ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. «Η Ενσωµάτωση παιδιών µε Αναπηρίες στη Σχολική ιαδικασία»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. «Η Ενσωµάτωση παιδιών µε Αναπηρίες στη Σχολική ιαδικασία»"

Transcript

1

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΑΚΗ ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ «Η Ενσωµάτωση παιδιών µε Αναπηρίες στη Σχολική ιαδικασία» 1. Πρόλογος 3 2. Εισαγωγή 4 3. Η έννοια του όρου σχολική ενσωµάτωση 7 4. Σχέση των όρων ένταξη, σχολική ενσωµάτωση Inclusion Η αναγκαιότητα της σχολικής ενσωµάτωσης Προϋποθέσεις κριτήρια επιτυχίας της ενταξιακής διαδικασίας Βιβλιογραφία 20 2

3 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Ένα από τα σηµαντικότερα θέµατα που απασχολεί την Ειδική Αγωγή αλλά και την Παιδαγωγική γενικότερα είναι η ενσωµάτωση των παιδιών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο χώρο του σχολείου. Ενώ σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει έντονο βιβλιογραφικό ενδιαφέρον και ερευνητική δράση γύρω από το συγκεκριµένο θέµα, στη χώρα µας λίγη πρόοδος έχει σηµειωθεί, κι αυτή κυρίως τα τελευταία χρόνια, ενώ ταυτόχρονα παρατηρείται και έλλειψη δεδοµένων και επίσηµων στατιστικών στοιχείων. Στο συγκεκριµένο δοκίµιο έγινε µια προσπάθεια να διασαφηνιστούν κάποια θέµατα που αφορούν σχετική ορολογία γύρω από το θέµα της ενσωµάτωσης και τη σχέση της µε άλλους συναφείς όρους. Ιδιαιτέρως αναπτύχθηκε το κεφάλαιο που αναφέρεται στις προϋποθέσεις που πρέπει να ισχύουν στα κριτήρια επιτυχίας της ενταξιακής διαδικασίας των παιδιών µε ειδικές ανάγκες τόσο σε οργανωτικό όσο και σε ατοµικό επίπεδο. 3

4 Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Σύγχρονες αντιλήψεις στο χώρο της Παιδαγωγικής Επιστήµης θεωρούν την Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της εκπαίδευσης και όχι ξεχωριστό κλάδο. Ταυτόχρονα έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο τόσο βιβλιογραφικό όσο και ερευνητικό για τη δυνατότητα ένταξης των παιδιών µε αναπηρίες στη δηµόσια εκπαίδευση. Άλλωστε σε κοινωνίες ίσων ευκαιριών, είναι αυτονόητο το δικαίωµα του κάθε παιδιού να συµµετέχει στη σχολική διαδικασία ανεξάρτητα από τα όποια προβλήµατα αντιµετωπίζει. Η ίδια η πράξη έχει δείξει, ότι η ένταξη παιδιών µε αναπηρίες ή ειδικές ανάγκες σε συνηθισµένα σχολεία έχει πολλαπλά οφέλη όχι µόνο για τα ίδια τα παιδιά αλλά και για όλους όσους συµµετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία, εκπαιδευτικούς, «υγιή» παιδιά, γονείς. Οι εκπαιδευτικοί αναπτύσσουν µια ευρύτερη φιλοσοφία αποδοχής, απορρίπτουν στερεότυπες αντιλήψεις κατηγοριοποίησης και αποκλεισµού και αναπτύσσουν καινούργιες δεξιότητες και χειρισµούς για την πιο ολοκληρωµένη διευθέτηση του περιβάλλοντος της τάξης. Ενώ είναι σαφές πόσο σηµαντικό βήµα είναι για τα παιδιά µε αναπηρίες να εντάσσονται στο σχολείο αφού αντιµετωπίζονται µε ισότητα, αποδοχή και σεβασµό και για τα υπόλοιπα παιδιά είναι σηµαντικό αφού κοινωνικοποιούνται, νιώθουν το αίσθηµα της αλληλεγγύης, του αλληλοσεβασµού και της αλληλοϋποστήριξης. Οι δε γονείς των παιδιών µε αναπηρίες αισθάνονται δικαιωµένοι εφόσον βιώνουν την εκπαίδευση ως µια συµµετοχική διαδικασία όπου έχουν κι αυτοί ενεργό ρόλο και συµµετοχή. Μια διερεύνηση της ελληνικής πραγµατικότητας σε ό,τι αφορά θέµατα εκπαίδευσης των ατόµων µε αναπηρία µας δείχνει ότι έχουν γίνει τις τελευταίες ιδίως δεκαετίες κάποια σηµαντικά βήµατα προόδου. Φυσικά υπολείπονται να γίνουν ακόµα πολλά για να φτάσουµε στο σηµείο να µιλάµε 4

5 για ισότιµη συµµετοχή των αναπήρων στο εκπαιδευτικό σύστηµα αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Παρά το γεγονός ότι η σχολική ενσωµάτωση παιδιών µε ειδικές ανάγκες υποστηρίζεται από το ισχύον θεσµικό πλαίσιο και νοµοθετικές ρυθµίσεις, αυτές χαρακτηρίζονται ελλειµµατικές και µε χαµηλό εκπαιδευτικό και κοινωνικό έρεισµα. Ακόµα και σήµερα τα παιδιά αυτά γίνονται αποδέκτες ενός ιδιότυπου ρατσισµού που συνίσταται σε στερεότυπα, προκαταλήψεις, αλλά και συναισθήµατα οίκτου και φόβου. Η ύπαρξη αναπηριών καθώς και η ιατροκεντρική διάγνωση από µόνες τους δεν µπορούν να υποδείξουν ή να καθορίσουν τις ειδικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες αλλά και το πλαίσιο που απαιτείται για την ολόπλευρη εκπαίδευση ενός παιδιού µε αναπηρίες. Πέρα ωστόσο από τα ειδικά εκπαιδευτικά ζητήµατα που τίθενται γύρω από την αναπηρία όπως πρώιµη παρέµβαση, αποκατάσταση, ειδική αγωγή, σχολική ένταξη και συνεκπαίδευση παιδιών µε και χωρίς αναπηρίες, ένα σηµαντικό θέµα αποτελεί η εννοιολογική προσέγγιση της αναπηρίας. Σύµφωνα µε την Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας (World Health Organization, 1980) η αναπηρία (disability) ορίζεται ως η απώλεια ή η µείωση της λειτουργικής ικανότητας ή της ικανότητας άσκησης µιας δραστηριότητας λόγω κάποιας βλάβης. Άρα η αναπηρία εκφράζει και την αδυναµία του ατόµου να εκτελεί δραστηριότητες καθηµερινής ζωής όπως είναι η ατοµική φροντίδα, µετακίνηση, επαγγελµατική απασχόληση ή κοινωνικές συναναστροφές. Ο όρος διαχωρίζεται από το γενικότερο όρο βλάβη (impairment) ο οποίος καλύπτει οποιαδήποτε παρέκκλιση από τη φυσιολογική δοµή σωµατική ή πνευµατική αλλά και από τον όρο µειονεξία (handicap) ο οποίος υποδηλώνει το αποτέλεσµα της βλάβης ή της αναπηρίας. Η µειονεξία εκφράζει την αδυναµία του ατόµου να εκπληρώσει µια δραστηριότητα που θεωρείται φυσιολογική και άρα συνδέεται µε τις απαιτήσεις αλλά και τις αντιλήψεις της κοινωνίας για την αναπηρία. Γίνεται λοιπόν σαφές ότι η αναπηρία αποτελεί περισσότερο κοινωνικό ζήτηµα και όχι ατοµικό (Oliver, 1990) και γι αυτό το λόγο θα πρέπει η ίδια η 5

6 κοινωνία να κατανοήσει ότι τα περισσότερα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν τα παιδιά και γενικότερα τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες προέρχονται από την ίδια την κοινωνική οργάνωση και τις αλληλεπιδράσεις που αυτή ορίζει. (Marks, 1999). Τόσο η κοινωνία όσο και το εκπαιδευτικό σύστηµα µπορούν να δηµιουργήσουν ή και να συντηρήσουν ελλείµµατα, κατηγοριοποιήσεις και στερεότυπα που ενισχύουν το «µύθο» της µειονεξίας. Όσον αφορά το ρόλο που καλείται να παίξει η σύγχρονη Παιδαγωγική και το σύγχρονο σχολείο αυτός θα πρέπει να είναι προσαρµοσµένος στις ανάγκες όλων των παιδιών. (Ainscow, 1996). Με άλλα λόγια αυτό που έχει µεγαλύτερη αξία για την εκπαιδευτική πράξη είναι όχι τόσο η κατηγοριοποίηση των παιδιών ανάλογα µε τις µειονεξίες που έχουν αλλά η αξιολόγησή τους βάσει των ατοµικών τους δυνατοτήτων. (James, 1999). Προκειµένου να επιτευχθεί η υλοποίηση αυτής της αντίληψης απαιτείται η ένταξη όσο το δυνατόν µεγαλύτερου αριθµού παιδιών µε αναπηρίες στο γενικό σχολείο και παράλληλα σταδιακή µείωση του αριθµού των ειδικών σχολείων τα οποία λειτουργούν αποµονωµένα συντηρώντας το µοντέλο περιθωριοποίησης και αποκλεισµού. Σίγουρα είναι απαραίτητο να πραγµατοποιηθούν πολλά βήµατα προς την αλλαγή της εικόνας του σχολείου σε επίπεδο εγκαταστάσεων, συνθηκών, λειτουργιών, σε επίπεδο µέσων, εργαλείων και υλικοτεχνικής υποδοµής, εξοπλισµού αλλά και υπηρεσιών. Αναµφισβήτητα απαιτείται αλλαγή ή / και προσαρµογή του αναλυτικού αλλά και του σχολικού προγράµµατος, προώθηση νέων παιδαγωγικών πρακτικών και άρση των αρνητικών στάσεων των εκπαιδευτικών απέναντι στα παιδιά µε αναπηρίες, έτσι ώστε να γίνονται σεβαστά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αλλά και οι ανάγκες του κάθε παιδιού. 6

7 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ Παρά το γεγονός ότι ιστορικά οι προβληµατισµοί γύρω από την έννοια της Ειδικής Αγωγής µπορούν να τοποθετηθούν γύρω στα 1700, η κίνηση και το ενδιαφέρον γύρω από τη σχολική ενσωµάτωση αναδύθηκε και εξελίχθηκε τη δεκαετία Πριν απ αυτό το ιστορικό σηµείο σπάνια τα παιδιά µε κινητικές δυσκολίες ή µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είχαν δυνατότητες σχολικής ακαδηµαϊκής ή κοινωνικής ενσωµάτωσης. Η έννοια της σχολικής ενσωµάτωσης θα µπορούσε γενικά να ορισθεί ως η διαδικασία κατά την οποία όλα τα παιδιά εκπαιδεύονται στο µεγαλύτερο δυνατό βαθµό και σ ένα περιβάλλον µε όσο το δυνατόν λιγότερους περιορισµούς. (Striefel, 1985, Biklen, 1985, Winzer, Rogow & David 1989). Βέβαια σε κάθε κοινωνικό, πολιτικό ή εκπαιδευτικό περιβάλλον µπορεί να διαφοροποιείται η έννοια της σχολικής ενσωµάτωσης άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο αφού εξαρτάται από τη φιλοσοφία και τα προγράµµατα που υιοθετούν σχετικά µε τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ωστόσο, «ο όρος ενσωµάτωση χρησιµοποιείται για να τονιστούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την εξάλειψη της αποµόνωσης και της περιθωριοποίησης». (Κυπριωτάκης, 2001). Στις µέρες µας κυριαρχεί η αντίληψη της ενσωµάτωσης, της προσπάθειας δηλαδή «τα προβλήµατα των παιδιών µε µικρές ή µεγάλες δυσκολίες σε επίπεδο µάθησης και συµπεριφοράς να αντιµετωπίζονται µέσα στο κανονικό σχολείο και µάλιστα µέσα στην κοινή τάξη, µαζί µε τ άλλα παιδιά τους άλλους µαθητές, σε όλες τις βαθµίδες της εκπαίδευσης». (Τζουριάδου & Μπιτζαράκης, 1990). Άλλωστε, «η ενσωµάτωση στο χώρο του συνηθισµένου σχολείου αποτελεί το πρώτο στάδιο για την πρόσβαση και την ισότιµη συµµετοχή σε όλες τις δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής». (Πολυχρονοπούλου, 1999). Τα 7

8 άτοµα µε ειδικές ανάγκες είναι προφανές ότι αντιµετωπίζουν πολλές φορές προκαταλήψεις και ρατσιστική συµπεριφορά, τοποθετούµενα ακούσια στο «περιθώριο της κοινωνίας». (Παπαϊωάννου, 1984). Κάτω από την επίδραση ενός αέρα αµφισβήτησης τη δεκαετία του 80 εκπαιδευτικοί κύκλοι άρχισαν ν αναθεωρούν τις αντιλήψεις τους σχετικά µε το τι θεωρείτο µέχρι τότε κανονικό και «ειδικό» σχολείο. Όλο αυτό το κλίµα αναθεώρησης και εκσυγχρονισµού κυρίως όσον αφορά τις κατηγοριοποιήσεις που µέχρι τότε ίσχυαν, ανταποκρίνεται όχι µόνο στις προθέσεις της αναφοράς SWAN Education for all (Αγγλία, 1985) αλλά και στη ιακήρυξη της UNESCO (1991) µε τον ίδιο τίτλο. Ωστόσο πιο ξεκάθαρα διατυπώθηκε η αρχή «εκπαίδευση για όλους» τον Ιούνιο του 1994 οπότε ενενήντα δύο κυβερνήσεις και είκοσι πέντε διεθνείς οργανισµοί συνυπέγραψαν την ιακήρυξη της Σαλαµάνκα µε τίτλο και θέµα, «Αρχές, Πολιτική και Πρακτικές στην Ειδική Αγωγή». (UNESCO, 1994). Εκεί µεταξύ άλλων τονίζεται :... Η κατευθυντήρια αρχή στην οποία βασίζεται το πλαίσιο αυτό σηµαίνει ότι τα σχολεία πρέπει να υποδέχονται όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από τις φυσικές, πνευµατικές, κοινωνικές, συναισθηµατικές, γλωσσικές ή άλλες ικανότητες. Αυτό συµπεριλαµβάνει τόσο ανάπηρα, όσο και παιδιά µε εξαιρετικές δεξιότητες, παιδιά από γλωσσικές, πολιτισµικές ή εθνικές µειονότητες, καθώς και παιδιά από υποβαθµισµένες διαφορετικά περιθωριοποιηµένες οµάδες ή περιοχές. Το ουσιαστικότερο σηµείο της διακήρυξης είναι ότι εκεί αναδύεται ο όρος inclusion (εκπαίδευση για όλους), ο οποίος στηρίζεται σε µια φιλοσοφία αποδοχής και σεβασµού προς όλα τα παιδιά χωρίς να τίθενται παράµετροι γύρω από την ανικανότητα. Σύµφωνα µε τους J. Sebba και M. Ainscow (1996), ο όρος inclusion «... περιγράφει τη διαδικασία κατά την οποία το σχολείο επιχειρεί ν ανταποκριθεί σε όλους τους µαθητές ξεχωριστά µε το ν αναθεωρεί την οργάνωση και παροχή του αναλυτικού προγράµµατος. Μέσω αυτής της διαδικασίας το σχολείο αυξάνει τη χωρητικότητά του, ώστε να δεχτεί όλους τους µαθητές από 8

9 την τοπική κοινωνία οι οποίοι επιθυµούν να φοιτήσουν, και παράλληλα µειώνει την ανάγκη να αποβάλλει». Όρος που προέρχεται από το λατινικό ρήµα includere, που σηµαίνει συµπεριλαµβάνω, δηλώνει αδιαµφισβήτητα την παροχή εκπαίδευσης για όλους τους µαθητές, χωρίς κατηγοριοποιήσεις, ταµπέλες, φραγµούς και προκαταλήψεις. Ο συγκεκριµένος όρος υποδηλώνει ένα διαρκή αγώνα µε στόχο τη δηµιουργία λειτουργικών εκπαιδευτικών συστηµάτων. (Ζώνιου-Σιδέρη, 2000). Σύµφωνα µε τον Len Barton, σε άρθρο του µε τίτλο «Η πολιτική της inclusion» (Ζώνιου-Σιδέρη, 2000) «η inclusion αφορά την παροχή εκπαίδευσης σε ολόκληρο το µαθητικό πληθυσµό... Η προσέγγιση αυτή ασχολείται µε την ευηµερία όλων των µαθητών και θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση τη µετατροπή των σχολείων σε οργανισµούς, έτοιµους και πρόθυµους να υποδεχτούν αυτό το µαθητικό πληθυσµό». Βέβαια η εφαρµογή µιας τέτοιας προσέγγισης και πρακτικής, προϋποθέτει τον περιορισµό των εµποδίων και του αποκλεισµού που η «αναπηρία» συνεπάγεται στην άρση των προκαταλήψεων, στην αύξηση της συµµετοχής των µαθητών στην πολιτιστική ζωή, στα αναλυτικά προγράµµατα, καθώς και την ευρύτερη κοινοτική δραστηριότητα του σχολείου. (Booth et al, 2000). Άρα ο όρος ουσιαστικά ξεφεύγει από τα όρια της εκπαιδευτικής ορολογίας και αποκτά νόηµα και ουσία κοινωνική και πολιτιστική, αφού εµπεριέχει αλλά και αντικατοπτρίζει την ιδεολογία και τη φιλοσοφία µιας «κοινωνίας για όλους». Γίνεται φανερό ότι στόχος της προσέγγισης είναι να µη µείνει κανένας µαθητής έξω από το σχολείο, και άρα κατά συνέπεια οδηγεί στη λογική ακολουθία του να µάθουµε να συµβιώνουµε ο ένας µε τον άλλο, µέσα σε µια κοινωνία ίσων ευκαιριών. 9

10 ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΕΝΤΑΞΗ, ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ INCLUSION Η ενσωµάτωση αν και θεωρείται κοινή και ενιαία φιλοσοφική θεώρηση η οποία µπορεί να εκφραστεί σε πολιτικό, κοινωνικό, και εκπαιδευτικό πεδίο, αναφέρεται διεθνώς µε διαφορετικούς όρους, προκαλώντας σύγχυση όσον αφορά την ορολογία. Έτσι χρησιµοποιούνται διεθνώς ποικίλοι όροι, για παράδειγµα στις Η.Π.Α. αλλά και στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφέρεται ως ενσωµάτωση, στη Μεγάλη Βρετανία ως ένταξη, ενώ στην Ελλάδα χρησιµοποιούνται και οι δυο όροι. Σήµερα συχνά «ένταξη», «ενσωµάτωση» και «συνεκπαίδευση» θεωρούνται έννοιες ταυτόσηµες. Πολλοί χρησιµοποιούν τους όρους ένταξη, ενσωµάτωση, οµαλοποίηση µε την ίδια, παραπλήσια ή και διαφορετική έννοια, άλλοι προτιµούν τον όρο «ένταξη» αντί του όρου «ενσωµάτωση» ή και τους δυο µε την ίδια έννοια, ή θεωρούν την ένταξη ως προϋπόθεση της ενσωµάτωσης. (Λιοδάκης, 1997, Κόµητος, 1992, Τσιναρέλης, 1993, Πολυχρονοπούλου, 1995). Ο όρος ένταξη (integration) αναδύθηκε ιδιαιτέρως τις δεκαετίες του 50 και του 60 και αντανακλούσε την επιθυµία για αποστασιοποίηση από παραδοσιακές πρακτικές και αποµάκρυνση από οποιαδήποτε έννοια αποκλεισµού και περιθωριοποίησης. Σύµφωνα µε όσα υποστηρίζει η Ζώνιου-Σιδέρη (1996), ο όρος «ένταξη» «δηλώνει τη συστηµατική τοποθέτηση τινός µέσα σε κάτι άλλο και την ολοκλήρωση του υποκείµενου ως αυτοτελούς, ακέραιου µέρους ενός ευρύτερου συνόλου». Αντίθετα, όπως η ίδια, υποστηρίζει στην «ενσωµάτωση» τα χαρακτηριστικά του ατόµου εξαφανίζονται, έχοντας αφοµοιωθεί πλήρως από τα χαρακτηριστικά του ευρύτερου συνόλου στο οποίο εντάσσεται το άτοµο. Αλλού αναφέρεται ότι ο όρος ένταξη δηλώνει την τοποθέτηση και την απόκτηση ρόλων µέσα σε µια οµάδα, ενός ή µιας οµάδας ατόµων µε 10

11 διαφορετικά κοινωνικά, οικονοµικά, βιολογικά ή ψυχολογικά χαρακτηριστικά. (Τσιναρέλης, 1993). Ωστόσο, ο ίδιος συγγραφέας ορίζει την ενσωµάτωση ως την «αποδοχή ενός ατόµου ή µιας οµάδας από ένα σύνολο στο οποίο ενσωµατώνεται και όπου δηµιουργούνται αλληλεπιδραστικές σχέσεις, διατηρώντας ωστόσο τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του». Καταλήγοντας, λοιπόν, θα λέγαµε ότι πέρα από την απλή παροχή ευκαιριών για τοποθέτηση ενός ατόµου µέσα σ ένα σύνολο (ένταξη), τα παιδιά µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες έχουν κάθε δικαίωµα στις ίδιες εµπειρίες όπως και τα συνοµήλικά τους που δεν αντιµετωπίζουν κάποια δυσκολία. Έχουν δηλαδή ανάγκη αλλά είναι και αναφαίρετο δικαίωµά τους η αλληλεπίδρασή τους µε αυτά τα παιδιά, η παροχή ενσωµατωµένων εµπειριών κοινωνικοποίησης (ενσωµάτωση). Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ 11

12 Όπως ήδη τονίστηκε η ένταξη και η σχολική ενσωµάτωση των µαθητών µε εδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και άρα και των µαθητών µε κινητικές αναπηρίες αποτελεί προστάδιο και προϋπόθεση για την οµαλή ένταξη των παιδιών αυτών στην κοινωνία, αφού «τα παιδιά που αναπτύσσονται αποµονωµένα σε εκπαιδευτικό και κοινωνικό επίπεδο µπορεί να αντιµετωπίσουν µεγαλύτερη δυσκολία να προσαρµοστούν στην κοινωνία, αφού θα έχουν επωµιστεί και την ετικέτα του περιθωριακού». (Χατήρα, 2000). Ο ρόλος του σχολείου είναι να εκπαιδεύσει όλα τα παιδιά λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες δεξιότητες και την προσωπικότητα του κάθε παιδιού, έτσι ώστε να προάγει την ανάπτυξη τους: µαθησιακή, ψυχολογική και κοινωνική. Ο διαχωρισµός, η κατηγοριοποίηση, οι «ταµπέλες» και οι χαρακτηρισµοί δεν προάγουν το σύγχρονο ρόλο του σχολείου και σίγουρα δεν συνάδουν µε τις σύγχρονες εκπαιδευτικές θεωρίες και πρακτικές. Άρα αναθεωρείται στο χώρο της Ειδικής Αγωγής και η αντίληψη ότι τα παιδιά που παρουσιάζουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θα πρέπει ν αντιµετωπίζονται έξω από τα «κανονικά σχολεία». Όπως υποστηρίζει η Ζώνιου-Σιδέρη (2000 β): «Τα ειδικά σχολεία παραµένουν σχολεία «κλειστά». Αδυνατούν να βρουν διεξόδους και να σπάσουν το φράγµα των προκαταλήψεων. εν παρουσιάζουν σύνθεση ποικίλη, αντίστοιχη µε εκείνη της κοινωνικής πραγµατικότητας. Επιλέγουν το µαθητικό πληθυσµό τους µε βάση συγκεκριµένα χαρακτηριστικά, µε αποτέλεσµα τόσο τον αποκλεισµό των µαθητών και των οικογενειών τους, όσο και τον αποκλεισµό των ίδιων των ειδικών σχολείων». Η βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η κίνηση αυτή οφείλεται στις κοινωνικές αξίες της θεµελιώδους δικαιοσύνης και ισότητας. Οι αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί σε ηθικές, κοινωνικές και πολιτιστικές αξίες αντικατοπτρίζονται και στην εκπαιδευτική σκέψη, η οποία υποστηρίζει την κίνηση της σχολικής ένταξης και ενσωµάτωσης. Κανείς πλέον δεν µπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι στα παιδιά που αντιµετωπίζουν δυσκολίες τους 12

13 δίνονται δυνατότητες για µεγαλύτερη βελτίωση και καλύτερες εµπειρίες αν ενσωµατωθούν στην «κανονική» τάξη, αλλά και από την άλλη πλευρά προωθεί την θετική αλληλεπίδραση όλων των µαθητών µε αυτούς που έχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σύµφωνα µε σύγχρονα ερευνητικά δεδοµένα που προέκυψαν από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας διεθνώς αποδείχθηκε ισχυρή τάση υποστήριξης της κίνησης της σχολικής ενσωµάτωσης (rationale for integration) στοιχειοθετώντας πολλούς λόγους και επιχειρήµατα. Η πρόοδος που έχει σηµειωθεί στο χώρο της εκπαίδευσης όσον αφορά το σχεδιασµό εξειδικευµένων προγραµµάτων, την καλύτερη υλικοτεχνική υποδοµή καθώς και τις εκπαιδευτικές θεωρίες και προσεγγίσεις. (Canadian Council of Ministers of Education, 1983; Howarth, 1983). Οι κατηγοριοποιήσεις και οι αποκλεισµοί στην εποχή µας απορρίπτονται µε το σκεπτικό ότι επηρεάζουν αρνητικά την αντίληψη που έχουµε για τα άτοµα µε ιδιαίτερες ικανότητες αλλά και αυτή που έχουν τα ίδια αυτά τα άτοµα. (Canadian Education Association, 1985; Howarth, 1983, Winzer, Rogow & David, 1987). Κινήσεις και προβληµατισµοί που εκφράστηκαν δυναµικά από οργανώσεις γονέων προβάλλοντας τα κοινωνικά πλεονεκτήµατα της ένταξης των µαθητών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες. (Hasazi, 1980; Canadian Education Association, 1985, 1983). Η πεποίθηση ότι η πρακτική της σχολικής ενσωµάτωσης µεγιστοποιεί τις προοπτικές των παιδιών µε κινητικές αναπηρίες για ανάπτυξη των ικανοτήτων σε κοινωνικό και γλωσσικό επίπεδο. Επίσης αυξάνει τις ευκαιρίες για αλληλεπίδραση µε τα παιδιά που δεν αντιµετωπίζουν κάποια αναπηρία, δηµιουργώντας έτσι κλίµα αποδοχής και αλληλοσεβασµού. (Biklen, 1985; Saskatchewan Teachers Federation, 1986; Canadian Education Association, 1985, Howarth, 1983). Η αξιολόγηση που βασίζεται αποκλειστικά στα αποτελέσµατα των ψυχολογικών τεστ και η διάκριση και κατηγοριοποίηση των µαθητών βάσει 13

14 αυτών, έχει αµφισβητηθεί για την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της. (Howarth, 1983; Winzer, Rogow & David, 1987). Η ποικιλία µέσα στο ίδιο εκπαιδευτικό περιβάλλον υποστηρίζεται σθεναρά βάσει της αντίληψης ότι το περιεχόµενο των εξατοµικευµένων εκπαιδευτικών προγραµµάτων αλλά και το αναλυτικό πρόγραµµα θα πρέπει να στηρίζεται περισσότερο στις ατοµικές διαφορές παρά στις αποκλείσεις από το «φυσιολογικό» που εκπορεύονται από τις ιατρικές διαγνώσεις. (Bender, 1987; Howarth, 1983). Η ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων και αυτές που αφορούν σε γενικές γνώσεις και λειτουργικότητα των µαθητών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, θεωρείται ότι εννοείται όταν γίνεται µέσα σ ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον ένταξης και ενσωµάτωσης παρά σ ένα αποκλεισµού και διαχωρισµού. (Biklen, 1985, Forest, 1985; Marshall, 1986; Rogow & David, 1987; Slavin & Madden, 1986). Η πεποίθηση ότι είναι αναγκαίο ν αντιµετωπίζουµε ανθρωπιστικά τα παιδιά που αντιµετωπίζουν κάποιες δυσκολίες, έχει γίνει ευρέως αποδεκτή και αποτελεί βάση της παιδαγωγικής πέρα από συναισθήµατα φόβου και οίκτου. (Biklen, 1985; Canadian Education Association, 1985, Florek, 1986, Weddell, Welton, Evans & Goacher, 1987, Winzer, Rοgow & David, 1987). Η ιδιαίτερα σηµαντική αύξηση που έχει παρατηρηθεί υπέρ της άποψης ότι η ειδική αγωγή θα πρέπει ν αντιµετωπίζεται σαν τµήµα της γενικής εκπαίδευσης και όχι σαν κάτι ξένο απ αυτήν. (Bender, 1987; Stainback & Stainback, 1987, The Council for Exceptional Children, 1987). ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ 14

15 ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑΣ Αποτελεί αναµφισβήτητα µια θετική εξέλιξη στο χώρο της Παιδαγωγικής γενικά το γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει έντονο βιβλιογραφικό και ερευνητικό ενδιαφέρον για την διαδικασία της ένταξης των παιδιών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο χώρο του σχολείου. Ταυτόχρονα η αυξανόµενη κίνηση για ένταξη των παιδιών µε αναπηρίες στο γενικό πλαίσιο της εκπαίδευσης ενισχύθηκε από νοµοθετικές ρυθµίσεις και θεσµικές αποφάσεις τόσο στη χώρα µας όσο και σε διεθνές επίπεδο. «Η τάση που επικρατεί αυτή τη στιγµή στα διάφορα κράτη-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να εντάσσονται τα παιδιά µε ειδικές ανάγκες εκπαίδευσης στα γενικά σχολεία παρέχοντας στους εκπαιδευτικούς διάφορες µορφές υποστήριξης από άποψη προσωπικού, υλικού και εξοπλισµού». (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1997). Άρα γίνεται σαφές ότι είναι δεδοµένο το ενδιαφέρον για τη σχολική ενσωµάτωση παιδιών µε αναπηρίες και ειδικές ανάγκες γενικότερα, το οποίο έχει µετατραπεί σε ένα από τα πιο βασικά θέµατα στον εκπαιδευτικό προγραµµατισµό των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο είναι σίγουρα απαραίτητο να τεθεί σοβαρός προβληµατισµός σε σχέση µε την ποιοτική αξιολόγηση της διαδικασίας της ένταξης έτσι ώστε να είναι αποτελεσµατική η εκπαίδευση και να πληροί τους πρωταρχικούς της στόχους. Όπως ενδεικτικά αναφέρει η Α Ζώνιου-Σιδέρη (2000): «Αν επιθυµούµε ο στόχος µιας αποτελεσµατικής εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά να γίνει πραγµατικότητα, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη ενός εκπαιδευτικού συστήµατος που δεν θα βασίζεται µόνο στις καλές προθέσεις και τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, αλλά και στην προσπάθεια µιας ουσιαστικότερης κατανόησης των δυνατοτήτων που παρέχουν οι τάξεις ένταξης». Σύµφωνα µε εµπειρικά κυρίως δεδοµένα για να έχουµε τη δυνατότητα σε κάποιο ποσοστό να µιλάµε για επιτυχηµένη έκβαση στην ενταξιακή 15

16 διαδικασία θα πρέπει να πληρούνται, σε κάποιον τουλάχιστον βαθµό, τα ακόλουθα κριτήρια προϋποθέσεις : Εµπλοκή, συµµετοχή και συνεργασία όλων των εµπλεκοµένων φορέων στο σχεδιασµό της εκπαιδευτικής και ενταξιακής διαδικασίας, δηλαδή εκπαιδευτικοί, γονείς, διευθυντές σχολείων και διοικητικές υπηρεσίες. Εκπαίδευση των παιδαγωγών σε πρακτικές, προγράµµατα ενσωµάτωσης για µαθητές µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Συνδροµή, υποστήριξη και ανταλλαγή πληροφοριών ανάµεσα στον εκπαιδευτικό κυρίως της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης και τον παιδαγωγό ειδικής αγωγής ιδίως αυτόν που είχε την ευθύνη για το σχεδιασµό και την εφαρµογή του προγράµµατος πρώιµης παρέµβασης ή αποκατάστασης. Επαρκείς υπηρεσίες συµβουλευτικής και στήριξης από τον σχολικό σύµβουλο Ειδικής Αγωγής, το σχολικό ψυχολόγο, καθώς και από το ειδικό αποκαταστασιακό προσωπικό, στην περίπτωση που µας ενδιαφέρει της κινητικής αναπηρίας τον φυσιοθεραπευτή, τον εργοθεραπευτή καθώς και το λογοθεραπευτή. Αλλαγή του σχολικού προγράµµατος αλλά και προσαρµογή του αναλυτικού προγράµµατος έτσι ώστε να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες αλλά και να προαχθούν οι ιδιαίτερες δεξιότητες των µαθητών µε κινητικές ή / και µαθησιακές δυσκολίες. Αξιολόγηση και επαναπροσδιορισµός των αποτελεσµάτων του επανασχεδιασµού των προγραµµάτων, πάντα σε σχέση και συνάφεια µε τους εκπαιδευτικούς στόχους που τίθενται, τόσο βραχυπρόθεσµους όσο και µακροπρόθεσµους. Θετική στάση, αφοσίωση και δέσµευση των εκπαιδευτικών, καθώς και άρση των προκαταλήψεων και των στερεότυπων αντιλήψεων. Κατάλληλος εξοπλισµός, εκσυγχρονισµός της υλικοτεχνικής υποδοµής που το γενικό σχολείο οφείλει να διαθέτει για την αντιµετώπιση και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών αναγκών ΟΛΩΝ των παιδιών. Εξασφάλιση της γονεϊκής παρέµβασης, έτσι ώστε να υπάρχει πληρέστερη αντιµετώπιση των δυσκολιών του παιδιού, η οποία θα ξεκινά από το σπίτι 16

17 και θα συνεχίζεται στο σχολείο. Φυσικά κάθε ένα από αυτά τα κριτήρια έχει τη δική του δυναµική και η επιρροή του στην επιτυχία του προγράµµατος ένταξης φαίνεται να έχει σηµαντικές διακυµάνσεις. Ωστόσο, η εµπειρία αποδεικνύει ότι η βάση της επιτυχίας εδρεύει µέσα στην τάξη και βασικός παράγοντας δράσης είναι οι ίδιοι οι δάσκαλοι, το υπόβαθρο και οι αντιλήψεις τους. (Sarason, 1995, Scruggs and Mastropieri, 1996). Όπως χαρακτηριστικά τονίζουν οι Fullan and Milles (1992): «Η αλλαγή προϋποθέτει τη γνώση, είναι ένα ταξίδι, όπου τα προβλήµατα είναι αναµενόµενα και ευπρόσδεκτα, όπου επιπλέον στήριξη θα είναι απαραίτητη, όπου απαιτείται θέληση και δύναµη για να πραγµατοποιηθεί η αλλαγή, η οποία πρέπει να είναι συστηµατική και να εφαρµόζεται εξατοµικευµένα». Σύµφωνα µε τον Meister (2000) ο οποίος έχει δουλέψει κυρίως στη Γερµανία, για να υφίσταται η δυνατότητα ύπαρξης ένταξης ως διαδικασίας παιδαγωγικής και κοινωνικής, θα πρέπει σε κάποιον βαθµό τουλάχιστον να πληρούνται τα ακόλουθα 13 κριτήρια : «Εγγύτητα του τόπου κατοικίας : οι εγκαταστάσεις (νηπιαγωγείο, σχολείο κλπ.) βρίσκονται στην περιοχή όπου κατοικεί το παιδί. Ρυθµίσεις των εγκαταστάσεων : οι εγκαταστάσεις υποδέχονται κατά κύριο λόγο µη ανάπηρα παιδιά. Υπηρεσία και θεραπεία : στο ανάπηρο παιδί παρέχονται υπηρεσίες ή θεραπεία ανάλογες µε τις ανάγκες του. Θεραπεία ένταξης : η αναγκαία ειδική παιδαγωγική, θεραπευτική, εξειδικευµένη στην αναπηρία βοήθεια παρέχεται καθηµερινά στις εγκαταστάσεις και αποτελεί συστατικό στοιχείο της κοινής ζωής και µάθησης. Συνθήκες του περιβάλλοντος : το επίπεδο του προσωπικού, οι δυνατότητες του χώρου και η υλικοτεχνική υποδοµή πληρούν τις προϋποθέσεις επάρκειας των εγκαταστάσεων. Υποστήριξη : διατίθεται επιπλέον προσωπικό, σύµφωνα µε τις ανάγκες του 17

18 ανάπηρου παιδιού. Προσπαθούσαµε πάντα να αναρωτηθούµε τι χρειάζεται να διαθέτουν οι εγκαταστάσεις για να ταιριάζουν στο παιδί και όχι ποιο παιδί ταιριάζει στις εγκαταστάσεις. Συνεργασία : όλοι όσοι συµµετέχουν στη διαδικασία συνεργάζονται µεταξύ τους και αλληλοβοηθούνται. Εθελοντικότητα : η κοινή εκπαίδευση είναι επακόλουθο της συνειδητής και οικειοθελούς απόφασης των άµεσα συµµετεχόντων. Ανάδραση / ανταπόκριση : η παιδαγωγική πρακτική ακολουθείται από ανάδραση / ανταπόκριση ή αντίστοιχα συµβουλευτική εποπτεία και αξιολόγηση. Προσωπική αξιοπρέπεια : κάθε παιδί αντιµετωπίζεται ως µοναδικότητα, µε προσοχή και σεβασµό στις ικανότητες και τις αναπηρίες του. Θεµέλιο της Παιδαγωγικής αποτελεί ο προσανατολισµός µε βάση την προσωπικότητα και όχι τις ελλείψεις της. Το σύνολο του µαθητικού πληθυσµού : όλα τα παιδιά µιας περιοχής πηγαίνουν στις ίδιες εγκαταστάσεις, πράγµα που σηµαίνει ότι καµιά αναπηρία δεν αποκλείεται, ανεξάρτητα από τη µορφή και την έκτασή της. Επέκταση της κοινωνικής ένταξης : η διαδικασία της ένταξης λαµβάνει χώρα και πέρα από τα όρια του νηπιαγωγείου ή του σχολείου. Μετάβαση : η ένταξη υπερβαίνει τη διάρκεια φοίτησης στο νηπιαγωγείο ή στο σχολείο». Βέβαια όλη αυτή η συζήτηση περί κριτηρίων για την επιτυχία της ενταξιακής διαδικασίας προϋποθέτει το γενικότερο σχεδιασµό εκ νέου της εκπαιδευτικής πολιτικής, έτσι ώστε να επιτευχθεί η αναδιαµόρφωση του σχολείου αλλά και του ρόλου όλων των εµπλεκοµένων φορέων και υπηρεσιών. Σαφώς όσα διαδραµατίζονται µέσα στην τάξη αποτελούν το θεµέλιο λίθο της παιδαγωγικής παρέµβασης, αλλά απαιτείται και γενικότερη οργανωτική διευθέτηση καίριων ζητηµάτων. Όπως επισηµαίνει ο Porter (1997) απαιτείται αποτελεσµατική διεύθυνση στους τοµείς της εκπαιδευτικής πολιτικής, της διοίκησης και της εφαρµογής 18

19 προγραµµάτων. Συµπληρωµατικά αξίζει ν αναφέρουµε όσα ο Ainscow (1995) χαρακτηρίζει ως «sine qua non», ώστε κάθε σχολικός οργανισµός να καταφέρει να προχωρήσει στην ένταξη. Και αναφέρεται µεταξύ άλλων στην αποτελεσµατική διεύθυνση σε κάθε τοµέα του σχολείου, στο να δίνεται έµφαση στο σχεδιασµό µε βάση τη συνεργασία, στις αποτελεσµατικές στρατηγικές συντονισµού, καθώς και στη συµµετοχή του προσωπικού, των µαθητών και της ευρύτερης εξωσχολικής κοινότητας στο σχεδιασµό της πολιτικής και στη λήψη αποφάσεων στο σχολείο. Συνοψίζοντας, θα λέγαµε ότι αναµφισβήτητα δεν είναι δυνατόν να ισχύουν στην πράξη όλες οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν, και αυτό γιατί είναι αρκετά δύσκολο να συντονιστούν όλες οι διαδικασίες και ταυτόχρονα ν αντιµετωπιστούν όλα τα ζητήµατα που αφορούν το σχολείο γενικότερα. Ο Farrell (1997 α, 1997 β) διατυπώνει την άποψη ότι : «Είναι ίσως ανέφικτο να περιµένουµε ότι όλα τα σχολεία µπορούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες όλων των µαθητών κάθε γειτονιάς... Οι απαιτούµενες συνθήκες για την ενταξιακή εκπαίδευση δεν θα καταφέρουν να δηµιουργηθούν απ όλα τα σχολεία». Ωστόσο αποτελεί πολύ σηµαντικό βήµα το να επικεντρώνουµε το ενδιαφέρον µας στις δοµές διοίκησης της σχολικής κοινότητας, στην ποιοτική αξιολόγηση του έργου µας ως εκπαιδευτικοί, στις προϋποθέσεις για την βελτίωση του ρόλου του σχολείου καθώς και στην αλλαγή της νοοτροπίας µας και των στερεότυπων έτσι ώστε να υπάρξει πρόοδος στην ενταξιακή αλλά και γενικότερα στην Παιδαγωγική διαδικασία και συνακόλουθα ν αντιµετωπιστούν οι ανάγκες του µαθητικού πληθυσµού που γίνεται ολοένα και πιο σύνθετος. 19

20 Β Ι Β Λ Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α Ainscow, M. (1995). Special needs through school improvement ; school improvement through special needs. In : Clark, C., Dyson A. & Millward, A. Towards Inclusive Schools? London : David Foulton. Bender, W. N. (1987). Effective educational practices in the mainstream setting : Recommended model for evaluation of mainstream teacher classes. The Journal of Special Education, 20 (4), Biklen, D. (1985). Achieving the complete school. Strategies for effective mainstreaming. NY : Teachers College Press. Booth, T., Ainscow, M., Black - Hawkins, K., Vaughan, M. & Shaw, L. (2000). Index for Inclusion : Developing Learning and Participation in Schools. Bristol : CSIE (Centre for Studies in Inclusive Education). Canadian Council of Ministers of Education (1983). Survey of Special education in Canada, Winnipeg, MB : Candid Research and Council of Ministers of Education. Canadian Education Association (1985). Mainstreaming : Some issues for school boards. Toronto. Farrell, P. (1997α). The integration of children with severe learning difficulties : a review of the recent literature. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities 10 (1) Farrell, P. (1997β). Teaching Pupils with Learning Difficulties. London : 20

21 Cassell. Florek, A. (1986). Integration or bandwagon hypocrisy? British Journal of Special Education, 13 (2), 52. Forest, M. (1985). Education update. Canadian Journal on Mental Retardation, 35 (1). Fullan, M. G., & Miles, M. B. (1992). Getting reform right : What works and what doesn t. Phi Delta Kappan, 73, James, F. Μελλοντική εξέλιξη στην κοινή εκπαίδευση. Συνεισφορά των Συµβουλευτών δασκάλων» στο Σπετσιώτη, Ι., Σουγιουλτζόγλου, Μ., Αγγελάκος, Α. (επιµ.), Ο ρόλος του συµβουλευτή δασκάλου για παιδιά µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, Αθήνα, Ελληνικά Γράµµατα, Marks, D. (1999). Disability, controversial debates and psychosocial perspectives. London : Routledge. Meister, Hans (2000). «Παιδαγωγικές διδακτικές θεωρίες και µέθοδοι για την ένταξη» στο Ζώνιου - Σιδέρη, Α. (επιµ.), Ένταξη : Ουτοπία ή πραγµατικότητα; Η εκπαιδευτική και πολιτική διάσταση της ένταξης µαθητών µε ειδικές ανάγκες. Αθήνα, Ελληνικά Γράµµατα, (71-85). Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Basingstoke, New Hampshire : MacMillan. Porter, G. L. (1997). Critical elements for inclusive schools. In : Pijl., S. J., Meijer, C. J. W. & Hegarty, S. Inclusive Education : A Global Agenda, London : Routledge. 21

Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης. µάθηση Απορρίπτοντας στερεότυπες αντιλήψεις και κατηγοριοποιήσεις

Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης. µάθηση Απορρίπτοντας στερεότυπες αντιλήψεις και κατηγοριοποιήσεις Σύγχρονες αντιλήψεις στο χώρο της παιδαγωγικής Επιστήµης θεωρούν την Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης Σε µια κοινωνία ίσων ευκαιριών όλοι έχουν δικαίωµα στην εκπαίδευση και τη µάθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ THΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Χρύσω Στυλιανού

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ THΣ ΕΝΤΑΞΗΣ. Χρύσω Στυλιανού ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ THΣ ΕΝΤΑΞΗΣ Παρουσίαση Χρύσω Στυλιανού Τέως Διευθύντρια Σχολής Κωφών ΕΝΤΑΞΗ: Συνεκπαίδευση με Ακούοντα Παιδιά Η.Β. OΡΟΛΟΓΙΑ: Η.Π.Α. Σ.Χ. Ενσωμάτωση Integration Ένταξη Μainstreaming Inclusion

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Άτομα με αναπηρία: συνεκπαίδευση

Άτομα με αναπηρία: συνεκπαίδευση Άτομα με αναπηρία: συνεκπαίδευση 1. Ενσωμάτωση: ο όρος ενσωμάτωση (mainstreaming) εμφανίστηκε ως εφαρμογή της αρχής της ομαλοποίησης, αρχικά στις Σκανδιναβικές χώρες και στη συνέχεια και στις Η.Π.Α. Στόχευε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι του µαθήµατος Βασικοί στόχοι του µαθήµατος είναι ο φοιτητής:

Στόχοι του µαθήµατος Βασικοί στόχοι του µαθήµατος είναι ο φοιτητής: Κωδικός Μαθήµατος Τίτλος Μαθήµατος Πιστωτικές Μονάδες ECTS EDUC-627DL Αισθητηριακές ιαταραχές: 9 Κώφωση-απώλεια ακοής, τύφλωση-απώλεια όρασης Τµήµα Εξάµηνο Προαπαιτούµενα Παιδαγωγικών Σπουδών Μορφές Ειδικών

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Φεβρουάριος 2012 σκοπός Κατανόηση της φύσης και της έννοιας της αναπηρίας της έκτασης και κατηγοριοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές

Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Η διαφοροποίηση της διδασκαλίας για τυφλούς μαθητές Τα περιεχόμενα του Οδηγού Τύφλωση και Εκπαίδευση Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας: Γενικές Αρχές και Προσεγγίσεις Η Διαφοροποίηση της Διδασκαλίας στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Ειδική Παιδαγωγός Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6ης Περιφέρειας ν. Λάρισας Ενσωμάτωση Κοινωνική ενσωμάτωση, μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία.

Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Εννοιολόγηση της αναπηρίας. Κατηγορίες ατόμων που ανήκουν στα άτομα με αναπηρία. Ανάμεσα στους πολλούς ορισμούς της αναπηρίας διακρίνονται αυτοί που δίνουν έμφαση -στο φυσικό μειονέκτημα τουατόμουωςβιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία Ενότητα 5: Ένταξη Συνεκπαίδευση Ένα σχολείο για όλους. Σουζάνα Παντελιάδου Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 1η: Εισαγωγή, Έννοιες, Ορισμοί Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Σχέδιο Έκθεσης Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Έκθεση Γενικής Εκτίμησης της Εικόνας του Σχολείου Ταυτότητα του σχολείου Καταγράφονται στοιχεία της ταυτότητας της Σχολικής Μονάδας. Α. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση και ψυχική υγεία:

Μετανάστευση και ψυχική υγεία: Μετανάστευση και ψυχική υγεία: από τους «μύθους» στην πραγματικότητα ή από τη θεωρία στην πράξη Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Τμήμα Φ.Π.Ψ., Πανεπιστήμιο Αθηνών Συζήτηση στο συμπόσιο Όψεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ένα σχολείο για όλους! Αν θέλουμε να το υλοποιήσουμε, τότε το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αποτελεί την αφετηρία.

Ένα σχολείο για όλους! Αν θέλουμε να το υλοποιήσουμε, τότε το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αποτελεί την αφετηρία. Γαρυφαλιά Χαριτάκη Ένα σχολείο για όλους! Αν θέλουμε να το υλοποιήσουμε, τότε το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αποτελεί την αφετηρία. Ph.D.c. in Special Education M.Ed. in Emotional-Affective Dynamics &

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής

Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Φεβρουάριος 2012 Φιλοσοφία Ειδικής Αγωγής Ένα παιδί μπορεί να έχει πρόβλημα αλλά δεν είναι προβληματικό. Έχει ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΣΤΟΧΟΣ 2 ος : Η ευαισθητοποίηση κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και η προώθηση της ισότητας και του σεβασμού Η ξεκάθαρη εφαρμογή της αντιρατσιστικής πολιτικής του Υ.Π.Π. στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF. Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF. Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ICF Σοβαρή Αναπηρία: ορισμός μέσω του ICF Θέμα 1 Τα τελευταία χρόνια, η αντίληψη για τα άτομα με αναπηρία έχει αλλάξει και αυτό έχει οδηγήσει στην ανάγκη αναγνώρισης των ίσων δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής

Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Χαρακτηρίζεται η κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια)

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Υπεύθυνη συντονίστρια λειτουργός του Π.Ι.Κ. Χρυσάνθη Μελετίου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Booth, T., Ainscow, M., Vaughan, M. & Greenhill, S. (2002). Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. Manchester: Centre

Booth, T., Ainscow, M., Vaughan, M. & Greenhill, S. (2002). Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. Manchester: Centre Τίτλος Μαθήµατος: Κωδικός Μαθήµατος: Κατηγορία Μαθήµατος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόµενο) Επίπεδο Μαθήµατος: (πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου) Έτος Σπουδών: Ανάπτυξη Προγραµµάτων και Σχολική Εµπειρία EDΙ631

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς. Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Διαφοροποίηση.. τι. γιατί. και πώς Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχ. Σύμβουλος 10 ης ΕΠ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τι σημαίνει Διαφοροποίηση; Είναι μια συνθετική παιδαγωγική προσέγγιση που συνάδει με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία

Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία Κείμενο Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία - 16540 Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση για τη Μάθηση και Μαθητές µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες

Αξιολόγηση για τη Μάθηση και Μαθητές µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες Αξιολόγηση για τη Μάθηση και Μαθητές µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι η παρουσίαση µιας περίληψης των βασικότερων θεµάτων που αναδύθηκαν κατά τη διάρκεια του προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Από τη δεκαετία του 1990 επισυνέβη μια μεταβολή στη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, ως συνέπεια της αθρόας

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας την εκπαιδευτική πολιτική της ένταξης

Αναζητώντας την εκπαιδευτική πολιτική της ένταξης Αναζητώντας την εκπαιδευτική πολιτική της ένταξης Αθηνά Ζώνιου-Σιδέρη, Ευδοξία Ντεροπούλου-Ντέρου Εισαγωγή Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες είναι η εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ (1)

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ (1) Αντώνης Κ. Τραυλός (B.A., M.A., Ph.D.) Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αθλητισμού Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 1 ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ (1) Οι μεταπτυχιακοί/ες φοιτητές/τριες θα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία για το σχολείο

Προετοιμασία για το σχολείο Getting ready for school A guide for parents of a child with disability Προετοιμασία για το σχολείο Οδηγός για γονείς παιδιού με αναπηρία Greek Η έναρξη του Kindergarten είναι ένα συναρπαστικό βήμα στη

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Ικανότητες Εκπαιδευτικών

Ικανότητες Εκπαιδευτικών Ικανότητες Εκπαιδευτικών 6 Οκτωβρίου 2014 Caroline Kearney Ανώτερη Υπεύθυνη Έργου και Εκπαιδευτική Αναλύτρια Οι ικανότητες είναι... Γνώσεων Ένας δυναμικός και σύνθετος συνδυασμός Δεξιοτ ήτων Στάσεων Που

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ Ή ΕΝΤΑΞΗ.

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ Ή ΕΝΤΑΞΗ. ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ Ή ΕΝΤΑΞΗ Πολύς λόγος έχει γίνει γι αυτές τις δυο έννοιες. εν είναι λίγοι αυτοί που ταυτίζουν τους δυο αυτούς όρους. Επειδή όµως αναφερόµαστε στο νηπιαγωγείο τα πράγµατα γίνονται πιο απλά, άραγε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #9: Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ Όλγα Ηµέλλου PhD Περίληψη Μετά την ψήφιση του νόµου 2817/2000, την πρόσφατη συµπλήρωση και αναθεώρησή του και την υπογραφή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, η εκπαίδευση των παιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

σχέσης των Ρόµηδων µαθητών µε τους εκπαιδευτικούς, τους συµµαθητές, τους γονείς, την τοπική- ευρύτερη κοινότητα και αντίθετα. Το σύνολο των ενεργειών

σχέσης των Ρόµηδων µαθητών µε τους εκπαιδευτικούς, τους συµµαθητές, τους γονείς, την τοπική- ευρύτερη κοινότητα και αντίθετα. Το σύνολο των ενεργειών Φραγκίσκα Κοτρέτσου Αξιοποίηση της κουλτούρας της τσιγγάνικης κοινότητας µέσω της ιαπολιτισµικής Αγωγής στο χώρο της εκπαίδευσης Ως συνεργάτης του προγράµµατος «Σχολική ένταξη τσιγγανοπαίδων», υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΑΜΙΑ 26 /01/2013 Τσαρούχα Βικτωρία ΠΕ 06 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προγραµµατισµός και διεξαγωγή έρευνας 30% Περιεχόµενο ερευνητικής έκθεσης 30% Γλώσσα,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση της λειτουργίας του θεσμού των ΣΔΕΥ (Σχολικό Δίκτυο Εκπαίδευσης και Υποστήριξης)

Αποτίμηση της λειτουργίας του θεσμού των ΣΔΕΥ (Σχολικό Δίκτυο Εκπαίδευσης και Υποστήριξης) Αποτίμηση της λειτουργίας του θεσμού των ΣΔΕΥ (Σχολικό Δίκτυο Εκπαίδευσης και Υποστήριξης) Μανδέλλου Μαρία-Λουΐζα Κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό σε ΣΜΕΑΕ Β'/θμιας εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία

Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚH ΑΝΑΠΗΡΙA: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 6-7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Θεµατολογία σεµιναρίου Τα άτοµα που παρουσιάζουν πολυαισθητηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 10: Ο Κριτικός Στοχασμός στον Εργασιακό Χώρο Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα