Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων"

Transcript

1 Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων 1

2 Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων Κρίση και χρέη στην Ευρώπη: 10 ψευδείς βεβαιότητες και 22 μέτρα προς συζήτηση Για την έξοδο από το αδιέξοδο Πρόλογος Η παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη, κατορθώθηκε χάρη σε μια κολοσσιαία διοχέτευση δημοσίων πόρων, δηλαδή δημοσίων δαπανών, στο κύκλωμα της οικονομίας (από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την Κίνα). Και είναι ευάλωτη αλλά πραγματική. Μια μόνο ήπειρος έχει μείνει πίσω, η Ευρώπη. Δεν επιδιώκει να ξαναβρεί το δρόμο της ανάπτυξης. Δεν είναι αυτή η πολιτική της προτεραιότητα. Επιδίδεται σε μια άλλη προσπάθεια: καταπολεμά τα δημόσια ελλείμματά της. Μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυτά τα ελλείμματα είναι σίγουρα υψηλά 7% ήταν ο μέσος όρος το 2010 ωστόσο πολύ χαμηλότερα σε σύγκριση με το 11% των Ηνωμένων Πολιτειών. Ενώ πολιτείες της Βορείου Αμερικής με οικονομικό βάρος πολύ πιο σημαντικό από την Ελλάδα, λόγου χάρη η Καλιφορνία, έχουν σχεδόν χρεοκοπήσει, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποφάσισαν να κερδοσκοπήσουν σε βάρος των δημοσίων χρεών των ευρωπαϊκών χωρών, ιδίως αυτών του Νότου. Η Ευρώπη εγκλωβίστηκε εκ των πραγμάτων στην ίδια της την θεσμική παγίδα: τα ευρωπαϊκά κράτη οφείλουν να δανείζονται από ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα οποία αντλούν ρευστότητα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Άρα οι αγορές κρατούν πλέον το κλειδί της χρηματοδότησης των κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, η απουσία ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προκαλεί την κερδοσκοπία, καθώς οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας κάνουν ό,τι μπορούν για να οξύνουν την καχυποψία. Χρειάστηκε να υποβαθμιστεί η βαθμολογία της Ελλάδας στις 15 Ιουνίου από τον οίκο αξιολόγησης 2

3 Εισαγωγή Συντάχθηκε από τους Φιλίπ Ασκεναζύ (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας CNRS), Τομάς Κουτρώ (επιστημονικό σύμβουλο της Attac), Αντρέ Ορλεάν (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας - CNRS, Σχολή Ανωτάτων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών - EHESS), Ανρί Στερντυνιάκ (Γαλλικό Παρατηρητήριο Οικονομικών Συγκυριών - OFCE) Η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση που συγκλόνισε την υφήλιο το 2007 και το 2008 φαίνεται πως δεν αποδυνάμωσε την κυριαρχία των συστημάτων σκέψης που καθοδηγούν την οικονομική πολιτική εδώ και τριάντα χρόνια. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν τέθηκε εκ θεμελίων σε αμφισβήτηση. Τουναντίον, τα ευρωπαϊκά κράτη εφαρμόζουν με ανανεωμένη ορμή, υπό την πίεση των διεθνών οργανισμών και των οίκων αξιολόγησης, προγράμματα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και προσαρμογών, τα οποία κατέδειξαν στο παρελθόν την ικανότητά τους να οξύνουν την αστάθεια και τις ανισότητες. Αυτά τα προγράμματα θα επιδεινώσουν ακόμα περισσότερο την ευρωπαϊκή κρίση. Εμβρόντητοι από τη διαπίστωση αυτή, θελήσαμε να δώσουμε ελεύθερο βήμα σε πολλούς οικονομολόγους για να εκφραστούν δημόσια, οι οποίοι προέρχονται από πολύ διαφορετικούς θεωρητικούς ορίζοντες και οι οποίοι δεν παραδέχονται ότι επιβεβαιώθηκε η νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία, θεωρούν μάλιστα επιτακτική ανάγκη να αλλάξει το μοντέλο της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη. Οι οικονομολόγοι οφείλουν να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους απέναντι στην κοινωνία. Η πλειονότητα των «ειδικών» που παρεμβαίνουν στο δημόσιο διάλογο προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη σημερινή υποταγή της οικονομικής πολιτικής στις απαιτήσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών. Και οι κύριες παραδοχές, στις οποίες στηρίζονται, είναι η θεωρία περί αποτελεσματικότητας των αγορών και η θεωρία ότι το κράτος αποτελεί μεγάλο βάρος για την οικονομία. Αυτές οι δύο παραδοχές κατέρρευσαν οριστικά με την τραπεζική και χρηματοπιστωτική κρίση. Η σημερινή μεγάλη κρίση, όπως ακριβώς και οι προηγούμενές της, απαιτεί ριζική αναθεώρηση της οικονομικής σκέψης. Πολλοί ερευνητές έστρεψαν τις μελέτες τους προς αυτήν την κατεύθυνση. Επιδιώκοντας να δώσουμε ελεύθερο βήμα σε αυτές τις αμφισβητήσεις συντάξαμε αυτό το «Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων». Το σύντομο αυτό κείμενο δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει τον τυφλοσούρτη ούτε για να χαραχτεί μια στρατηγική επιστημονικής έρευνας ούτε για να περιγραφεί μια προοδευτική οικονομική πολιτική. Αρκείται μόνο στο να ασκήσει κριτική σε ορισμένες ψευδείς βεβαιότητες συγκρατήσαμε δέκα μεταξύ των πιο τετριμμένων οι οποίες διατυπώνονται σήμερα για να δικαιολογηθούν οι πολιτικές που εφαρμόζονται στην Ευρώπη, επιδιώκει δε επίσης να διαμορφώσει κάποιες προτάσεις για μια διαφορετική οικονομική και κοινωνική στρατηγική. Απευθύνεται στην κοινότητα των οικονομολόγων περισσότεροι από εφτακόσιοι συνάδελφοί μας το έχουν υπογράψει αλλά και ευρύτερα στους συμπολίτες μας. Από το ξέσπασμα της κρίσης έγινε ορατό το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο κατηγορηματικό ύφος με το οποίο οι «ειδικοί» διατυπώνουν τις δηλώσεις τους και στον εύθραυστο χαρακτήρα των διαγνώσεών τους. Επιθυμούμε να μπορέσει αυτό το μανιφέστο να βοηθήσει τους πολίτες να εκφράσουν με λόγια και με έννοιες τις αμφιβολίες τους, να μπορέσει να τους ενισχύσει ηθικά δείχνοντάς τους ότι και άλλες επιλογές μπορούν να μπουν στο διάλογο. Την τελευταία τριακονταετία εφαρμόστηκαν πολιτικές στα τυφλά στο όνομα της επιστήμης σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με το ακόμα κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο όραμα, που περιγράφει έναν κόσμο φτιαγμένο από ατομικιστικούς και διορατικούς οικονομικούς παράγοντες σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, η γενικευμένη ελευθέρωση των αγορών όφειλε να είχε οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στη μέγιστη ανάπτυξη και στη βέλτιστη οικονομική ευημερία. Αυτό το όραμα είναι βεβαίως ένα φανταστικό κατασκεύασμα, χρήσιμο για την κατάρτιση μαθηματικών μοντέλων, όχι όμως αξιόπιστο εργαλείο για να κατευθύνει τις αποφάσεις των εκλεγμένων εκπροσώπων του λαού. Τώρα που η οικονομική επιστήμη αρχίζει να θέτει σε αμφισβήτηση τις παραδοχές του και τις μεθόδους του, οφείλει να υπενθυμίσει επίσης ότι 3

4 εναπόκειται στους πολίτες, και όχι στους ειδικούς, να καθορίζουν όλοι μαζί και με δημοκρατικό διάλογο τους στόχους της οικονομικής δραστηριότητας, τα κριτήρια της αποτελεσματικότητάς της και τα μέσα προσέγγισής της. Έχουμε επίγνωση ότι η σημερινή κρίση είναι κάτι περισσότερο από οικονομική. Είναι επίσης κρίση κοινωνική μέσα σε φόντο περιβαλλοντικών και γεωπολιτικών κρίσεων, που καταμαρτυρεί χωρίς αμφιβολία μια ιστορική ρήξη. Το κείμενό μας απέχει πολύ από το να δώσει απάντηση σε όλα αυτά τα διακυβεύματα. Αν όμως κατορθώσει να προωθήσει την ιδέα ότι η οικονομική επιστήμη οφείλει να ρίξει φως στην πολλαπλότητα των πιθανών επιλογών, χωρίς να προσποιείται ότι αυτή επιλέγει στη θέση των πολιτών, τότε αυτό το μανιφέστο θα έχει κάποια χρησιμότητα. 4

5 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 1: ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ Σήμερα, ένα γεγονός θεωρείται αδιαμφισβήτητο από όλους τους παρατηρητές: ο πρωταρχικός ρόλος που παίζουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές στη λειτουργία της οικονομίας. Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας μακράς εξέλιξης που άρχισε στο τέλος της δεκαετίας του 70. Με όποιον τρόπο και να την εξετάσει κανείς, αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί μια καθαρή ρήξη, τόσο ποσοτική όσο και ποιοτική, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Υπό την πίεση των χρηματαγορών η ρύθμιση του καπιταλισμού στο σύνολό της μεταλλάχθηκε σε βάθος, οδηγώντας στη γέννηση μιας άνευ προηγουμένου μορφής καπιταλισμού που ορισμένοι ονόμασαν «πατερναλιστικό καπιταλισμό» (πελατειακό καπιταλισμό, ΣτΜ) ή ακόμα «νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό». Αυτές οι μεταλλάξεις βρήκαν θεωρητικό έρεισμα στην υπόθεση ότι οι χρηματαγορές είναι αποτελεσματικές χάρη στην ταχύτητα της διαβίβασης των πληροφοριών. Ειδικότερα, σύμφωνα με αυτήν την υπόθεση είναι σκόπιμο να οικοδομούνται χρηματαγορές, να τους επιτρέπεται να λειτουργούν όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα, επειδή αποτελούν το μοναδικό μηχανισμό αποτελεσματικής κατανομής του κεφαλαίου. Με αυτήν την επιταγή ευθυγραμμίζονται οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν πεισματικά τα τελευταία τριάντα χρόνια. Επιδιώχτηκε η οικοδόμηση μιας παγκόσμιας ολοκληρωμένης χρηματοπιστωτικής αγοράς στην οποία όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (επιχειρήσεις, νοικοκυριά, κράτη, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) να μπορούν να ανταλλάσσουν όλες τις κατηγορίες τίτλων (μετοχές, ομόλογα, χρέη, παράγωγα, νομίσματα) για όλες τις χρονικές διάρκειες (μακροπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα, βραχυπρόθεσμα). Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έφτασαν να μοιάζουν με την αγορά «χωρίς τριβές» που περιγράφουν τα εγχειρίδια: ο οικονομικός λόγος κατάφερε να πλάσει την πραγματικότητα. Κατά την κρατούσα οικονομική θεωρία οι αγορές κατακτούν όλο και περισσότερο την «τελειότητα», και οι αναλυτές θεώρησαν ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ήταν στο εξής πολύ πιο σταθερό απ ό,τι στο παρελθόν. Η περίοδος της «παρατεταμένης ομαλότητας» - όπου περιορίστηκαν ταυτόχρονα οι διακυμάνσεις του ΑΕΠ και του πληθωρισμού, την οποία που γνώρισαν οι ΗΠΑ από το 1990 ως το 2007 φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή. Ακόμα και σήμερα η ομάδα G20 εμμένει στην ιδέα ότι οι χρηματαγορές είναι ο κατάλληλος μηχανισμός κατανομής του κεφαλαίου. Η υπεροχή και η ακεραιότητα των χρηματαγορών παραμένουν οι τελικοί στόχοι της νέας χρηματοπιστωτικής τους ρύθμισης. Η κρίση δεν ερμηνεύεται ως το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της αστάθειας που οφείλεται στις απορρυθμισμένες χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλά ως το αποτέλεσμα της ανεντιμότητας και της ανευθυνότητας ορισμένων οικονομικών παραγόντων που εποπτεύονται ανεπαρκώς από τις δημόσιες αρχές. Ωστόσο, η κρίση έμελλε να καταδείξει ότι οι αγορές δεν είναι καθόλου αποτελεσματικές και ότι δεν επιτρέπουν την αποτελεσματική κατανομή του κεφαλαίου. Οι συνέπειες αυτής της διαπίστωσης από πλευράς νομοθετικής ρύθμισης και οικονομικής πολιτικής είναι τεράστιες. Η θεωρία της αποτελεσματικότητας βασίζεται στην ιδέα ότι η τιμή που διαμορφώνεται σε μια αγορά αποτελεί ακριβώς γι αυτόν τον λόγο μια ορθή εκτίμηση της πραγματικής αξίας των τίτλων και, υποτίθεται, ότι συνοψίζει όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τον προσανατολισμό της οικονομικής δραστηριότητας και επομένως της κοινωνικής ζωής. Έτσι το κεφάλαιο προσελκύεται από τα πλέον κερδοφόρα σχέδια για να επενδυθεί και εγκαταλείπει τα λιγότερο αποτελεσματικά. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της εν λόγω θεωρίας: ο οικονομικός ανταγωνισμός δημιουργεί δίκαιες τιμές που εκπέμπουν αξιόπιστα μηνύματα προς τους επενδυτές και κατευθύνουν αποτελεσματικά την οικονομική ανάπτυξη. Όμως, η κρίση ήρθε να επιβεβαιώσει τις διάφορες κριτικές μελέτες που είχαν αμφισβητήσει αυτήν την πρόταση. Ο χρηματοπιστωτικός ανταγωνισμός δεν δημιουργεί απαραίτητα δίκαιες τιμές. Ακόμη χειρότερα μάλιστα: ο χρηματοπιστωτικός ανταγωνισμός είναι συχνά αποσταθεροποιητικός και οδηγεί σε υπερβολικές και παράλογες διακυμάνσεις των τιμών, στις οικονομικές φούσκες. Το βασικό λάθος της θεωρίας περί αποτελεσματικών χρηματαγορών είναι ότι μεταφέρει στα χρηματοπιστωτικά προϊόντα τη συνήθη θεωρία που ισχύει για τις αγορές των κοινών αγαθών. Για τα κοινά αγαθά, ο ανταγωνισμός είναι εν μέρει αυτορρυθμιστικός βάσει αυτού που ονομάζεται «νόμος» της αγοράς και της ζήτησης: όταν η τιμή ενός αγαθού αυξάνει, τότε οι αγοραστές θα μειώσουν τη ζήτηση και οι 5

6 παραγωγοί θα αυξήσουν την προσφορά, ως εκ τούτου η τιμή θα πέσει και θα επανέλθει κοντά στο επίπεδο ισορροπίας της. Με άλλα λόγια, όταν η τιμή ενός αγαθού αυξάνει, οι δυνάμεις επαναφοράς τείνουν να φρενάρουν και στη συνέχεια να αναστρέψουν αυτήν την άνοδο. Ο ανταγωνισμός παράγει αυτό που ονομάζεται «αρνητική ανάδραση» (αρνητικό feedback), δηλαδή δυνάμεις επαναφοράς που πηγαίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση του αρχικού σοκ. Η ιδέα της αποτελεσματικότητας προκύπτει από την άμεση, τεχνητή μεταφορά του εν λόγω μηχανισμού στην χρηματοπιστωτική αγορά. Όμως, στην χρηματοπιστωτική αγορά η κατάσταση διαφέρει ριζικά. Όταν η τιμή αυξάνει, παρατηρείται συνήθως όχι κάμψη αλλά αύξηση της ζήτησης! Πράγματι, η άνοδος της τιμής σημαίνει μεγαλύτερη απόδοση για εκείνους που έχουν στην κατοχή τους τον τίτλο, λόγω της πραγματοποιούμενης υπεραξίας. Η άνοδος της τιμής προσελκύει κατά συνέπεια νέους αγοραστές, γεγονός μάλιστα που ενισχύει ακόμα περισσότερο την αρχική άνοδο. Οι υποσχέσεις ανταμοιβής με τα μπόνους ωθούν τους υπεύθυνους χρηματιστηριακών συναλλαγών (traders) να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο την κίνηση, μέχρι το απρόβλεπτο αλλά αναπόφευκτο γεγονός που προκαλεί την αναστροφή των προσδοκιών και το κραχ. Αυτό το φαινόμενο, ισάξιο με το τέχνασμα του πανούργου Οδυσσέα με τα πρόβατα, είναι μια διαδικασία «θετικών αναδράσεων» (θετικών feedbacks), που επιδεινώνει τις ανισορροπίες. Είναι η κερδοσκοπική φούσκα: μια σωρευτική άνοδος των τιμών που αυτοτροφοδοτείται. Η διαδικασία αυτού του είδους δεν παράγει δίκαιες τιμές, αλλά, αντίθετα, τιμές επισφαλείς. Κατά συνέπεια, η κυρίαρχη θέση που καταλαμβάνουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν μπορεί να οδηγήσει σε καμία αποτελεσματικότητα. Ακόμη περισσότερο, αποτελεί μόνιμη πηγή αστάθειας, όπως το δείχνουν καθαρά οι πολλαπλές φούσκες που γνωρίσαμε αδιαλείπτως τα τελευταία είκοσι χρόνια: Ιαπωνία, Νοτιοανατολική Ασία, Internet, αναδυόμενες αγορές, ακίνητα, τιτλοποίηση. Η οικονομική αστάθεια εμφανίζεται με τη μορφή ισχυρών διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών στα χρηματιστήρια, που είναι προδήλως άσχετες με τις βασικές αρχές της οικονομίας Αυτή η αστάθεια που παράγει ο χρηματοπιστωτικός τομέας διαχέεται στην πραγματική οικονομία μέσα από πολυάριθμους μηχανισμούς. Για να περιοριστεί η αναποτελεσματικότητα και η αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών, εμείς προτείνουμε τέσσερα μέτρα: Μέτρο 1: να διαχωριστούν αυστηρά οι χρηματοπιστωτικές αγορές από τις δραστηριότητες των οικονομικών παραγόντων, να απαγορευτεί στις τράπεζες να κερδοσκοπούν για δικό τους λογαριασμό, ώστε οι φούσκες και τα κραχ να μην μπορούν να διαχέονται περαιτέρω. Μέτρο 2: να τεθούν όρια στη ρευστότητα και την αποσταθεροποιητική κερδοσκοπία με τη διενέργεια ελέγχων στις κινήσεις κεφαλαίων, και να επιβληθούν φόροι στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Μέτρο 3: να περιοριστούν οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές σε εκείνες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας (π.χ. CDS μόνο για τους κατόχους των ασφαλισμένων τίτλων, κλπ.). Μέτρο 4: να τεθεί ανώτατο όριο στις αμοιβές (μπόνους) που δίνονται στους υπευθύνους χρηματιστηριακών συναλλαγών. 6

7 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 2: ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΥΝΟΟΥΝ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση εκτίναξε την εξουσία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο απόγειο της επειδή ενοποιεί και συγκεντρώνει την καπιταλιστική ιδιοκτησία σε παγκόσμια κλίμακα. Στο εξής, αυτή είναι που καθορίζει τους κανόνες αποδοτικότητας που ισχύουν για το σύνολο των κεφαλαίων. Το σχέδιο ήταν να υποκαταστήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα της αγοράς την τραπεζική χρηματοδότηση των επενδύσεων. Σχέδιο που άλλωστε απέτυχε, δεδομένου ότι σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιχειρήσεις είναι αυτές που χρηματοδοτούν τους μετόχους, αντί να συμβαίνει το αντίθετο. Η διακυβέρνηση των επιχειρήσεων τροποποιήθηκε ωστόσο σε βάθος, για να ανταποκριθεί στους κανόνες αποδοτικότητας της αγοράς. Με την επικράτηση της έννοιας της «αξίας της μετοχής» (valeur actionnariale, shareholder value) επιβλήθηκε μια νέα αντίληψη για την επιχείρηση και τη διαχείρισή της, οι οποίες νοούνται ότι τίθενται στην αποκλειστική υπηρεσία του μετόχου. Η ιδέα ενός κοινού συμφέροντος όλων των εμπλεκομένων μερών που συνδέονται με την επιχείρηση εξαφανίστηκε. Τα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο έχουν στο εξής κύρια αποστολή να ικανοποιούν την επιθυμία για πλουτισμό των μετόχων και μόνο. Κατά συνέπεια, παύουν οι ίδιοι να είναι μισθωτοί, όπως αποδεικνύεται από την ξέφρενη εκτίναξη των αμοιβών τους. Κατά την θεωρία της αντιπροσώπευσης (theorie de l agence), είναι σκόπιμο να διασφαλίζεται ότι τα συμφέροντα των στελεχών συγκλίνουν στο εξής με αυτά των μετόχων. Η αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων (ROE, Return on Equity) κατά 15% έως 25% είναι πλέον το πρότυπο που επιβάλλει η εξουσία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στις επιχειρήσεις και τους μισθωτούς. Η ρευστότητα είναι το εργαλείο αυτής της εξουσίας, που επιτρέπει ανά πάσα στιγμή στα κεφάλαια που δεν έχουν ικανοποιητική απόδοση, να φύγουν και να την αναζητήσουν αλλού. Απέναντι σ αυτήν την εξουσία οι μισθωτοί όπως και η πολιτική εξουσία φαίνονται να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω της πολυδιάσπασής τους. Αυτή η κατάσταση ανισορροπίας γεννά παράλογες απαιτήσεις για κέρδος, εφόσον εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη και οδηγούν σε συνεχή διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων. Από τη μια πλευρά οι απαιτήσεις κερδοφορίας αναστέλλουν σημαντικά τις επενδύσεις: όσο υψηλότερη είναι η απαιτούμενη κερδοφορία, τόσο δυσκολότερο είναι να βρεθούν επαρκώς αποδοτικά σχέδια που να την ικανοποιούν. Τα ποσοστά των επενδύσεων παραμένουν σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη πλευρά, οι απαιτήσεις αυτές ασκούν μια σταθερή καθοδική πίεση στους μισθούς και την αγοραστική δύναμη, γεγονός που δεν ευνοεί τη ζήτηση. Η ταυτόχρονη μείωση των επενδύσεων και της κατανάλωσης οδηγεί σε επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε ενδημική ανεργία. Η τάση αυτή εμποδίζεται στις αγγλοσαξονικές χώρες με την ανάπτυξη της χρέωσης των νοικοκυριών και με οικονομικές φούσκες που δημιουργούν έναν πλασματικό πλούτο, ο οποίος επιτρέπει την ανάπτυξη της κατανάλωσης χωρίς να υπάρχει μισθολογικό αντίκρισμα, η οποία όμως καταλήγει σε κραχ. Για να ξεπεραστούν οι αρνητικές επιπτώσεις που προκαλούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές στην οικονομική δραστηριότητα, προτείνουμε προς συζήτηση τρία μέτρα: Μέτρο 5: να ενισχυθεί σημαντικά ένα αντίβαρο στην εξουσία των επιχειρήσεων ώστε να υποχρεωθούν οι διευθύνσεις τους να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα όλων των συμμετεχόντων σε αυτές. Μέτρο 6: να αυξηθεί σημαντικά η φορολογία επί των πολύ υψηλών εισοδημάτων για να αποθαρρυνθεί το κυνήγι των μη βιώσιμων αποδόσεων. Μέτρο 7: να περιοριστεί η εξάρτηση των επιχειρήσεων από τις χρηματαγορές με την ανάπτυξη μιας δημόσιας πολιτικής παροχής πιστώσεων (προτιμησιακά επιτόκια για δραστηριότητες που δίνουν προτεραιότητα στον κοινωνικό και περιβαλλοντικό τομέα). 7

8 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 3: ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ Σύμφωνα με τους υπέρμαχους της αποτελεσματικότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών, υποτίθεται πως οι παράγοντες της αγοράς λαμβάνουν υπόψη την αντικειμενική κατάσταση των δημόσιων οικονομικών για αξιολογήσουν τον κίνδυνο που ελλοχεύει κατά τη σύναψη ενός κρατικού δανείου. Ας πάρουμε την περίπτωση του ελληνικού χρέους: οι οικονομικοί παράγοντες και οι φορείς χάραξης πολιτικής στηρίζονται αποκλειστικά σε χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις για να κρίνουν την κατάσταση. Έτσι, όταν το επιτόκιο που απαιτήθηκε από την Ελλάδα υπερέβη το 10% οι πάντες συμπέραναν ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας ήταν κοντά: αν οι επενδυτές απαιτούν ένα τέτοιο ασφάλιστρο κινδύνου, αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι τεράστιος. Πρόκειται για μέγα σφάλμα, αν κατανοήσουμε την αληθινή φύση της αξιολόγησης από την χρηματαγορά. Καθώς η τελευταία δεν είναι αποτελεσματική, παράγει πολύ συχνά τιμές εντελώς αποκομμένες από την οικονομική βάση. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι παραλογισμός να στηρίζεται κανείς αποκλειστικά σε χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις για να κρίνει μια κατάσταση. Η εκτίμηση της αξίας ενός χρηματοπιστωτικού τίτλου δεν είναι συγκρίσιμη με τη μέτρηση ενός αντικειμενικού μεγέθους, για παράδειγμα, με την εκτίμηση του βάρους ενός αντικειμένου. Ένας χρηματοπιστωτικός τίτλος είναι ένα δικαίωμα επί μελλοντικών εσόδων: για να τον εκτιμήσουμε θα πρέπει να προβλέψουμε τι θα είναι αυτό το μέλλον. Είναι θέμα κρίσης και όχι αντικειμενικής μέτρησης, γιατί κατά τον χρόνο t, το μέλλον δεν είναι επ ουδενί προκαθορισμένο. Στις αίθουσες συναλλαγών των χρηματαγορών, ισχύει μόνον αυτό που οι παράγοντες φαντάζονται ότι θα υπάρξει. Μια χρηματοπιστωτική τιμή προκύπτει από μια εκτίμηση, μια πεποίθηση, ένα στοίχημα για το μέλλον: δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η εκτίμηση των αγορών έχει την παραμικρή υπεροχή έναντι των άλλων εκτιμήσεων οιασδήποτε μορφής. Προ πάντων, η οικονομική αξιολόγηση δεν είναι ουδέτερη: επηρεάζει το μετρούμενο αντικείμενο, δρομολογεί και χτίζει το μέλλον που αυτή φαντάζεται. Έτσι, οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των επιτοκίων στις αγορές των ομολόγων βαθμολογώντας με μεγάλη υποκειμενικότητα τις χώρες, και μάλιστα με απώτερο σκοπό να τροφοδοτούν την αστάθεια, που είναι πηγή κέρδους για τους κερδοσκόπους. Όταν υποβιβάζουν τη βαθμολογία ενός κράτους, αυξάνουν το επιτόκιο που απαιτούν οι οικονομικοί παράγοντες προκειμένου να αγοράσουν τους τίτλους του δημοσίου χρέους αυτού του κράτους, και ως εκ τούτου αυξάνουν τον κίνδυνο χρεοκοπίας που οι ίδιες προανήγγειλαν. Για να περιοριστεί η επίδραση της ψυχολογίας των αγορών στην χρηματοδότηση των κρατών, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 8: Οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας δεν θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν αυθαίρετα το επιτόκιο των αγορών ομολόγων υποβιβάζοντας τη βαθμολογία ενός κράτους: η δραστηριότητά τους πρέπει να υπαχθεί σε νομοθετική ρύθμιση, ώστε η βαθμολογία να προκύπτει από έναν διαφανή οικονομικό υπολογισμό. Μέτρο 8α: να απαλλαγούν τα κράτη από την απειλή των χρηματοπιστωτικών αγορών, με την εγγύηση της επαναγοράς από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα των τίτλων του δημοσίου. 8

9 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 4: Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΧΡΕΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Ο Michel Pébereau, ένας από τους «νονούς» της κεντρικής τράπεζας της Γαλλίας, περιέγραφε το 2005 σε μία από τις ad hoc επίσημες εκθέσεις, μια Γαλλία να επιδίδεται σε απερίσκεπτες κοινωνικές δαπάνες και επομένως να ασφυκτιά από τα χρέη και να θυσιάζει τις μελλοντικές γενεές της. Το κράτος να χρεώνεται σαν αλκοολικός πάτερ φαμίλιας πέρα από τις δυνατότητές του: αυτή είναι η εικόνα που προβάλλεται συνήθως από τους περισσότερους αρθρογράφους. Όμως, η πρόσφατη έκρηξη του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και τον κόσμο οφείλεται σε εντελώς άλλα αίτια: στα σχέδια διάσωσης των δημόσιων οικονομικών και προ πάντων στην ύφεση που προκλήθηκε από την τραπεζική και χρηματοπιστωτική κρίση που άρχισε το 2008: το μέσο δημόσιο έλλειμμα στη ευρωζώνη ήταν μόλις 0,6% του ΑΕΠ το 2007, αλλά η κρίση το έσπρωξε στο 7% το Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά το ίδιο διάστημα, από το 66% στο 84% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η άνοδος του δημόσιου χρέους στη Γαλλία και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπήρξε αρχικά μέτρια και προηγήθηκε της ύφεσης αυτής: δεν προήλθε κατά κύριο λόγο από μια ανοδική τάση των δημοσίων δαπανών αντιθέτως μάλιστα, δεδομένου ότι αυτές ήταν, σε αναλογία με το ΑΕΠ, σταθερές ή σε φθίνουσα τάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις αρχές της δεκαετίας του αλλά από τη διάβρωση των δημοσίων εσόδων λόγω της ισχνής οικονομικής ανάπτυξης κατά την περίοδο αυτήν και λόγω της φορολογικής αντεπανάστασης στην οποία επιδόθηκαν οι περισσότερες κυβερνήσεις εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Σε μακροπρόθεσμη βάση, η φορολογική αντεπανάσταση τροφοδότησε αδιάκοπα τη διόγκωση του χρέους από τη μια ύφεση στην άλλη. Έτσι, στη Γαλλία, μια πρόσφατη έκθεση του Κοινοβουλίου του 2010 υπολογίζει στα 100 δισ. ευρώ το κόστος των φορολογικών περικοπών που παραχωρήθηκαν μεταξύ των ετών 2000 και 2010, χωρίς να συμπεριλάβει καν τις απαλλαγές από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (30 δισ. ευρώ) και από άλλες «φορολογικές δαπάνες». Ελλείψει φορολογικής εναρμόνισης, τα ευρωπαϊκά κράτη επιδόθηκαν σε έναν φορολογικό ανταγωνισμό, μειώνοντας την φορολογία των επιχειρήσεων, των υψηλών εισοδημάτων και τους φόρους επί των ακινήτων. Ακόμη και αν το σχετικό βάρος των καθοριστικών συντελεστών ποικίλλει από χώρα σε χώρα, η γενικευμένη σχεδόν άνοδος των δημοσίων ελλειμμάτων και του ποσοστού των δημοσίων χρεών στην Ευρώπη κατά την τελευταία τριακονταετία δεν οφείλεται κατά κύριο λόγο σε μια ένοχη εκτροπή των δημοσίων δαπανών. Η διάγνωσή μας ανοίγει εμφανώς άλλες εναλλακτικές λύσεις σε σύγκριση με τις χιλιοειπωμένες προτάσεις για περικοπές των δημοσίων δαπανών. Για να αποκατασταθεί ένας τεκμηριωμένος δημόσιος διάλογος σχετικά με την προέλευση του χρέους και κατ επέκταση με τα μέσα επανόρθωσης του χρέους, προτείνουμε προς συζήτηση μια πρόταση: Μέτρο 9: Να διεξαχθεί δημόσιος έλεγχος και έλεγχος από τους πολίτες στα δημόσια χρέη, για να προσδιοριστεί η προέλευση των χρεών και να γίνει γνωστή η ταυτότητα των κύριων κατόχων των τίτλων του χρέους και τα συγκεκριμένα ποσά. 9

10 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 5: ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΚΟΠΟΥΝ ΟΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Ακόμα κι αν η αύξηση του δημοσίου χρέους οφειλόταν εν μέρει στην αύξηση των δημοσίων δαπανών, η περικοπή αυτών των δαπανών δεν θα αποτελούσε τη λύση. Διότι η δυναμική του δημόσιου χρέους δεν έχει πολλά κοινά σημεία με εκείνην ενός νοικοκυριού: η μακροοικονομία δεν μπορεί να αναχθεί στην οικιακή οικονομία. Η δυναμική του χρέους εξαρτάται σε γενικές γραμμές από πολλούς παράγοντες: από το επίπεδο των πρωτογενών ελλειμμάτων αλλά και από τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου και του ονομαστικού ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας. Διότι αν ο ρυθμός ανάπτυξης είναι χαμηλότερος από το επιτόκιο, το χρέος θα αυξηθεί μηχανικά λόγω του «φαινόμενου της χιονοστιβάδας»: το ποσό των τόκων εκρήγνυται, και το συνολικό έλλειμμα (συμπεριλαμβανομένων και των τόκων του χρέους) επίσης. Έτσι, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η πολιτική του ισχυρού φράγκου που άσκησε ο Μπερεγκοβουά και η οποία διατηρήθηκε παρά την ύφεση του οδήγησε σε ένα επιτόκιο σταθερά υψηλότερο από τον ρυθμό ανάπτυξης, που εξηγεί το άλμα του δημόσιου χρέους της Γαλλίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Πρόκειται για τον ίδιο μηχανισμό που εξηγεί την αύξηση του χρέους η οποία σημειώθηκε το πρώτο εξάμηνο της δεκαετίας του 80, υπό την επίδραση της νεοφιλελεύθερης επανάστασης και της πολιτικής των υψηλών επιτοκίων που προωθήθηκαν με επικεφαλής τον Ρόναλντ Ρέιγκαν και τη Μάργκαρετ Θάτσερ. Ωστόσο, ο ίδιος ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας δεν είναι ανεξάρτητος από τις δημόσιες δαπάνες: βραχυπρόθεσμα η ύπαρξη σταθερών δημοσίων δαπανών περιορίζει το πεδίο εμβέλειας της ύφεσης («αυτόματοι σταθεροποιητές»). Μακροπρόθεσμα οι επενδύσεις και οι δημόσιες δαπάνες (παιδεία, υγεία, έρευνα, υποδομές...) τονώνουν την ανάπτυξη. Είναι λάθος να πούμε ότι κάθε δημόσιο έλλειμμα αυξάνει επίσης το δημόσιο χρέος, ή ότι οποιαδήποτε μείωση του ελλείμματος θα μειώσει το χρέος. Αν η μείωση των ελλειμμάτων καθηλώνει την οικονομική δραστηριότητα, το χρέος θα διογκωθεί ακόμα περισσότερο. Οι φιλελεύθεροι σχολιαστές επισημαίνουν ότι ορισμένες χώρες (Καναδάς, Σουηδία, Ισραήλ) πραγματοποίησαν πολύ απότομες προσαρμογές στους κρατικούς ισολογισμούς τους τη δεκαετία του 90 και γνώρισαν αμέσως μετά ισχυρή ανάκαμψη της ανάπτυξης. Όμως αυτό είναι δυνατό μόνον αν η προσαρμογή αφορά μια απομονωμένη χώρα, η οποία ανακτά γρήγορα την ανταγωνιστικότητά της έναντι των ανταγωνιστών της. Κάτι που οι υπέρμαχοι των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών προσαρμογών προφανώς λησμονούν είναι ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ως κυριότερους πελάτες και ανταγωνιστές τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι σε γενικές γραμμές ιδιαίτερα ανοικτή στο εξωτερικό. Μια ταυτόχρονη και μαζική μείωση των δημοσίων δαπανών όλων των χωρών της Ένωσης δεν θα έχει ως αποτέλεσμα παρά την επιδείνωση της ύφεσης και ως εκ τούτου μια νέα διόγκωση του δημόσιου χρέους. Προς αποφυγή μιας κοινωνικής και πολιτικής καταστροφής που θα μπορούσε να προκληθεί από την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, εμείς προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 10: Να διατηρηθεί και μάλιστα να βελτιωθεί το επίπεδο κοινωνικής προστασίας (ασφάλιση - ανεργία, στέγαση...). Μέτρο 11: Να καταβληθεί μεγαλύτερη δημοσιονομική προσπάθεια στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας, των επενδύσεων για την οικολογική αναπροσαρμογή... ώστε να τεθούν σε εφαρμογή οι προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη επιτρέποντας μια ισχυρή κάμψη της ανεργίας. 10

11 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 6: ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΜΕΤΑΘΕΤΕΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΒΟΛΩΝ ΜΑΣ ΣΤΑ ΕΓΓΟΝΙΑ ΜΑΣ Υπάρχει και μια άλλη παραπλανητική δήλωση που συγχέει την οικιακή οικονομία με την μακροοικονομία, σύμφωνα με την οποία το δημόσιο χρέος υποτίθεται πως είναι μια μεταφορά πλούτου σε βάρος των μελλοντικών γενεών. Το δημόσιο χρέος είναι όντως ένας μηχανισμός μεταφοράς πλούτου, αλλά κυρίως από τους απλούς φορολογούμενους προς τους πλούσιους εισοδηματίες. Πράγματι, τα ευρωπαϊκά κράτη βασίστηκαν στην άποψη, που σπανίως επαληθεύεται, ότι η μείωση των φόρων τονώνει την ανάπτυξη και οδηγεί εν τέλει σε αύξηση των κρατικών εσόδων, και μιμήθηκαν από το 1980 τις ΗΠΑ ακολουθώντας μια πολιτική συστηματικής φορολογικής μειοδοσίας. Οι περικοπές φόρων και εισφορών πολλαπλασιάστηκαν (για τα εταιρικά κέρδη, το εισόδημα των πλέον εύπορων ιδιωτών, τις εργοδοτικές εισφορές...), αλλά ο αντίκτυπός τους στην οικονομική ανάπτυξη παραμένει πολύ αβέβαιος. Αυτές οι αντι-αναδιανεμητικές φορολογικές πολιτικές επιδείνωσαν λοιπόν ταυτόχρονα και σωρευτικά τις κοινωνικές ανισότητες και τα δημόσια ελλείμματα. Αυτές οι φορολογικές πολιτικές υποχρέωσαν τις κρατικές διοικήσεις να δανείζονται από τα πλούσια νοικοκυριά και τις χρηματοπιστωτικές αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματα που δημιουργήθηκαν κατά τον προαναφερόμενο τρόπο. Πρόκειται γι αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «φαινόμενο τζακπότ»: με τα χρήματα που εξοικονομούν από τους φόρους τους, οι πλούσιοι μπορούν να αποκτούν (έντοκους) τίτλους του χρέους που εκδίδεται για τη χρηματοδότηση των δημοσίων ελλειμμάτων τα οποία προκαλούνται από τις φορολογικές περικοπές... Η εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους της Γαλλίας αντιπροσωπεύει έτσι 40 δισ. ευρώ ετησίως, σχεδόν όσα είναι τα έσοδα από τον φόρο επί των εισοδημάτων. Και σαν να μην έφτανε αυτό, στη συνέχεια το κοινό πείστηκε ότι υπεύθυνοι για το δημόσιο χρέος είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι συνταξιούχοι και οι άρρωστοι. Η αύξηση του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ δεν είναι λοιπόν το αποτέλεσμα της επεκτατικής κεϋνσιανής πολιτικής ή της ακριβής κοινωνικής πολιτικής, αλλά μάλλον της πολιτικής υπέρ των προνομιούχων στρωμάτων: οι «δημοσιονομικές δαπάνες» (μείωση φόρων και εισφορών) αυξάνουν το εισόδημα εκείνων που έχουν λιγότερο ανάγκη αυτήν την αύξηση, οι οποίοι αίφνης έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τις τοποθετήσεις τους, συγκεκριμένα σε έντοκα γραμμάτια, για τα οποία καταβάλλονται τόκοι από τους φόρους που εισπράττονται από όλους τους φορολογούμενους. Έχει τεθεί σε λειτουργία ένας μηχανισμός αντίστροφης αναδιανομής, από τις λαϊκές τάξεις προς τις πλούσιες, μέσω του χρέους, αντίτιμο δε αυτού του μηχανισμού είναι πάντα η ιδιωτική πρόσοδος. Για την ανόρθωση των δημοσίων οικονομικών με δίκαιο τρόπο στην Ευρώπη και τη Γαλλία, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 12: Να ξαναποκτήσει η άμεση φορολογία επί των εισοδημάτων ισχυρό αναδιανεμητικό χαρακτήρα (κατάργηση των φορολογικών καταφυγίων, δημιουργία νέων φορολογικών κλιμακίων και αύξηση των φορολογικών συντελεστών επί του εισοδήματος...) Μέτρο 13: Να καταργηθούν εκείνες οι φοροαπαλλαγές που παραχωρούνται σε επιχειρήσεις χωρίς να έχουν ικανοποιητικό αντίκτυπο στην απασχόληση. 11

12 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 7: ΓΙΑ ΝΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΘΗΣΥΧΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Η εκτόξευση των δημοσίων χρεών σε παγκόσμιο επίπεδο θα πρέπει να αναλυθεί σε συνάρτηση με τη κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομία. Την τελευταία τριακονταετία, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αύξησε σημαντικά την κυριαρχία του στην οικονομία χάρη στην πλήρη ελευθέρωση της κυκλοφορίας των κεφαλαίων. Οι μεγάλες επιχειρήσεις προσφεύγουν όλο και λιγότερο στην τραπεζική χρηματοδότηση και όλο και περισσότερο στις χρηματαγορές. Τα νοικοκυριά βλέπουν επίσης ένα αυξανόμενο μερίδιο των αποταμιεύσεων τους να απορροφάται από τον χρηματοπιστωτικό τομέα είτε για τις συντάξεις τους μέσω διαφόρων επενδυτικών προϊόντων ή σε ορισμένες χώρες με την χρηματοδότηση των κατοικιών τους (ενυπόθηκα δάνεια). Οι διαχειριστές χαρτοφυλακίων που επιδιώκουν τη διασπορά του κινδύνου, αναζητούν κρατικά χρεόγραφα ως συμπλήρωμα σε μετοχές εταιριών που δεν ανήκουν στο δημόσιο τομέα. Τα βρίσκουν εύκολα στις αγορές, καθώς οι κυβερνήσεις ασκούν παρεμφερείς πολιτικές που οδήγησαν σε αυξανόμενα ελλείμματα: υψηλά επιτόκια, στοχευμένες φορολογικές περικοπές προς όφελος των υψηλών εισοδημάτων, μαζικά κίνητρα για να επενδύουν τα νοικοκυρά τις αποταμιεύσεις τους σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ώστε να ευνοηθεί η συνταξιοδότηση μέσω κεφαλαιοποίησης κλπ.. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χρηματοπιστωτικοποίηση των δημόσιων χρεών έχει κατοχυρωθεί στις Συνθήκες: από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και μετά απαγορεύεται στις κεντρικές τράπεζες να χρηματοδοτούν απευθείας τα κράτη, τα οποία οφείλουν να αναζητούν δανειστές στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτή η «νομισματική καταστολή» (περιορισμός των ποσοτήτων χρήματος, Σ.τ.Μ.) συνοδεύει την «ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών» και βρίσκεται ακριβώς στον αντίποδα των πολιτικών που εφαρμόστηκαν μετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, δηλ. αφενός της πολιτικής της «χρηματοπιστωτικής καταστολής» (αυστηροί περιορισμοί στην ελευθερία δράσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος) και της «νομισματικής ελευθέρωσης» ( αύξηση των ποσοτήτων χρήματος, Σ.τ.Μ.) με το τέλος του κανόνα του χρυσού. Τώρα επιδιώκεται η υποταγή των κρατών, τα οποία κατηγορούνται ότι είναι εκ φύσεως υπερβολικά σπάταλα, στην πειθαρχία των χρηματαγορών, οι οποίες θεωρούνται εκ φύσεως αποτελεσματικές και παντογνώστριες. Το αποτέλεσμα αυτής της δογματικής επιλογής είναι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν έχει επομένως το δικαίωμα να κάνει απευθείας προτάσεις εγγραφής για αγορά κρατικών ομολόγων που εκδίδουν τα ευρωπαϊκά κράτη. Οι χώρες του Νότου, μην έχοντας την εγγύηση ότι μπορούν πάντα να χρηματοδοτούνται από την Κεντρική Τράπεζα, έγιναν θύματα των κερδοσκοπικών επιθέσεων. Βεβαίως εδώ και μερικούς μήνες η ΕΚΤ, παρότι πάντα το αρνιότανε στο όνομα μια άμεμπτης ορθοδοξίας, τώρα αγοράζει κρατικά ομόλογα με επιτόκια της αγοράς για να καθησυχάσει τις εντάσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων. Όμως τίποτα δεν εγγυάται ότι αυτό θα είναι επαρκές, αν η κρίση χρέους επιδεινωθεί και τα επιτόκια της αγοράς εκτιναχθούν προς τα πάνω. Στην περίπτωση αυτή θα είναι δύσκολο να διατηρηθεί αυτή η νομισματική ορθοδοξία η οποία στερείται σοβαρού επιστημονικού ερείσματος. Για να διορθωθεί το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 14: να επιτραπεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χρηματοδοτεί άμεσα τα κράτη (ή να υποχρεώνει τις εμπορικές τράπεζες να κάνουν προτάσεις εγγραφής για την αγορά κρατικών ομολόγων) με χαμηλά επιτόκια, χαλαρώνοντας έτσι τη μέγγενη με την οποία οι χρηματοπιστωτικές αγορές δημιουργούν στα κράτη ασφυξία. Μέτρο 15: αν είναι αναγκαίο, να αναδιαρθρωθεί το χρέος, για παράδειγμα, θέτοντας ως ανώτατο όριο της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους ένα ορισμένο ποσοστό του ΑΕΠ, και κάνοντας διάκριση μεταξύ των πιστωτών ανάλογα με τον όγκο των τίτλων που κατέχουν: οι πολύ μεγάλοι δικαιούχοι (ιδιώτες ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) πρέπει να συναινέσουν σε μια αισθητή επιμήκυνση των χαρακτηριστικών στοιχείων του χρέους, ακόμα και σε μια μερική ή ολική διαγραφή του. Είναι επίσης αναγκαία η επαναδιαπραγμάτευση των υπέρογκων επιτοκίων των τίτλων που εκδίδονται από τις χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω κρίσης. 12

13 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 8: Η ΕΕ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Η οικοδόμηση της Ευρώπης φαίνεται να είναι αμφίσημη εμπειρία. Δύο οράματα της Ευρώπης συνυπάρχουν, χωρίς να αποτολμάται η ανοικτή ανάμεσά τους αντιπαράθεση. Για τους σοσιαλδημοκράτες, η Ευρώπη θα έπρεπε να έχει στόχο την προώθηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, που είναι καρπός του κοινωνικού συμβιβασμού ο οποίος επετεύχθη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την κοινωνική του πρόνοια, τις δημόσιες υπηρεσίες του και τις βιομηχανικές πολιτικές του. Η Ευρώπη θα έπρεπε να αποτελεί το προπύργιο απέναντι στην φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, θα έπρεπε να προστατεύει το μοντέλο της, να του δίνει ζωή και να το προωθεί. Θα έπρεπε να υπερασπίζεται ένα συγκεκριμένο όραμα για την οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας, μια ρυθμισμένη παγκοσμιοποίηση με οργανισμούς συνολικής διακυβέρνησης. Θα έπρεπε να επιτρέπει στις χώρες μέλη να διατηρούν υψηλό επίπεδο δημόσιων δαπανών και αναδιανομής, προστατεύοντας την ικανότητά τους να χρηματοδοτούν αυτές τις δαπάνες με την εναρμόνιση της φορολογίας επί των φυσικών προσώπων, των επιχειρήσεων και των κερδών του κεφαλαίου. Ωστόσο, η Ευρώπη δεν θέλησε να αναλάβει την ευθύνη της ιδιαιτερότητάς της. Σήμερα το κυρίαρχο όραμα των Βρυξελλών και των περισσότερων εθνικών κυβερνήσεων είναι αντιθέτως μια φιλελεύθερη Ευρώπη, που έχει στόχο να προσαρμόσει τις ευρωπαϊκές αγορές στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποίησης: η οικοδόμηση της Ευρώπης είναι η ευκαιρία να υπονομευθεί το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και να απορρυθμιστεί η οικονομία. Η υπεροχή του δικαίου του ανταγωνισμού έναντι των εθνικών νομοθεσιών και των κοινωνικών δικαιωμάτων στην Ενιαία αγορά έχει ως αποτέλεσμα να επικρατεί περισσότερος ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, να υποβαθμίζεται η σημασία των δημόσιων υπηρεσιών και να εισβάλλει ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους ευρωπαίους εργαζομένους. Ο κοινωνικός και ο φορολογικός ανταγωνισμός επέτρεψαν μια μείωση των φόρων, ειδικά όμως για τα κέρδη του κεφαλαίου και των επιχειρήσεων («κινητές βάσεις») καθώς και τη συμπίεση των κοινωνικών δαπανών. Οι Συνθήκες εγγυώνται τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες: την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων. Όμως, αντί η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων να περιοριστεί στην εσωτερική αγορά, επεκτάθηκε υπέρ των επενδυτών σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι ευρωπαϊκές παραγωγικές δομές έγιναν έρμαια στην εκμετάλλευση του διεθνούς κεφαλαίου. Η οικοδόμηση της Ευρώπης εμφανίζεται πλέον ως το μέσο για την επιβολή νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων στους ευρωπαϊκούς λαούς. Η οργάνωση της μακροοικονομικής πολιτικής (ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από τους πολιτικούς, Σύμφωνο Σταθερότητας) χαρακτηρίζεται από δυσπιστία έναντι των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων. Έτσι επιδιώκεται να αφαιρεθεί από τις χώρες κάθε αυτονομία στον τομέα της νομισματικής πολιτικής όπως επίσης και στον τομέα του προϋπολογισμού. Πρέπει να επιτυγχάνονται ισοσκελισμένοι προϋπολογισμού, στη συνέχεια να αποκλείεται κάθε πολιτική διακριτικής ευχέρειας με στόχο την ανάκαμψη, δηλαδή κάθε πολιτική που συνίσταται σε βήματα ανάλογα με τις περιστάσεις, ώστε να επιτρέπεται μόνον να λειτουργούν οι «αυτόματοι σταθεροποιητές». Στην ευρωζώνη δεν εφαρμόζεται κοινή αντικυκλική πολιτική, δεν υπάρχει κοινός στόχος για την ανάπτυξη ή την απασχόληση. Οι διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των επί μέρους χωρών δεν λαμβάνονται υπόψη, δεδομένου ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας δεν ενδιαφέρεται ούτε για ποσοστά πληθωρισμού ούτε για εθνικά ελλείμματα εξωτερικού ισοζυγίου. Οι στόχοι της ΕΕ για τα δημόσια οικονομικά δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες οικονομικές συνθήκες κάθε χώρας. Οι ευρωπαϊκές αρχές προσπάθησαν να δώσουν ώθηση σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με τους Γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής (BEPGs), την Ανοιχτή μέθοδο συντονισμού ή με την Ατζέντα της Λισσαβόνας, που σημείωσαν εξαιρετικά άνιση επιτυχία. Ο τρόπος επεξεργασίας των μεταρρυθμίσεων αυτών δεν ήταν δημοκρατικός, δεν αποτέλεσαν κινητήρια δύναμη, ο δε φιλελεύθερος προσανατολισμός τους δεν αντιστοιχούσε απαραίτητα στις στρατηγικές που αποφασίζονταν σε εθνικό επίπεδο βάσει του συσχετισμού δυνάμεων σε κάθε χώρα. 13

14 Αυτός ο φιλελεύθερος προσανατολισμός δεν γνώρισε τις μεγάλες, λαμπρές επιτυχίες που θα μπορούσαν να τον είχαν νομιμοποιήσει. Το κίνημα της φιλελεύθερης οικονομίας αμφισβητήθηκε ακόμα μια φορά με την αποτυχία της οδηγίας Bolkestein. Ορισμένες χώρες μπήκαν στον πειρασμό να κρατικοποιήσουν τη βιομηχανική πολιτική τους, ενώ οι περισσότερες αντιτάχθηκαν στον εξευρωπαϊσμό της κοινωνικής και της δημοσιονομικής τους πολιτικής. Η κοινωνική Ευρώπη παρέμεινε έτσι κενό φώνημα, μόνη η Ευρώπη του ανταγωνισμού και της χρηματοπιστωτικής σφαίρας επικράτησε πραγματικά. Για να μπορέσει η Ευρώπη να προωθήσει πραγματικά ένα ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, προτείνουμε προς συζήτηση τα εξής δύο μέτρα: Μέτρο 16: Να τεθεί εκ νέου σε αμφισβήτηση η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και των εμπορευμάτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του υπόλοιπου κόσμου, με τη διαπραγμάτευση πολυμερών ή, αν είναι απαραίτητο, διμερών συμφωνιών. Μέτρο 17: Η "εναρμόνιση για την πρόοδο" να γίνει το κατευθυντήριο νήμα της οικοδόμησης της Ευρώπης στη θέση της πολιτικής ανταγωνισμού. Να θεσπιστούν κοινοί στόχοι δεσμευτικού χαρακτήρα στον τομέα της κοινωνικής προόδου και της μακροοικονομίας (ΜΠΚΠ, δηλαδή Μεγάλοι προσανατολισμοί κοινωνικής πολιτικής). 14

15 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 9: ΤΟ ΕΥΡΩ ΕΙΝΑΙ ΑΣΠΙΔΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Το ευρώ θα έπρεπε να είναι παράγοντας προστασίας απέναντι στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Στο κάτωκάτω, η άρση κάθε αβεβαιότητας στις συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων εξάλειψε έναν σημαντικό παράγοντα αστάθειας. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι μηδενικό: η Ευρώπη πλήττεται σκληρότερα και σε μεγαλύτερη διάρκεια από την κρίση από ό, τι ο υπόλοιπος κόσμος. Αυτό οφείλεται στον ίδιο τον τρόπο που έχει οικοδομηθεί η νομισματικής ένωση. Από το 1999, η ευρωζώνη έχει πετύχει σχετικά περιορισμένη ανάπτυξη, γνώρισε όμως διεύρυνση των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών στους τομείς της ανάπτυξης, του πληθωρισμού, της ανεργίας και των ανισορροπιών στις εξωτερικές συναλλαγές. Το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη, που επιβάλλει παρεμφερείς μακροοικονομικές πολιτικές σε χώρες όπου επικρατούν διαφορετικές καταστάσεις, διεύρυνε τις αναπτυξιακές ανισότητες ανάμεσα στα κράτη μέλη. Στις περισσότερες χώρες, ιδιαίτερα τις μεγαλύτερες, η καθιέρωση του ευρώ δεν έφερε την υπεσχημένη επιτάχυνση της ανάπτυξης. Σε άλλες, υπήρξε μεν ανάπτυξη, αλλά το τίμημα ήταν η εμφάνιση ανισορροπιών δύσκολα βιώσιμων. Η νομισματική και δημοσιονομική ακαμψία, ενισχυμένη από το ευρώ, επέτρεψε να μετακυληθεί όλο το άχθος των προσαρμογών σε βάρος της εργασίας. Προωθήθηκε η μισθολογική λιτότητα και ευελιξία, μειώθηκε το μερίδιο των μισθών στο συνολικό εισόδημα και κορυφώθηκαν οι ανισότητες. Από αυτήν την κοινωνική ισοπέδωση προς τα κάτω, κερδισμένη βγήκε η Γερμανία που μπόρεσε να αποκομίσει μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα σε βάρος των γειτόνων της, αλλά και σε βάρος των μισθωτών της επιβάλλοντας στο εσωτερικό της συμπίεση του κόστους εργασίας και των κοινωνικών παροχών, η οποία της απέφερε ένα εμπορικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους γείτονές της, οι οποίοι δεν μπόρεσαν να μεταχειριστούν τους εργαζομένους τους το ίδιο σκληρά. Τα γερμανικά εμπορικά πλεονάσματα βαρύνουν την ανάπτυξη άλλων χωρών. Τα δημοσιονομικά και εμπορικά ελλείμματα των μεν είναι το αντιστάθμισμα των πλεονασμάτων των δε....τα κράτη μέλη δεν κατόρθωσαν να εφαρμόσουν συντονισμένη στρατηγική. Η ευρωζώνη θα έπρεπε να είχε επηρεαστεί λιγότερο από ό, τι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ηνωμένο Βασίλειο από την οικονομική κρίση. Τα νοικοκυριά της είχαν εμπλακεί πολύ λιγότερο στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες είναι και λιγότερο εξελιγμένες. Τα δημόσια οικονομικά της ήταν σε καλύτερη κατάσταση. Το έλλειμμα του συνόλου των χωρών της ευρωζώνης ήταν 0,6% του ΑΕΠ το 2007, έναντι περίπου 3% στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ιαπωνία. Όμως η ευρωζώνη έπασχε από διευρυμένες ανισορροπίες: οι βόρειες χώρες (Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Σκανδιναβία) συγκρατούσαν τους μισθούς τους και την εσωτερική ζήτηση και συσσώρευαν πλεονάσματα του εξωτερικού ισοζυγίου, ενώ οι νότιες χώρες (Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία) εμφάνισαν ισχυρή ανάπτυξη που τονώθηκε από τα χαμηλά σε σχέση με το ρυθμό ανάπτυξης επιτόκια, ενώ ταυτόχρονα συσσώρευαν ελλείμματα του εξωτερικού ισοζυγίου. Ενώ η οικονομική κρίση ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές προσπάθησαν να εφαρμόσουν μια πραγματική πολιτική δημοσιονομικής και νομισματικής ανάκαμψης, δρομολογώντας μια απόπειρα χρηματοοικονομικής νομοθετικής ρύθμισης. Η Ευρώπη, αντιθέτως, δεν μπόρεσε να ασκήσει μια πολιτική που θα έδινε ικανοποιητικές απαντήσεις στην κρίση. Από το 2007 έως το 2010, τα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης μεταφράστηκαν σε 1,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ στην ευρωζώνη, ενώ σε 3,2 μονάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο και 4,2 εκατοστιαίες μονάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απώλεια της παραγωγής λόγω της κρίσης ήταν αισθητά μεγαλύτερη στην ευρωζώνη από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντί να υπάρξει αποτέλεσμα μιας ενεργητικής πολιτικής, η ευρωζώνη χτυπήθηκε από την κορύφωση των ελλειμμάτων. Παράλληλα, η Επιτροπή συνέχισε να στρέφεται με διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος κατά των κρατών μελών, έτσι ώστε μέχρι τα μέσα του 2010 σχεδόν όλα τα κράτη της ευρωζώνης υπάχθηκαν στις διαδικασίες αυτές. Κάλεσε τα κράτη μέλη να δεσμευθούν να επανέλθουν πριν το 2013 ή το 2014 κάτω από το όριο του 3% για το έλλειμμα, ανεξάρτητα από τις οικονομικές εξελίξεις. Οι ευρωπαϊκές αρχές συνεχίζουν να απαιτούν περιοριστικές μισθολογικές πολιτικές και θέτουν σε αμφισβήτηση τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα και τα συστήματα υγείας, με πρόδηλο τον κίνδυνο να βυθιστεί η ηπειρωτική Ευρώπη στην ύφεση και να οξυνθούν οι εντάσεις ανάμεσα στις χώρες. Αυτή η έλλειψη συντονισμού, και πιο συγκεκριμένα, η έλλειψη ενός αποτελεσματικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που να αποσκοπεί την πραγματική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, παρακίνησαν τους χρηματοπιστωτικούς φορείς να γυρίσουν την 15

16 πλάτη στο ευρώ, ακόμη και να κερδοσκοπήσουν ανοιχτά εναντίον του. Για να μπορέσει το ευρώ να προστατεύσει πραγματικά τους ευρωπαίους πολίτες από την κρίση, εμείς προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 18: Να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός συντονισμός των μακροοικονομικών πολιτικών και η από κοινού μείωση των εμπορικών ανισορροπιών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Μέτρο 19: Να αντισταθμισθούν οι ανισορροπίες στα ευρωπαϊκά ισοζύγια πληρωμών από μια Τράπεζα διακανονισμών (που να αναλάβει την οργάνωση δάνειων μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών). Μέτρο 20: Σε περίπτωση που η κρίση του ευρώ οδηγήσει στην κατάρρευση του, και εν αναμονή της θεσμοθέτησης του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. παρακάτω), να εγκαθιδρυθεί ένα ενδοευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα (κοινό νόμισμα τύπου "bancor" 1 ), με το οποίο να οργανωθεί η αποκλιμάκωση των ανισορροπιών στα ισοζύγια εμπορικών συναλλαγών στην Ευρώπη. 1 Bancor =διεθνικό νόμισμα το οποίο είχαν προτείνει ο John Maynard Keynes και ο E. F. Schumacher το (Σ.τ.μ). 16

17 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 10: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΠΕΤΡΕΨΕ ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΙΔΕΙΧΘΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ Από τα μέσα του 2009 οι χρηματοπιστωτικές αγορές άρχισαν να κερδοσκοπούν με τα χρέη των ευρωπαϊκών χωρών. Συνολικά, η ραγδαία αύξηση των χρεών και των δημοσίων ελλειμμάτων ανά τον κόσμο δεν οδήγησε (ακόμη) σε αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων: οι οικονομικοί παράγοντες εκτιμούν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα διατηρήσουν για καιρό τα πραγματικά νομισματικά επιτόκια κοντά στο μηδέν, και ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος πληθωρισμού ή αθέτησης πληρωμών μιας μεγάλης χώρας. Όμως, οι κερδοσκόποι διέκριναν τις αδυναμίες στην οργάνωση της ευρωζώνης. Ενώ οι κυβερνήσεις των άλλων αναπτυγμένων χωρών μπορούν πάντα να χρηματοδοτούνται από την κεντρική τράπεζα τους, οι χώρες της ευρωζώνης εξαρτώνται απόλυτα από τις αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματά τους. Αίφνης, η κερδοσκοπία μπόρεσε να επιτεθεί εναντίον των πιο ευάλωτων χωρών της ευρωζώνης: Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία. Οι ευρωπαϊκές αρχές και οι κυβερνήσεις άργησαν να αντιδράσουν, μη θέλοντας να δώσουν την εντύπωση ότι οι χώρες μέλη δικαιούνταν μια χωρίς όρια υποστήριξη από τους εταίρους τους και επιθυμώντας να τιμωρήσουν την Ελλάδα, που κρίθηκε ένοχη επειδή απέκρυψε - με τη βοήθεια της Goldman Sachs την έκταση των ελλειμμάτων της. Ωστόσο, τον Μάιο του 2010, η ΕΚΤ και τα κράτη μέλη χρειάστηκε να ιδρύσουν με επείγουσες διαδικασίες το Ταμείο Σταθεροποίησης για να υποδηλώσουν στις αγορές ότι επρόκειτο να παράσχουν αυτήν την χωρίς όρια υποστήριξη στις απειλούμενες χώρες. Σε αντάλλαγμα, αυτές οι χώρες υποχρεώθηκαν να ανακοινώσουν προγράμματα δημοσιονομικής λιτότητας άνευ προηγουμένου, που επρόκειτο να τις καταδικάσουν σε κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας βραχυπρόθεσμα και σε μακρά περίοδο ύφεσης. Υπό την πίεση του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα αναγκάζεται να ιδιωτικοποιήσει επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και η Ισπανία να καταστήσει πιο ευέλικτη την αγορά εργασίας της. Ακόμη και η Γαλλία και η Γερμανία, που δεν πλήττονται από την κερδοσκοπία, ανακοίνωσαν περιοριστικά μέτρα. Ωστόσο, συνολικά, η ζήτηση δεν είναι σε καμία περίπτωση υπερβολική στην Ευρώπη. Τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Μεγάλης Βρετανίας, αφήνοντας περιθώρια για δημοσιονομικούς ελιγμούς. Πρέπει να αποκλιμακωθούν οι ανισορροπίες με συντονισμένο τρόπο: οι πλεονασματικές χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης θα πρέπει να ακολουθήσουν επεκτατικές πολιτικές - υψηλότερους μισθούς, περισσότερες κοινωνικές δαπάνες... - ώστε να αντισταθμιστούν οι πολιτικές λιτότητας στις χώρες του Νότου. Σε γενικές γραμμές η δημοσιονομική πολιτική δεν θα πρέπει να είναι μια πολιτική λιτότητας στην ευρωζώνη, για όσο διάστημα η ευρωπαϊκή οικονομία δεν προσεγγίζει με ικανοποιητική ταχύτητα την πλήρη απασχόληση. Όμως, οι υπέρμαχοι των αυτόματων δημοσιονομικών πολιτικών λιτότητας στην Ευρώπη εμφανίζονται σήμερα, δυστυχώς, ενισχυμένοι. Η ελληνική κρίση επιτρέπει να λησμονηθούν οι ρίζες της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Εκείνοι που συμφώνησαν να στηρίξουν οικονομικά τις χώρες της περιφέρειας θέλουν να επιβάλουν σε αντάλλαγμα μια σκληρότερη διατύπωση του Συμφώνου Σταθερότητας. Η Επιτροπή και η Γερμανία θέλουν να αναγκάσουν όλες τις χώρες μέλη να συμπεριλάβουν τον στόχο του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού στο Σύνταγμά τους, να υπαγάγουν τη δημοσιονομική τους πολιτική στην εποπτεία ανεξάρτητων επιτροπών που θα αποτελούνται από εμπειρογνώμονες. Η Επιτροπή θέλει να επιβάλει μια μακρά θεραπευτική αγωγή λιτότητας στις χώρες ώστε το δημόσιο χρέος τους να επανέλθει σε επίπεδα κάτω του 60% του ΑΕΠ. Αν έγινε ένα βήμα προς τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής οικονομικής κυβέρνησης, πρόκειται για μια κυβέρνηση η οποία, αντί να χαλαρώσει τη μέγγενη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα επιβάλει τη λιτότητα και θα εμβαθύνει τις διαρθρωτικές «μεταρρυθμίσεις» σε βάρος της κοινωνικής αλληλεγγύης σε κάθε χώρα και μεταξύ των χωρών. Η κρίση βάζει σε πειρασμό τις ελίτ του χρηματοπιστωτικού κόσμου και τους ευρωπαίους τεχνοκράτες να εφαρμόσουν τη «στρατηγική του σοκ» και να πεωφεληθούν από την κρίση για να κάνουν πιο ριζοσπαστική την ατζέντα του νεοφιλελευθερισμού. Όμως αυτή η πολιτική έχει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας: - Η μείωση των δημοσίων δαπανών θα υπονομεύσει την αναγκαία σε ευρωπαϊκή κλίμακα προσπάθεια στήριξης των δαπανών για το μέλλον (έρευνα, εκπαίδευση, οικογενειακή πολιτική) και την προσπάθεια να δοθεί βοήθεια στην ευρωπαϊκή βιομηχανία που θα της επέτρεπε να διατηρηθεί και να επενδύσει σε τομείς του μέλλοντος (πράσινη οικονομία). - Η κρίση θα επιτρέψει να επιβληθούν βαθιές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, στόχος που επιδιώκεται ακατάπαυστα από τους υπέρμαχους του νεοφιλελευθερισμού, με κίνδυνο να υπονομευθεί η κοινωνική συνοχή, να μειωθεί η πραγματική ζήτηση, να υποχρεωθούν τα νοικοκυριά να αποταμιεύουν για τη συνταξιοδότησή τους και την υγεία τους στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία είναι υπέυθυνα για την κρίση. 17

18 - Οι κυβερνήσεις και οι ευρωπαϊκές αρχές αρνούνται να οργανώσουν μια φορολογική εναρμόνιση που θα επέτρεπε την απαραίτητη επιβολή αυξημένων φόρων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στις μεγάλες ακίνητες περιουσίες και στα υψηλά εισοδήματα. - Οι ευρωπαϊκές χώρες ασκούν σε διάρκεια δημοσιονομικές πολιτικές λιτότητας που θα επιβαρύνουν έντονα την ανάπτυξη. Τα φορολογικά έσοδα θα μειωθούν. Επίσης, τα ισοζύγια του ευρύτερου δημόσιου τομέα δεν πρόκειται να βελτιωθούν, τα ποσοστά δανειοδότησης θα υποχωρήσουν, οι αγορές δεν πρόκειται να καθησυχαστούν. - Οι ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της διαφορετικής πολιτικής και κοινωνικής τους παιδείας, δεν μπόρεσαν να υποταχθούν όλες τους στη σιδερένια πειθαρχία που επιβάλλει η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Ούτε πρόκειται να υποταχθούν όλες τους στην ενίσχυση της πειθαρχίας αυτής που οργανώνεται σήμερα. Ο κίνδυνος να επικρατήσει μια δυναμική γενικευμένης αναδίπλωσης είναι ορατός. Για να προχωρήσουμε προς την κατεύθυνση μιας πραγματικής οικονομικής κυβέρνησης και μιας ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 21: να αναπτυχθεί μια ευρωπαϊκή φορολογία (φόρος άνθρακα, φόρος επί των κερδών...) και ένας πραγματικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός που να βοηθά τη σύγκλιση των οικονομιών και να επιδιώκει μια εξίσωση των όρων πρόσβασης στις δημόσιες και κοινωνικές υπηρεσίες στα διάφορα κράτη μέλη, βάσει των βέλτιστων πρακτικών. Μέτρο 22: να δρομολογηθεί ένα ευρύ ευρωπαϊκό σχέδιο, που να χρηματοδοτηθεί από δημόσια εγγραφή με τη συνδρομή του κοινού με χαμηλό αλλά εγγυημένο επιτόκιο και/ή με τη δημιουργία χρήματος από την ΕΚΤ, ώστε να αρχίσει η οικολογική αναπροσαρμογή της ευρωπαϊκής οικονομίας. 18

19 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Να τεθεί σε δημόσια συζήτηση η οικονομική πολιτική, να χαραχτούν οι δρόμοι για την επανίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η Ευρώπη οικοδομήθηκε εδώ και τρεις δεκαετίες σε μια τεχνοκρατική βάση που αποκλείει τους πληθυσμούς από το δημόσιο διάλογο για την οικονομική πολιτική. Το νεοφιλελεύθερο δόγμα, το οποίο βασίζεται στην αστήρικτη πλέον υπόθεση περί αποτελεσματικότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών, πρέπει να εγκαταλειφθεί. Πρέπει να ξανανοίξει ο ορίζοντας των εφικτών λύσεων και να τεθούν σε συζήτηση εναλλακτικές και συνεκτικές προτάσεις που να αναχαιτίσουν την εξουσία του χρηματοπιστωτικού κλάδου και να οργανώσουν την εναρμόνιση των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων στην Ευρώπη προς την κατεύθυνση της προόδου. Αυτό προϋποθέτει την αμοιβαία συνένωση σημαντικών δημοσιονομικών πόρων, που θα προκύπτουν από την ανάπτυξη μιας έντονα αναδιανεμητικής φορολογίας στην Ευρώπη. Ακόμη, τα κράτη θα πρέπει να απαλλαγούν από το ασφυκτικό αγκάλιασμα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Μόνον έτσι υπάρχει ελπίδα να ανακτήσει το σχέδιο της ευρωπαϊκής οικοδόμησης την λαϊκή και δημοκρατική νομιμοποίηση την οποία σήμερα στερείται. Δεν είναι προφανώς ρεαλιστικό να φανταζόμαστε ότι είκοσι εφτά χώρες θα αποφασίσουν ταυτόχρονα να έρθουν σε μια τέτοια ρήξη με τις μέχρι τώρα μεθόδους και στόχους του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ξεκίνησε με έξι χώρες: η επανίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα περάσει και αυτή αρχικά από μια συμφωνία μεταξύ ορισμένων χωρών που επιθυμούν να διερευνήσουν εναλλακτικές διαδρομές. Όσο πιο φανερές θα γίνονται οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών που εφαρμόστηκαν μέχρι σήμερα, άλλο τόσο θα αναπτύσσεται η δημόσια συζήτηση για τις εναλλακτικές λύσεις παντού στην Ευρώπη. Θα ξεσπάσουν κοινωνικοί αγώνες και θα δρομολογηθούν πολιτικές αλλαγές με διαφορετικό ρυθμό σε κάθε χώρα. Εθνικές κυβερνήσεις θα λάβουν καινοτόμες αποφάσεις. Όσες το επιθυμούν πρέπει να επιδιώξουν ενισχυμένες συνεργασίες ώστε να υιοθετήσουν τολμηρά μέτρα για τη νομοθετική ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, για την φορολογική και την κοινωνική πολιτική. Θα απλώνουν το χέρι προς τους άλλους λαούς με συγκεκριμένες προτάσεις ώστε κι αυτοί να ενταχθούν σε αυτό το κίνημα. Για τους ανωτέρω λόγους θεωρούμε σημαντικό να σκιαγραφηθούν και να τεθούν σε δημόσιο διάλογο αμέσως τώρα οι κατευθυντήριες γραμμές των εναλλακτικών οικονομικών πολιτικών που θα επιτρέψουν την επανίδρυση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 19

20 ΟΙ 630 ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΕΣ ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΩΝ ΕΜΒΡΟΝΤΗΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ στις 24/09/2010 Gilbert Abraham-Frois, Jérôme Accardo, Daniel Adam, Audrey Aknin, Huguette Albernhe-Giordan, Gérard Alezard, Olivier Allain, Laurent Alt, Francisco Álvarez, Monique Allard, Bruno Amable, Wladimir Andreff, Eléonore Andrieu, Margarida Antunes, Jorge Arias, Joaquín Arriola, Angel Asensio, Philippe Askénazy, Michael Assous, Jean-Pierre Aubin, Corine Autant-Bernard, Christian Azaïs, Geneviève Azam, Olivier Aznar Jacques Baillon, Franck Bailly, Luc Baldacchino, Jean Ballay, Nicolas Bárdos-Féltoronyi, Emmanuel Barnac, Loraine Barra, Claire Barraud, Christian Barrère, Thomas Barreto, Jean-Louis Bars, Jean-Marc Bastardy, Marie-Luce Bastin, Philippe Batifoulier, Bruno Bauraind, Stéphane Baudement, François Beaujolin, Arnaud Beausoleil, Clément de Beauvoir, Alain Beitone, Michel Bellet, Carlo Benetti, Nicolas Bénies, Larry Bensimhon, Mathieu Béraud, Karine Berger, Kévin Bernardi, Youssef Berrechid, Nathalie Berta, Pierre Berthaud, Diane Berthezène, Jacques Berthillier, Hugues Bertrand, Yves Besançon, Jean-Louis Besnard, Pierre Besses, Jean Bessière, Dominique Bessire, Christian Bessy, Pierre Bezbakh, Jacques Bigot, Gabriel Bissiriou, Séverine Blaise, Emmanuel Blanc, Jérôme Blanc, Danièle Blondel, Bernard Bobe, Frédéric Boccara, Paul Boccara, Jean-Joseph Boillot, Stéphane Bonnevault, Pierre-Marie Bosc, Yann Botella, Olivier Bouba-Olga, Sedira Boudjemaa, Jérôme Bourdieu, David Bourghelle, Lucile Bourquelot, Sylvie Bourrat, Sylvie Boussand, Jean-Marc Boussard, Marc Bousseyrol, Antoine Bouveret, Claudy Bouyon, Robert Boyer, Olivier Brette, Claude Briot, Olivier Brossard, Annemarie Bruggink, Guy Brun, Marie Brun, Rémi Brun, Mireille Bruyère, Pascal Buresi, Guy Burgel, Beat Burgenmeier, Pablo Bustelo, Pierre Butler, Michel Cabannes, Hugues Cadas, James Cadou, Louison Cahen-Fourot, Alain Caillé, Pierre-Emmanuel Calmels, Géraldine Capdeboscq, Michel Capron, Yann Carduner, Pierre Carle, Ronaldo Carneiro, Clément Carré, Jean Cartelier, Benjamin Cartron, Charles Casanova, Dominique Cau-Bareille, Franck Caussin, David Cayla, Clarisse Cazals, Odile Chagny, Jacques Chamboux, Danièle Charry, Clément Chanteloup, Sébastien Charles, Isabelle Charpentier, Bernard Chavance, Ilyes-Mounir Chebbouta, François Chesnais, Maxime Chodorge, Loïc Chuiton, Nathalie Chusseau, Helene Clément, Denis Clerc, Sébastien Cogan, Denis Cogneau, Gabriel Colletis, Manuel Colomer, Henri Colomer, François Combarnous, Jean-Baptiste Combes, Maxime Combes, Christian Comeliau, Olivier Compagnon, Pierre Concialdi, Jean-Marc Conseils, Albano Cordeiro, Laurent Cordonnier, Benjamin Coriat, Gérard Cornilleau, Charlotte Corre, Jacques Cossart, Jean Coudsi, Cécile Couharde, Jean-Marc Coursin, Thomas Coutrot, Sandrine Crouzet, Matthieu Crupel, Hélène Cussac, Thomas Dallery, Evelyne Dablemont, Serge D Agostino, Jocelyne Darnaud, Guillaume Daudin, David Bernardoni, Martin David-Brochen, Pascal Davoury, Jean-Louis Dayan, Hervé Defalvard, Arnaud de L Epine, Louis de Mesnard, Elsa de Micheaux, Nicolas De Rosa, Alain de Toledo, Marie Delaplace, Bernard Delebecque, Ghislain Deleplace, Francesco Delfini, Patrick Delhaye, Claude Demange, Hervé Depecker, Benoit Deschodt, Michel Devoluy, Jean-Marc Di Trocchio, Elhadj Souleymane Diallo, Daniel Diatkine, Sylvie Diatkine, Pablo Diaz, Patrick Dieuaide, Yves Dimicoli, Claude Dis, Antoine d Istria, Pierre Dockès, Jean-Paul Domin, Daniel Dos Santos, Giovanni Dosi, Christian Dreano, Marnix Dressen, Marc Drosdowsky, Bernard Drugman, Pierre Duharcourt, Bernard Dupont, Maryline Dupont-Dobrzynski, Annie Duprat, Christine Duprat, Camille Dupuy, Jean-Pierre Dupuy, Cédric Durand, Denis Durand, Guy Dutron, Nicolas Duval, Wlodzimierz Dymarski, Christine Erhel, Roger Establet, Catherine Ettendorf, Anne-Lise Exertier, François Eymard-Duvernay, Arnaud Eymery-Degest, Philippe Eynaud, 20

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 251 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών που έχουν ως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 6: Δημόσιο Χρέος και Ελλείμματα του Κρατικού Προϋπολογισμού Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.3.2015 COM(2015) 99 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 244 final Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν έχει αναληφθεί αποτελεσματική δράση από το Ηνωμένο Βασίλειο σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 8 η Μελετη «Εξελιξεις και Τασεις της Αγορας» Το βασικό συμπέρασμα: Η επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων μετά την ανακήρυξη του δημοψηφίσματος στο τέλος του Ιουνίου διέκοψε την ασθενική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2015: νέα ώθηση στην απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις

Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης 2015: νέα ώθηση στην απασχόληση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις Σύνδεσμος Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Κεντρικής Ελλάδος ΓΙΑ ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ Παράκληση να δημοσιευθεί Ημερομηνία: 2/12/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Θεσσαλίας και Κεντρικής Ελλάδος (Σ.Β.Θ.Κ.Ε.),

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι,

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι, Ομιλία «Economist» 11/05/2015 Κυρίες και Κύριοι, Μετά από 6 χρόνια βαθιάς ύφεσης, το 2014, η Ελληνική οικονομία επέστρεψε σε θετικούς ρυθμούς, οι οποίοι μπορούν να ενισχυθούν. Παράλληλα, διαφαίνονται προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά.

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει σχεδόν τις διαδικασίες που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο

ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ΟΜΙΛΙΑ ΧΡΗΣΤΟΥ ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ο.Κ.Ε. ΑΘΗΝΑ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 «Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την έξοδο από την κρίση και η συμβολή του για μακροχρόνια οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου για το 2015

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου για το 2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 265 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου για το 2015 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 245 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο {SWD(2015)

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές

Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της Νομισματικής Πολιτικής - Ο Μηχανισμός Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής είναι ο δίαυλος μέσω του οποίου οι μεταβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα (στην αγορά χρήματος) επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ: ,

Τηλ: , Εθνική σχολή δημόσιας διοίκησης & τοπικής αυτοδιοίκησης Προτεινόμενο Θέμα : Γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών (2005-2008) Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να συγκεντρώσει την προσοχή της στις

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα

Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα ΕΙΔΗΣΕΙΣ Η ECON ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ Σας ενημερώνει και σας υπενθυμίζει Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΗ Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα Στην ανακοίνωσή του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 7 η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 7η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Οκτώβριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ernest Mandel Το λυκόφως του μονεταρισμού Ernest Mandel Γιατί ο Κέυνς δεν είναι η απάντηση Το Λυκόφως του Μονεταρισμού (1992) Καθώς οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 16.11.2016 COM(2016) 726 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ EL EL Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;» Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία Παρασκευή 28 Ιανουαρίου 2011 Έχει Μέλλον το Ευρώ; Σε μια προηγούμενη εκδήλωση του ΚΕΠΠ, πριν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Page 1 of 5 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Του Θάνου Κατσάμπα Σε λιγότερο από δύο μήνες συμπληρώνονται έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα περιέπεσε στη δίνη των προγραμμάτων στήριξης από

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χρηματοπιστωτικό Σύστημα και Η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση

Το Ευρωπαϊκό Χρηματοπιστωτικό Σύστημα και Η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση Το Ευρωπαϊκό Χρηματοπιστωτικό Σύστημα και Η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση Σεμινάριο Jean Monnet Παν. Μακεδονίας 30/5/13 Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Γερμανίας για το 2015

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Γερμανίας για το 2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 256 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Γερμανίας για το 2015 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής. σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ (2011/2274 (INI))

Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής. σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ (2011/2274 (INI)) ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής 17.9.2012 2011/2274(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ 2011-2012 (2011/2274 (INI)) Επιτροπή Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2009

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2009 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2009 Καθαρά κέρδη 81εκ. έναντι 5εκ. το προηγούμενο τρίμηνο Αύξηση χορηγήσεων κατά 12% και καταθέσεων κατά 17% σε ετήσια βάση Βελτίωση δείκτη χορηγήσεων προς καταθέσεις στο 114%

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011

Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011 ΠΡΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Ομιλία του Μπόμπ Τράα Ανώτερου Εκπροσώπου του ΔΝΤ στην Αθήνα, Ελλάδα Συνέδριο του Economist 19 Σεπτεμβρίου 2011 Το οικονομικό πρόγραμμα που δρομολόγησε η Ελληνική Κυβέρνηση τον Μάιο του 2009,

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Βρυξέλλες, COM(2016) 727 final. ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην

Βρυξέλλες, COM(2016) 727 final. ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 16.11.2016 COM(2016) 727 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

10133/1/09 REV 1 ΓΣΓ/γλε 1 DG G

10133/1/09 REV 1 ΓΣΓ/γλε 1 DG G ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 29 Mαΐου 2009 (04.06) (OR. en) 10133/1/09 REV 1 SOC 362 ECOFIN 392 ΔΙΑΒΙΒΑΣΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ της : Γραμματείας του Συμβουλίου προς : το Συμβούλιο (Απασχόληση, Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 7.7.2016 COM(2016) 293 final Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα από την Πορτογαλία σε εφαρμογή της σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει;

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Κωνσταντίνος Στεφάνου Ανώτερος Οικονομολόγος (Χρηματοοικονομικά Θέματα) Συμβούλιο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας / Παγκόσμια Τράπεζα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013

Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013 Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013 Το ΕΒΕΠ αναλύει το Βαρόμετρο του 2ου εξαμήνου του 2013 των ΜΜΕ επιχειρήσεων της Ευρώπης. Μετά την ύφεση, το Ευρωβαρόμετρο των ΜΜΕ δείχνει επιστροφή στη σταθερότητα με το Δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

9250/15 ΔΑ/γπ 1 DG B 3A - DG G 1A

9250/15 ΔΑ/γπ 1 DG B 3A - DG G 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2015 (OR. en) 9250/15 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου UEM 187 ECOFIN 392 SOC 355 COMPET 267 ENV 349 EDUC 173 RECH

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΤΕ 21 MAΪΟΥ 2010 Ο ΣΥΕΤΕ, οι εργαζόμενοι και τα στελέχη της ΕΤΕ προσδοκούν σε ταχύτερες

Διαβάστε περισσότερα

The Economist Events. 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens)

The Economist Events. 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens) The Economist Events Hazlis & Rivas 18 th Roundtable with the Government of Greece (July 9 th -10 th 2014 / Athens) The weakest links: not weak anymore? The academic viewpoint Α. ΑΗΕΑRΝΕ: Ευχαριστώ πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

«Οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας το 2008» του Γκίκα Α. Χαρδούβελη

«Οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας το 2008» του Γκίκα Α. Χαρδούβελη «Οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας το 2008» του Γκίκα Α. Χαρδούβελη Καθηγητής στο Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και Οικονομικός Σύμβουλος του Ομίλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2016

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2016 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 18.5.2016 COM(2016) 347 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Γενική Συνέλευση Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Η σημερινή ετήσια γενική συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών γίνεται σε μια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU. MISSION CHIEF for Greece, IMF

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU. MISSION CHIEF for Greece, IMF THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ DELIA VELCULESCU MISSION CHIEF for Greece, IMF TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT? ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

5188/17 ΣΠΚ/νικ 1 DGG 1A

5188/17 ΣΠΚ/νικ 1 DGG 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 16 Ιανουαρίου 2017 (OR. en) 5188/17 ECOFIN 11 UEM 6 SOC 7 EMPL 4 COMPET 10 ENV 20 EDUC 5 RECH 6 ENER 5 JAI 17 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Δανίας για το 2013

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Δανίας για το 2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 29.5.2013 COM(2013) 354 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Δανίας για το 2013 και την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 27 Βιογραφικά συγγραφέων 28 ΜΕΡΟΣ 4 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 29 15 Εισαγωγή στη μακροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έτους 2008

Αποτελέσματα Έτους 2008 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2009 Αποτελέσματα Έτους 2008 Αύξηση Καταθέσεων Πελατών κατά 26,3% σε 45,7δισ. Αύξηση Χορηγήσεων κατά 22,4% σε 57,1δισ. - Ενίσχυση υπολοίπων δανείων προς ελληνικές επιχειρήσεις άνω των

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΈΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Η διεθνής οικονομία σήμερα

Η διεθνής οικονομία σήμερα Η διεθνής οικονομία σήμερα 1. Η διεθνής οικονομία τα τελευταία 2 έτη Από το 2001, η διεθνής οικονομία βρίσκεται σε περίοδο σημαντικής επιβράδυνσης. Η οικονομική κάμψη ξεκίνησε στις ΗΠΑ, εξαπλώθηκε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος...21 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες... 25 1.1 Η Οικονομική Επιστήμη και οι Σχολές Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα