Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΣΥΡΜΑΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΑΡΒΑΝΙΤΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ Αριθμός Μητρώου: 4996 Θέμα «Μοντελοποίηση της διαδικασίας απορρόφησης και αποβολής αδρανών αερίων στο ανθρώπινο σώμα» Επιβλέπων ΔΕΡΜΑΤΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Αριθμός Διπλωματικής Εργασίας: Πάτρα, Ιούλιος 2010

2 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Πιστοποιείται ότι η Διπλωματική Εργασία με θέμα «Μοντελοποίηση της διαδικασίας απορρόφησης και αποβολής αδρανών αερίων στο ανθρώπινο σώμα» Του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών ΑΡΒΑΝΙΤΗ ΝΙΚΟΛΑΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ Αριθμός Μητρώου: 4996 Παρουσιάστηκε δημόσια και εξετάστηκε στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών στις.../../ Ο Επιβλέπων Ευάγγελος Δερματάς, Επίκουρος Καθηγητής Ο Διευθυντής του Τομέα Νικόλαος Φακωτάκης, Καθηγητής 2

3 Αριθμός Διπλωματικής Εργασίας: Θέμα: «Μοντελοποίηση της διαδικασίας απορρόφησης και αποβολής αδρανών αερίων στο ανθρώπινο σώμα» Φοιτητής: Επιβλέπων: Περίληψη Το ανθρώπινο σώμα κατά τη διάρκεια μίας κατάδυσης υποβάλλεται σε επίπεδα πίεσης τα οποία απέχουν λίγο ή πολύ από αυτά στα οποία είναι προσαρμοσμένο να λειτουργεί υπό φυσιολογικές συνθήκες. Κατά την διάρκεια μίας κατάδυσης με αυτόνομη αναπνευστική συσκευή (SCUBA Diving), τα αέρια του εισπνεόμενου μίγματος διαλύονται στα υγρά του σώματος του δύτη και λόγω των συνθηκών αυξημένης πίεσης διαχέονται στους ιστούς. Αν ο δύτης δεν ακολουθήσει τη σωστή διαδικασία αποσυμπίεσης κατά την άνοδο του στην επιφάνεια, τα αέρια αυτά παραμένουν με τη μορφή φυσαλίδων σε διάφορα σημεία του σώματος και μπορεί να προκαλέσουν πολύ σοβαρές βλάβες στην υγεία του. Διάφορα μοντέλα έχουν αναπτυχθεί για να περιγράψουν τη διαδικασία απορρόφησης και αποβολής των αδρανών αερίων από τον ανθρώπινο οργανισμό υπό συνθήκες μεταβαλλόμενης πίεσης, έτσι ώστε να καταστήσουν ασφαλή για την υγεία την πραγματοποίηση μίας αυτόνομης κατάδυσης. Το αντικείμενο που πραγματεύεται η παρούσα διπλωματική εργασία είναι η παρουσίαση και ανάλυση των βασικότερων από τα μοντέλα αυτά και ειδικότερα του Μοντέλου Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ 1.1. Νόμοι και Φυσικά Μεγέθη Πίεση Άνωση Βάθος Μονάδες Μέτρησης Μονάδες Χρόνου Οι Νόμοι των Αερίων Νόμος των Boyle-Mariotte Νόμος του Dalton Νόμος του Graham Νόμος του Henry Νόμος του Charle Νόμος του Pascal Γενικός νόμος των αερίων

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ 2.1 Στοιχεία Ανατομίας Το Αναπνευστικό Σύστημα Το Κυκλοφορικό Σύστημα Ιατρική και υποβρύχιες καταδύσεις Επίδραση υψηλής μερικής πίεσης των αερίων στο σώμα Η νάρκωση του Αζώτου Δηλητηρίαση Οξυγόνου Εφαρμογή στους υπολογιστές καταδύσεων Τα εισπνεόμενα μίγματα Υπολογισμός του μέγιστου λειτουργικού βάθους Επιλογή του βέλτιστου μίγματος Η Νόσος Αποσυμπίεσης...34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΣΥΜΠΙΕΣΗΣ 3.1. Το Μοντέλο του Haldane Βασικές αρχές του μοντέλου αποσυμπίεσης Γρήγοροι και αργοί ιστοί του ανθρώπινου σώματος Χρόνος Ημίσιου Κορεσμού Οι Ιστοί που χρησιμοποίησε ο Haldane Το Μοντέλο του Workman Τιμές-Μ Το Μοντέλο του Schreiner Το Μοντέλο του Buhlmann Οι Τιμές-Μ του Buhlmann

6 Υπολογισμός των Συντελεστών a και b Βασικές εξισώσεις του Μοντέλου Αποσυμπίεσης Υπολογισμός πίεσης του αδρανούς αερίου στους Ιστούς Εξήγηση του Αλγόριθμου ZH-L16 του Buhlmann Υπολογισμός της Πίεσης του Αερίου στους Ιστούς Υπολογισμός της Ώρας Μηδέν Υπολογισμός του ελάχιστου βάθους αποσυμπίεσης Διαδικασία αποσυμπίεσης Ειδικές εφαρμογές Επαναληπτική κατάδυση Πτήση μετά από κατάδυση Κατάδυση με εναλλακτικά εισπνεόμενα αέρια Αδυναμίες του μοντέλου ZH-L16 του Buhlmann Αδυναμία υπολογισμού της Ώρας Μηδέν Αποσυμπίεση με Ήλιον Συμπεράσματα Μοντέλα Φυσαλίδας Bubble Models Μοντέλο Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας (VPM) Μοντέλο Φυσαλίδας Μειωμένης Βάθμωσης (RGBM)...56 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 VARYING PERMEABILITY MODEL (VPM) - ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗΣ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑΣ 4.1. Θεωρητικό Υπόβαθρο του VPM Φυσαλίδες και επιφανειακή τάση Φυσαλίδες και διάχυση Το Μοντέλο Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας (VPM) Τα πειράματα με ζελατίνη

7 Βασικές έννοιες του VPM Θερμοδυναμική Ισορροπία Μηχανική ισορροπία Διερεύνηση των εξισώσεων ισορροπίας Επακόλουθα των σχέσεων του VPM Εφαρμογή του VPM στις καταδύσεις To αναδιαμορφωμένο VPM Περισσότερα αδρανή αέρια H αναθεωρημένη συνάρτηση του VPM...72 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κώδικας του αλγορίθμου του VPM σε Basic...75 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

8 Πρόλογος Το ανθρώπινο σώμα κατά τη διάρκεια μίας κατάδυσης υποβάλλεται σε επίπεδα πίεσης τα οποία απέχουν λίγο ή πολύ από αυτά στα οποία είναι προσαρμοσμένο να λειτουργεί υπό φυσιολογικές συνθήκες. Κατά την διάρκεια μίας κατάδυσης με αυτόνομη αναπνευστική συσκευή (SCUBA Diving), τα αέρια του εισπνεόμενου μίγματος διαλύονται στα υγρά του σώματος του δύτη και λόγω των συνθηκών αυξημένης πίεσης διαχέονται στους ιστούς. Αν ο δύτης δεν ακολουθήσει τη σωστή διαδικασία αποσυμπίεσης κατά την άνοδο του στην επιφάνεια, τα αέρια αυτά παραμένουν με τη μορφή φυσαλίδων σε διάφορα σημεία του σώματος και μπορεί να προκαλέσουν πολύ σοβαρές βλάβες στην υγεία του. Διάφορα μοντέλα έχουν αναπτυχθεί για να περιγράψουν τη διαδικασία απορρόφησης και αποβολής των αδρανών αερίων από τον ανθρώπινο οργανισμό υπό συνθήκες μεταβαλλόμενης πίεσης, έτσι ώστε να καταστήσουν ασφαλή για την υγεία την πραγματοποίηση μίας αυτόνομης κατάδυσης. Το αντικείμενο που πραγματεύεται η παρούσα διπλωματική εργασία είναι η παρουσίαση και ανάλυση των βασικότερων από τα μοντέλα αυτά και ειδικότερα του Μοντέλου Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας. Η εργασία δομείται από τέσσερα κεφάλαια και ένα παράρτημα που έχουν ως εξής: Κεφάλαιο 1 Φυσική των καταδύσεων. Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται οι φυσικοί νόμοι που διέπουν την αυτόνομη κατάδυση και το μοντέλο των διαλυμένων στα υγρά του σώματος αερίων. Επίσης, γίνεται μία αναφορά στις μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιούνται στα μαθηματικά μοντέλα της θεωρίας αποσυμπίεσης. Κεφάλαιο 2 Φυσιολογία και Ιατρική των καταδύσεων. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται αναφορά σε κάποια βασικά στοιχεία της φυσιολογίας του ανθρώπινου σώματος και της ιατρικής των καταδύσεων. Ακόμα, παρουσιάζεται η επίδραση της υψηλής μερικής πίεσης των αερίων στο ανθρώπινο σώμα με ιδιαίτερη αναφορά στη νόσο αποσυμπίεσης. Αναλύονται τα εισπνεόμενα αέρια που χρησιμοποιούνται στις αυτόνομες καταδύσεις και παρουσιάζονται κάποιες εφαρμογές στους υπολογιστές καταδύσεων. Κεφάλαιο 3 Θεωρία αποσυμπίεσης. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της θεωρίας αποσυμπίεσης. Περιγράφονται τα σημαντικότερα μοντέλα αποσυμπίεσης που υπάρχουν, με ιδιαίτερη έμφαση στο μοντέλο αποσυμπίεσης του Buhlmann που αποτελεί τη βάση του αλγόριθμου στους σύγχρονους υπολογιστές καταδύσεων. Επίσης, αναλύονται οι υπολογισμοί που πραγματοποιούνται σε ένα υπολογιστή καταδύσεων από την στιγμή της κατάδυσης μέχρι τον πλήρη αποκορεσμό των ιστών του σώματος. 8

9 Κεφάλαιο 4 Μοντέλο Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας (VPM). Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται αναλυτικά το Μοντέλο Μεταβαλλόμενης Διαπερατότητας τόσο από θεωρητικής πλευράς αλλά και από μαθηματικής. Παράρτημα. Στο Παράρτημα παρουσιάζεται ο κώδικας του αλγορίθμου του VPM σε γλώσσα Basic με επεξηγηματικά σχόλια. 9

10 1.1 Νόμοι και Φυσικά μεγέθη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ Η φυσική είναι η επιστήμη που αναλύει και περιγράφει με τους νόμους της τα φαινόμενα που διέπουν το σύμπαν. Έτσι η φυσική επιστήμη είναι απαραίτητη και στην περιγραφή των νόμων που περιγράφουν την διαδικασία των καταδύσεων. Βρισκόμαστε συνεχώς υπό την επήρεια πολλών φυσικών νόμων που ο οργανισμός μας, τέλεια προσαρμοσμένος σε αυτούς δεν μας αφήνει περιθώρια να το αντιληφθούμε. Όταν όμως το σώμα μας διεισδύσει στο υγρό στοιχείο τα πάντα αλλάζουν και αυτό, όχι τόσο γιατί αλλάζουν οι φυσικοί νόμοι, αλλά περισσότερο γιατί το σώμα μας δεν μπορεί να προσαρμοστεί από την μια στιγμή στην άλλη στις νέες συνθήκες. Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει τις βασικές έννοιες και νόμους που είναι απαραίτητοι για να κατανοήσουμε την επιστήμη της αποσυμπίεσης Πίεση Κατ αρχήν πρέπει να δώσουμε τον ορισμό της πίεσης. Ως πίεση (P) ορίζουμε τον λόγο της δύναμης (F) που ασκείται σε μία επιφάνεια (Α) προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής: P = F/A Στο διεθνές σύστημα (SI) έχει μονάδα μέτρησης το N/m 2, που ονομάζεται και Pascal (Pa). 1 Pa 1 N/m 2. Υπάρχουν όμως και άλλες μονάδες μέτρησης της πίεσης που χρησιμοποιούνται ιδιαιτέρως, όπως το bar. 1 Pa = 10-5 bar. Στο τέλος της ενότητας παρατίθεται ένας πίνακας μετατροπής μεταξύ των μονάδων πίεσης (Πίνακας 1.1). Η πίεση που ασκείται στο σώμα ενός δύτη είναι αποτέλεσμα δύο διαφορετικών δυνάμεων που ασκούνται πάνω του ταυτόχρονα. Αυτές είναι το βάρος του νερού και το βάρος της ατμόσφαιρας πάνω από την επιφάνεια του νερού. Στα μέσα του 17 ου αιώνα ο Ιταλός επιστήμονας Evangelista Toricelli προσδιόρισε το μέγεθος της φυσικής ατμοσφαιρικής πίεσης με το ακόλουθο πείραμα. Χρησιμοποίησε έναν γυάλινο σωλήνα διατομής 1cm 2 γεμάτο με υδράργυρο(hg) με κλειστό το ένα άκρο του και τον βύθισε κατακόρυφα σε ένα δοχείο γεμάτο με υδράργυρο με το ανοικτό άκρο του προς τα κάτω. Η στάθμη του υδραργύρου μέσα στο σωλήνα ελαττώθηκε κατά ένα συγκεκριμένο βαθμό. Παιρετέρω ελάττωση αποφεύχθηκε λόγω της ατμοσφαιρικής πίεσης που επιδρά στην επιφάνεια του υδραργύρου που περιέχεται στο δοχείο. Η στάθμη του υδραργύρου μετρήθηκε 760mm και ζύγιζε 1033g. Εξ ορισμού η πίεση μίας φυσικής ατμόσφαιρας είναι ίση προς την πίεση στήλης υδραργύρου ύψους 760mm ακριβώς σε 0 ο C και για g = m/s 2. Στη θερμοκρασία αυτή η πυκνότητα του υδραργύρου είναι 10

11 ρ = x10 3 kg/m 3. Από την ισορροπία δυνάμεων στην επιφάνεια του υδραργύρου προκύπτει ότι η δύναμη που ασκείται από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια αυτή ισούται με το βάρος του υδραργύρου. Δηλαδή F a =B Hg <=> P a A = mg <=> P a = ρvg/a = ρahg/a <=>P a =ρgh=(13.595x10 3 kg/m 3 )x( m/s 2 )x(0.760m) <=> P a = 1.013x10 5 Pa 1 atm [1] Aτμοσφαιρική πίεση: Ατμοσφαιρική πίεση είναι η πίεση που ασκείται πάνω στην επιφάνεια της Γης από την ατμόσφαιρα. Η αποδεκτή τιμή της ονομάζεται μία ατμόσφαιρα, της οποίας ο ορισμός δώθηκε προηγουμένως. Η πίεση ποικίλλει ανάλογα με το υψόμετρο και την θερμοκρασία. Ο αέρας αποτελείται από διάφορα αέρια, συμπεριλαμβανομένου του οξυγόνου, αζώτου, διοξειδίου του άνθρακα, αργού, μονοξειδίου του άνθρακα, ηλίου, υδρογόνου και άλλων ευγενών αερίων. Όλα τα αέρια εξασκούν πίεση το ένα στο άλλο και στο περιβάλλον τους, σαν αποτέλεσμα του βάρους και της κινητικότητας τους στην ατμόσφαιρα. Μια στήλη ενός τετραγωνικού εκατοστού (1cm 2 ) και με ύψος όσο το ύψος της ατμόσφαιρας περικλείει μία ποσότητα αέρα το βάρος της οποίας είναι ίσο με ένα κιλό. Αυτός είναι ένας άλλος ορισμός της πίεσης μίας ατμόσφαιρας (atm). Ο αέρας που εισπνέουμε στο επίπεδο της θάλασσας έχει πίεση 1atm. (1 atm = 1 kg/cm 2 = bar) [5] Υδροστατική πίεση : Ας θεωρήσουμε μία οριζόντια επιφάνεια Α βυθισμένη σε ένα ρευστό με πυκνότητα ρ, σε βάθος d. Ο όγκος (V) της στήλης του ρευστού που βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια Α είναι V = Ad και η μάζα του ρευστού που αντιστοιχεί σε αυτόν τον όγκο είναι m = ρv = ραd. H μάζα αυτή ασκεί πάνω στην επιφάνεια δύναμη (F W ) ίση με το βάρος της, δηλαδή F W = mg = ραdg. Επομένως, αν διαιρέσουμε με το εμβαδόν Α της επιφάνειας θα πάρουμε την πίεση που ασκείται από το ρευστό στην επιφάνεια που είναι βυθισμένη σε αυτό σε βάθος d. H πίεση αυτή καλείται υδροστατική πίεση και δίνεται από τον τύπο: P hydrostatic (d) = ρgd Όλα τα σημεία που βρίσκοντα στο ίδιο βάθος υφίστανται την ίδια πίεση [1]. Μία στήλη νερού με διαστάσεις ενός τετραγωνικού εκατοστού (1cm 2 ) και με ύψος μόνο 10 μέτρα, έχει βάρος 1 κιλό. Αυτό σημαίνει ότι ανά 10 μέτρα νερού έχουμε πίεση μίας ατμόσφαιρας [5] (Εικόνα 1.1). Έτσι ισχύει ο τύπος: ΥΔΡΟΣΤ/ΚΗ. ΠΙΕΣΗ (σε atm )= ΒΑΘΟΣ (σε μέτρα) / 10. Για παράδειγμα η υδροστατική πίεση σε βάθος 30 μέτρων είναι Υ.Π.= 30/10 = 3 atm. 11

12 Εικόνα 1.1 Υδροστατική Πίεση Απόλυτη Πίεση [1]: Η ολική ή απόλυτη πίεση P abs, σε βάθος d, κάτω από την επιφάνεια ενός υγρού το οποίο είναι ανοικτό στην ατμόσφαιρα, είναι μεγαλύτερη από την ατμοσφαιρική πίεση κατά ρgd. P abs = P a + ρgd = P a + P hydrostatic Η απόλυτη πίεση περιβάλλοντος είναι το άθροισμα της Ατμοσφαιρικής και της Υδροστατικής πίεσης. Η απόλυτη πίεση είναι αυτή που δέχεται το σώμα μας στην κατάδυση, καθώς εκτός από την πίεση που ασκείται από το νερό στο σώμα μας πρέπει να συνυπολογίσουμε και την πίεση που ασκεί η ατμόσφαιρα στην επιφάνεια του νερού. Μερική Πίεση [5]: Αυτό που εννοούμε όταν μιλάμε για μερική πίεση, είναι απλά η πίεση που εξασκεί το κάθε αέριο στο σύνολο. Ο αέρας αποτελείται από διάφορα αέρια το κάθε ένα από αυτά αποτελείται από πολλά δισεκατομμύρια μόρια σε κίνηση. Αυτά έρχονται σε σύγκρουση με το περιβάλλον τους, έτσι εξασκούν μια πίεση στο περιβάλλον. Κάθε αέριο στην ατμόσφαιρα εξασκεί τη δική του μερική πίεση. Οι μερικές αυτές πιέσεις στο άθροισμά τους μας δίνουν την ατμοσφαιρική πίεση (1 bar). Το οξυγόνο για παράδειγμα αποτελεί το 21% του ατμοσφαιρικού αέρα, συνεπώς ασκεί το 21% της μοριακής πίεσης. Η μερική πίεση (Partial Pressure, PP) υπολογίζεται σε bar με τον ακόλουθο τύπο : PP = (Απόλυτη πίεση περιβάλλοντος) x (ποσοστό του συγκεκριμένου αερίου στο μίγμα). 12

13 1.1.2 Άνωση Σύμφωνα με την αρχή του Αρχιμήδη, κάθε σώμα που είναι πλήρως ή μερικώς βυθισμένο σε ένα ρευστό υφίσταται δύναμη άνωσης ίση προς το βάρος του ρευστού το οποίο εκτοπίζει. Το μέτρο της δύναμης της άνωσης (B) είναι πάντοτε ίσο προς το βάρος(w) του ρευστού που εκτοπίζει το αντικείμενο. Β = W Η άνωση δρα σε κατακόρυφη διεύθυνση προς τα επάνω εκεί όπου βρίσκεται το κέντρο μάζας του εκτοπιζόμενου ρευστού. Όταν ένα αντικείμενο είναι εντελώς βυθισμένο σε ένα ρευστό πυκνότητας ρ f, η δύναμη της άνωσης η οποία δρα προς τα επάνω είναι Β = ρ f V o g, όπου V o ο όγκος του αντικειμένου. Αν το αντικείμενο έχει πυκνότητα ρ ο, το βάρος του είναι W = Mg = ρ ο V o g. Έτσι, η συνισταμένη δύναμη που δρα πάνω του είναι ΣF = Β W = (ρ f - ρ o ) V o g ή ΣF = βάρος εκτοπιζόμενου ρευστού βάρος αντικειμένου. Επομένως, αν το βάρος του αντικειμένου είναι μικρότερο από αυτό του εκτοπιζόμενου ρευστού το αντικείμενο θα επιπλέει. Στην αντίθετη περίπτωση θα βυθιστεί. Το αντικείμενο θα αιωρείται μέσα στο ρευστό αν το βάρος του είναι ίσο με το βάρος του εκτοπιζόμενου ρευστού. Η άνωση εξαρτάται από την πυκνότητα. Η πυκνότητα του καθαρού νερού είναι 1000kg/m 3 ενώ του θαλασσινού περίπου 1027kg/m 3. Η πυκνότητα του νερού όμως μεταβάλλεται αντιστρόφως ανάλογα με τη θερμοκρασία και ανάλογα με την αλμυρότητά του [1]. Σε ένα σώμα που είναι βυθισμένο σε θαλασσινό νερό ασκείται μεγαλύτερη άνωση από ότι σε ένα σώμα βυθισμένο σε γλυκό νερό. Η χωρητικότητα των πνευμόνων επηρεάζει την άνωση που επιδέχεται ένα άτομο. Ένας δύτης με γεμάτους αέρα πνεύμονες εκτοπίζει μεγαλύτερο όγκο νερού από έναν με λιγότερο γεμάτους πνεύμονες και έτσι σύμφωνα με την Αρχή του Αρχιμήδη επιδέχεται μεγαλύτερη άνωση. Επίσης, η δομή και το βάρος των οστών και το σωματικό λίπος είναι παράγοντες που παίζουν ρόλο στην πλευστότητα ενός ατόμου, καθώς επηρεάζουν την πυκνότητά του και διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Γι αυτό κάποιοι άνθρωποι επιπλέουν πιο εύκολα από κάποιους άλλους. Οι δύτες χρησιμοποιούν βάρη τα οποία προσαρμόζουν στη ζώνη τους ώστε να προκαλέσουν αρνητική άνωση και να βυθιστούν μέχρι το σημείο που επιθυμούν χωρίς να καταβάλουν έντονη φυσική προσπάθεια. Η δομή των ιστών του ανθρώπινου οργανισμού οι οποίοι αποτελούνται κατά 65% από υγρά τα οποία πρακτικά δεν συμπιέζονται κάνει τους δύτες να μην αισθάνονται μεγάλες πιέσεις. Στις εσωτερικές κοιλότητες του σώματος η πίεση του εισπνεόμενου αέρα εξουδετερώνει την εξωτερική πίεση. Κατά την κάθοδο οι δύτες συνήθως δεν νιώθουν την αύξηση της πίεσης. Νιώθουν απλώς μία μικρή δυσκολία στην αναπνοή γιατί 13

14 εισπνέουν αέρα υπό πίεση ίση με αυτή του νερού που τους περιβάλλει. Παρά το ότι οι δύτες δεν αισθάνονται την αύξηση της πίεσης η απότομη μεταβολή της είναι επικίνδυνη. Κατά την άνοδο η ταχεία μείωση της πίεσης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει την νόσο της αποσυμπίεσης [5] Βάθος [5] Οι μονάδες που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν το βάθος στις καταδύσεις είναι μονάδες πίεσης και όχι μονάδες μήκους. Δύο συστήματα έχουν εξελιχθεί στην κατάδυση σχετικά με τις μονάδες πίεσης, το Αμερικάνικο και το Ευρωπαϊκό σύστημα. Κανένα από τα σύστημα δεν είναι ιδιαίτερα "σωστό" αφού δεν προσαρμόζεται εξ ολοκλήρου στα πρότυπα χρήσης του SI, που χρησιμοποιεί σαν μονάδα μέτρησης της πίεσης το Pascal. Επειδή όμως η χρήση των άλλων μονάδων είναι πολύ διαδεδομένη, έχει πλέον καθιερωθεί. Και στα δύο συστήματα, οι μονάδες πίεσης, για το βάθος, ορίζονται αυθαίρετα : Η αμερικάνικη μονάδα πίεσης (βάθους) είναι σε πόδια θαλασσινού νερού (fsw) και ορίζεται ως: 1 fsw = 1/33 1atm = KPa = x 10 3 Pascals (N/m 2 ). Αυτή η μονάδα αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη πυκνότητα θαλασσινού νερού, ρ=1.020g/ml. Η ευρωπαϊκή μονάδα βάθους (πίεσης) είναι σε μέτρα θαλασσινού νερού (msw) και ορίζεται ως: 1 msw = 1/10 bar = 10 KPa = 10 4 Pascals (N/m 2 ). Αυτή η μονάδα αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη πυκνότητα του θαλάσσιου νερού, ρ=1.027g/ml. Σημειώνουμε ότι οι μονάδες fsw και msw μοιάζουν με τις μονάδες μήκους αλλά δεν είναι ίδιες. Η σχέση μετατροπής μεταξύ των μονάδων πίεσης είναι fsw/msw = και msw/fsw = Η πυκνότητα του θαλασσινού νερού κυμαίνεται μεταξύ 1.020g/ml και 1.030g/ml. Δηλαδή αν το γλυκό νερό ζυγίζει ανά 1 λίτρο 1 κιλό περίπου, το 1 λίτρο θαλασσινού νερού λόγω των αλάτων που περιέχει ζυγίζει περίπου έως γραμμάρια. Κατά συνέπεια, και οι αμερικανικές και οι ευρωπαϊκές μονάδες επιλέχθηκαν μέσα σε αυτά τα όρια. Η πυκνότητα του νερού (ή το βάθος) δεν παίζει ρόλο εάν μετριέται και χρησιμοποιείται η πίεση του δύτη στο καθορισμό της κατάλληλης αποσυμπίεσης. Κατά συνέπεια μια κατάδυση στο γλυκό νερό δεν απαιτεί καμία ρύθμιση 14

15 εφ όσον η πίεση του δύτη μετριέται με τον ίδιο μετρητή πίεσης που θα χρησιμοποιηθεί για τους υπολογισμούς της αποσυμπίεσης. Στο αμερικανικό σύστημα, η ατμοσφαιρική πίεση στη στάθμη της θάλασσας θεωρείται ότι είναι σταθερή = KPa = bar = 760 mmhg. Στο ευρωπαϊκό σύστημα, στη στάθμη της θάλασσας θεωρείται ότι έχουμε πίεση 1.0 bar. Σε συνθήκες φυσικής ατμόσφαιρας, όμως, έχουμε bar. Αυτό σημαίνει ότι το ευρωπαϊκό σύστημα διαφέρει από το αμερικανικό κατά mb ή 1.3%. Οι καθημερινές διακυμάνσεις όμως στη βαρομετρική πίεση μας αναγκάζουν να μην λαμβάνουμε υπόψη τις τετριμμένες διαφορές μεταξύ του αμερικανικού και ευρωπαϊκού συστήματος. Εμείς θα συνεχίσουμε με τη χρήση του ευρωπαϊκού συστήματος δηλαδή σε msw. Τα προγράμματα αποσυμπίεσης πρέπει να κάνουν όλους τους υπολογισμούς που πραγματοποιούνται για το βάθος, σε μονάδες πίεσης. Οι τιμές δηλαδή της πίεσης των αερίων και συντελεστών που θα χρησιμοποιηθούν πρέπει να είναι σε msw. Αυτό σημαίνει ότι εάν χρησιμοποιούνται οι τιμές του Buhlmann, οι συντελεστές πρέπει να μετατραπούν από bar σε msw, απλά πολλαπλασιάζοντας επί 10. Ένα MSW είναι ίσο με 1/10 bar. Καθώς καταδυόμαστε, πίεση αυξάνεται 1 bar (10 msw) κάθε 10 μέτρα βάθους. Για να βρούμε την πίεση ενός συγκεκριμένου βάθους, πρέπει να προσθέσουμε και την ατμοσφαιρική (10 msw). Το άθροισμα των πιέσεων που θα βρούμε όπως έχουμε πει ονομάζεται απόλυτη πίεση Μονάδες Μέτρησης Οι μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιούνται στο κείμενο ανήκουν επί τω πλείστων στο Διεθνές Σύστημα μονάδων μέτρησης γνωστό ως S.I. Αρκετές έννοιες, όπως γνωρίζουμε, εκφράζονται με διαφορετικές μονάδες μέτρησης, ανάλογα με την εθνική τους προέλευση. Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε το ευρωπαϊκό σύστημα μονάδων με το οποίο περιγράφονται και οι μαθηματικές εξισώσεις του Σουηδού γιατρού Albert A. Bühlmann που αποτελούν την καλύτερη πηγή γνώσεων στον τομέα της επιστήμης της αποσυμπίεσης αλλά και με το οποίο είμαστε πιο εξοικειωμένοι [5] Μονάδες Χρόνου Όλοι οι υπολογισμοί των καταδύσεων γίνονται συναρτση της πίεσης και του χρόνου. Οι μονάδες χρόνου που χρησιμοποιούνται παγκόσμια στις καταδύσεις είναι οι ώρες και τα λεπτά [5]. 15

16 Πίνακας 1.1. Μετατροπές μονάδων πίεσης atm N/m 2 gm/cm 2 in Hg lb/in 2 bars kg/cm 2 mm Hg Pa cm H 2 O "Hg psi 1 atmosphere Newton (N)/m 2 or Pascal (Pa) bar kg/cm gm/cm 2 (1 cm H 2 0) mm Hg in Hg lb/in 2 (psi) Οι Νόμοι των Αερίων Τα υγρά είναι πρακτικά ασυμπίεστα. Δεν συμβαίνει το ίδιο όμως και με τα αέρια που διέπονται από νόμους, που πήραν τα ονόματα τους από τους ερευνητές που τα μελέτησαν. Η γνώση τους θεωρείται απαραίτητη στην κατανόηση της επιστήμης της αποσυμπίεσης και γι αυτό αναφέρονται πιο κάτω Νόμος Boyle-Mariotte Ο νόμος αυτός φέρει τα ονόματα των δύο φυσικών Robert Boyle και Edme Mariotte. Για να περιγράψουμε τον νόμο χρησιμοποιούμε το παράδειγμα ενός κώδωνα κατάδυσης του 17 ο αιώνα. Αν κρατηθεί ο κώδωνας κατάδυσης κατακόρυφα, έτσι ώστε ο παγιδευμένος αέρας να μην διαφύγει, τότε όσο πιο βαθιά τον κατεβάζουμε τόσο το νερό θα εισχωρεί στον κώδωνα. Έτσι στα 10 μέτρα βάθος, που όπως είδαμε έχουμε απόλυτη πίεση 2 ατμόσφαιρων, το νερό θα εισχωρήσει έως τη μέση ακριβώς του κώδωνα, συμπιέζοντας τον αέρα και συγχρόνως μειώνοντας τον όγκο κατά 50%. 16

17 Εικόνα 1.2- Νόμος του Boyle-Mariotte Όσο αυξάνεται το βάθος και ταυτόχρονα αυξάνεται η πίεση τόσο ο όγκος θα μικραίνει. Όμως αν και στα πρώτα 10 μέτρα είχαμε μείωση κατά 50 % του όγκου του αέρα για τα επόμενα 10 μέτρα, δηλαδή έως τα 20 μέτρα έχουμε μείωση μόνο 16,7 % (50%-33,3%). Εκείνο που πρέπει να σημειώσουμε είναι πως ναι μεν ο όγκος μικραίνει αλλά η πίεση του παγιδευμένου αέρα αυξάνεται. Γίνεται ακριβώς ίδια με την πίεση περιβάλλοντος. Έτσι ο αέρας του κώδωνα στα 10 μέτρα για παράδειγμα έχει πίεση 2 atm και στα 90 μέτρα, 10 atm (Εικόνα 1.2). Αυτή είναι η αναλογία που εκφράζει ο νόμος των Boyle-Mariotte. Σε σταθερή θερμοκρασία η μεταβολή του όγκου ενός αερίου είναι αντίστροφα ανάλογη προς την πίεση, ενώ η μεταβολή της πυκνότητας του ευθέως ανάλογη. Δηλαδή όσο αυξάνεται η πίεση, μειώνεται ο όγκος και αυξάνεται η πυκνότητα του αερίου αυτού. Εκφράζεται από τον τύπο: P 1 x V 1 = P 2 x V 2 όπου P είναι η πίεση και V ο όγκος. Για παράδειγμα οι πνεύμονες μας στην επιφάνεια έχουν όγκο 6 λίτρων. Όταν καταδυόμαστε στα 10 μέτρα όπου η πίεση περιβάλλοντος Ρ 2 =2 atm, τότε με αντικατάσταση στον τύπο όπου P 1 =1 atm, V 1 =6lt, βρίσκουμε ότι ο όγκος των πνευμόνων είναι V 2 =3lt. Η αρχή αυτή ισχύει τόσο στις ελεύθερες καταδύσεις, όσο και στις αυτόνομες καταδύσεις, με μία διαφορά όμως πολύ σημαντική (Εικόνα 1.3). Ο ελεύθερος δύτης καταδύεται με μία μόνο αναπνοή, όπως και ο κώδωνας του σχεδίου. Άρα οι πνεύμονες του μικραίνουν όσο καταδύεται βαθύτερα και αποκτούν το κανονικό τους μέγεθος όταν επιστρέφει στην επιφάνεια. Όμως ο αυτοδύτης αναπνέει συνεχώς. Αυτό σημαίνει ότι οι πνεύμονες του αυτοδύτη έχουν μεν την πίεση του περιβάλλοντος, αντίστοιχη του βάθους 17

18 που βρίσκεται, όμως έχουν τον ίδιο όγκο όπως και στην επιφάνεια. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι ο αέρας που περιέχουν στα 10 μέτρα βάθος είναι δύο φορές πιο πυκνός από ότι στην επιφάνεια, στα 30 μέτρα τέσσερις φορές πιο πυκνός κ.ο.κ. Είναι δηλαδή παρόμοιο αν κάποιος προσπαθήσει να γεμίσει τους πνεύμονες του στη ξηρά τέσσερις φορές πιο πολύ μετά την πιο βαθιά του εισπνοή. Μάλλον δεν θα αντέξουν. Αυτό θα συμβεί και στον αυτοδύτη αν όταν αρχίσει την ανάδυση κρατήσει την αναπνοή του. Αυτή είναι και η αιτία της εμβολής αέρα. Εικόνα 1.3 Ο νόμος αυτός μπορεί επίσης να φανεί χρήσιμος σε μία άλλη επιλογή που παρέχουν οι σύγχρονοι υπολογιστές καταδύσεων, που είναι ο υπολογισμός του χρόνου διάρκειας μίας φιάλης αέρα. Υπολογίζουμε με τον τύπο P 1 x V 1 = P 2 x V 2, με δεδομένα έστω ότι η φιάλη έχει χωρητικότητα 10 lt και είναι γεμάτη σε πίεση 200 atm. Αν βρισκόμαστε στα 10 μέτρα βάθος και καταναλώνουμε 20 lt αέρα το λεπτό η φιάλη θα διαρκέσει : P 1 =200 atm, V 1 =10 lt, P 2 =2 atm και V 2 =200 atm x 10lt /2 atm = 1000 lt. Οπότε 1000 lt / 20 lt/min = 50 λεπτά [5] Νόμος του Dalton [5] Ο John Dalton ήταν ένας Άγγλος φυσικός του 19 ου αιώνα και ανακάλυψε ένα πολύ σημαντικό νόμο για τα αέρια : ότι κάθε αέριο ασκεί πίεση όση και η αναλογία του σε ένα μίγμα. Ο αέρας που αναπνέουμε αποτελείται προσεγγιστικά από 80% άζωτο και 20% οξυγόνο. 18

19 Η συνολική πίεση ενός μίγματος αερίων είναι ίση με το άθροισμα των πιέσεων του κάθε αερίου (μερικών πιέσεων) ξεχωριστά. Εκφράζεται από τον τύπο: PP (Partial Pressure) = P.Ab x % ποσοστό του αερίου στο εισπνεόμενο μίγμα. Όπου P.Ab η απόλυτη πίεση περιβάλλοντος και PP η μερική πίεση του αερίου. P tot = P p1 + P p2 + + P pn Για παράδειγμα η μερική πίεση του οξυγόνου όταν εισπνέουμε ατμοσφαιρικό αέρα στα 20 μέτρα βάθος είναι : PPO 2 = 3 atm x 20/100 = 0,6 atm. Αντίστοιχα αν υπολογίσουμε την μερική πίεση του αζώτου στα 20 μέτρα βάθος τη βρίσκουμε 2,4 atm. Αν προσθέσουμε τα αποτελέσματα έχουμε την πίεση των 3 atm που αντιστοιχεί στο βάθος των 20 μέτρων Νόμος του Graham Ο νόμος του Graham ορίζει ότι τα αέρια διαχέονται προς περιοχές με μικρότερη πίεση. Αυτό εξηγεί την οξυγόνωση μεταξύ των τμημάτων των ιστών και την κίνηση των αδρανών αερίων διαμέσου του σώματος [5] Νόμος του Henry: Ο Joseph Henry, Αμερικάνος φυσικός, περιέγραψε ένα από τους πιο σημαντικούς νόμους για τις καταδύσεις. Είναι ο νόμος που εφαρμόζεται στο ανθρώπινο σώμα κάθε στιγμή. Στο αίμα βρίσκονται όλα τα αέρια που συνθέτουν την ατμόσφαιρα. Η ποσότητα τους εξαρτάται από την πίεση του περιβάλλοντος, αλλά και από την θερμοκρασία. Όσο αυξάνεται η πίεση αυτή τόσο περισσότερο τα αέρια διαλύονται στο αίμα. Επίσης όσο πιο χαμηλή είναι η θερμοκρασία τόσο περισσότερο ποσοστό αερίου διαλύεται και αντίστροφα όσο πιο υψηλή είναι η θερμοκρασία τόσο το αέριο θα έχει τάσεις να ελευθερωθεί. Αυτό ακριβώς λέει και ο νόμος του Henry: 19

20 Σε σταθερή θερμοκρασία η ποσότητα του αερίου που διαλύεται σε ένα υγρό είναι ανάλογη με την μερική πίεση του αερίου. Πιο συγκεκριμένα διατυπώνεται ως εξής: Η ποσότητα ενός αερίου που διαλύεται σε ένα υγρό σε συγκεκριμένη θερμοκρασία είναι συνάρτηση της μερικής πίεσης του αερίου που βρίσκεται σε επαφή με το υγρό και του συντελεστή διαλυτότητας του αερίου στο συγκεκριμένο υγρό. V g /V L = αp 1, όπου V g : ο όγκος του διαλυμένου αερίου σε σταθερή θερμοκρασία και πίεση V L : ο όγκος του υγρού α : ο συντελεστής διαλυτότητας του Βunson σε συκεκριμένη θερμοκρασία P 1 : η μερική πίεση του αερίου πάνω από το υγρό σε ατμόσφαιρες. Ο νόμος αυτός δηλώνει απλά ότι επειδή ένα μεγάλο ποσοστό του ανθρώπινου οργανισμού είναι νερό, περισσότερο αέριο θα διαλυθεί στο αίμα και στους ιστούς καθώς το βάθος αυξάνεται, μέχρι να φτάσουμε στον κορεσμό. Αναλόγως του αερίου ο κορεσμός διαρκεί από 8 ως 24 ώρες ή και περισσότερο. Αν η πίεση διατηρείται σταθερή και ανεξάρτητα της ποσότητας του αερίου που έχει διαλυθεί στους ιστούς του δύτη το αέριο θα παραμείνει διαλυμένο. Ένα απλό παράδειγμα που εξηγείται από τον νόμο του Ηenry είναι το άνοιγμα ενός ανθρακούχου αναψυκτικού. Όταν ανοίγουμε το δοχείο η πίεση απελευθερώνεται απότομα προκαλώντας τα διαλυμένα αέρια να βγουν από την κατάσταση διάλυσης και να σχηματίσουν φυσσαλίδες. Αυτό είναι παρόμοιο με αυτό που συμβαίνει στους ιστούς ενός δύτη αν υπερβεί τον καθορισμένο ρυθμό ανόδου. Το οξυγόνο όμως καταναλώνεται από τον ανθρώπινο οργανισμό και έτσι ο νόμος του Henry δίνει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του αζώτου. Τα αέρια και ιδιαίτερα το άζωτο που βρίσκεται σε ποσοστό 80% στην ατμόσφαιρα, δεν διαλύεται πλήρως στο αίμα. Η αναλογία των αερίων που αποτελούν τον ατμοσφαιρικό αέρα έχει φτάσει σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό κορεσμού σε ατμοσφαιρική πίεση 1 atm. Έτσι, στην επιφάνεια της γης, ο οργανισμός μας είναι κορεσμένος στα αέρια αυτά και κυρίως στο άζωτο που είναι στη μεγαλύτερη αναλογία. Όταν ένας αυτοδύτης καταδυθεί στη θάλασσα ο οργανισμός απορροφά επιπλέον ποσότητα αερίων και γίνεται υπερκορεσμένος. Όσο αυξάνεται το βάθος της κατάδυσης, τόσο αυξάνεται η πίεση, άρα τόσο αυξάνεται η ποσότητα του αζώτου που διαλύεται στους ιστούς. Όμως η διάλυση αυτή απαιτεί χρόνο, δεν γίνεται στιγμιαία. Για να κορεστεί πλήρως ο οργανισμός μας πρέπει να περάσουν περίπου 24 ώρες. Στις ώρες αυτές κάθε ιστός απορροφά ποσότητα αζώτου που αντιστοιχεί στην πίεση περιβάλλοντος. Στις κοινές καταδύσεις βέβαια, ο χρόνος παραμονής στο βυθό απέχει πολύ από το χρόνο κορεσμού. Στο χρονικό διάστημα της παραμονής στο βυθό, το άζωτο δεν σταματά να διαλύεται στους ιστούς. Αν ο αυτοδύτης διακόψει την κατάδυση και αρχίσει την ανάδυση οι ιστοί δεν είναι ικανοί να αποβάλουν γρήγορα το άζωτο με αποτέλεσμα όταν φτάσει στην επιφάνεια να είναι υπερκορεσμένος, πέραν του κανονικού. Το πόσο αέριο μπορεί να αντέξει το σώμα καταγράφεται στους πίνακες καταδύσεων. Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ποσότητα διάλυσης του αερίου είναι ποικίλοι. Το κάθε αέριο κατ αρχήν δεν διαλύεται με την ίδια ταχύτητα στους ιστούς του ανθρώπινου σώματος. Για παράδειγμα το Ήλιον (He) διαλύεται και απελευθερώνεται από τους ιστούς πολύ πιο γρήγορα από το Άζωτο (Ν 2 ). Για τον λόγο αυτό υπάρχουν ειδικοί πίνακες για καταδύσεις με μίγματα που περιέχουν Ήλιο. 20

21 Ο νόμος του Henry περιγράφει την διαδικασία των διαλυμένων στα υγρά του σώματος αερίων. Όμως το άζωτο και γενικά τα αέρια διαλύονται όχι μόνο στο αίμα αλλά και στους άλλους ιστούς του σώματος, όπως το λίπος ή τα οστά. Κάθε ιστός απορροφά το άζωτο με διαφορετική ταχύτητα. Ο αυτοδύτης όπως αναφέραμε και στην αρχή, πρέπει να είναι πιο προσεκτικός όταν η κατάδυση γίνεται σε κρύα νερά, διότι η πτώση της θερμοκρασίας συμβάλλει στην διάλυση του αζώτου ταχύτερα. Επίσης όσο μεγαλύτερη είναι η επιφάνεια του σώματος, τόσο περισσότερη αναλογικά ποσότητα αζώτου θα διαλύσει. Και τέλος όσο μεγαλύτερη κόπωση υπάρξει λόγω εργασίας στο βυθό, τόσο μεγαλύτερη ποσότητα αζώτου θα απορροφηθεί. Ο νόμος του Henry είναι ένας από τους πιο βασικούς νόμους και η κατανόηση του θα επιτρέψει την ευκολότερη μελέτη της επιστήμης της αποσυμπίεσης και την κατανόησης της λειτουργίας των υπολογιστών καταδύσεων με άμεσο στόχο την αποφυγή της νόσου αποσυμπίεσης [5] Νόμος του Charle [3], [5] Ο νόμος του Charle διατυπώνεται ως εξής: Σε σταθερή πίεση ο όγκος μίας μάζας αερίου είναι ανάλογος με την απόλυτη θερμοκρασία: V 1 /T 1 = V 2 /T 2 ή αλλιώς Τ x P = V. Αυτό σημαίνει ότι ο όγκος μεταβάλλεται με την θερμοκρασία και εξηγεί γιατί όταν συμπιέζουμε τα αέρια αυξάνεται η θερμότητα και όταν τα αποσυμπιέζουμε μειώνεται. Η πλήρωση μίας φιάλης με αέρα πρέπει να γίνεται κάτω από το νερό, ώστε να διατηρούμε τη φιάλη κρύα. Όταν απελευθερώνουμε τον αέρα από μία καταδυτική φιάλη παρατηρούμε ότι ο αέρας κρυώνει καθώς εξέρχεται από αυτήν Νόμος του Pascal [2] Κάθε μεταβολή στην πίεση ενός αποθηκευμένου ρευστού μεταδίδεται χωρίς να μειωθεί σε κάθε σημείο του ρευστού, καθώς και στα τοιχώματα του δοχείου αποθήκευσης. Αυτός είναι ο λόγος που τα ενδότερα τμήματα των ιστών και οι εσωτερικές φυσαλίδες υφίστανται τις μεταβολές πίεσης που συμβαίνουν εκτός του σώματος Γενικός νόμος των αερίων [2] Ο συνδυασμός των νόμων των Boyle-Mariotte και Charle μας δίνει τον Γενικό Νόμο των Αερίων: P 1 V 1 /T 1 = P 2 V 2 /T 2 21

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec Φυσική των Καταδύσεων

AquaTec Φυσική των Καταδύσεων Σημειώσεις για τα σχολεία Τεχνικής Κατάδυσης 1.1 AquaTec Φυσική των Καταδύσεων Βασικές έννοιες και Αρχές Νίκος Καρατζάς www.aquatec.gr Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου

Φυσική Β Γυμνασίου - Κεφάλαιο 4: Πίεση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ. Φυσική Β Γυμνασίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΠΙΕΣΗ Φυσική Β Γυμνασίου Δύναμη και Πίεση Κρατάς μία πινέζα μεταξύ του δείκτη και του αντίχειρα σου, με δύναμη 10 Ν. Η μύτη της πινέζας έχει διάμετρο 0,1mm ενώ η κεφαλή της έχει διάμετρο 10mm.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΜΠΙΕΣΗΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΜΠΙΕΣΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΜΠΙΕΣΗΣ Κάποιος θα νόµιζε ότι ο κύριος στόχος των διαδικασιών αποσυµπίεσης είναι να επιτρέψουµε στο επιπλέον Άζωτο να αποµακρυνθεί από το σώµα τόσο αργά ώστε να µην δηµιουργηθούν φυσαλίδες.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΡΕΥΣΤΑ ΤΟ ΝΕΡΟ

ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΡΕΥΣΤΑ ΤΟ ΝΕΡΟ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ είναι ο επιστημονικός κλάδος γνώσεων της μηχανικής των ρευστών, που εξετάζει τα ρευστά που βρίσκονται σε στατική ισορροπία η μεταφέρονται μετατίθενται κινούμενα ως συμπαγή σώματα, χωρίς λόγου

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Πίεση ονομάζουμε το πηλικό της δύναμης που ασκείται κάθετα σε μία επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής.

Πίεση ονομάζουμε το πηλικό της δύναμης που ασκείται κάθετα σε μία επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΠΙΕΣΗ 4.1 Πίεση Είναι γνωστό ότι οι χιονοδρόμοι φορούν ειδικά φαρδιά χιονοπέδιλα ώστε να μπορούν να βαδίζουν στο χιόνι χωρίς να βουλιάζουν. Θα έχετε επίσης παρατηρήσει ότι τα μεγάλα και βαριά

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Σπιρομέτρηση Διάχυση. Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος

Σπιρομέτρηση Διάχυση. Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος Σπιρομέτρηση Διάχυση Τσαούσης Βασίλης Πνευμονολόγος ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΑΕΡΑ Τραχεία - μεγάλη ταχύτητα αέρα - στροβιλώδης ροή Βρογχικό δέντρο - μεταβατική ροή αέρα Μικροί αεραγωγοί - μικρή ταχύτητα αέρα - γραμμική

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ

Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαίου, 2009 Ώρα: 10:00-12:30 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΛΤΕΙ 1. α) Ζεύγος δυνάμεων Δράσης Αντίδρασης είναι η δύναμη που ασκεί ο μαθητής στο έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΠΙΙΕΣΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ 1 ΑΕΡΙΣΜΟΣ Ατμοσφαιρικός αέρας= 78,6% άζωτο 20,5%

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες στην Μηχανική των Ρευστών

Μεθοδολογίες στην Μηχανική των Ρευστών Μεθοδολογίες στην Μηχανική των Ρευστών η Μεθοδολογία: «Ανυψωτήρας» Το υγρό του δοχείου κλείνεται με δύο έμβολα που βρίσκονται στην ίδια οριζόντιο. Στο έμβολο με επιφάνεια Α ασκείται δύναμη F. ον Η F ασκεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ.

2. Ασκήσεις Θερμοδυναμικής. Ομάδα Γ. . σκήσεις ς. Ομάδα..1. Ισοβαρής θέρμανση και έργο. Ένα αέριο θερμαίνεται ισοβαρώς από θερμοκρασία Τ 1 σε θερμοκρασία Τ, είτε κατά την μεταβολή, είτε κατά την μεταβολή Δ. i) Σε ποια μεταβολή παράγεται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα).

Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά του δοχείου δείχνει πίεση Ρ1 = 1,2 10 5 N / m 2 (ή Ρα). 1. Το κυβικό δοχείο του σχήματος ακμής h = 2 m είναι γεμάτο με υγρό πυκνότητας ρ = 1,1 10³ kg / m³. Το έμβολο που κλείνει το δοχείο έχει διατομή Α = 100 cm². Το μανόμετρο (1) που βρίσκεται στην πάνω πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης

Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης Άσκηση 8 Προσδιορισμός της πυκνότητας με τη μέθοδο της άνωσης 1.Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι ο πειραματικός προσδιορισμός της πυκνότητας στερεών και υγρών με τη μέθοδο της άνωσης. Βασικές Θεωρητικές

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier

4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 4.2 Παρα γοντες που επηρεα ζουν τη θε ση χημικη ς ισορροπι ας - Αρχη Le Chatelier Τι ονομάζεται θέση χημικής ισορροπίας; Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η θέση της χημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η κάθετη δύναμη που ασκεί το ρευστό επάνω στην μονάδα επιφανείας των ορίων του.

Η κάθετη δύναμη που ασκεί το ρευστό επάνω στην μονάδα επιφανείας των ορίων του. Υδροστατική πίεση Η κάθετη δύναμη που ασκεί το ρευστό επάνω στην μονάδα επιφανείας των ορίων του. p F F df = = lim = A Α 0 Α d Α Η πίεση σε ένα ρευστό είναι ανεξάρτητη του προσανατολισμού και είναι βαθμωτό

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος B Γυμνασίου 20 Απριλίου 2013 Θέμα 1 ο Στις ερωτήσεις A, B, Γ, Δ και Ε μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό

Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό Νίκος Αγγελούσης Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι η εξοικείωση με τις βασικές έννοιες και τις εφαρμογές της μηχανικήςστιςκινήσειςπουπραγματοποιείτο σώμα του

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την Φυσική και Φυσιολογία των Καταδύσεων

Σημειώσεις για την Φυσική και Φυσιολογία των Καταδύσεων Νίκος Καρατζάς Κεφάλαιο: Θεωρία Αποσυμπίεσης Μέρος 1 ο Σημειώσεις για την Φυσική και Φυσιολογία των Καταδύσεων Σημειώσεις για την Φυσική και Φυσιολογία των Καταδύσεων Κείμενο: Νίκος Καρατζάς Φωτογραφίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024 Ασκήσεις Ακ. Έτους 014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avoadro λαμβάνεται 0.603 10 4 και τα ατομικά βάρη θεωρείται ότι ταυτίζονται με τον μαζικό αριθμό σε 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ. Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail.

Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ. Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail. Φυσιολογία και Ιατρική των Καταδύσεων ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ Νεκτάριος Κατριβέσης Εκπαιδευτής OW PADI EFR www.nekdiving.gr Email: nkatriv@gmail.com ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ 1. Τι είναι Βαρότραυµα. 2. Ανατοµία Αεροφόρων Κοιλοτήτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γιατί μας ενδιαφέρει η συμπεριφορά των υλικών απέναντι στο νερό; 1. Προστασία των κτηριακών κατασκευών από το νερό της βροχής 2. Προστασία των κτηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Γενικά για τα διαλύματα Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων ουσιών, οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ

Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ 1 2 Παραδείγµατα καθηµερινότητας ΣΚΙΕΡΣ Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: Εξάρτηση της πίεσης (P) από : I. Επιφάνεια επαφής (S-> αντιστρόφως ανάλογη) II. Μέγεθος της δύναµης (F->

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Α Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΑΠΝΟΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ο όρος αναπνοήαναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ Κωνσταντίνα Σωτηρίου Αναισθησιολόγος, Επιμ. Β' ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός ΕΑΕ Νοέμβριος 2010 Αερισμός - Κατανομή αερισμού Περιοχικές διαφορές στον αερισμό Καμπύλη ενδοτικότητας Αιμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 8: Άνωση, Πλεύση/Βύθιση, Πίεση. Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr) Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

P =F/A στερεών δύναμη ανά μονάδα επιφάνειας

P =F/A στερεών δύναμη ανά μονάδα επιφάνειας ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΣΩΜΑ Ως πίεση (Ρ) ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το λόγο της δύναμης που ασκείται σε ένα αέριο ή υγρό ανά μονάδα επιφανείας ( P =F/A). Στο σύστημα SI η μονάδα της πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

G.U.N.T. Gerätebau GmbH P.O. Box 1125 D-22881 Barsbüttel Γερμάνια Τηλ (040) 670854-1 Fax (040) 670854-41

G.U.N.T. Gerätebau GmbH P.O. Box 1125 D-22881 Barsbüttel Γερμάνια Τηλ (040) 670854-1 Fax (040) 670854-41 Εξοπλισμός για την εκπαίδευση στην εφαρμοσμένη μηχανική Εγχειρίδιο Οδηγιών HM 135 Συσκευή Μέτρησης της Οπισθέλκουσας Δύναμης σε Σφαίρες G.U.N.T. Gerätebau GmbH P.O. Box 1125 D-22881 Barsbüttel Γερμάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Πίεση Αίματος Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας 1 Το Κυκλοφορικό Σύστημα Μηχανισμός μεταφοράς ουσιών στο ανθρώπινο σώμα Σύστημα κοιλοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ . ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 1. Σε µια ισόθερµη µεταβολή : α) Το αέριο µεταβάλλεται µε σταθερή θερµότητα β) Η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι µηδέν V W = PV ln V γ) Το έργο που παράγεται δίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής

Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών. Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Εργαστήριο Μηχανικής Ρευστών Εργασία 1 η : Πτώση πίεσης σε αγωγό κυκλικής διατομής Ονοματεπώνυμο:Κυρκιμτζής Γιώργος Σ.Τ.Ε.Φ. Οχημάτων - Εξάμηνο Γ Ημερομηνία εκτέλεσης Πειράματος : 12/4/2000 Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΕΣΗ. Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση. Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα:

ΠΙΕΣΗ. Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση. Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: ΠΙΕΣΗ Παραδείγµατα καθηµερινότητας Νόµος Πίεσης Υδροστατική πίεση Ατµοσφαιρική Πίεση 1 2 Παραδείγµατα καθηµερινότητας Σκιέρ : Ελαστικά τρακτέρ-φορτηγών : Καρφιά: Συµπεράσµατα: Εξάρτηση της πίεσης (P) από

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις (Εισαγωγή-Ρευστά-Θερμότητα) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ασκήσεις (Εισαγωγή-Ρευστά-Θερμότητα) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ασκήσεις (Εισαγωγή-Ρευστά-Θερμότητα) Κινήσεις-Διαγράμματα 1μ. Να σχεδιασθούν το διάστημα s, η ταχύτητα υ και η επιτάχυνση γ για ένα σώμα που πέφτει ελεύθερα επί 4 sec. μ. Η ταχύτητα υ ενός σώματος δίδεται

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

Ρευστά. Πίνακας 1 : Πυκνότητες κοινών υλικών στους 0 o C και υπό πίεση 1 atm

Ρευστά. Πίνακας 1 : Πυκνότητες κοινών υλικών στους 0 o C και υπό πίεση 1 atm Ρευστά Ρευστά ονομάζονται τα υγρά και τα αέρια που έχουν την ικανότητα να ρέουν. Στα ρευστά τα μόρια κατανέμονται στον χώρο με τυχαίο τρόπο και συνδέονται μεταξύ τους με ασθενείς ελκτικές δυνάμεις Η ειδική

Διαβάστε περισσότερα