Η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion)"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ -Π. Τ. Ν. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΙ ΙΚΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣΑΓΩΓΗΣ (ΕΡ.Ε.Θ.Α.) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion) Αριστείδης Χαρούπιας PhD Οι παραποµπές στην εργασία αυτή πρέπει να συµπεριλαµβάνουν τις παραπάνω πληροφορίες. Σκοπός Στην εργασία µας αυτή θα ασχοληθούµε µε τις συνθήκες εκείνες που αποδίδουν κοµβικούς τρόπους υποστήριξης των παιδιών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες στο συνηθισµένο σχολείο. Ο κύριος σκοπός αυτής της προσέγγισής µας είναι η περιγραφή των διαδοχικών αυτών καταστάσεων και των συνεπειών που θα µπορούσε να έχει η υιοθέτησή τους για την εκπαίδευση των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Προσδοκώµενα αποτελέσµατα Με την ολοκλήρωση του κεφαλαίου αυτού κάθε ειδικευόµενος θα είναι σε θέση να: αναφέρει και να αναλύει τις διαφορετικές καταστάσεις ή στάδια που είναι δυνατό να ισχύουν στο ελληνικό, αλλά και σε κάθε εκπαιδευτικό σύστηµα, σε σχέση µε την αγωγή και εκπαίδευση των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παίρνει κριτική θέση απέναντι στην επικρατούσα στάση της Πολιτείας, αναφορικά µε την ανάληψη των ευθυνών που εγγυώνται την παροχή ισότιµης συνεκπαίδευσης στα πρόσωπα µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες προσδιορίζει τις ενέργειες εκείνες που θα βοηθούσαν σε µια αποτελεσµατική (ποιοτική) ι- σότιµη συνεκπαίδευση του προσώπου µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό σχολείο. Έννοιες κλειδιά Ένταξη Συνεκπαίδευση Ενσωµάτωση Ισότιµη συνεκπαίδευση 2003 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ για την ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσµο

2 2 Η ισότιµη συνεκπαίδευση Εισαγωγικά Την οκταετία έχουν συντελεστεί στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση της χώρας µας σηµαντικές ανακατατάξεις. Μια πληθώρα ευρωπαϊκών προγραµµάτων έχουν κλείσει τον κύκλο τους και µένει να αξιολογηθεί η προσφορά τους από τη σχολική κοινότητα και την κοινωνία, οµάδες εκπαιδευτικών που εργάζονται στο χώρο ενεργοποιούνται, συζητούν, συγκροτούν ενώσεις (υπάρχουν από όσο γνωρίζουµε ήδη πέντε επιστηµονικές ενώσεις!) και γενικότερα παρατηρείται έντονη ενεργητικότητα. Το ερώτηµα, ωστόσο, που γεννάται σε όσους από ε- µάς τους παλαιότερους που, χρόνια τώρα, βλέπουν τις ελπίδες τους για µια δωρεάν, δηµόσια, ποιοτική ειδική αγωγή και εκπαίδευση να µαταιώνονται ή να παραπέµπονται στις γνωστές καλένδες, αν και κατά πόσο θα ήταν δυνατό κάτι να αλλάξει, παραµένει αναπάντητο! Θα µπορούσε άραγε µε την υπάρχουσα κατάσταση να υπάρξει σχεδιασµός που να αναφέρεται σε ολόκληρη την επικράτεια, ώστε να υπάρχουν σε κάθε περιοχή διαθέσιµες σε πρώτη ζήτηση όλες οι απαραίτητες υπηρεσίες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης; Βρισκόµαστε στις αρχές της τρίτης χιλιετίας και η Ελληνική Πολιτεία δεν είναι σε θέση να απαντήσει µε επάρκεια και αντικειµενικότητα στο επιστηµονικό αυτό ζήτηµα, αλλά και αίτηµα ενός συνόλου πολιτών της χώρας µας, που η Έκθεση Warnock εκτιµά ότι ανέρχεται στο 20% του µαθητικού πληθυσµού (Department of Education and Science, 1978). Στην έκθεση Warnock, την αναφορά της επιτροπής στην ο- ποία προήδρευε η διακεκριµένη ερευνήτρια Baroness Mary Warnock, µελετάται µε προσοχή το ζήτηµα των προσώπων µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες. Η έκθεση Warnock συνέβαλλε κατά τρόπο µοναδικό στην αλλαγή του τρόπου που προσεγγίζεται το άτοµο µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες και επηρέασε τις εξελίξεις στη γνωστική αυτή περιοχή στο Ηνωµένο Βασίλειο, στην Ευρώπη, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσµο. Η Έκθεση Warnock σε συνδυασµό µε τη ιακήρυξη της Σαλαµάνκα (UNESCO, 1994) θεωρούνται, µαζί µε τις διακηρύξεις του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώµατα των παιδιών, από τα σηµαντικότερα κείµενα για το παιδί και τον άνθρωπο που διατυπώθηκαν στον 20 ο αιώνα και έγιναν αποδεκτά και ενσωµατώθηκαν στη νοµοθεσία της πλειοψηφίας των πολιτισµένων κρατών της γης. Στις τρεις αυτές ιστορικές κινήσεις για την κοινωνική ένταξη και ειδικότερα για την εκπαίδευση των αναπήρων βασίζεται και η φιλοσοφία της έννοιας inclusion. Η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion) των παιδιών και νέων µε και χωρίς αναπηρία αποτελεί φιλοσοφική παραδοχή, η οποία στηρίζεται σε βασικές αρχές της Παιδαγωγικής και της Ψυχολογίας, αλλά και αναφαίρετο δικαίωµα κάθε προσώπου που ζει σε µια σύγχρονη δηµοκρατική κοινωνία. Είναι δικαίωµα κάθε προσώπου να ζει και να αναπτύσσεται σε ένα κοινωνικό και σχολικό περιβάλλον µε τα κατά το δυνατό λιγότερα εµπόδια στην αυτοέκφραση, την αυτοπραγµάτωση και την κοινωνική συµµετοχή. Θεωρούµε ότι η πορεία προς την ισότιµη συνεκπαίδευση είναι µια πορεία απαιτητική και χρονοβόρα και απαιτεί, εκτός των

3 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 3 ιδιαιτέρων υλικών µέσων και του εξειδικευµένου εξοπλισµού, επιστηµονική γνώση όλων των συνεργαζοµένων προσώπων και πάνω απ όλα δέσµευση στην επίτευξη των ιδανικών της. Η ισότιµη συνεκπαίδευση θεωρούµε ότι είναι στην ουσία η κατάληξη µιας χρονοβόρας και επίπονης διαδικασίας που ξεκινά από την τοποθέτηση του παιδιού στη σχολική κοινότητα και ολοκληρώνεται µε την απόδοσή του στην κοινωνία ως ενεργού πολίτη, µε όρους που να είναι συµβατοί µε το σεβασµό στο δικαίωµα στη διαφορά. Την έννοια της πορείας από τον ακραίο διαχωρισµό - που εκφράζεται µε την παραµονή του προσώπου εκτός εκπαίδευσης ή σύµφωνα µε τις σύγχρονες απόψεις µε την απλή παρουσία του στο συνηθισµένο σχολείο χωρίς υποστήριξη- προς την ισότιµη συνεκπαίδευση, ίσως κατανοήσουµε περισσότερο, αν περιγράψουµε καταστάσεις που να εξεικονίζουν διαφορετικές προσεγγίσεις εκπαίδευσης προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές καταστάσεις διαχρονικά στην πορεία της ιστορίας της εκπαίδευσης ή εξελικτικά στην ιστορία των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Στα πλαίσια του υπαρκτού σχολείου είναι δυνατό να ισχύσουν διαφορετικές προσεγγίσεις και µοντέλα αντιµετώπισης της εκπαίδευσης των παιδιών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες. Ανάλογα µε την έκταση και την ποιότητα των παροχών που τα µοντέλα αυτά εξασφαλίζουν στον τελικό χρήστη, είναι δυνατό να τοποθετηθούν -θεωρητικά τουλάχιστον- σε µία ταξινοµητική διάταξη, η οποία και να προσδιορίζει τη σχέση τους µε έννοιες σηµαντικές τόσο για το µαθητή όσο και για τους γονείς, το προσωπικό του σχολείου και την κοινωνία. Στην ταξινοµητική αυτή διάταξη ανάµεσα στις ακραίες «τιµές» του ολοκληρωτικού διαχωρισµού, από την µία πλευρά, και της πλήρους και δεσµευτικής -ως προς την εξασφάλιση των απαιτουµένων ανθρωπίνων και υλικών πόρων- ενσωµάτωσης από την άλλη, συµπεριλαµβάνονται και µια σειρά από άλλες ενδιάµεσες καταστάσεις. Η χρήση των όρων για την ονοµασία των καταστάσεων αυτών είναι ενδεικτική και θεωρούµε ότι θα πρέπει να αποτελέσει αντικείµενο εκτενούς συζήτησης στην επιστηµονική κοινότητα και την κοινωνία, µε στόχο την υιοθεσία της πλέον αποδεκτής ορολογίας. Παραµονή εκτός σχολικού συστήµατος Ισότιµη συνεκπαίδευση + Σχήµα 1 Από το διαχωρισµό στην ισότιµη συνεκπαίδευση ραστηριότητα 1 Η Έκθεση Warnock σε συνδυασµό µε τη ιακήρυξη της Σαλαµάνκα (UNESCO, 1994) θεωρούνται, µαζί µε τις διακηρύξεις του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώµατα των παιδιών, από τα σηµαντικότερα κείµενα για το παιδί και τον άνθρωπο που διατυπώθηκαν στον 20 ο αιώνα και έγιναν αποδεκτά και ενσωµατώθηκαν στη νοµοθεσία της πλειοψηφίας των πολιτισµένων κρατών της γης.

4 4 Η ισότιµη συνεκπαίδευση Σχολιάστε την παράγραφο αυτή αφού µελετήσετε τα σχετικά ντοκουµέντα και παραθέσετε τις προσωπικές σας απόψεις για την πρόοδο των υποθέσεων της σύγχρονης ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Κατά την άποψή σας η ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα έχει ενσωµατώσει στη νοµοθεσία και τις πρακτικές της τις παρακαταθήκες των τριών αυτών σηµαντικών κινήσεων; Αν όχι τι θα προτείνατε να γίνει; ικαιολογήστε µε συντοµία τις απόψεις σας (περιοριστείτε στις 300 λέξεις). 1. Ενδεικτικές διακριτές καταστάσεις αγωγής και εκπαίδευσης των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο σχολείο: Από το διαχωρισµό στην ισότιµη συνεκπαίδευση Στα πλαίσια της εργασίας αυτής έχουµε επιλέξει την ονοµασία των τεσσάρων διακριτών αυτών καταστάσεων µε τους όρους: ένταξη, συνεκπαίδευση, ενσωµάτωση και ισότιµη συνεκπαίδευση, αντίστοιχα. Για µία ακόµη φορά επισηµαίνουµε ότι δεν είναι η ορολογία που επηρεάζει την ποσότητα και την ποιότητα της παρεχόµενης εκπαίδευσης, αλλά η υιοθετούµενη φιλοσοφία και οι πρακτικές που επιλέγονται και εκφράζονται στις επιµέρους καταστάσεις. Στη συνέχεια θα περιγράψουµε αδροµερώς τις διακριτές αυτές καταστάσεις. 1.1 Η ένταξη Ως ένταξη, στα πλαίσια της εργασίας αυτής, θεωρείται η τοποθέτηση µαθητών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες σε γενικά πλαίσια σχολικής φοίτησης συνοµηλίκων (στα συνηθισµένα ή γενικά σχολεία), µε σκοπό την αποφυγή του διαχωριστικού τρόπου αντιµετώπισης της εκπαίδευσής τους, χωρίς, ωστόσο, να υπάρξει ανάλογη µέριµνα διαθεσιµότητας των απαραίτητων υποστηρικτικών υπηρεσιών, οι οποίες θα ήταν δυνατό να εγγυηθούν κάτι παρόµοιο. Η ένταξη διαφέρει από τη συνεκπαίδευση στο ότι η πρώτη υποδηλώνει µία φυσική παρουσία, µία εξασφάλιση συνύπαρξης στο συνηθισµένο σχολείο παιδιών µε και χωρίς αναπηρίες, ενώ η συνεκπαίδευση δηλώνει την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης, χωρίς διαφοροποιήσεις. Η ένταξη δεν οδηγεί αναγκαστικά στη συνεκπαίδευση, η οποία, ωστόσο, προϋποθέτει την ύπαρξη της ένταξης. Ενέργεια ένταξης µπορούµε να θεωρήσουµε ότι αποτελεί η αποδοχή της «τοποθέτησης» των παιδιών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες στην πλειοψηφία (ή και σε όλα) τα ελληνικά σχολεία της δηµοσίας (και σε ορισµένες περιπτώσεις και της ιδιωτικής) εκπαίδευσης. Άλλωστε εκεί, στα δηµόσια γενικά σχολεία βρίσκεται αναγκαστικά για λόγους που δεν είναι της παρούσης εργασίας και το µεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών αυτών, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ουσιαστική και δεσµευτική µέριµνα για την υποστήριξη των αναγκών τους. Είναι εξάλλου διαπιστωµένο από την καθηµερινή πρακτική, αλλά και ερευνητικά, ότι η τόσο επιθυµητή από τους γονείς και την Πολιτεία ένταξη, όταν δεν

5 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 5 ότι η τόσο επιθυµητή από τους γονείς και την Πολιτεία ένταξη, όταν δεν συνοδεύεται από προσχεδιασµένη και συστηµατική υποστήριξη, συνήθως, οδηγεί ακόµα και σε ακραίο διαχωρισµό Η συνεκπαίδευση Ο όρος συνεκπαίδευση αναφέρεται στην τοποθέτηση των µαθητών µε µειονεξίες σε πλαίσια γενικής εκπαίδευσης, µε σκοπό τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών και την εξασφάλιση του ελάχιστα περιοριστικού περιβάλλοντος. Συχνά πρόκειται για επιλεκτική τοποθέτηση, όχι όµως σε όλες τις περιπτώσεις. Στις προδιαγραφές της συνεκπαίδευσης ανήκει η ελάχιστη, αν υπάρχει και αυτή, υποστήριξη του παιδιού µε µειονεξίες. Εκφρασµένη αιτιολογία της υιοθέτησης της ίσης υποστήριξης θεωρείται η αποδοχή της έννοιας της ισότητας των ευκαιριών ως βασικής κατευθυντήριας αρχής. Σύµφωνα µε τη φιλοσοφία της προσέγγισης αυτής, ακόµα και οι θετικές διακρίσεις (επιπλέον ή ποιοτικά καλύτερες υπηρεσίες) δηµιουργούν διαχωρισµούς και πληγώνουν τα πρόσωπα προς τα οποία απευθύνονται. Κριτική Τα πρόσωπα, για να επωφεληθούν από το εθνικό αναλυτικό πρόγραµµα εκπαίδευσης, θα πρέπει να έχουν το απαραίτητο γνωσιακό υπόβαθρο, αλλά και τις ικανότητες και δεξιότητες ε- κείνες που θα τους επιτρέψουν να ενταχθούν στο θεσµό της συνεκπαίδευσης και να χρησιµοποιήσουν τις µικρές διαφοροποιήσεις που είναι δυνατό αυτή να προσφέρει (φροντιστηριακή εξατοµικευµένη διδασκαλία, µικρής έκτασης διορθωτικές προσαρµογές του προγράµµατος και των πόρων κ.τ.ό.), ώστε να γίνει πραγµατικότητα η πρόοδός τους, ανάλογα µε τις δυνατότητές τους. Η συνεκπαίδευση χαρακτηρίζεται από καλές προθέσεις, οι οποίες, ωστόσο, δεν είναι δυνατό να ευοδωθούν µε δεδοµένες τις ουσιαστικές ατοµικές διαφορές που η φύση µας έχει επιφυλάξει και το γενικότερο ανταγωνιστικό κλίµα που η Πολιτεία έχει επιλέξει και εφαρµόζει µετά την πρόσφατη εκπαιδευτική µεταρρύθµιση. 1.3 Η ενσωµάτωση Ο όρος ενσωµάτωση αναφέρεται στη δέσµευση των παραγόντων της εκπαιδευτικής κοινότητας να φέρουν στην τάξη και να εκπαιδεύσουν παιδιά µε µειονεξίες, ώστε να µη διαφέρουν από το γενικό µαθητικό πληθυσµό. Στην περίπτωση της ενσωµάτωσης το σύστηµα παραµένει όπως είναι ενώ προβλέπεται η παροχή πρόσθετων υποστηρικτικών υπηρεσιών και τεχνικών διευθετήσεων στους µαθητές µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες που να τους επιτρέπουν τη φοίτηση στο γενικό σχολείο και παράλληλα να εξασφαλίζουν εγγυήσεις της ακώλυτης φοίτηση των άλλων µαθητών. Οι παροχές αυτές γίνονται µέσα σε ένα γενικότερο κλίµα συνεργασίας, το οποίο υποστηρίζεται από την έλλειψη ανταγωνισµού, την αναγνώριση της προσωπικής ιδιαιτερότητας, την επένδυση στις δυνατότητες των προσώπων και την ελάττωση ή

6 6 Η ισότιµη συνεκπαίδευση ρότητας, την επένδυση στις δυνατότητες των προσώπων και την ελάττωση ή εξουδετέρωση των αδυναµιών τους. Κριτική Η ενσωµάτωση συνιστά µια διαρκή σπειροειδή ανελικτική πορεία µε επιτεύξεις και οπισθοδροµήσεις, µια επιλογή που δεν αρνείται τη διαφορά, αλλά την κεφαλαιοποιεί µε έναν τρόπο δηµιουργικό που επιτρέπει στις ιδιαίτερες ανάγκες να αναδεικνύονται, αλλά δεν αφήνει να γίνονται διαφοροποιήσεις εξαιτίας τους. Η ενσωµάτωση αναφέρεται σε µερική τοποθέτηση µαθητών µε µειονεξίες σε τάξεις γενικής εκπαίδευσης. Στόχος της προσέγγισης είναι η προσαρµογή του σχολείου στις ανάγκες του παιδιού κατά τρόπο που να µη διαταράσσεται η λειτουργία της τάξης για τους άλλους µαθητές. Αντί να τροποποιούµε το πρόγραµµα της τάξης, σύµφωνα µε τις ανάγκες των µαθητών µε µειονεξίες, επιλέγουµε τα µαθήµατα, τις ενότητες ή ακόµα και τις επιµέρους διδακτικές ώρες στις οποίες ο µαθητής θα µπορούσε να ωφεληθεί, αν συµµετείχε µε την απαραίτητη, πάντα, υποστήριξη. Η ενσωµάτωση απαντά στη δύσκολη και πολλές φορές απογοητευτική για τα πρόσωπα µε ιδιαίτερες ανάγκες πραγµατικότητα. Είναι παραδεκτό ότι δεν αρκούν οι καλές προθέσεις για την υλοποίηση των φιλόδοξων προγραµµατισµών της: τα προγράµµατα ενσωµάτωσης δεν µπορούν να είναι διαθέσιµα σε κάθε σχολείο, ούτε και αν ακόµα υπάρχουν οι αναγκαίοι πόροι και το α- νάλογο εξειδικευµένο προσωπικό. Στην προσπάθειά µας να προσφέρουµε το καλύτερο δυνατό θα πρέπει να είµαστε σε θέση να εξασφαλίσουµε τουλάχιστον ένα µέρος των υπηρεσιών που έχουν ανάγκη τα παιδιά µας. Η αποτελεσµατικότητα της ενσωµάτωσης σχετίζεται περισσότερο µε τη διαχείριση των διαδικασιών σχεδιασµού και υλοποίησης του απαραίτητου για κάθε παρό- µοια διαδικασία Ατοµικού Προγράµµατος Εκπαίδευσης (Α.Π.Ε.) και της διεπιστηµονικής οµάδας που είναι υπεύθυνη για αυτό. Η ενσωµάτωση είναι µια επιλογή και η επιλογή αυτή δεν µπορεί να είναι πάντα διαθέσιµη, θα ήταν κατά συνέπεια τουλάχιστον άδικο για τα παιδιά µε ιδιαίτερες ανάγκες να στερηθούν τη σχετική υποστήριξη επειδή δεν είµαστε σε θέση ως σύστηµα εκπαίδευσης να τους προσφέρουµε την απολύτως κατάλληλη λύση. Παρά την εµφανή βελτίωση των υπηρεσιών που συνεπάγεται η υλοποίηση µιας πολιτικής ενσωµάτωσης προκρίνεται από τις αναπηρικές οργανώσεις ως όρος διαχωριστικός κυρίως, ε- πειδή παραπέµπει σε σχέσεις υποταγής σε κάποια υπέρτερη οµάδα και σε επιλογές που δηλώνουν άρνηση της ιδιαιτερότητας. Ενσωµατώνοµαι σηµαίνει χάνω την ιδιαιτερότητά µου, την πολιτισµική µου ή τη γλωσσική µου ταυτότητα και αποκτώ χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες της νέας κοινωνικής οµάδας, του νέου σώµατος! Για παράδειγµα, το πρόσωπο µε ιδιαίτερες ανάγκες εξαιτίας ακουστικής µειονεξίας δεν µπορεί να έχει τη δική του γλώσσα, τη νοηµατική,

7 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 7 θα πρέπει να αποκτήσει τη γλώσσα του γενικού πληθυσµού, του σώµατος της κοινωνίας και αυτή θεωρείται παραδοσιακά η οµιλούµενη γλώσσα. 1.4 Η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion) Από τη δεκαετία του 80 και µετά στις χώρες της δυτικής Ευρώπης και στις Η.Π.Α. η έννοια της ενσωµάτωσης αρχίζει να διαφοροποιείται και να αναπροσδιορίζεται. Παγκόσµιοι οργανισµοί όπως η UNESCO διαµορφώνουν οδηγίες και κατευθύνσεις, σύµφωνα µε τις οποίες θα πρέπει τα κράτη να προχωρήσουν στην προσαρµογή του εκπαιδευτικού συστήµατος ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί ανάγκες των παιδιών (UNESCO, 1994). Η ουσιαστική και µε προέχοντα χαρακτηριστικά ποιότητας συνεκπαίδευση, µια επιθυµητή αλλά και εφικτή εξέλιξη της φιλοσοφίας της παιδείας, θεωρούµε ότι είναι η ισότιµη συνεκπαίδευση (inclusion). Επιλέξα- µε την απόδοση στην ελληνική γλώσσα του όρου inclusion, όρου µε διεθνή εµβέλεια και αποδοχή, επειδή η εκπαίδευση επιβάλλεται να είναι: ισότιµη δηλ. θα πρέπει σε κάθε πρόσωπο να δίνεται η ευκαιρία, ώστε να επωφελείται από υπηρεσίες που να αναπληρώνουν και να δρουν αντισταθµιστικά στις µειονεξίες και τις διαφορές του, να παίρνει δηλ. το κάθε πρόσωπο µε ειδικές εκπαιδευτικές ή άλλες ανάγκες όσα έχει ανάγκη και να προσφέρει, ως αντίδωρο, αυτά που είναι σε θέση να δώσει συνεκπαίδευση, επειδή ο διαχωρισµός δηµιουργεί και συντηρεί, εµφανώς ή υπόγεια, πρακτικές ρατσισµού (φυλετικού, πολιτισµικού ή άλλου που είναι δυνατό να προκληθεί εξαιτίας της γνωσιακής ή άλλης ιδιαιτερότητας). Η ισότιµη συνεκπαίδευση ακολουθεί το µοντέλο της ελάχιστης απόρριψης, σύµφωνα µε το οποίο οι µαθητές µε µειονεξίες θα πρέπει να εκπαιδευτούν µαζί µε τους µαθητές χωρίς µειονεξίες σε όσο το δυνατό µεγαλύτερη έκταση επιτρέπουν οι όροι καταλληλότητας του συστήµατος εκπαίδευσης, οι ανθρώπινοι (ειδικό προσωπικό) και οι υλικοί πόροι (υλικοτεχνική υποδοµή, γενικότερες συνθήκες που σχετίζονται µε τη διαθεσιµότητα και την προσφορά των προσώπων στο σχολείο, στο σπίτι και την κοινωνία). Για να έχουµε ισότιµη συνεκπαίδευση, οι µαθητές στους οποίους αναφερόµαστε θα πρέπει να δέχονται τις υπηρεσίες του εκπαιδευτικού συστήµατος στο ίδιο πλαίσιο µε τα άλλα παιδιά της γειτονιάς, στην τάξη µε τα παιδιά της ίδιας χρονολογικής ηλικίας. Το σύστηµα θα πρέπει να διαφοροποιείται, ώστε να µπορεί να υποδέχεται τους µαθητές µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες χωρίς ωστόσο οι διαφοροποιήσεις αυτές να εισάγουν διαχωρισµούς µε τους συµµαθητές τους. Η ισότιµη συνεκπαίδευση των µαθητών στις τάξεις του γενικού σχολείου ακολουθεί τις αναλογίες που παρουσιάζουν οι στατιστικές για τη διασπορά των προσώπων µε ειδικές ανάγκες

8 8 Η ισότιµη συνεκπαίδευση στο γενικό πληθυσµό. Με βάση την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει, σε κάθε τάξη εικοσιπέντε µαθητών, οι µαθητές µε ειδικές ανάγκες να µην υπερβαίνουν τους δύο. Οι µαθητές µε µειονεξίες, όταν δεν είναι δυνατό να παρακολουθήσουν µε επάρκεια τις παραδόσεις της κοινής τάξης, εκπαιδεύονται παράλληλα µε τη βοήθεια άλλου προσωπικού ε- κτός του δασκάλου της τάξης. Ο δάσκαλος της τάξης και το άλλο επιστηµονικό προσωπικό της γενικής εκπαίδευσης (ειδικός σωµατικής αγωγής, µουσικός, εκπαιδευτικός καλλιτεχνικών µαθηµάτων κ.τ.ό.) έχουν την κύρια ευθύνη για την εκπαίδευση των παιδιών µε µειονεξίες, ενώ το προσωπικό ειδικής εκπαίδευσης και οι άλλοι ειδικοί (λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, φυσικοθεραπευτές κ.λπ.) υποστηρίζουν -σε κάθε περίπτωση που διαπιστώνεται η ανάγκη- το προσωπικό του γενικού σχολείου και τον ίδιο το µαθητή. Το αναλυτικό πρόγραµµα και το περιβάλλον µάθησης σχεδιάζεται µε τρόπο που να αναπτύσσει τις σχέσεις όλων των παιδιών µεταξύ τους (µε ιδιαίτερες και χωρίς ιδιαίτερες ανάγκες) και το κρυφό πρόγραµµα ή παραπρόγραµµα µπορεί να υποστηρίξει την κοινωνική αλληλεπίδραση, χωρίς ιδιαίτερη έµφαση στη σωµατική ικανότητα, τις δεξιότητες ή τη γνωσιακή λειτουργικότητα. Άλλωστε όλοι οι µαθητές επωφελούνται από τη συµµετοχή σε ένα ερεθιστικό περιβάλλον στο οποίο οι ατοµικές διαφορές και ο ιδιαίτερος τρόπος µάθησης λαµβάνονται υ- πόψη και εξασφαλίζεται χρόνος για ερωτήσεις, πειραµατισµό, συζήτηση και συνεργατική µάθηση (Armstrong, Belmont & Verillon, 2000). Κριτική Στην ουσία η ισότιµη συνεκπαίδευση είναι ένα όραµα, ένα ιδεώδες στη σύλληψη και ουτοπικό στην υλοποίηση εγχείρηµα. Είναι φανερό ότι η ισότιµη συνεκπαίδευση είναι µια απαιτητική και «ακριβή» διαδικασία. Οι υποστηρικτές της θεωρούν, ωστόσο, ότι είναι ανθρώπινο δικαίωµα κάθε µαθητή να εκπαιδεύεται στο σχολείο της γειτονιάς του, µε τους συνοµηλίκους του και τους φίλους του. ραστηριότητα 2 Επιλέξτε ένα µαθητή ή µαθήτρια µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες από το σχολείο στο οποίο υπηρετείτε και αφού µελετήσετε τις διαφορετικές καταστάσεις παροχής υπηρεσιών ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης που αναφέρονται στο κείµενο, προσπαθήστε να προσδιορίσετε σε ποια κατάσταση, κατά τη γνώµη σας, θα µπορούσε να αντιστοιχηθεί η περίπτωσή του. ικαιολογήστε µε συντοµία τις απόψεις σας (περιοριστείτε µέχρι τις 100 λέξεις). ραστηριότητα 3 Στην περίπτωση του µαθητή ή της µαθήτριας µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που αναφερθήκατε στη δραστηριότητα 2, προσπαθήστε να προσδιορίσετε υποθετικές εναλλακτικές υ-

9 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 9 ποστηρικτικές ενέργειες της σχολικής κοινότητας και της Πολιτείας που, κατά τη γνώµη σας, θα µας επέτρεπαν να θεωρούµε ότι διασφαλίζουν τις συνθήκες υλοποίησης µιας πραγµατικά ισότι- µης συνεκπαίδευσης. ικαιολογήστε µε συντοµία τις απόψεις σας (περιοριστείτε µέχρι τις 100 λέξεις). 2. Το Σχολείο για Όλους µε Όλους Από τη δεκαετία του 70 άρχισε στο εξωτερικό και συνεχίστηκε µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 80 µια κριτική για το µοντέλο της επανορθωτικής ή ενισχυτικής εκπαίδευσης (remedial education). Η κριτική αυτή οδήγησε την εκπαιδευτική κοινότητα σε προτάσεις ανα- µόρφωσης των θεσµών. Οι προτάσεις αναµόρφωσης προσδιορίστηκαν από την έκθεση της επιτροπής Warnock (1978) και πήραν την πρώτη τους νοµική υπόσταση το 1981 στη Μεγάλη Βρετανία και στις Η.Π.Α. µε το Νόµο PL που ενεργοποιήθηκε το Στη χώρα µας άρχισε σχετικά καθυστερηµένα και συνεχίζεται µέχρι και σήµερα µια λεκτικά τουλάχιστον εκφρασµένη κριτική προς το µοντέλο της επανορθωτικής ή ενισχυτικής εκπαίδευσης. Από τη διαπιστωµένη πραγµατικότητα, ωστόσο, θεωρούµε ότι η κριτική αυτή µπορεί να βοήθησε σηµαντικά στην αλλαγή των στάσεων, ελάχιστα όµως βοήθησε ώστε να πάψει να ισχύει η προσέγγιση αυτή στο υπαρκτό σχολείο. Η κριτική στηριζόταν σε βασικά επιχειρήµατα που είχαν σχέση µε θέ- µατα σηµαντικά όπως: Την υιοθέτηση του «ιατρικού µοντέλου» σε µια διαδικασία προσδιορισµένη µε κριτήρια εκπαιδευτικά. Την αποδοχή του προγραµµατικά επιβαλλόµενου αυστηρά περιοριστικού περιβάλλοντος, µε τις διαχωριστικές ετικέτες της κατηγοριοποίησης των προσώπων και την τοποθέτησή τους στα πλαίσια όπου «ανήκουν»! Την επικέντρωση της διαδικασίας αναγνώρισης, αξιολόγησης και διαδικασιών αποκατάστασης στην έννοια της µειονεξίας και όχι στις δυνατότητες των προσώπων. Από τη δεκαετία του 80 και ως απάντηση στην κριτική αυτή, διατυπώνονται νέα ερωτή- µατα και προτείνονται νέες προσεγγίσεις, ώστε το εκπαιδευτικό σύστηµα να είναι περισσότερο αποτελεσµατικό και συνάµα µη διαχωριστικό απέναντι στα πρόσωπα µε ειδικές ανάγκες. Το προτεινόµενο µοντέλο διαφέρει από εκείνο της επανορθωτικής ή ενισχυτικής εκπαίδευσης σε τέσσερα σηµεία:

10 10 Η ισότιµη συνεκπαίδευση (α) Ξεκινά από την υπόθεση ότι τα παιδιά µε δυσκολίες στη µάθηση έχουν εµπειρίες µαταίωσης και διαχωρισµού σε όλη την έκταση του αναλυτικού προγράµµατος. (β) Αναγνωρίζει το δικαίωµα των παιδιών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες να έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύτερο φάσµα του εθνικού αναλυτικού προγράµµατος και όχι µόνο στα βασικά µαθήµατα (γλώσσα και µαθηµατικά). (γ) Θεωρεί ότι το προσωπικό του γενικού σχολείου θα πρέπει να είναι υπεύθυνο για τους µαθητές µε δυσκολίες στη µάθηση και ότι η κύρια εργασία θα πρέπει να γίνεται µέσα στην τάξη µε υιοθέτηση τεχνικών επανορθωτικής και αντισταθµιστικής εκπαίδευσης και σκοπό τη γενικότερη βελτίωση του παρεχόµενου εκπαιδευτικού έργου. (δ) Προτείνει όπως οι ειδικοί παιδαγωγοί και το άλλο εξειδικευµένο προσωπικό αναλάβουν περισσότερο ευέλικτες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, όπως εκείνων της συνεργατικής διδασκαλίας και της συµβουλευτικής προς το προσωπικό του γενικού σχολείου, ώστε να βελτιώσουν το επίπεδο των ικανοτήτων τους στην υποστήριξη όλων των παιδιών µέσα στην τάξη. Στο νέο µοντέλο είναι φανερό ότι οι απαιτήσεις σε γνώσεις, δεξιότητες, αλλά και σε υποστηρικτικό µηχανισµό και υπηρεσίες αυξάνουν τόσο για το προσωπικό του σχολείου όσο και για όλους τους άλλους φορείς που εµπλέκονται άµεσα ή έµµεσα στο σχεδιασµό, την υλοποίηση, τη διαµορφωτική και την τελική αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Είναι φανερό ότι η υλοποίηση παροµοίων σχεδίων έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις σε διαθέσιµο χρόνο και προσπάθεια και για το λόγο αυτό θεωρούµε ότι θα πρέπει να προταθούν νέοι εξελιγµένοι τρόποι διαχείρισης των ανθρωπίνων και των υλικών πόρων, οι οποίοι θα πρέπει να δοκιµαστούν πειραµατικά, ώστε να αξιολογηθούν και να βελτιωθούν πριν εφαρµοστούν στο υπαρκτό σχολείο. Ένα προτεινόµενο σύστηµα διασύνδεσης των εµπλεκοµένων θεσµών και προσώπων παρουσιάζεται στο Παράρτηµα Ι, στο τέλος αυτής της εργασίας. Κύρια χαρακτηριστικά του προτεινόµενου µοντέλου είναι: Η δυνατότητα αρχικής, διαµορφωτικής και τελικής αξιολόγησης µε σκοπό τη διαρκή βελτίωση του συστήµατος. Με την προτεινόµενη προσέγγιση, έχουµε τη δυνατότητα πρόσβασης σε ένα σύστηµα που µαθαίνει από τα λάθη του και δεν εγκλωβίζεται στους βρόγχους της αέναης επανάληψής τους, εξαιτίας κυρίως της αδράνειας που χαρακτηρίζει τα παραδοσιακά συστήµατα διαχείρισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Προσιτούς σε κόστος και ευέλικτους τρόπους ενδοσχολικής επιµόρφωσης µε τη χρήση των µεθόδων και τεχνικών της Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και την εκµετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (τόσο

11 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 11 σε επίπεδο προσωπικού των σχολείων και µαθητών, αλλά και σε επίπεδο γονέων, παραγόντων της τοπικής κοινωνίας και µη κυβερνητικών οργανώσεων) 1. Εναλλακτικές προτάσεις εξατοµικευµένης ή µικροοµαδικής παρέµβασης, µε σκοπό την αποτελεσµατική διασύνδεση του εθνικού αναλυτικού προγράµµατος µε τις ατοµικές και ενδοατοµικές διαφορές (σε επίπεδο γνωσιακό, σωµατικό και συναισθηµατικό) των τελικών χρηστών της προσέγγισης. υνατότητα να παραµένουν όλο και περισσότεροι µαθητές µε ειδικές ανάγκες στο γενικό σχολείο, µε όλο και περισσότερες και ποιοτικά βελτιούµενες υποστηρικτικές υπηρεσίες. Η διαδικασία που µπορεί να εγγυάται την ισότιµη συνεκπαίδευση των µαθητών µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό εκπαιδευτικό σύστηµα είναι µια διαδικασία απαιτητική, χρονοβόρα και σε ορισµένες περιπτώσεις ψυχοφθόρα για τους εµπλεκόµενους σ αυτήν. Α- παιτεί από τους συµµέτοχούς της, παράγοντες και φορείς, αλλαγή φιλοσοφίας και νοοτροπίας και απαιτεί την κατανόηση µιας πραγµατικότητας, η οποία εµφανίζεται ιδιαίτερα σύνθετη. Θεωρούµε όµως ότι κάθε προσπάθεια αναβάθµισης του συστήµατος θα πρέπει, για λόγους κυρίως οικονοµίας δυνάµεων, να στηρίζεται σε ορισµένες προσυµφωνηµένες παραδοχές και ορισµένα ερωτήµατα εργασίας. Η ερευνητική διαδικασία έχει ήδη στο ενεργητικό της µια εικοσαετία µελετών και µια πληθώρα εργασιών και προτάσεων. Θεωρούµε, ωστόσο, ότι και ο κάθε εκπαιδευτικός ως πρόσωπο θα πρέπει να συµµετέχει στη διαδικασία του καθορισµού θέσεων και απόψεων για συζήτηση και έρευνα. Εκφράζουµε την ευχή όπως οι πολιτικοί και οι υπηρεσιακοί παράγοντες που καθορίζουν τις τύχες της παιδείας, στην προαναγγελόµενη νέα περίοδο για τα τεκταινόµενα της χώρας µας, θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και θα αναθέσουν σε υπερκοµµατική επιτροπή επιστη- µόνων και επαγγελµατιών (ειδικής και γενικής αγωγής) την κριτική ερµηνεία και περαιτέρω εξειδίκευση και εκσυγχρονισµό των διατάξεων του νόµου 2817/2000 για την εκπαίδευση των ατόµων µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες που ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων (καθώς και της πρόσφατης αναθεώρησης και επαύξησής του), ώστε να εναρµονιστούν µε τις προδιαγραφές που θέτει η ιακήρυξη της Σαλαµάνκα (UNESCO, 1994). Για να διασφαλιστεί η ειλικρίνεια των προθέσεων θα πρέπει µε την έναρξη της λειτουργίας της επιτροπής να έχουν διασφαλιστεί οι αναγκαίοι οικονοµικοί πόροι και οι πραγµατικά ανεξάρτητοι µηχανισµοί προστασίας από την κατασπατάλησή τους. Απαραίτητη, επίσης, θεωρούµε την προσπάθεια διασφάλισης συνθηκών λειτουργίας της εκπαιδευτικής κοινότητας, µε τρόπους που να επιτρέπουν την 1 ες και: (α) Χαρούπιας, Α. & Βρέτταρος, Ι. (1995). Η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών της δηµόσιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης στις Νέες Τεχνολογίες. Πρακτικά Β Πανελλήνιου Συνεδρίου µε θέµα: ιδακτική των Μαθηµατικών και Πληροφορική στην Εκπαίδευση, Σύγχρονη Εποχή Κύπρου, Λευκωσία και (β) Burgess, Robert et al (1993). Implementing in-service education and training. Bristol, U.K.: The Falmer Press, σελ

12 12 Η ισότιµη συνεκπαίδευση ακώλυτη ενεργοποίηση των συµµέτοχων της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της κοινωνίας προς την κατεύθυνση της πραγµατοποίησης του οράµατος του Σχολείου για Όλους µε Όλους. Με την ολοκλήρωση της ενότητας αυτής, παρακαλούµε επιστρέψτε στα Προσδοκώµενα αποτελέσµατα και ελέγξτε αν και κατά πόσο είστε σε θέση: να περιγράφετε και να αναλύετε τις διαφορετικές καταστάσεις ή στάδια που είναι δυνατό να ισχύουν στο Ελληνικό, αλλά και σε κάθε εκπαιδευτικό σύστηµα, σε σχέση µε την αγωγή και εκπαίδευση των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες να παίρνετε κριτική θέση απέναντι στην επικρατούσα στάση της Πολιτείας, αναφορικά µε την ανάληψη των ευθυνών που εγγυώνται την παροχή ισότιµης συνεκπαίδευσης στα πρόσωπα µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, και να προσδιορίζετε τις ενέργειες εκείνες που θα βοηθούσαν σε µια αποτελεσµατική (ποιοτική) ισότιµη συνεκπαίδευση του προσώπου µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό σχολείο. ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 Για να είναι ένα εκπαιδευτικό σύστηµα περισσότερο αποτελεσµατικό και συνάµα µη διαχωριστικό απέναντι στα πρόσωπα µε ειδικές ανάγκες θα πρέπει να ισχύουν οι πιο κάτω συµβάσεις: (Επιλέξτε µε το σηµείο τις σωστές απαντήσεις) (α) Να ενισχυθεί το σύστηµα της ιατροδιαγνωστικής εξέτασης, ώστε να γίνει δυνατή η άµεση παραποµπή των παιδιών, που ο εκπαιδευτικός της τάξης θεωρεί ότι έχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, για διάγνωση. Το σχολείο θα πρέπει να κάνει οικονοµία δυνάµεων για να βελτιώσει την ποιότητα της παρεχόµενης εκπαίδευσης στα παιδιά που µπορούν να ωφεληθούν από τις ήδη παρεχόµενες εκπαιδευτικές υπηρεσίες. (β) Οι ειδικοί παιδαγωγοί και το άλλο εξειδικευµένο προσωπικό να προάγουν ευέλικτες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, όπως: συνεργατική διδασκαλία, συµβουλευτική προς το προσωπικό του γενικού σχολείου και να υποστηρίζουν όλα τα παιδιά που έχουν εκπαιδευτικές ανάγκες και µέσα στην τάξη. (γ) Η ισότιµη συνεκπαίδευση να είναι µια διαδικασία χωρίς αυξηµένες απαιτήσεις σε γνώσεις, δεξιότητες, αλλά και σε υποστηρικτικό µηχανισµό και υπηρεσίες για το προσωπικό του σχολείου και για τους άλλους φορείς που εµπλέκονται άµεσα ή έµµεσα στο σχεδιασµό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Για την υλοποίηση των αρχών της ισότιµης συνεκπαίδευσης αρκεί η δέσµευση του εκπαιδευτικού στην υποστήριξη της κοινωνικής ενσωµάτωσης του προσώπου µε ειδικές ανάγκες στο συνηθισµένο σχολείο. (δ) Η κύρια εργασία επανορθωτικής και αντισταθµιστικής εκπαίδευσης και η γενικότερη προσπάθεια βελτίωσης του παρεχόµενου εκπαιδευτικού έργου να γίνεται µέσα στην τάξη.

13 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 13 (ε) Τα παιδιά µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες, όπως και όλα τα παιδιά, να έχουν δικαίωµα να έχουν πρόσβαση σε ένα ευρύτερο φάσµα του εθνικού αναλυτικού προγράµµατος και όχι µόνο στα βασικά µαθήµατα (γλώσσα και µαθηµατικά). (ζ) Οι αρµοδιότητες που αφορούν τα πρόσωπα µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (γνωµατεύσεις για την ίδρυση ή κατάργηση των σχολικών µονάδων ειδικής αγωγής, µεταθέσεις προσωπικού ειδικής αγωγής, υπηρεσίες ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης στους µαθητές των γενικών σχολείων, Ατοµικά Προγράµµατα Εκπαίδευσης, έρευνα για τις υπηρεσίες ειδικής α- γωγής και εκπαίδευσης, ανίχνευση των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, συµβουλευτική των γονέων παιδιών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες) να µεταβιβαστούν στα Κ..Α.Υ. (η) Το προσωπικό του γενικού σχολείου να είναι υπεύθυνο και για τους µαθητές µε δυσκολίες στη µάθηση. (θ) Οι γονείς θα πρέπει να ενηµερώνονται για τις αποφάσεις που παίρνει η σχολική κοινότητα για την αγωγή και την εκπαίδευση των παιδιών τους και να µπορούν να επισκέπτονται το σχολείο µια φορά το µήνα σε προκαθορισµένη ηµέρα και ώρα. (ι) Η ισότιµη συνεκπαίδευση, που απαιτεί χρόνο και προσπάθεια, να ενισχύεται µε νέους ε- ξελιγµένους τρόπους διαχείρισης των ανθρωπίνων και των υλικών πόρων. Η µεταφορά της εµπειρίας των εκπαιδευτικών συστηµάτων του εξωτερικού, αν και είναι χρήσιµη, δεν αρκεί και για το λόγο αυτό οι νέοι τρόποι διαχείρισης που θα προταθούν θα πρέπει να δοκιµαστούν πειραµατικά ώστε να αξιολογηθούν και να βελτιωθούν πριν εφαρµοστούν στο υπαρκτό σχολείο. ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2 Αφού µελετήσετε το κείµενο και το Παράρτηµα Ι επιλέξτε καταστάσεις που θα πρέπει να ισχύουν για να γίνει πραγµατικότητα το Σχολείο για Όλους µε Όλους: (Επιλέξτε µε το σηµείο τις σωστές απαντήσεις) (α) Εξασφάλιση της δυνατότητας αρχικής, διαµορφωτικής και τελικής αξιολόγησης µε σκοπό τη διαµόρφωση ενός συστήµατος που µαθαίνει από τα λάθη του και δεν εγκλωβίζεται στους βρόγχους της αέναης επανάληψής τους. (β) ιάγνωση των αναπηριών του προσώπου από ειδικούς επιστήµονες (ψυχολόγους, παιδοψυχιάτρους, λογοπαθολόγους, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κινησιοθεραπευτές κ.λπ.) και προσεκτική κατάταξή του στην ανάλογη κατηγορία. (γ) Ενδοσχολική επιµόρφωση µε τη χρήση των µεθόδων και τεχνικών της Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης και την εκµετάλλευση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών.

14 14 Η ισότιµη συνεκπαίδευση (δ) ιασύνδεση του εθνικού αναλυτικού προγράµµατος µε τις ατοµικές και ενδοατοµικές διαφορές (σε επίπεδο γνωσιακό, σωµατικό και συναισθηµατικό) των τελικών χρηστών της προσέγγισης. (ε) Εξειδίκευση των ορισµών των διαφόρων κατηγοριών ειδικών αναγκών, ώστε να είναι ε- φικτή η άµεση τοποθέτηση των προσώπων στα ανάλογα πλαίσια ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης όπου ανήκουν. (στ) Βελτίωση των διαδικασιών αναγνώρισης, αξιολόγησης και των διαδικασιών αποκατάστασης, ώστε να ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των προσώπων και να αναβαθµίζουν τις υπηρεσίες του κράτους προς τον πολίτη. (ζ) Όλο και περισσότεροι µαθητές µε ειδικές ανάγκες στο γενικό σχολείο µε όλο και περισσότερες και ποιοτικά βελτιούµενες υποστηρικτικές υπηρεσίες. Βιβλιογραφία Armstrong, D., Belmont, B. & Verillon, A. (2000). Inclusive Education. In: Armstrong, D., Armstrong, F. & Barton, Len (ed). Inclusive Education. David Fulton, London. Burgess, Robert et al (1993). Implementing in-service education and training. Bristol, U.K.: The Falmer Press. Clark, C., Dyson, A., Millward, A. Skidmore, D.(1997). New directions in special needs- Innovations in mainstream schools. London: Cassel. European Commission (1996). European guide of good practice Towards equal opportunities for disabled people. Bruxelles, Belgium: Helios II. Robards, Martin F. (1994). Running a team for disabled children and their families. Mac Keith Press, distributed by Cambridge Univ. Press. Χαρούπιας, Α. & Βρέτταρος, Ι. (1995). Η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών της δηµόσιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης στις Νέες Τεχνολογίες. Πρακτικά Β Πανελλήνιου Συνεδρίου µε θέµα: ιδακτική των Μαθηµατικών και Πληροφορική στην Εκπαίδευση, Λευκωσία: Σύγχρονη Εποχή Κύπρου. Χαρούπιας Α.Π. (1997). Ειδική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη- Τόµος Ι: Οι Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής στο Σχολείο για Όλους. Αθήνα.: Ατραπός, UNESCO (1994). ιακήρυξη της Σαλαµάνκα και πλαίσιο δράσης για την Ειδική Αγωγή. Παγκόσµια διάσκεψη για την Ειδική Αγωγή. Έκδοση της Ελληνικής Επιτροπής για την UNESCO, Αθήνα. United Nations (2001). The Aims of Education: 17/4/2001.CRC/GC/2001/1,CRC General comment 1. (General Comments). Convention on the Rights of the Child. Office of the

15 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 15 United Nations High Commissioner for Human Rights, Geneva, Switzerland.

16 16 Η ισότιµη συνεκπαίδευση ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ 1. Department of Education and Science (DES) (1978). Special Educational Needs (The Warnock Report). London: HMSO. 2. UNESCO (1994). ιακήρυξη της Σαλαµάνκα και πλαίσιο δράσης για την Ειδική Αγωγή. Παγκόσµια διάσκεψη για την Ειδική Αγωγή. Έκδοση της Ελληνικής Επιτροπής για την UNESCO, Αθήνα. 3. United Nations (2001). The Aims of Education: 17/4/2001.CRC/GC/2001/1,CRC General comment 1. (General Comments). Convention on the Rights of the Child. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, Geneva, Switzerland. ΧΡΗΣΙΜΑ SITES ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 Σωστές απαντήσεις είναι οι : (β), (γ), (δ), (ε), (η ), (ι). ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2 Σωστές απαντήσεις είναι οι : (α), (γ), (δ), (ζ).

17 ρ Αριστείδης Χαρούπιας 17 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 2 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΟΝΕΙΣ & Α.µ.Ε.Α. ΟΜΑ Α ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ -Τ.Ε.Ι.- ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΜΑ Α ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ & ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ (Microfiche/Electronic books κλπ.) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗΣ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΕΙ ΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ & ΜΕΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΜΑ Α ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ (ΜΕ ΓΝΩΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΑ Α ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΩΝ (ΕΞΕΙ ΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ & ΜΕ ΓΝΩΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ) ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΠΙΤΙ ΤΑΞΕΙΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ - ΑΛΛΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ & ΥΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΙ) 2 Στο: Χαρούπιας Α.Π. (1997). Ειδική Αγωγή- Θεωρία και πράξη: Τόµος Ι: Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής στο Σχολείο για Όλους. εκδ. ΑΤΡΑΠΟΣ, Αθήνα, Παράρτηµα Ι, σελ. 237.

18 18 Η ισότιµη συνεκπαίδευση ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Επισκόπηση των Προτύπων Κανόνων του Ο.Η.Ε. σχετικά µε την ισότητα των ευκαιριών για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες 3 Στο έγγραφο µε τους Πρότυπους Κανόνες του Ο.Η.Ε. περιέχονται οι εξής 22 κανόνες: 1. Ευαισθητοποίηση: Τα κράτη οφείλουν να λάβουν µέτρα για την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας όσον αφορά τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες (Α.Μ.Ε.Α.), τα δικαιώµατά τους, το δυναµικό και τη συνεισφορά τους. 2. Ιατρική φροντίδα: Τα κράτη οφείλουν να εξασφαλίζουν αποτελεσµατική ιατρική φροντίδα για τα Α.Μ.Ε.Α. 3. Αποκατάσταση: Τα κράτη οφείλουν να εξασφαλίζουν υπηρεσίες αποκατάστασης για τα Α.Μ.Ε.Α., ώστε να τα βοηθήσουν να φτάσουν και να παραµείνουν σε άριστο επίπεδο αυτονοµίας και λειτουργικότητας. 4. Υπηρεσίες στήριξης: Τα κράτη οφείλουν να εγγυώνται την ανάπτυξη και προσφορά υπηρεσιών στήριξης συµπεριλαµβανόµενων και τεχνικών βοηθηµάτων για τα Α.Μ.Ε.Α., ώστε να αυξηθεί ο βαθµός αυτονοµίας τους στην καθηµερινή ζωή και η δυνατότητα άσκησης των δικαιωµάτων τους. 5. Πρόσβαση: Τα κράτη οφείλουν να αναγνωρίσουν την καθολική σηµασία της πρόσβασης στη διαδικασία εξίσωσης των ευκαιριών σε όλους τους τοµείς της κοινωνίας. Για τα άτοµα µε οποιεσδήποτε ειδικές ανάγκες, τα κράτη οφείλουν: α) να εισαγάγουν προγράµµατα δράσης που θα καταστήσουν προσιτό το φυσικό περιβάλλον και β) να λάβουν µέτρα για την πρόσβαση στην πληροφόρηση και την επικοινωνία. 6. Εκπαίδευση: Τα κράτη οφείλουν να αναγνωρίσουν την καθολική σηµασία της πρόσβασης στη διαδικασία εξίσωσης των ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών στην πρωτοβάθµια, δευτεροβάθµια και τριτοβάθµια εκπαίδευση για παιδιά, νέους και ενήλικες µε ειδικές ανάγκες και σε προσαρµοσµένους χώρους. Τα κράτη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι η εκπαίδευση των ατόµων µε ειδικές ανάγκες αποτελεί αναπόσπαστο µέρος του εκπαιδευτικού συστήµατος. 7. Απασχόληση: Τα κράτη οφείλουν να αναγνωρίσουν την αρχή ότι τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες πρέπει να ενδυναµωθούν για να ασκούν τα ανθρώπινα δικαιώµατά τους, ιδίως στον τοµέα της απασχόλησης. Πρέπει να χαίρουν ίσων ευκαιριών παραγωγικής και κερδοφόρου απασχόλησης στην αγορά εργασίας, τόσο στην ύπαιθρο όσο και στις πόλεις. 8. Σταθερές αποδοχές και κοινωνική ασφάλιση: Τα κράτη είναι υπεύθυνα για την παροχή κοινωνικής ασφάλισης και σταθερών αποδοχών στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. 9. Οικογενειακή ζωή και προσωπική ολοκλήρωση: Τα κράτη οφείλουν να προωθούν την πλήρη συµµετοχή των ατόµων µε ειδικές ανάγκες στην οικογενειακή ζωή, να προάγουν το δικαίωµα για προσωπική ολοκλήρωση και να εξασφαλίζουν ότι οι νόµοι δεν εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των ατό- µων µε ειδικές ανάγκες σε ό,τι αφορά τις σεξουαλικές τους σχέσεις, το γάµο και την τεκνοποιία. 3 Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1996). `Ευρωπαϊκός Οδηγός Ορθής Πρακτικής- Παροχή Ίσων Ευκαιριών στα Άτο- µα µε Ειδικές Ανάγκες, Σειρά: Κοινωνική Ευρώπη, Helios II, Παράρτηµα Γ σελ

19 ρ Αριστείδης Χαρούπιας Πολιτιστική καλλιέργεια: Τα κράτη εξασφαλίζουν την ένταξη και τη δυνατότητα ισότιµης συµµετοχής των ατόµων µε ειδικές ανάγκες σε πολιτιστικές δραστηριότητες. 11. Ψυχαγωγία και αθλητισµός: Τα κράτη λαµβάνουν µέτρα που θα επιτρέψουν στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες να έχουν ίσες ευκαιρίες ψυχαγωγίας και άθλησης. 12. Θρησκεία: Τα κράτη ενισχύουν τα µέτρα για ισότιµη συµµετοχή των ατόµων µε ειδικές ανάγκες στη θρησκευτική ζωή της περιοχής τους. 13. Πληροφόρηση και έρευνα: Τα κράτη αναλαµβάνουν την τελική ευθύνη για τη συλλογή και διάδοση των πληροφοριών σχετικά µε τις συνθήκες διαβίωσης των ατόµων µε ειδικές ανάγκες και προωθούν την πλήρη έρευνα όλων των θεµάτων, συµπεριλαµβανοµένων των φραγµών, που επηρεάζουν τη ζωή των ατόµων µε ειδικές ανάγκες. 14. Χάραξη πολιτικής και προγραµµατισµός: Τα κράτη εξασφαλίζουν ότι τα θέµατα ειδικών αναγκών λαµβάνονται υπόψη σε κάθε σχετική δράση χάραξης πολιτικής και εθνικού προγραµµατισµού. 15. Νοµοθεσία: Τα κράτη ευθύνονται για τη δηµιουργία νοµικής βάσης µέτρων µε την επίτευξη των στόχων της πλήρους συµµετοχής των ατόµων µε ειδικές ανάγκες. 16. Οικονοµικές πολιτικές: Τα κράτη φέρουν την οικονοµική ευθύνη για τα εθνικά προγράµµατα και µέτρα που δηµιουργούν ισότητα ευκαιριών για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. 17. Συντονισµός εργασίας: Τα κράτη είναι υπεύθυνα για τη σύσταση και την ενίσχυση εθνικών συντονιστικών επιτροπών ή ανάλογων φορέων που λειτουργούν ως εθνικό σηµείο σύγκλισης για θέµατα ειδικών αναγκών. 18. Οργανώσεις ατόµων µε ειδικές ανάγκες: Τα κράτη οφείλουν να αναγνωρίσουν το δικαίωµα των οργανώσεων ατόµων µε ειδικές ανάγκες να εκπροσωπούν τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Τα κράτη οφείλουν επίσης να αναγνωρίζουν το συµβουλευτικό ρόλο των οργανώσεων ατόµων µε ειδικές ανάγκες σε θέµατα χάραξης πολιτικής ειδικών αναγκών. 19. Κατάρτιση προσωπικού: Τα κράτη είναι υπεύθυνα για την εξασφάλιση κατάλληλης κατάρτισης του προσωπικού κάθε βαθµίδας που συµµετέχει στον προγραµµατισµό και την παροχή προγραµ- µάτων και υπηρεσιών για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. 20. Εθνική εποπτεία και αξιολόγηση προγραµµάτων ειδικών αναγκών και της εφαρµογής των Προτύπων Κανόνων: Τα κράτη είναι υπεύθυνα για τη συνεχή εποπτεία και αξιολόγηση της εφαρ- µογής των εθνικών προγραµµάτων και υπηρεσιών που αφορούν στην ισότητα των ευκαιριών για τα άτο- µα µε ειδικές ανάγκες. 21. Τεχνική και οικονοµική συνεργασία: Τόσο τα εκβιοµηχανισµένα και αναπτυσσόµενα κράτη όσο και τα αναπτυσσόµενα κράτη οφείλουν να συνεργάζονται µεταξύ τους για τη λήψη και την εφαρµογή των µέτρων που θα βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης των ατόµων µε ειδικές ανάγκες στις αναπτυσσόµενες χώρες. 22. ιεθνής συνεργασία: ενεργός µέρος στη διεθνή συνεργασία σχετικά µε πολιτικές εξίσωσης ευκαιριών για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης»

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα

Ιστορική Αναδρομή. Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Ιστορική Αναδρομή Η ειδική εκπαίδευση στην Ελλάδα Μοντέλο αναπηρίας Ιατρικό μοντέλο: Η αναπηρία κατανοείται από βιολογικής πλευράς και επομένως το άτομο με αναπηρία θεωρείται ότι έχει ανάγκη από ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συντονιστής Παιδαγωγός Ένταξης/Ενσωµάτωσης. Ρόλος και κατανοµή δραστηριοτήτων

Ο Συντονιστής Παιδαγωγός Ένταξης/Ενσωµάτωσης. Ρόλος και κατανοµή δραστηριοτήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ -Π. Τ. Ν. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΙ ΙΚΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣΑΓΩΓΗΣ (ΕΡ.Ε.Θ.Α.) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Ο Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Συντονιστής Παιδαγωγός Ένταξης/Ενσωµάτωσης (Σ.Π.Ε.)

Ο Συντονιστής Παιδαγωγός Ένταξης/Ενσωµάτωσης (Σ.Π.Ε.) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ -Π. Τ. Ν. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΙ ΙΚΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣΑΓΩΓΗΣ (ΕΡ.Ε.Θ.Α.) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Ο Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Η κοινωνία εµπιστεύεται το σχολείο ΙΑ ΙΚΑΣΙΕΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑ Α Η πολιτεία εµπιστεύεται τον εκπαιδευτικό ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΕΕ 1/2 ΤΟΜΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Α ΚΑΙ Β ΦΑΣΗΣ (ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΟΡΦΟΥΜΕΝΟΥΣ) Το παρόν ερωτηματολόγιο έχει ως σκοπό τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στην Α και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠ Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Ποιοτικά Κριτήρια Ένταξης Πράξεων ανά Ειδικό Στόχο

ΕΠ Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Ποιοτικά Κριτήρια Ένταξης Πράξεων ανά Ειδικό Στόχο ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΑΝΑ ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙ ΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 1,2,3 Αναβάθµιση της ποιότητας της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού ΙΩΑΝΝΗΣ ΙΑΜ, ΜΕΞΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ε.Σ.Π.Α. (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς) ) 2007-2013 Ε.Π. Ανάπτυξη Ανθρώπινου υναµικού Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών», στις 8 Π.Σ., 3 Π.Στ.Εξ., 2 Π.Στ.Εισ. του Στρ. Στόχου 1 Κωδικός ΟΠΣ-ΕΡΓΟΡΑΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη. Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη. Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ, ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ, ΑΘΛΗΣΙΜΟΤ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΠΟΛΙΣΙΚΗ Αξιολόγηςη του Εκπαιδευτικοφ Ζργου ςτην Προςχολική Εκπαίδευςη Διαδικαςία Αυτοαξιολόγηςησ ςτη Σχολική Μονάδα Ζκθεςη

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Κοινή Πρόταση για την Ειδική Επαγγελµατική Εκπαίδευση Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο µε τάξεις Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Επικαιροποιηµένη σύµφωνα µε το προσχέδιο νόµου του τεχνολογικού λυκείου Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι συλλογικό όργανο του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Εισηγητής Χατζηευστρατίου Ιγνάτιος Μόνιμος Πάρεδρος Π.Ι. Γνωρίσματα Ελληνικού Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ.

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ. ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Πληροφορίες : Κ. Βουρλιώτου Αθ. Λύτρα Αικ. Δαμίγου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αθήνα, 28.02.2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ένα νέο εκπαιδευτικό σύστηµα για τη νέα εποχή Στη νέα εποχή µε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Έννοια και ορισμοί Έννοια Διαδικασία κρίσης ή μέτρησης μια αξίας Ορισμοί Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των θεωρητικών όσον αφορά την έννοια και το περιεχόμενο του όρου «αξιολόγηση».

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτική ενότητα Νομικά και οικονομικά θέματα Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑ Α ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο στην Κύπρο Ευρωπαϊκό Γραφείο Κύπρου: OPENDAYS2011 Τεχνολογικό Πανεπιστήµιο Κύπρου Λεµεσός, 15 Νοεµβρίου 2011 Αλέξανδρος Αλεξάνδρου Προϊστάµενος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη: 8-11-2013 Αριθµ. Πρωτ.: 1492 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων http://www.gdimitrakopoulos.gr ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ζ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ι. ΠΑΝΑΡΕΤΟΣ - ΑΙΜ. ΜΠΑΝΟΥ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. Εισαγωγή 2. Οργάνωση της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης στην Αγγλία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΜΕΤΡΟ 5.1 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΜΕΤΡΟ 5.1 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΕΚΤ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ Αναβάθµιση Υποδοµών & Εξοπλισµών για την Προώθηση Ισότητας Ευκαιριών Πρόσβασης στην Αγορά Εργασίας Α. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΕΤΡΟΥ ΚΩ.OΠ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα