ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ"

Transcript

1 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη & Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η συμβολή του Κοινωνικού Κεφαλαίου στη δυναμική ανάπτυξης της Αρκαδικής Υπαίθρου» Μαρία Μ. Βαρλόκωστα Επιβλέπων καθηγητής κ. Απόστολος Παπαδόπουλος Αθήνα, Δεκέμβριος 2010

2 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη & Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η συμβολή του Κοινωνικού Κεφαλαίου στη δυναμική ανάπτυξης της Αρκαδικής Υπαίθρου» Μαρία Μ. Βαρλόκωστα Επιβλέπων καθηγητής κ. Απόστολος Παπαδόπουλος Αθήνα, Δεκέμβριος 2010

3 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η συμβολή του Κοινωνικού Κεφαλαίου στη δυναμική ανάπτυξης της Αρκαδικής Υπαίθρου» Μαρία Μ. Βαρλόκωστα ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Παπαδόπουλος Απόστολος (Επιβλέπων) Δαμιανός Δημήτριος Κασίμης Χαράλαμπος Καζακόπουλος Λεωνίδας Κουτσούρης Αλέξανδρος

4 Περίληψη Η παρούσα έρευνα, που εκπονείται στο πλαίσιο της διπλωματικής εργασίας «η συμβολή του κοινωνικού κεφαλαίου στη δυναμική ανάπτυξης της αρκαδικής υπαίθρου», καταπιάνεται με τη σημασία της αξιοποίησης του κοινωνικού κεφαλαίου στην ανάπτυξη της υπαίθρου, κι ειδικότερα της αρκαδικής. Κρίνεται χρήσιμο να διερευνηθεί πώς αξιολογούν οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες τη σημασία του κοινωνικού κεφαλαίου στην ανάπτυξη της περιοχής τους, και κατ επέκταση πώς μπορούν να κινητοποιήσουν τις δυνάμεις τους και να διαμορφώσουν καλύτερα το μέλλον τους. Έτσι, διερευνώνται παράγοντες, όπως η ποιότητα ζωής και οι φυσικοί πόροι, ο ρόλος της τοπικής διοίκησης, ο ρόλος των δικτυώσεων, και γενικότερα η αναπτυξιακή νοοτροπία του πληθυσμού (σε μικρο-επίπεδο), δηλαδή παράγοντες αναπτυξιακοί (αλλά λιγότερο απτοί), οι οποίοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην τοπική ανάπτυξη. Με άλλα λόγια, η έρευνα επιδιώκει να προσεγγίσει (ποιοτικά) ορισμένες από τις συνιστώσες που συνθέτουν το κοινωνικό κεφάλαιο, και να καταδείξει τις επενέργειές του στη συμμετοχικότητα και στη διαφοροποίηση της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας. Λέξεις κλειδιά: Κοινωνικό κεφάλαιο, τοπική ανάπτυξη, Αρκαδία, Κυνουρία. 1

5 Abstract Τhis study, prepared under the thesis "The contribution of social capital in the potential growth of rural Arcadia", deals with the importance of exploiting social capital in rural development, and particularly in the Arcadian countryside. It is useful to explore how local communities evaluate in their own the importance of social capital in their region, and thus how they could mobilize their forces and shape a better future for themselves. So, we seek to explore factors such as quality of life and natural resources, the role of local government, the role of networking, and, in general, the attitude of the population (in micro-level), that means developmental factors (but less tangible), that play a key role in local development. In other words, the research seeks to reach (qualitatively) some of the components that make up social capital and to demonstrate its effects on civicness and diversity of local society and economy. Key-words: Social capital, local development, Arcadia, Kinouria. 2

6 Ευχαριστίες Οι συμμετέχοντες στην έρευνά μου, κοινωνοί των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της φυσιογνωμίας της περιοχής τους και των ανθρώπων της, καταθέτουν σημαντικές εμπειρίες και γνώμες. Τους ευχαριστώ για τον χρόνο και τη διάθεσή τους να τις μοιραστούν μαζί μου προκειμένου να ολοκληρωθεί η παρούσα έρευνα. Ευχαριστώ, επίσης, όσους συνέβαλαν στη συλλογή του υλικού, κι ειδικότερα, τα στελέχη της Αναπτυξιακής Εταιρείας Πάρνωνα και τον Διευθυντή της κ. Μαρίνο Μπερέτσο, την κα Ξένια Μένη, την κα Μαριάννα Τσουκάτου και την κα Κατερίνα Πανταζή. Ευχαριστώ την κα Ελίζα Λαζάκη, υπεύθυνη για τη Διοικητική & γραμματειακή υποστήριξη του Π.Μ.Σ., για την πάντα ευγενική προσέγγισή της. Ευχαριστώ τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Απόστολο Παπαδόπουλο για την πολύτιμη καθοδήγηση και εξαιρετική συνεργασία. Ευχαριστώ τον σύντροφό μου Νικόλα για την συμπαράσταση και την ενθάρρυνση. Πάνω από όλους, όμως, αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω την οικογένειά μου και τους λατρεμένους μου γονείς, Μιχάλη και Ιωάννα, για την αγάπη τους, την πίστη τους σε μένα και για την αρχή τους ότι «η γνώση είναι δύναμη». 3

7 Στην αξέχαστη θεία μου Σμαράγδη... 4

8 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Γενικά για την έρευνα...28 Περιοχές έρευνας...29 Ανάπτυξη πλαισίου έρευνας και εξειδίκευση μεταβλητών...30 Προσέγγιση της φυσιογνωμίας των περιοχών έρευνας...31 Εφαρμογή επιτόπιας έρευνας...31 Ανάλυση των παραγόντων και μεταβλητών και διεξαγωγή συμπερασμάτων ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Γενικά Δημογραφικές και κοινωνικές εξελίξεις...36 Εξέλιξη πληθυσμού...36 Ηλικιακή Διάρθρωση...38 Επίπεδο εκπαίδευσης Οικονομικές δραστηριότητες και τοπική επιχειρηματικότητα Πολιτιστικά στοιχεία και δραστηριότητα Φυσικό Περιβάλλον...47 Πλαίσιο αναφοράς περιοχής μελέτης ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Εικόνα για τους φυσικούς πόρους...61 Παράγοντες που καθιστούν ελκυστική την περιοχή...63 Κινήσεις πληθυσμών...63 Παραγωγικές δραστηριότητες περιοχής...65 Επιχειρηματικότητα...65 Αποτελεσματικότητα δικτύων...66 Ταυτότητα περιοχής...67 Κινητοποίηση τοπικών δυνάμεων...68 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I I1-4 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IΙ... II1-19 5

9 «Μόνο μέσα από τις πρωτοβουλίες των ανθρώπων μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα». «Ο Σύλλογος δίνει το έναυσμα, γίνεται βίωμα το ενδιαφέρον για τα κοινά». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα εργασία καταπιάνεται με τη σημασία της αξιοποίησης του κοινωνικού κεφαλαίου στην ανάπτυξη της υπαίθρου, κι ειδικότερα της αρκαδικής υπαίθρου. Στόχος της έρευνας ήταν να διερευνηθεί η διασύνδεση κοινωνικού κεφαλαίου και ανάπτυξης, να αποτιμηθεί η συμβολή τοπικής ταυτότητας - κουλτούρας κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη της περιοχής τους (προσέγγιση bottom up ). Έτσι, διερευνώνται παράγοντες, όπως η ποιότητα ζωής και οι φυσικοί πόροι, ο ρόλος της τοπικής διοίκησης, ο ρόλος των δικτυώσεων, και γενικότερα η αναπτυξιακή νοοτροπία του πληθυσμού (σε μικρο-επίπεδο), δηλαδή παράγοντες αναπτυξιακοί (αλλά λιγότερο απτοί), οι οποίοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην τοπική ανάπτυξη. Κρίσιμης σημασίας ήταν ο εντοπισμός σημείων αμοιβαίας αναγνώρισης - άρα καταρχήν κοινής αναφοράς. Η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου έχει γίνει πιο σημαντική για την κατανόηση της οικονομικής ανάπτυξης και την διαμόρφωση του πλαισίου και των στόχων μιας εδαφικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Η ύπαρξη εμπιστοσύνης, κανόνων και δικτύων μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα μιας κοινωνίας διαμέσου της διευκόλυνσης συντονισμένων δράσεων και της συνεργασίας προς κοινό όφελος. Η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου είναι έννοια σύνθετη και δυναμική, καθώς παραπέμπει στον πλούτο που διαθέτει η τοπική κοινωνία, ο οποίος δύναται να μεταβάλλεται μέσα στο χρόνο. Συνεπώς, το κοινωνικό κεφάλαιο μια περιοχής αντιπροσωπεύει το σύνολο των στοιχείων τα οποία διαθέτει η περιοχή σε άυλα μέσα, αλλά και την ικανότητά της να αντιλαμβάνεται τους διαθέσιμους πόρους της ως δυναμικές ανάπτυξης ( assets ). 6

10 Αφορμή για την επιλογή του θέματος αποτέλεσε τόσο η συζήτηση για τη συμμετοχή των πόρων, κοινωνικών, πολιτιστικών, φυσικών, κ.ά. στην ανάπτυξη των περιοχών ή περιφερειών και η εμπειρία από την πρωτοβουλία Leader περί καινοτόμου διακυβέρνησης μέσω τοπικών προσεγγίσεων της αγροτικής ανάπτυξης από τη βάση προς την κορυφή 1, όσο και η δημόσια διαβούλευση της Πράσινης Βίβλου για την Εδαφική Συνοχή ( Green Paper on Territorial Cohesion ). Σε κάθε περίπτωση, η διαφορετικότητα αναγνωρίζεται ως συγκριτικό πλεονέκτημα, ενώ η συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού κρίνεται απαραίτητη για την αποτελεσματική διατήρηση / διαχείριση των τοπικών πόρων και την εφαρμογή καλών αναπτυξιακών πρακτικών. Ενδεικτικά, αναφέρονται τα κάτωθι αποσπάσματα από την Πράσινη Βίβλο: Η ανταγωνιστικότητα και η ευημερία εξαρτώνται πλέον όλο και περισσότερο από την ικανότητα των ανθρώπων και των επιχειρήσεων να αξιοποιούν στο έπακρο όλα τα εδαφικά προτερήματα. διαπιστώνεται όλο και περισσότερο η ανάγκη να πλαισιώσουν οι αναπτυξιακές στρατηγικές τα ιδιαίτερα θετικά στοιχεία των περιοχών, το φυσικό, το ανθρώπινο και το κοινωνικό κεφάλαιό τους καθώς επίσης και τους φυσικούς πόρους τους.... Παράλληλα, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η ανάγκη για την προώθηση της συνεργασίας, του διαλόγου και της εταιρικής σχέσης μεταξύ των διάφορων επιπέδων διακυβέρνησης και των εν λόγω επιπέδων και των οργανώσεων και των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή που αφορά άμεσα η αναπτυξιακή διαδικασία. Σημαντική βάση για την θεωρητική προσέγγιση της έρευνας υπήρξαν οι παραδοχές και οι διαπιστώσεις της έκθεσης για την Ελλάδα του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Προγράμματος «Dynamics of Rural Areas» (DORA), το οποίο πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις «κυρίως αγροτικούς» νομούς της χώρας (Κορινθίας, Φθιώτιδας, Τρικάλων και Αρκαδίας). Η βασική ερευνητική του υπόθεση ήταν ότι «οι διαφορές στις 1 Βλπ. σχετικά Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 114/2006 του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2006, Kοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη (περίοδος προγραμματισμού ). 7

11 οικονομικές επιδόσεις (differential economic performance) των αγροτικών περιοχών μπορούν να ερμηνευτούν από ένα συνδυασμό απτών (tangible) και λιγότερων απτών (less tangible) παραγόντων και από τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αλληλεπιδρούν σε τοπικό / περιφερειακό επίπεδο». Οι «απτοί παράγοντες» αφορούν τους διαθέσιμους πόρους της τοπικής οικονομίας, οι οποίοι είναι ορατοί και μετρήσιμοι. Οι «ολιγότερο απτοί» παράγοντες αφορούν σχέσεις και δράσεις που προσδιορίζουν την ικανότητα (capability) του τοπικού πληθυσμού να αναδεικνύει και να προωθεί διαδικασίες τοπικής ανάπτυξης που οδηγούν σε οικονομικές επιδόσεις. Ενώ οι απτοί παράγοντες είναι αναντίρρητα σημαντικοί (δηλ. οι διαθέσιμοι πόροι της τοπικής οικονομίας, οι οποίοι είναι ορατοί και μετρήσιμοι), οι λιγότερο απτοί είναι αυτοί που προσδιορίζουν τον τρόπο και το βαθμό αξιοποίησης των απτών παραγόντων σε τοπικό/ περιφερειακό επίπεδο. Να σημειωθεί ότι διάφορες θεωρητικές προσεγγίσεις για να ερμηνεύσουν την διαφοροποίηση στις οικονομικές επιδόσεις περιοχών, με ομοιογενείς κατά τ άλλα συνθήκες και διαρθρώσεις, δίνουν έμφαση σε ολιγότερους απτούς παράγοντες. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η θεωρία του «Κοινωνικού Κεφαλαίου» (Putnam 1993, Coleman 1988, Bourdieu 1986 κ.ά.) ή άλλων προσεγγίσεων που συνδέονται με την εννοιολογική προσέγγιση του Putnam και που τονίζουν τον ρόλο της θεσμικής ικανότητας ή των τοπικών κοινωνικών δομών και σχέσεων εξουσίας. Ενδεικτικά, τονίζεται ότι το κοινωνικό κεφάλαιο είναι παραγωγικό καθώς επιτρέπει στους δρώντες να επιτύχουν στόχους που διαφορετικά δεν θα πραγματοποιούσαν ή που θα μπορούσαν να επιτευχθούν μόνο σε ένα πολύ υψηλότερο κόστος. Άλλοι πάλι ορίζουν ως κοινωνικό κεφάλαιο την «ικανότητα να εξασφαλίζει κανείς ωφέλεια μέσα από τη συμμετοχή σε δίκτυα και άλλες κοινωνικές δομές», ενώ άλλοι υπογραμμίζουν ότι το κοινωνικό κεφάλαιο δεν αποτελεί μόνο μια ιδιότητα ή ωφέλεια του μεμονωμένου ατόμου-δημιουργού του, αλλά και άλλων ατόμων, όσο και της κοινότητας. Δεδομένου ότι η έννοια χρησιμοποιείται με διάφορους τρόπους και με ποικίλες σημασίες, κρίθηκε σκόπιμο στο πρώτο κεφάλαιο να προσεγγίσουμε την έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου, κάνοντας αρχικά μια σύντομη αναφορά στις καταβολές της, και στη συνέχεια καταγράφοντας τις βασικές θεωρήσεις της. 8

12 Επίσης, στο πρώτο κεφάλαιο τονίζεται η σημασία του κοινωνικού κεφαλαίου να αυξάνει, σε σύγκριση με το παρελθόν, την δυνατότητα των τοπικών παραγόντων να επηρεάζουν την ανάπτυξη της περιοχής τους. Μια διαδικασία η οποία εξαρτάται από την ικανότητα των τοπικών παραγόντων να χρησιμοποιούν το κοινωνικό κεφάλαιο για να αναπτύξουν γνώση και εξειδίκευση που θα εγγυάται το μέλλον της περιοχής με τον πιο σταθερό τρόπο. Κατά συνέπεια, από το κοινωνικό κεφάλαιο εξαρτάται κάθε βιώσιμη προοπτική, δεδομένου ότι κάθε διαδικασία κοινωνικού μετασχηματισμού απαιτεί δρώντα υποκείμενα που καινοτομούν και οικοδομούν ενεργές κοινότητες. Η χρησιμότητα της εργασίας έγκειται στην προσέγγιση κι άλλων διαστάσεων του ζητήματος, όπως αναφορά σε καλά παραδείγματα και τοπικότητες, και κατ επέκταση σε άλλες εμπειρικές μελέτης μέτρησης του κοινωνικού κεφαλαίου. Έτσι, στο δεύτερο κεφάλαιο επιχειρείται μια προσέγγιση της υφιστάμενης κατάστασης στην Ελλάδα, κι ειδικότερα του πλαισίου διαμόρφωσης της πολιτικής κοινωνίας και του κοινωνικού κεφαλαίου. Αναγνωρίζεται ότι οι κοινωνικές διαιρέσεις και η πολιτική σύγκρουση και η έλλειψη αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας από την πλευρά των σύγχρονων πολιτικών θεσμών κατά τη διάρκεια της ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας, δημιούργησαν μια σταθερή επίπτωση στο σύγχρονο κοινωνικό κεφάλαιο και την κοινωνική εμπιστοσύνη. Ειδικότερα, η κοινωνική εμπιστοσύνη και η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς είναι ιδιαίτερα χαμηλή ενώ περιορισμένη θεωρείται και η συμμετοχή στα τυπικά κοινωνικά δίκτυα. Αντίθετα, ισχυρά παρουσιάζονται τα άτυπα κοινωνικά δίκτυα με ιδιαίτερη έμφαση στα οικογενειακά. Η ιδιαιτερότητα της έρευνας έγκειται στο ότι δεν αφορά / περιορίζεται σε μια θεωρητική αποτύπωση της σχέσης κοινωνικού κεφαλαίου και ανάπτυξης της υπαίθρου, αλλά στο ότι επιχειρεί μια προσέγγιση ποιοτική της συμβολής του κοινωνικού κεφαλαίου σε τοπικό επίπεδο. Κρίσιμο ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση διαδραματίζει το πώς αξιολογούν οι ίδιοι οι ερωτώμενοι τη συμβολή του κοινωνικού κεφαλαίου στην ανάπτυξη της περιοχής (βλπ. Κεφάλαια 4 και 5). Κι είναι αυτό που μας επιτρέπει να εφαρμόσουμε επιχειρησιακά ( operational ) την έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου. Για την καταγραφή και ανάλυση των παραγόντων που συνθέτουν το κοινωνικό κεφάλαιο στις αγροτικές περιοχές και την συμβολή αυτών στην δυναμική ανάπτυξης της υπαίθρου, βάσει και των μεταβλητών που παρουσιάζονται στην τελική έκθεση του ερευνητικού προγράμματος DORA (Efstratoglou et al, 2001a) αλλά και των συνιστωσών που προτείνονται στον μεθοδολογικό οδηγό για την 9

13 ανάλυση των τοπικών αναγκών Καινοτομία στον Αγροτικό Χώρο 2, κρίθηκε σκόπιμο να διερευνηθούν οι κάτωθι συνιστώσες: Φυσικοί Πόροι: Φυσικοί Πόροι της περιοχής έρευνας, Βαθμός Αξιοποίησης αυτών, Πλαίσιο Προστασίας Περιβάλλοντος και Προστατευόμενες Περιοχές. Ποιότητα Ζωής: Επίπεδο Διαβίωσης & Ασφάλεια, Περιβάλλον, Αναψυχή, Πολύπολιτισμικές διαστάσεις (θετικές αρνητικές αντιλήψεις), Δημογραφικές Εξελίξεις, Ζητήματα αντιπαραθέσεων. Οικονομική Δομή & Οργάνωση: Τομεακή Απασχόληση και Εξελίξεις, Κλάδοι Οικονομικής Δραστηριότητας, Διαφοροποίηση/ Εξειδίκευση της Παραγωγής, Τοπική επιχειρηματικότητα, Ξένες επενδύσεις. Δίκτυα (Τυπικά-Άτυπα): Θεσμική ικανότητα, Αποτελεσματικότητα, Άτυπες Συνεργασίες. Θεσμοί (Τοπική Διοίκηση): Θεσμική Αυτονομία-Αποκέντρωση, Συνεργασία Διοικητικών Φορέων, Αποτελεσματικότητα Τοπικής Διοίκησης Τοπική Κοινωνία: Οργάνωση Τοπικής Κοινωνίας, Συνοχή, Τοπική Ταυτότητα, Αξίες, Πεποιθήσεις, Νοοτροπίες Σε πρώτη φάση έπρεπε να διερευνηθεί πώς προσδιορίζεται ή πώς γίνεται αντιληπτό το κοινωνικό κεφάλαιο ως έννοια. Ειδικότερα, στην περιοχή μελέτης έπρεπε να διερευνηθούν διάφορα ζητήματα, όπως πώς αντιλαμβάνονται οι ερωτώμενοι την φυσιογνωμία και την ανάπτυξη της περιοχής τους, πώς αυτό-προσδιορίζονται (Αρκάς, Τσάκωνας, τοπικός χαρακτηρισμός κ.ά.), πόσο συνεκτική είναι η τοπική κοινωνία κ.ό.κ. Είναι κατανοητό ότι αν εντοπίζονταν σημεία αμοιβαίας αναγνώρισης - άρα κατ αρχήν κοινής αναφοράς, θα μπορούσαν αυτά να 2 Με βάση τον μεθοδολογικό οδηγό για την ανάλυση των τοπικών αναγκών Καινοτομία στον Αγροτικό Χώρο (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Leader, 1999) προτείνονται οκτώ βασικές συνιστώσες: 1. Υλικοί πόροι και η διαχείρισή τους (φυσικοί πόροι, εξοπλισμοί, υποδομές, αρχιτεκτονική κληρονομιά). 2. Πολιτισμός και ταυτότητα της περιοχής (αξίες του τοπικού πληθυσμού, νοοτροπίες των φορέων, τρόποι συνεργασίας, συναίνεσης). 3. Ανθρώπινο δυναμικό (δημογραφικά χαρακτηριστικά, κοινωνική διαστρωμάτωση, απασχόληση κ.ά.). 4. Άμεση και έμμεση τεχνογνωσία και ειδικές δεξιότητες (γνώση τεχνολογιών, ειδικές δεξιότητες, ικανότητα έρευνας κ.ά.). 5. Τοπικές θεσμικές οργανώσεις και διοικητικές υπηρεσίες, αυτό που καλείται διακυβέρνηση. 6. Οικονομικές δραστηριότητες και επιχειρήσεις (δημιουργία-θνησιμότητα επιχειρήσεων κ.ά.). 10

14 αποτελέσουν εφαλτήριο ενεργοποίησης του κοινωνικού συνόλου, ενθάρρυνσης της κοινωνικής συνεργασίας και της συνέργειας ατομικών δρώντων και δημόσιων φορέων. Κι αυτά με τη σειρά τους μέρος του σχεδιασμού πολιτικών τόσο τοπικής όσο και περιφερειακής ανάπτυξης. Συνεπώς, εξέχουσα θέση κατείχε η έρευνα πεδίου με την συμπλήρωση ερωτηματολογίων από φορείς τοπικής ή ευρύτερης εμβέλειας, μεταξύ αυτών στελεχών ΟΤΑ ά βαθμού της περιοχής μελέτης, κοινωνικοοικονομικών φορέων, αγροτικών και πολιτιστικών συλλόγων. Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθηκε, η οποία παρουσιάζεται αναλυτικά στο τρίτο κεφάλαιο, βασίστηκε στη μελέτη περίπτωσης και στη χρήση τόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών τεχνικών στη συλλογή δεδομένων. Συγκεντρώσαμε στοιχεία από διάφορες πηγές και με διάφορα μεθοδολογικά εργαλεία: επισκόπηση βιβλιογραφίας, συλλογή στοιχείων από αρχεία αναπτυξιακών φορέων και φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, συλλογή στοιχείων με την διεξαγωγή συνεντεύξεων (συνεντεύξεις με προνομιακούς πληροφοριοδότες, συνεντεύξεις σε δημόσια στελέχη, ηγετικά πρόσωπα της περιοχής, αναπτυξιακούς φορείς, επιχειρηματίες, επαγγελματικές και λοιπές οργανώσεις). Η μελέτη των πηγών στο σύνολό τους και η διεξαγωγή των συνεντεύξεων τόσο των προνομιακών πληροφοριοδοτών, όσο και των τοπικών φορέων, μας επέτρεψαν να προσεγγίσουμε τα κοινά σημεία αναφοράς της περιοχής μελέτης, να αποτυπώσουμε την εικόνα που έχουν οι κάτοικοι για την περιοχή τους, ποιά θεωρούν ότι είναι τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, ποιο είναι το αναπτυξιακό πρότυπο πάνω στο οποίο θα έπρεπε να κινείται η περιοχή τους. Σημαντικά, επίσης, στοιχεία αποκαλύφθηκαν για την ποιότητα ζωής, τις μετακινήσεις πληθυσμών, την θεσμική ικανότητα, την αποτελεσματικότητα της τοπικής διοίκησης και τη συνοχή των τοπικών κοινωνιών. Με λίγα λόγια η έρευνα μας επέτρεψε να καταδείξουμε τις επενέργειές του κοινωνικού κεφαλαίου στην συμμετοχικότητα και την μέριμνα προς το κοινωνικό σύνολο, στην ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας και στη διαφοροποίηση της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας. 11

15 1. ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Διάφορες θεωρητικές προσεγγίσεις για να ερμηνεύσουν την ανάπτυξη και την διαφοροποίηση στις οικονομικές επιδόσεις περιοχών, με ομοιογενείς κατά τ άλλα συνθήκες και διαρθρώσεις, δίνουν έμφαση σε ολιγότερους απτούς παράγοντες. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η θεωρία του «Κοινωνικού Κεφαλαίου» (Putnam 1993, Coleman 1988, Bourdieu 1986 κ.ά.) ή άλλων θεωριών που συνδέονται με την εννοιολογική προσέγγιση του Putnam και που τονίζουν τον ρόλο της γενικευμένης εμπιστοσύνης και της διευρυμένης πολιτικής δέσμευσης. Σύμφωνα με μελέτες των Ostrom, Uphoff, Rose, (2000) κ.ά., το κοινωνικό κεφάλαιο συμβάλλει στην αποτελεσματικότητα και τη μεγέθυνση μέσω της διευκόλυνσης της συνεργασίας μεταξύ ατομικών συγκρουόμενων συμφερόντων για την επίτευξη αυξημένης παραγωγής και δίκαιης κατανομής. Το κοινωνικό κεφάλαιο, κι ειδικότερα οι εκφάνσεις του που σχετίζονται με την πίστη ( trust ), την αμοιβαιότητα ( reciprocity ), την μέριμνα προς το κοινωνικό σύνολο, αλλά και την συμμετοχικότητα σε κοινωνικές συσσωματώσεις - δικτυώσεις, και κατά συνέπεια με μια συγκεκριμένη μορφή της τοπικής κουλτούρας, συνδέεται με την έννοια της Κοινότητας όπως αρχικά είχε οριστεί. Η ύπαρξη εμπιστοσύνης, κανόνων και δικτύων μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα μιας κοινωνίας διαμέσου της διευκόλυνσης συντονισμένων δράσεων και της συνεργασίας προς κοινό όφελος. Έτσι, το κοινωνικό κεφάλαιο αποτελεί ή εκφράζει τη δυνατότητα των ατόμων σε μια κοινωνική ομάδα να δημιουργήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης, συνεργασίας και κοινού σκοπού (Κουτσούρης, 2004). Το «κοινωνικό κεφάλαιο» μια περιοχής αντιπροσωπεύει το σύνολο των στοιχείων τα οποία διαθέτει η περιοχή σε άυλα μέσα, αλλά και την ικανότητά της να αντιλαμβάνεται τους διαθέσιμους πόρους της ως δυναμικές ανάπτυξης ( assets ), και τα οποία αποτελούν τα πλεονεκτήματα της. Η έννοια του «κοινωνικού κεφαλαίου» είναι έννοια σύνθετη και δυναμική, καθώς παραπέμπει στον πλούτο που διαθέτει η τοπική κοινωνία, ο οποίος δύναται να μεταβάλλεται μέσα στο χρόνο. Άλλωστε το κοινωνικό κεφάλαιο μιας περιοχής ορίζεται από την διαδρομή του ανθρώπου πάνω στον τόπο, στην φύση, αλλά και την δυναμικότητά του στο παρόν. Άρα το κοινωνικό κεφάλαιο έχει νόημα αν και σε ποιο βαθμό ενεργοποιείται. 12

16 Η μελέτη της συμβολής του κεφαλαίου αυτού στην δυναμική ανάπτυξη της υπαίθρου επιδιώκει να αναζητήσει / καταγράψει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που συνθέτουν τα πλεονεκτήματά της, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ή να ενδυναμωθούν εάν βρίσκονται στο στάδιο της εγκατάλειψης. Υπάρχουν πάντα οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να δουλέψουν προς την κατεύθυνση της ανασύστασης του κοινωνικού κεφαλαίου. Αλλά είναι μια σειρά παραγόντων που παίζουν ρόλο. Μεταξύ άλλων τονίζεται ο ρόλος της οικογένειας, της εκπαίδευσης, των συλλογικών οργανώσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης προς την κατεύθυνση της καλλιέργειας ή/και της ενδυνάμωσης της συλλογικής συνείδησης και του κοινωνικού κεφαλαίου. Αλλά, πρωτίστως τονίζεται η σημασία των ανθρώπινων πόρων. Το κοινωνικό κεφαλαίο έχει ανθρώπινη διάσταση. Είναι η κοινωνική του διάσταση πιο πολύ, για αυτό και δεν είναι οικονομικό είναι κοινωνικό κεφάλαιο (Karametou & Apostolopoulos, 2010). Είναι η συλλογική άποψη που διαμορφώνεται σε μια περιοχή από τους ενεργούς πολίτες, αυτούς με λίγα λόγια που διαμορφώνουν το ανθρώπινο κεφάλαιο, που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των θεσμικών δομών κάποιων υποστηρικτικών μηχανισμών (αυτό που αποκαλούμε θεσμική ικανότητα). Γιατί δεν μπορείς να μιλάς για συλλογική δράση, αν αυτή δεν υποβοηθιέται από κάποιους φορείς. Και δεν μπορείς, επίσης, να μιλάς για κοινωνικό κεφάλαιο αν σε μια περιοχή έχεις ανεπτυγμένη θεσμική ικανότητα, αλλά δεν έχεις ανθρώπινους πόρους. Η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου έχει γίνει πιο σημαντική για την κατανόηση της οικονομικής ανάπτυξης και την διαμόρφωση του πλαισίου και των στόχων μιας εδαφικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Ωστόσο, αυτή η έννοια χρησιμοποιείται με διάφορους τρόπους και με ποικίλες σημασίες, ενώ η καταγωγή της μπορεί να βρεθεί στους κλασικούς της κοινωνιολογίας (Trigilia 2001). Συνεπώς, στο σημείο αυτό θα ήταν σκόπιμο να προσεγγίσουμε την έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου, ξεκινώντας με μια σύντομη αναφορά στους Tocqueville, Weber, Marx, Hanifan και Loury. Στον Alexis de Tocqueville η σχετική συλλογιστική αναφορικά με το κοινωνικό κεφάλαιο συνδέεται με την ανάπτυξη μιας «τέχνης» για να αντιμετωπισθεί η επέλαση του ατομικισμού, τον οποίο θεωρεί προϊόν των δημοκρατικών κοινωνιών. Η τέχνη αυτή συνίσταται στην επανασύσταση των 13

17 καταλυμένων από τον ατομικισμό κοινωνικών δεσμών και, υπό αυτή την έννοια, στη συγκρότηση συλλογικοτήτων (Κωνσταντακόπουλος 2005). Μια έμμεση χρήση της ιδέας του κοινωνικού κεφαλαίου, όπως επισημαίνει και ο Trigilia στο έργο του Social Capital and Local Development (2001), μπορεί να βρεθεί στην εργασία του Max Weber The Protestant Sects and the Spirit of Capitalism. Ο Weber υποστήριξε ότι οι προτεσταντικές αιρέσεις ήταν εξαιρετικά σημαντικές στην αμερικανική οικονομική ανάπτυξη. Και τούτο γιατί προσέδιδαν στα μέλη των αιρέσεων ορισμένες ηθικές αρετές και κοινωνική αναγνώριση που διευκόλυναν τις οικονομικές ανταλλαγές. Αν και δεν χρησιμοποίησε τον όρο «κοινωνικό κεφάλαιο», στην εν λόγω εργασία, περιλαμβάνονται μια σειρά από στοιχεία που είναι κρίσιμα για τον προσδιορισμό του κοινωνικού κεφαλαίου με οικονομικές συνέπειες για την ανάπτυξη: (α) ένα δίκτυο προσωπικών σχέσεων μη οικονομικού χαρακτήρα, (β) η λειτουργία των κοινωνικών δικτύων επιτρέπει την κυκλοφορία των πληροφοριών και της εμπιστοσύνης, και (γ) η πληροφόρηση και η εμπιστοσύνη γίνονται αντιληπτές ως ηθικές αξίες (Trigilia, 2001). Ο Karl Marx αναφερόμενος στη δομή των κοινωνικο-ταξικών σχέσεων στην καπιταλιστική κοινωνία στο επίπεδο της οργάνωσης της παραγωγής, θα προσδιορίσει το «κοινωνικό κεφάλαιο» ως το συνολικό κεφάλαιο που υπάρχει σε μια κοινωνία, το οποίο αποτελεί το άθροισμα των ξεχωριστών ατομικών κεφαλαίων (Marx 1978). Με βάση αυτή τη διατύπωση η έκφραση κοινωνικό κεφάλαιο εμφανίζεται ως ένας πλεονασμός (Gozzi 2003). Αν και ο Marx χρησιμοποίησε τον όρο κοινωνικό κεφάλαιο, αυτό που εννοεί δεν έχει σχέση με κάποια από τις σημερινές σημασίες του όρου. Έτσι, η έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου πρωτοεμφανίστηκε το από την Lydia Hanifan, μια δασκάλα στο Νότιο Σικάγο, η οποία έλεγε ότι χρησιμοποιεί την έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου ως μεταφορά. Δηλαδή, ότι δεν είναι μια έννοια αυθύπαρκτη τόσο πολύ όσο είναι κάτι το οποίο παραπέμπει σε κάτι άλλο. Κι ήθελε, υπό αυτό το πρίσμα, να αναδείξει τη σημασία των κοινωνικών σχέσεων γενικά, της συνεργασίας και της συμμετοχής στα κοινά, να δείξει ότι ο «συχνωτισμός» και η συνεργασία μπορεί να έχει να κάποια θετικά αποτελέσματα (Κονιόρδος 2006, 2008). Ο οικονομολόγος Greg Loury χρησιμοποιεί τον όρο κοινωνικό κεφάλαιο στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να προσδιοριστούν οι καταβολές και επιπτώσεις ανάμεσα στις 14

18 δομημένες κοινωνικές ανισότητες μειονοτικών εθνοτικο-φυλετικών ομάδων. Για τη βελτίωση των παραπάνω κοινωνικών ανισοτήτων θα καταδείξει την ανάγκη ενίσχυσης του κοινωνικού κεφαλαίου των μειονεκτούντων ομάδων (Loury 1977). Πάντως, ο J. S. Coleman, ο οποίος κατά τον Putnam είναι ο δημιουργός του θεωρητικού πλαισίου της επίμαχης έννοιας, θα σημειώσει πως η τιμή θα πρέπει να αποδοθεί στον οικονομολόγο Loury. Σε γενικές γραμμές έχεις τέσσερις τρόπους να ορίσεις, και έτσι να εφαρμόσεις την έννοια του κοινωνικού κεφαλαίου (Κονιόρδος 2006, 2008). Η μία είναι η άποψη του Bourdieu, o οποίος θα υποστηρίξει ότι το κοινωνικό κεφάλαιο είναι μια μορφή κεφαλαίου (τον Bourdieu δεν τον ενδιέφερε το κοινωνικό κεφάλαιο ειδικά, αλλά το πολιτισμικό κεφάλαιο και πώς αυτό μπορεί να μεταμορφωθεί σε χρηματικό) (Bourdieu, 1986). Για τον Bourdieu, η οικογένεια αποτελεί βασική πηγή του κοινωνικού κεφαλαίου, ενώ το κοινωνικό κεφάλαιο, όπως και οι άλλες μορφές κεφαλαίου, βρίσκεται αποκλειστικά στην ανώτερη αστική τάξη και στις οικογένειές τους (1986, 1994). Θα σημειώσει πως τα κέρδη που αποφέρει η ένταξη σε μια ομάδα αποτελούν την βάση της αλληλεγγύης που τα καθιστά δυνατά, αν και δεν είναι απαραίτητο να επιδιωχθούν με τρόπο συνειδητό (π.χ. αίσθημα ευγνωμοσύνης, σεβασμού, φιλίας, κ.λπ.) (Bourdieu, 1994). Ο Coleman, ένας αμερικανός κοινωνιολόγος και ανθρωπολόγος, είχε ασχοληθεί περισσότερο με την κοινωνιολογία της εκπαίδευσης. Ήθελε να δει πως σε πληθυσμιακές ομάδες μέσα στις ΗΠΑ, οι οποίες είναι σε υποδεέστερη θέση, λ.χ. μετανάστες, τα παιδιά τους αποκτούν πολιτισμικό κεφάλαιο, δηλαδή μορφώνονται. Υπό αυτή την έννοια η δεύτερη γενιά μπορεί να βελτιώσει την κοινωνική της θέση. Κι αυτό που έχει πολύ μεγάλη σημασία είναι βασικά η υποστήριξη της οικογένειας. Κι αυτή την υποστήριξη την ονόμασε Κοινωνικό Κεφάλαιο (Coleman, 1988). Θα θεωρήσει δε ότι από κοινού με τις λοιπές μορφές κεφαλαίου, το κοινωνικό κεφάλαιο είναι παραγωγικό καθώς επιτρέπει στους δρώντες να επιτύχουν στόχους που διαφορετικά δεν θα πραγματοποιούσαν ή που θα μπορούσαν να επιτευχθούν μόνο σε ένα πολύ υψηλότερο κόστος (Coleman, 1990). Η έννοια και οι χρήσεις της έννοιας του κοινωνικού κεφαλαίου προσέλκυσαν την κριτική. Οι Portes και Sensenbrenner (1993) κ.ά. επιδιώκοντας να επιλύσουν την σύγχυση μεταξύ πηγής και επενέργειας του κοινωνικού κεφαλαίου, θα προτείνουν τη 15

19 σαφή διάκριση των πηγών προέλευσης του κοινωνικού κεφαλαίου από τα αποτελέσματα της δράσης του. Οι διαφορετικές πηγές προέλευσης του κοινωνικού κεφαλαίου οδηγούν στη συνθετική διαμόρφωσή του, ούτως ώστε κοινωνικό κεφάλαιο να ορίζεται «η ικανότητα να εξασφαλίζει κανείς ωφέλεια μέσα από τη συμμετοχή σε δίκτυα και άλλες κοινωνικές δομές (Portes & Sensenbrenner, 1993). Ο Portes θα υποστηρίξει ότι το κοινωνικό κεφάλαιο έχει τρεις βασικές λειτουργίες, δηλαδή, λειτουργεί ως πηγή κοινωνικού ελέγχου, ως πηγή στήριξης της οικογένειας και ως πηγή ωφελειών, μέσα από τα οικογενειακά δίκτυα (Portes, 1998). Το κοινωνικό κεφάλαιο δεν αποτελεί απλά ή μόνον μια ιδιότητα ή ωφέλεια του μεμονωμένου ατόμου-δημιουργού του, αλλά και άλλων ατόμων, όσο και της κοινότητας. Αυτό το στοιχείο έχει σημασία στην εννοιολογική μετάβαση της έννοιας αναφορικά με τις απόψεις του R. Putnam. Ο Putnam, ένας πολιτικός επιστήμονας, στο έργο του Making Democracy Work (1993) χρησιμοποιεί το Κοινωνικό Κεφάλαιο ως μια κεντρική έννοια για να ερμηνεύσει τις διαφοροποιήσεις ανάμεσα στην Βόρεια και Νότια Ιταλία. Ο Putnam θα υποστηρίξει ότι είναι βασικά η συμμετοχικότητα σε διάφορες δικτυώσεις που ευνοεί ή όχι μια περιοχή. Ειδικότερα, θα υποστηρίξει πως το να δουλεύουν οι άνθρωποι μαζί είναι ευκολότερο σε μία κοινότητα που έχει ευλογηθεί με ένα σημαντικό απόθεμα κοινωνικού κεφαλαίου. Η αμοιβαιότητα στις σχέσεις και η συνεργασία που αναπτύσσεται μέσα από τις αστικές δικτυώσεις, η συμμετοχικότητα και αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών ή ακόμη η συνεργασία σε ένα κλίμα και πνεύμα εμπιστοσύνης βασίζονται στην ύπαρξη κοινών, τυπικών και άτυπων, κανονιστικών ρυθμίσεων. Τα παραπάνω έχουν ευεργετικές επιπτώσεις για τη σύγχρονη κοινωνική δραστηριότητα, ενδυναμώνοντας τους συμμετέχοντες ώστε να δρουν πιο αποτελεσματικά για να επιδιώκουν κοινά αποδεκτούς σκοπούς (Putnam 1993, 1995). Ο Κονιόρδος αναπτύσσει έναν προβληματισμό γύρω από την απόπειρα αναγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου από μεταφορά σε μια άλλη έννοια, όπως και του να υποστηρίξεις ότι όσο το χρησιμοποιείς τόσο αυξάνεται, δεδομένου ότι δεν είναι κάτι που μπορείς να αντλείς κατά βούληση. Άρα, υπάρχει ένα σοβαρό ζήτημα κατά πόσο είναι κεφάλαιο. Έτσι, θα ορίσει το κοινωνικό κεφάλαιο ως την ωφέλεια που μπορεί να αποκομίσει κάποιος από δίκτυα και άλλες τέτοιες δομές διασυνδέσεις κλπ.. Ενώ, 16

20 θα υπογραμμίσει ότι ως έννοια έχει φορτωθεί υπέρβαρα, καθώς λ.χ. η συμμετοχικότητα από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα (Κονιόρδος 2006, 2008). Ο σκοπός, υποστηρίζουν αρκετοί, για τον οποίο γινόμαστε μέλη ενός συλλόγου θα πρέπει να είναι και η ευημερία του συνόλου. Όμως, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι με το να γίνεις μέλος μιας οργάνωσης δεν θα έχεις κάποιο προσωπικό όφελος (το βασικό κίνητρο για να μπεις σε μια οργάνωση είναι να ωφεληθείς και συ λίγο, κάτι το οποίο δεν είναι κακό, αρκεί να μην είναι αυτοσκοπός) (Karametou & Apostolopoulos, 2010). Τίθεται το ερώτημα αν υπάρχει κοινή δράση, η οποία ισοδυναμεί με συναίνεση και συμμετοχή. Αναγνωρίζονται διαφορετικά πεδία δράσης, και συνεπώς ομάδες δράσης, οι οποίες μπορεί να λειτουργούν με σύμπνοια, αλλά και να έρχονται σε σύγκρουση. Τούτο προσδιορίζεται κάθε φορά από τα κίνητρα δράσης, κι εν τέλει τους στόχους, των διαφορετικών ομάδων. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πληροφόρηση και η εμπιστοσύνη που κυκλοφορούν μέσω των προσωπικών σχέσεων μπορεί να διευκολύνουν την συνεργασία. Σε άλλες, πάλι, να δημιουργήσουν εμπόδια στην τοπική ανάπτυξη και να αποθαρρύνουν την οικονομική καινοτομία. Έτσι, δεν παραβλέπονται και οι αρνητικές συνέπειες μέσα από την δικτύωση καθώς υπάρχουν μικρές ομάδες που εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα και αποκλείουν τους άλλους. Συνεπώς, η συμμετοχή σε μια συλλογική οργάνωση δεν μεταφράζεται αυτόματα και σε κοινωνικό κεφάλαιο. Τονίζεται η ανάγκη να εκφραστούν ανοικτά τα ατομικά συμφέροντα ή ομαδικά (με την έννοια της μικρής ομάδας), και να επιδιωχτεί η σύγκλιση των ατομικών ομαδικών συμφερόντων. Θα πρέπει να εξετάζεται αν υπάρχει ενεργή συμμετοχή, αν διασφαλίζεται η πληροφόρηση πρόσβαση σε όλους, και αν τα οφέλη είναι πολλαπλασιαστικά για όλα τα μέλη της κοινωνίας (Karametou & Apostolopoulos, 2010). Παρ 'όλα αυτά, όπως και μελετητές που έχουν χρησιμοποιήσει τον όρο πρόσφατα, ο Weber αξιολόγησε θετικά τις πιθανές συνέπειες αυτών των δικτύων των κοινωνικών σχέσεων για την οικονομική δραστηριότητα. Αν και o Bourdieu εμφανίζεται αδιάφορος για την ενδογενώς θετική ή αρνητική επίδραση του κοινωνικού κεφαλαίου, στο έργο του Coleman εμφανίζεται σαν κάτι που έχει θεμελιακή θετική κοινωνική επίδραση. Ο Coleman είναι σαφής: όσο περισσότερο χρησιμοποιείται το κοινωνικό κεφάλαιο, τόσο περισσότερο αναπτύσσεται, το ίδιο δε συμβαίνει και με τα ευεργετικά του αποτελέσματα (Coleman, 1998). 17

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

COMMUNITY LED LOCAL DEVELOPMENT. Ενημέρωση για το πρόγραμμα 2014-2020 στην Ανατολική Πελοπόννησο

COMMUNITY LED LOCAL DEVELOPMENT. Ενημέρωση για το πρόγραμμα 2014-2020 στην Ανατολική Πελοπόννησο Ενημέρωση για το πρόγραμμα 2014-2020 στην Ανατολική Πελοπόννησο COMMUNITY LED LOCAL DEVELOPMENT Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων Ανατολικής Πελοποννήσου 2 Η Αναπτυξιακή Πάρνωνα Α.Ε. Ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο ESPON 2013 Programme Το εργαλείο NEXUS για την ανάπτυξη των Νοτίων Περιφερειών στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο Ο ρόλος των περιφερειών στην Στρατηγική Ευρώπη 2020 : Έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς χωρική

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης Regional 2014-2020 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας 2014-2020 Χαράλαμπος Κιουρτσίδης Προϊστάμενος ΕΥΔ ΕΠ/ΠΔΜ Τρίτη, 23 Ιουνίου 2015 Regional

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΨΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (RIS) ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Σάββατο 21 Μαρτίου 2015 πραγματοποιήθηκε, με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Αττικής και της

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό

Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου. στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία στον Κεραμεικό ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17-12-2015 Ομιλία Αναπληρώτριας Υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου στην εκδήλωση για την Κοινωνική Οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ:

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΡΑΚΗ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: «ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ» ΕΡΓΟ: Τοπική Σύμπραξη για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα νέων αγροτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 15.4.2015 2014/2236(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την κοινωνική καινοτομία στην καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης»

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική Η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω α) της προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ 2007-2013 2013 Η Στρατηγική για την 4 η Προγραµµατική Περίοδο Ιωάννης Φίρµπας Προϊστάµενος Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικής, Σχεδιασµού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κέρκυρα /6/2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ

Κέρκυρα /6/2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ Κέρκυρα /6/2014 ΠΡΟΣ: Περιφερειακό Συμβούλιο ΘΕΜΑ: Στρατηγική της Π.Ι.Ν. περιόδου 2014-2020

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α 25 ΧΡΟΝΙΑ ΑΝ.ΠΕ. ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Πρόεδρος Ελληνικού Δικτύου LEADER Γενικός Δ/ντής Αναπτυξιακής Δυτικής Μακεδονίας Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ»

«ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ» «ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΘΡΙΑΣΙΟ ΠΕΔΙΟ» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ «ΘΡΙΑΣΊΑ ΝΈΕΣ ΓΥΝΑΊΚΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΉΜΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΌΛΗΣΗ» Συντονιστής φορέας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Νέα Προγραμματική Περίοδος για την Αγροτική Ανάπτυξη 2014-2020, ευκαιρίες και προκλήσεις

3 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Νέα Προγραμματική Περίοδος για την Αγροτική Ανάπτυξη 2014-2020, ευκαιρίες και προκλήσεις 3 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Νέα Προγραμματική Περίοδος για την Αγροτική Ανάπτυξη 2014-2020, ευκαιρίες και προκλήσεις ΘΕΜΑ: Ελληνικό Δίκτυο LEADER Εμπειρίες και Προτάσεις Εισηγητής : Γιώργος Αμανατίδης Εκπρόσωπος

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ)

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Νέα Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Νέο ΕΣΠΑ Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα που υπεβλήθησαν είναι επτά τομεακά και δεκατρία περιφερειακά. Ο προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση»

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΝΙΚΟΣ ΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης. Παρουσίαση Εγγράφου. Παναγιώτης Κουδουμάκης

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης. Παρουσίαση Εγγράφου. Παναγιώτης Κουδουμάκης ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Ειδική Υπηρεσίας Διαχείρισης Παρουσίαση Εγγράφου 1 ης Εξειδίκευσης Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 2014 2020 Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Στρατηγική Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης 2014 2020

Αναπτυξιακή Στρατηγική Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης 2014 2020 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ Αναπτυξιακή Στρατηγική Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης 2014 2020 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΑΜΘ Ξενοδοχείο «Elisso», Ξάνθη, 12 Μαϊου 2015 periferiarxis@pamth.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Regions of Knowledge FP7 229947 INRES Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Αρτέμης Σαϊτάκης Διευθυντής Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη»

Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη» Ημερίδα «Η ενεργειακή αποδοτικότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Μια ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη» Δημαρχείο Θεσσαλονίκης 13 Μαρτίου 2014 Θέμα: «Η ανάγκη για οριζόντια τεχνική υποστήριξη των Ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Σηµείο Επαφήσ «Ευρώπη για τουσ Πολίτεσ» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείασ και Πολιτισµού τησ Κυπριακήσ ηµοκρατίασ (50%) και από την Ευρωπα)κή Επιτροπή (50%) 27 χώρες 495 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας για τον σχηματισμό πιλοτικού άξονα των τριών πόλεων με στόχο τη δυναμική τουριστική ανάπτυξή τους, με μοχλό εξέλιξης τη δημιουργία σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Γιάννης Τσόγκρης BU Manager Local Government

ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Γιάννης Τσόγκρης BU Manager Local Government ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Γιάννης Τσόγκρης BU Manager Local Government Το πλαίσιο Στα πλαίσια της Στρατηγικής για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα

Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Σύνοψη Εργαλεία ευνοϊκής χρηματοδότησης για την υποστήριξη των επενδύσεων στον πολιτιστικό τομέα Στο παρόν έγγραφο γίνονται ορισμένες υποδείξεις σχετικά με ενδεχόμενες πηγές χρηματοδότησης, δημόσιες και

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - MMWD Εργαλεία Πολιτικής για το στρατηγικό σχεδιασμό των περιφερειών και των πόλεων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ΤΟ EΡΓΟ MMWD ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γεράσιμος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ EΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Αθήνα, 17 Οκτωβρίου 2014 «Λειτουργία Περιφερειακών Μηχανισμών Υποστήριξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα