Θα αποφύγω να αποτυπώσω με αριθμούς τα αποτελέσματα της παρέμβασής μας και θα περιγράψω το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Διαφοροποιημένη Παιδαγωγική Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στο Εργαστήριο με θέμα «Παιδική φτώχεια και ευημερία : 'Έμφαση στην κατάσταση των παιδιών μεταναστών στην Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση» 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 2: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πολυπολιτισμικό σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι συλλογικό όργανο του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα