Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων"

Transcript

1 Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων 1

2 Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων Κρίση και χρέη στην Ευρώπη: 10 ψευδείς βεβαιότητες και 22 μέτρα προς συζήτηση Για την έξοδο από το αδιέξοδο Πρόλογος Η παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη, κατορθώθηκε χάρη σε μια κολοσσιαία διοχέτευση δημοσίων πόρων, δηλαδή δημοσίων δαπανών, στο κύκλωμα της οικονομίας (από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την Κίνα). Και είναι ευάλωτη αλλά πραγματική. Μια μόνο ήπειρος έχει μείνει πίσω, η Ευρώπη. Δεν επιδιώκει να ξαναβρεί το δρόμο της ανάπτυξης. Δεν είναι αυτή η πολιτική της προτεραιότητα. Επιδίδεται σε μια άλλη προσπάθεια: καταπολεμά τα δημόσια ελλείμματά της. Μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυτά τα ελλείμματα είναι σίγουρα υψηλά 7% ήταν ο μέσος όρος το 2010 ωστόσο πολύ χαμηλότερα σε σύγκριση με το 11% των Ηνωμένων Πολιτειών. Ενώ πολιτείες της Βορείου Αμερικής με οικονομικό βάρος πολύ πιο σημαντικό από την Ελλάδα, λόγου χάρη η Καλιφορνία, έχουν σχεδόν χρεοκοπήσει, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποφάσισαν να κερδοσκοπήσουν σε βάρος των δημοσίων χρεών των ευρωπαϊκών χωρών, ιδίως αυτών του Νότου. Η Ευρώπη εγκλωβίστηκε εκ των πραγμάτων στην ίδια της την θεσμική παγίδα: τα ευρωπαϊκά κράτη οφείλουν να δανείζονται από ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τα οποία αντλούν ρευστότητα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Άρα οι αγορές κρατούν πλέον το κλειδί της χρηματοδότησης των κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, η απουσία ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προκαλεί την κερδοσκοπία, καθώς οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας κάνουν ό,τι μπορούν για να οξύνουν την καχυποψία. Χρειάστηκε να υποβαθμιστεί η βαθμολογία της Ελλάδας στις 15 Ιουνίου από τον οίκο αξιολόγησης 2

3 Εισαγωγή Συντάχθηκε από τους Φιλίπ Ασκεναζύ (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας CNRS), Τομάς Κουτρώ (επιστημονικό σύμβουλο της Attac), Αντρέ Ορλεάν (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας - CNRS, Σχολή Ανωτάτων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών - EHESS), Ανρί Στερντυνιάκ (Γαλλικό Παρατηρητήριο Οικονομικών Συγκυριών - OFCE) Η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση που συγκλόνισε την υφήλιο το 2007 και το 2008 φαίνεται πως δεν αποδυνάμωσε την κυριαρχία των συστημάτων σκέψης που καθοδηγούν την οικονομική πολιτική εδώ και τριάντα χρόνια. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν τέθηκε εκ θεμελίων σε αμφισβήτηση. Τουναντίον, τα ευρωπαϊκά κράτη εφαρμόζουν με ανανεωμένη ορμή, υπό την πίεση των διεθνών οργανισμών και των οίκων αξιολόγησης, προγράμματα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και προσαρμογών, τα οποία κατέδειξαν στο παρελθόν την ικανότητά τους να οξύνουν την αστάθεια και τις ανισότητες. Αυτά τα προγράμματα θα επιδεινώσουν ακόμα περισσότερο την ευρωπαϊκή κρίση. Εμβρόντητοι από τη διαπίστωση αυτή, θελήσαμε να δώσουμε ελεύθερο βήμα σε πολλούς οικονομολόγους για να εκφραστούν δημόσια, οι οποίοι προέρχονται από πολύ διαφορετικούς θεωρητικούς ορίζοντες και οι οποίοι δεν παραδέχονται ότι επιβεβαιώθηκε η νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία, θεωρούν μάλιστα επιτακτική ανάγκη να αλλάξει το μοντέλο της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη. Οι οικονομολόγοι οφείλουν να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους απέναντι στην κοινωνία. Η πλειονότητα των «ειδικών» που παρεμβαίνουν στο δημόσιο διάλογο προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη σημερινή υποταγή της οικονομικής πολιτικής στις απαιτήσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών. Και οι κύριες παραδοχές, στις οποίες στηρίζονται, είναι η θεωρία περί αποτελεσματικότητας των αγορών και η θεωρία ότι το κράτος αποτελεί μεγάλο βάρος για την οικονομία. Αυτές οι δύο παραδοχές κατέρρευσαν οριστικά με την τραπεζική και χρηματοπιστωτική κρίση. Η σημερινή μεγάλη κρίση, όπως ακριβώς και οι προηγούμενές της, απαιτεί ριζική αναθεώρηση της οικονομικής σκέψης. Πολλοί ερευνητές έστρεψαν τις μελέτες τους προς αυτήν την κατεύθυνση. Επιδιώκοντας να δώσουμε ελεύθερο βήμα σε αυτές τις αμφισβητήσεις συντάξαμε αυτό το «Μανιφέστο των εμβρόντητων οικονομολόγων». Το σύντομο αυτό κείμενο δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει τον τυφλοσούρτη ούτε για να χαραχτεί μια στρατηγική επιστημονικής έρευνας ούτε για να περιγραφεί μια προοδευτική οικονομική πολιτική. Αρκείται μόνο στο να ασκήσει κριτική σε ορισμένες ψευδείς βεβαιότητες συγκρατήσαμε δέκα μεταξύ των πιο τετριμμένων οι οποίες διατυπώνονται σήμερα για να δικαιολογηθούν οι πολιτικές που εφαρμόζονται στην Ευρώπη, επιδιώκει δε επίσης να διαμορφώσει κάποιες προτάσεις για μια διαφορετική οικονομική και κοινωνική στρατηγική. Απευθύνεται στην κοινότητα των οικονομολόγων περισσότεροι από εφτακόσιοι συνάδελφοί μας το έχουν υπογράψει αλλά και ευρύτερα στους συμπολίτες μας. Από το ξέσπασμα της κρίσης έγινε ορατό το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο κατηγορηματικό ύφος με το οποίο οι «ειδικοί» διατυπώνουν τις δηλώσεις τους και στον εύθραυστο χαρακτήρα των διαγνώσεών τους. Επιθυμούμε να μπορέσει αυτό το μανιφέστο να βοηθήσει τους πολίτες να εκφράσουν με λόγια και με έννοιες τις αμφιβολίες τους, να μπορέσει να τους ενισχύσει ηθικά δείχνοντάς τους ότι και άλλες επιλογές μπορούν να μπουν στο διάλογο. Την τελευταία τριακονταετία εφαρμόστηκαν πολιτικές στα τυφλά στο όνομα της επιστήμης σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με το ακόμα κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο όραμα, που περιγράφει έναν κόσμο φτιαγμένο από ατομικιστικούς και διορατικούς οικονομικούς παράγοντες σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, η γενικευμένη ελευθέρωση των αγορών όφειλε να είχε οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στη μέγιστη ανάπτυξη και στη βέλτιστη οικονομική ευημερία. Αυτό το όραμα είναι βεβαίως ένα φανταστικό κατασκεύασμα, χρήσιμο για την κατάρτιση μαθηματικών μοντέλων, όχι όμως αξιόπιστο εργαλείο για να κατευθύνει τις αποφάσεις των εκλεγμένων εκπροσώπων του λαού. Τώρα που η οικονομική επιστήμη αρχίζει να θέτει σε αμφισβήτηση τις παραδοχές του και τις μεθόδους του, οφείλει να υπενθυμίσει επίσης ότι 3

4 εναπόκειται στους πολίτες, και όχι στους ειδικούς, να καθορίζουν όλοι μαζί και με δημοκρατικό διάλογο τους στόχους της οικονομικής δραστηριότητας, τα κριτήρια της αποτελεσματικότητάς της και τα μέσα προσέγγισής της. Έχουμε επίγνωση ότι η σημερινή κρίση είναι κάτι περισσότερο από οικονομική. Είναι επίσης κρίση κοινωνική μέσα σε φόντο περιβαλλοντικών και γεωπολιτικών κρίσεων, που καταμαρτυρεί χωρίς αμφιβολία μια ιστορική ρήξη. Το κείμενό μας απέχει πολύ από το να δώσει απάντηση σε όλα αυτά τα διακυβεύματα. Αν όμως κατορθώσει να προωθήσει την ιδέα ότι η οικονομική επιστήμη οφείλει να ρίξει φως στην πολλαπλότητα των πιθανών επιλογών, χωρίς να προσποιείται ότι αυτή επιλέγει στη θέση των πολιτών, τότε αυτό το μανιφέστο θα έχει κάποια χρησιμότητα. 4

5 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 1: ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ Σήμερα, ένα γεγονός θεωρείται αδιαμφισβήτητο από όλους τους παρατηρητές: ο πρωταρχικός ρόλος που παίζουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές στη λειτουργία της οικονομίας. Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας μακράς εξέλιξης που άρχισε στο τέλος της δεκαετίας του 70. Με όποιον τρόπο και να την εξετάσει κανείς, αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί μια καθαρή ρήξη, τόσο ποσοτική όσο και ποιοτική, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Υπό την πίεση των χρηματαγορών η ρύθμιση του καπιταλισμού στο σύνολό της μεταλλάχθηκε σε βάθος, οδηγώντας στη γέννηση μιας άνευ προηγουμένου μορφής καπιταλισμού που ορισμένοι ονόμασαν «πατερναλιστικό καπιταλισμό» (πελατειακό καπιταλισμό, ΣτΜ) ή ακόμα «νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό». Αυτές οι μεταλλάξεις βρήκαν θεωρητικό έρεισμα στην υπόθεση ότι οι χρηματαγορές είναι αποτελεσματικές χάρη στην ταχύτητα της διαβίβασης των πληροφοριών. Ειδικότερα, σύμφωνα με αυτήν την υπόθεση είναι σκόπιμο να οικοδομούνται χρηματαγορές, να τους επιτρέπεται να λειτουργούν όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα, επειδή αποτελούν το μοναδικό μηχανισμό αποτελεσματικής κατανομής του κεφαλαίου. Με αυτήν την επιταγή ευθυγραμμίζονται οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν πεισματικά τα τελευταία τριάντα χρόνια. Επιδιώχτηκε η οικοδόμηση μιας παγκόσμιας ολοκληρωμένης χρηματοπιστωτικής αγοράς στην οποία όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (επιχειρήσεις, νοικοκυριά, κράτη, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) να μπορούν να ανταλλάσσουν όλες τις κατηγορίες τίτλων (μετοχές, ομόλογα, χρέη, παράγωγα, νομίσματα) για όλες τις χρονικές διάρκειες (μακροπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα, βραχυπρόθεσμα). Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έφτασαν να μοιάζουν με την αγορά «χωρίς τριβές» που περιγράφουν τα εγχειρίδια: ο οικονομικός λόγος κατάφερε να πλάσει την πραγματικότητα. Κατά την κρατούσα οικονομική θεωρία οι αγορές κατακτούν όλο και περισσότερο την «τελειότητα», και οι αναλυτές θεώρησαν ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ήταν στο εξής πολύ πιο σταθερό απ ό,τι στο παρελθόν. Η περίοδος της «παρατεταμένης ομαλότητας» - όπου περιορίστηκαν ταυτόχρονα οι διακυμάνσεις του ΑΕΠ και του πληθωρισμού, την οποία που γνώρισαν οι ΗΠΑ από το 1990 ως το 2007 φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή. Ακόμα και σήμερα η ομάδα G20 εμμένει στην ιδέα ότι οι χρηματαγορές είναι ο κατάλληλος μηχανισμός κατανομής του κεφαλαίου. Η υπεροχή και η ακεραιότητα των χρηματαγορών παραμένουν οι τελικοί στόχοι της νέας χρηματοπιστωτικής τους ρύθμισης. Η κρίση δεν ερμηνεύεται ως το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της αστάθειας που οφείλεται στις απορρυθμισμένες χρηματοπιστωτικές αγορές, αλλά ως το αποτέλεσμα της ανεντιμότητας και της ανευθυνότητας ορισμένων οικονομικών παραγόντων που εποπτεύονται ανεπαρκώς από τις δημόσιες αρχές. Ωστόσο, η κρίση έμελλε να καταδείξει ότι οι αγορές δεν είναι καθόλου αποτελεσματικές και ότι δεν επιτρέπουν την αποτελεσματική κατανομή του κεφαλαίου. Οι συνέπειες αυτής της διαπίστωσης από πλευράς νομοθετικής ρύθμισης και οικονομικής πολιτικής είναι τεράστιες. Η θεωρία της αποτελεσματικότητας βασίζεται στην ιδέα ότι η τιμή που διαμορφώνεται σε μια αγορά αποτελεί ακριβώς γι αυτόν τον λόγο μια ορθή εκτίμηση της πραγματικής αξίας των τίτλων και, υποτίθεται, ότι συνοψίζει όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τον προσανατολισμό της οικονομικής δραστηριότητας και επομένως της κοινωνικής ζωής. Έτσι το κεφάλαιο προσελκύεται από τα πλέον κερδοφόρα σχέδια για να επενδυθεί και εγκαταλείπει τα λιγότερο αποτελεσματικά. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της εν λόγω θεωρίας: ο οικονομικός ανταγωνισμός δημιουργεί δίκαιες τιμές που εκπέμπουν αξιόπιστα μηνύματα προς τους επενδυτές και κατευθύνουν αποτελεσματικά την οικονομική ανάπτυξη. Όμως, η κρίση ήρθε να επιβεβαιώσει τις διάφορες κριτικές μελέτες που είχαν αμφισβητήσει αυτήν την πρόταση. Ο χρηματοπιστωτικός ανταγωνισμός δεν δημιουργεί απαραίτητα δίκαιες τιμές. Ακόμη χειρότερα μάλιστα: ο χρηματοπιστωτικός ανταγωνισμός είναι συχνά αποσταθεροποιητικός και οδηγεί σε υπερβολικές και παράλογες διακυμάνσεις των τιμών, στις οικονομικές φούσκες. Το βασικό λάθος της θεωρίας περί αποτελεσματικών χρηματαγορών είναι ότι μεταφέρει στα χρηματοπιστωτικά προϊόντα τη συνήθη θεωρία που ισχύει για τις αγορές των κοινών αγαθών. Για τα κοινά αγαθά, ο ανταγωνισμός είναι εν μέρει αυτορρυθμιστικός βάσει αυτού που ονομάζεται «νόμος» της αγοράς και της ζήτησης: όταν η τιμή ενός αγαθού αυξάνει, τότε οι αγοραστές θα μειώσουν τη ζήτηση και οι 5

6 παραγωγοί θα αυξήσουν την προσφορά, ως εκ τούτου η τιμή θα πέσει και θα επανέλθει κοντά στο επίπεδο ισορροπίας της. Με άλλα λόγια, όταν η τιμή ενός αγαθού αυξάνει, οι δυνάμεις επαναφοράς τείνουν να φρενάρουν και στη συνέχεια να αναστρέψουν αυτήν την άνοδο. Ο ανταγωνισμός παράγει αυτό που ονομάζεται «αρνητική ανάδραση» (αρνητικό feedback), δηλαδή δυνάμεις επαναφοράς που πηγαίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση του αρχικού σοκ. Η ιδέα της αποτελεσματικότητας προκύπτει από την άμεση, τεχνητή μεταφορά του εν λόγω μηχανισμού στην χρηματοπιστωτική αγορά. Όμως, στην χρηματοπιστωτική αγορά η κατάσταση διαφέρει ριζικά. Όταν η τιμή αυξάνει, παρατηρείται συνήθως όχι κάμψη αλλά αύξηση της ζήτησης! Πράγματι, η άνοδος της τιμής σημαίνει μεγαλύτερη απόδοση για εκείνους που έχουν στην κατοχή τους τον τίτλο, λόγω της πραγματοποιούμενης υπεραξίας. Η άνοδος της τιμής προσελκύει κατά συνέπεια νέους αγοραστές, γεγονός μάλιστα που ενισχύει ακόμα περισσότερο την αρχική άνοδο. Οι υποσχέσεις ανταμοιβής με τα μπόνους ωθούν τους υπεύθυνους χρηματιστηριακών συναλλαγών (traders) να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο την κίνηση, μέχρι το απρόβλεπτο αλλά αναπόφευκτο γεγονός που προκαλεί την αναστροφή των προσδοκιών και το κραχ. Αυτό το φαινόμενο, ισάξιο με το τέχνασμα του πανούργου Οδυσσέα με τα πρόβατα, είναι μια διαδικασία «θετικών αναδράσεων» (θετικών feedbacks), που επιδεινώνει τις ανισορροπίες. Είναι η κερδοσκοπική φούσκα: μια σωρευτική άνοδος των τιμών που αυτοτροφοδοτείται. Η διαδικασία αυτού του είδους δεν παράγει δίκαιες τιμές, αλλά, αντίθετα, τιμές επισφαλείς. Κατά συνέπεια, η κυρίαρχη θέση που καταλαμβάνουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν μπορεί να οδηγήσει σε καμία αποτελεσματικότητα. Ακόμη περισσότερο, αποτελεί μόνιμη πηγή αστάθειας, όπως το δείχνουν καθαρά οι πολλαπλές φούσκες που γνωρίσαμε αδιαλείπτως τα τελευταία είκοσι χρόνια: Ιαπωνία, Νοτιοανατολική Ασία, Internet, αναδυόμενες αγορές, ακίνητα, τιτλοποίηση. Η οικονομική αστάθεια εμφανίζεται με τη μορφή ισχυρών διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών στα χρηματιστήρια, που είναι προδήλως άσχετες με τις βασικές αρχές της οικονομίας Αυτή η αστάθεια που παράγει ο χρηματοπιστωτικός τομέας διαχέεται στην πραγματική οικονομία μέσα από πολυάριθμους μηχανισμούς. Για να περιοριστεί η αναποτελεσματικότητα και η αστάθεια των χρηματοπιστωτικών αγορών, εμείς προτείνουμε τέσσερα μέτρα: Μέτρο 1: να διαχωριστούν αυστηρά οι χρηματοπιστωτικές αγορές από τις δραστηριότητες των οικονομικών παραγόντων, να απαγορευτεί στις τράπεζες να κερδοσκοπούν για δικό τους λογαριασμό, ώστε οι φούσκες και τα κραχ να μην μπορούν να διαχέονται περαιτέρω. Μέτρο 2: να τεθούν όρια στη ρευστότητα και την αποσταθεροποιητική κερδοσκοπία με τη διενέργεια ελέγχων στις κινήσεις κεφαλαίων, και να επιβληθούν φόροι στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Μέτρο 3: να περιοριστούν οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές σε εκείνες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας (π.χ. CDS μόνο για τους κατόχους των ασφαλισμένων τίτλων, κλπ.). Μέτρο 4: να τεθεί ανώτατο όριο στις αμοιβές (μπόνους) που δίνονται στους υπευθύνους χρηματιστηριακών συναλλαγών. 6

7 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 2: ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΥΝΟΟΥΝ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση εκτίναξε την εξουσία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στο απόγειο της επειδή ενοποιεί και συγκεντρώνει την καπιταλιστική ιδιοκτησία σε παγκόσμια κλίμακα. Στο εξής, αυτή είναι που καθορίζει τους κανόνες αποδοτικότητας που ισχύουν για το σύνολο των κεφαλαίων. Το σχέδιο ήταν να υποκαταστήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα της αγοράς την τραπεζική χρηματοδότηση των επενδύσεων. Σχέδιο που άλλωστε απέτυχε, δεδομένου ότι σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιχειρήσεις είναι αυτές που χρηματοδοτούν τους μετόχους, αντί να συμβαίνει το αντίθετο. Η διακυβέρνηση των επιχειρήσεων τροποποιήθηκε ωστόσο σε βάθος, για να ανταποκριθεί στους κανόνες αποδοτικότητας της αγοράς. Με την επικράτηση της έννοιας της «αξίας της μετοχής» (valeur actionnariale, shareholder value) επιβλήθηκε μια νέα αντίληψη για την επιχείρηση και τη διαχείρισή της, οι οποίες νοούνται ότι τίθενται στην αποκλειστική υπηρεσία του μετόχου. Η ιδέα ενός κοινού συμφέροντος όλων των εμπλεκομένων μερών που συνδέονται με την επιχείρηση εξαφανίστηκε. Τα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο έχουν στο εξής κύρια αποστολή να ικανοποιούν την επιθυμία για πλουτισμό των μετόχων και μόνο. Κατά συνέπεια, παύουν οι ίδιοι να είναι μισθωτοί, όπως αποδεικνύεται από την ξέφρενη εκτίναξη των αμοιβών τους. Κατά την θεωρία της αντιπροσώπευσης (theorie de l agence), είναι σκόπιμο να διασφαλίζεται ότι τα συμφέροντα των στελεχών συγκλίνουν στο εξής με αυτά των μετόχων. Η αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων (ROE, Return on Equity) κατά 15% έως 25% είναι πλέον το πρότυπο που επιβάλλει η εξουσία του χρηματοπιστωτικού συστήματος στις επιχειρήσεις και τους μισθωτούς. Η ρευστότητα είναι το εργαλείο αυτής της εξουσίας, που επιτρέπει ανά πάσα στιγμή στα κεφάλαια που δεν έχουν ικανοποιητική απόδοση, να φύγουν και να την αναζητήσουν αλλού. Απέναντι σ αυτήν την εξουσία οι μισθωτοί όπως και η πολιτική εξουσία φαίνονται να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω της πολυδιάσπασής τους. Αυτή η κατάσταση ανισορροπίας γεννά παράλογες απαιτήσεις για κέρδος, εφόσον εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη και οδηγούν σε συνεχή διεύρυνση των εισοδηματικών ανισοτήτων. Από τη μια πλευρά οι απαιτήσεις κερδοφορίας αναστέλλουν σημαντικά τις επενδύσεις: όσο υψηλότερη είναι η απαιτούμενη κερδοφορία, τόσο δυσκολότερο είναι να βρεθούν επαρκώς αποδοτικά σχέδια που να την ικανοποιούν. Τα ποσοστά των επενδύσεων παραμένουν σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη πλευρά, οι απαιτήσεις αυτές ασκούν μια σταθερή καθοδική πίεση στους μισθούς και την αγοραστική δύναμη, γεγονός που δεν ευνοεί τη ζήτηση. Η ταυτόχρονη μείωση των επενδύσεων και της κατανάλωσης οδηγεί σε επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε ενδημική ανεργία. Η τάση αυτή εμποδίζεται στις αγγλοσαξονικές χώρες με την ανάπτυξη της χρέωσης των νοικοκυριών και με οικονομικές φούσκες που δημιουργούν έναν πλασματικό πλούτο, ο οποίος επιτρέπει την ανάπτυξη της κατανάλωσης χωρίς να υπάρχει μισθολογικό αντίκρισμα, η οποία όμως καταλήγει σε κραχ. Για να ξεπεραστούν οι αρνητικές επιπτώσεις που προκαλούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές στην οικονομική δραστηριότητα, προτείνουμε προς συζήτηση τρία μέτρα: Μέτρο 5: να ενισχυθεί σημαντικά ένα αντίβαρο στην εξουσία των επιχειρήσεων ώστε να υποχρεωθούν οι διευθύνσεις τους να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα όλων των συμμετεχόντων σε αυτές. Μέτρο 6: να αυξηθεί σημαντικά η φορολογία επί των πολύ υψηλών εισοδημάτων για να αποθαρρυνθεί το κυνήγι των μη βιώσιμων αποδόσεων. Μέτρο 7: να περιοριστεί η εξάρτηση των επιχειρήσεων από τις χρηματαγορές με την ανάπτυξη μιας δημόσιας πολιτικής παροχής πιστώσεων (προτιμησιακά επιτόκια για δραστηριότητες που δίνουν προτεραιότητα στον κοινωνικό και περιβαλλοντικό τομέα). 7

8 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 3: ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ Σύμφωνα με τους υπέρμαχους της αποτελεσματικότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών, υποτίθεται πως οι παράγοντες της αγοράς λαμβάνουν υπόψη την αντικειμενική κατάσταση των δημόσιων οικονομικών για αξιολογήσουν τον κίνδυνο που ελλοχεύει κατά τη σύναψη ενός κρατικού δανείου. Ας πάρουμε την περίπτωση του ελληνικού χρέους: οι οικονομικοί παράγοντες και οι φορείς χάραξης πολιτικής στηρίζονται αποκλειστικά σε χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις για να κρίνουν την κατάσταση. Έτσι, όταν το επιτόκιο που απαιτήθηκε από την Ελλάδα υπερέβη το 10% οι πάντες συμπέραναν ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας ήταν κοντά: αν οι επενδυτές απαιτούν ένα τέτοιο ασφάλιστρο κινδύνου, αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι τεράστιος. Πρόκειται για μέγα σφάλμα, αν κατανοήσουμε την αληθινή φύση της αξιολόγησης από την χρηματαγορά. Καθώς η τελευταία δεν είναι αποτελεσματική, παράγει πολύ συχνά τιμές εντελώς αποκομμένες από την οικονομική βάση. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι παραλογισμός να στηρίζεται κανείς αποκλειστικά σε χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις για να κρίνει μια κατάσταση. Η εκτίμηση της αξίας ενός χρηματοπιστωτικού τίτλου δεν είναι συγκρίσιμη με τη μέτρηση ενός αντικειμενικού μεγέθους, για παράδειγμα, με την εκτίμηση του βάρους ενός αντικειμένου. Ένας χρηματοπιστωτικός τίτλος είναι ένα δικαίωμα επί μελλοντικών εσόδων: για να τον εκτιμήσουμε θα πρέπει να προβλέψουμε τι θα είναι αυτό το μέλλον. Είναι θέμα κρίσης και όχι αντικειμενικής μέτρησης, γιατί κατά τον χρόνο t, το μέλλον δεν είναι επ ουδενί προκαθορισμένο. Στις αίθουσες συναλλαγών των χρηματαγορών, ισχύει μόνον αυτό που οι παράγοντες φαντάζονται ότι θα υπάρξει. Μια χρηματοπιστωτική τιμή προκύπτει από μια εκτίμηση, μια πεποίθηση, ένα στοίχημα για το μέλλον: δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η εκτίμηση των αγορών έχει την παραμικρή υπεροχή έναντι των άλλων εκτιμήσεων οιασδήποτε μορφής. Προ πάντων, η οικονομική αξιολόγηση δεν είναι ουδέτερη: επηρεάζει το μετρούμενο αντικείμενο, δρομολογεί και χτίζει το μέλλον που αυτή φαντάζεται. Έτσι, οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των επιτοκίων στις αγορές των ομολόγων βαθμολογώντας με μεγάλη υποκειμενικότητα τις χώρες, και μάλιστα με απώτερο σκοπό να τροφοδοτούν την αστάθεια, που είναι πηγή κέρδους για τους κερδοσκόπους. Όταν υποβιβάζουν τη βαθμολογία ενός κράτους, αυξάνουν το επιτόκιο που απαιτούν οι οικονομικοί παράγοντες προκειμένου να αγοράσουν τους τίτλους του δημοσίου χρέους αυτού του κράτους, και ως εκ τούτου αυξάνουν τον κίνδυνο χρεοκοπίας που οι ίδιες προανήγγειλαν. Για να περιοριστεί η επίδραση της ψυχολογίας των αγορών στην χρηματοδότηση των κρατών, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 8: Οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας δεν θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν αυθαίρετα το επιτόκιο των αγορών ομολόγων υποβιβάζοντας τη βαθμολογία ενός κράτους: η δραστηριότητά τους πρέπει να υπαχθεί σε νομοθετική ρύθμιση, ώστε η βαθμολογία να προκύπτει από έναν διαφανή οικονομικό υπολογισμό. Μέτρο 8α: να απαλλαγούν τα κράτη από την απειλή των χρηματοπιστωτικών αγορών, με την εγγύηση της επαναγοράς από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα των τίτλων του δημοσίου. 8

9 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 4: Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΧΡΕΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Ο Michel Pébereau, ένας από τους «νονούς» της κεντρικής τράπεζας της Γαλλίας, περιέγραφε το 2005 σε μία από τις ad hoc επίσημες εκθέσεις, μια Γαλλία να επιδίδεται σε απερίσκεπτες κοινωνικές δαπάνες και επομένως να ασφυκτιά από τα χρέη και να θυσιάζει τις μελλοντικές γενεές της. Το κράτος να χρεώνεται σαν αλκοολικός πάτερ φαμίλιας πέρα από τις δυνατότητές του: αυτή είναι η εικόνα που προβάλλεται συνήθως από τους περισσότερους αρθρογράφους. Όμως, η πρόσφατη έκρηξη του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και τον κόσμο οφείλεται σε εντελώς άλλα αίτια: στα σχέδια διάσωσης των δημόσιων οικονομικών και προ πάντων στην ύφεση που προκλήθηκε από την τραπεζική και χρηματοπιστωτική κρίση που άρχισε το 2008: το μέσο δημόσιο έλλειμμα στη ευρωζώνη ήταν μόλις 0,6% του ΑΕΠ το 2007, αλλά η κρίση το έσπρωξε στο 7% το Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά το ίδιο διάστημα, από το 66% στο 84% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η άνοδος του δημόσιου χρέους στη Γαλλία και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπήρξε αρχικά μέτρια και προηγήθηκε της ύφεσης αυτής: δεν προήλθε κατά κύριο λόγο από μια ανοδική τάση των δημοσίων δαπανών αντιθέτως μάλιστα, δεδομένου ότι αυτές ήταν, σε αναλογία με το ΑΕΠ, σταθερές ή σε φθίνουσα τάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τις αρχές της δεκαετίας του αλλά από τη διάβρωση των δημοσίων εσόδων λόγω της ισχνής οικονομικής ανάπτυξης κατά την περίοδο αυτήν και λόγω της φορολογικής αντεπανάστασης στην οποία επιδόθηκαν οι περισσότερες κυβερνήσεις εδώ και είκοσι πέντε χρόνια. Σε μακροπρόθεσμη βάση, η φορολογική αντεπανάσταση τροφοδότησε αδιάκοπα τη διόγκωση του χρέους από τη μια ύφεση στην άλλη. Έτσι, στη Γαλλία, μια πρόσφατη έκθεση του Κοινοβουλίου του 2010 υπολογίζει στα 100 δισ. ευρώ το κόστος των φορολογικών περικοπών που παραχωρήθηκαν μεταξύ των ετών 2000 και 2010, χωρίς να συμπεριλάβει καν τις απαλλαγές από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (30 δισ. ευρώ) και από άλλες «φορολογικές δαπάνες». Ελλείψει φορολογικής εναρμόνισης, τα ευρωπαϊκά κράτη επιδόθηκαν σε έναν φορολογικό ανταγωνισμό, μειώνοντας την φορολογία των επιχειρήσεων, των υψηλών εισοδημάτων και τους φόρους επί των ακινήτων. Ακόμη και αν το σχετικό βάρος των καθοριστικών συντελεστών ποικίλλει από χώρα σε χώρα, η γενικευμένη σχεδόν άνοδος των δημοσίων ελλειμμάτων και του ποσοστού των δημοσίων χρεών στην Ευρώπη κατά την τελευταία τριακονταετία δεν οφείλεται κατά κύριο λόγο σε μια ένοχη εκτροπή των δημοσίων δαπανών. Η διάγνωσή μας ανοίγει εμφανώς άλλες εναλλακτικές λύσεις σε σύγκριση με τις χιλιοειπωμένες προτάσεις για περικοπές των δημοσίων δαπανών. Για να αποκατασταθεί ένας τεκμηριωμένος δημόσιος διάλογος σχετικά με την προέλευση του χρέους και κατ επέκταση με τα μέσα επανόρθωσης του χρέους, προτείνουμε προς συζήτηση μια πρόταση: Μέτρο 9: Να διεξαχθεί δημόσιος έλεγχος και έλεγχος από τους πολίτες στα δημόσια χρέη, για να προσδιοριστεί η προέλευση των χρεών και να γίνει γνωστή η ταυτότητα των κύριων κατόχων των τίτλων του χρέους και τα συγκεκριμένα ποσά. 9

10 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 5: ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΚΟΠΟΥΝ ΟΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Ακόμα κι αν η αύξηση του δημοσίου χρέους οφειλόταν εν μέρει στην αύξηση των δημοσίων δαπανών, η περικοπή αυτών των δαπανών δεν θα αποτελούσε τη λύση. Διότι η δυναμική του δημόσιου χρέους δεν έχει πολλά κοινά σημεία με εκείνην ενός νοικοκυριού: η μακροοικονομία δεν μπορεί να αναχθεί στην οικιακή οικονομία. Η δυναμική του χρέους εξαρτάται σε γενικές γραμμές από πολλούς παράγοντες: από το επίπεδο των πρωτογενών ελλειμμάτων αλλά και από τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου και του ονομαστικού ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας. Διότι αν ο ρυθμός ανάπτυξης είναι χαμηλότερος από το επιτόκιο, το χρέος θα αυξηθεί μηχανικά λόγω του «φαινόμενου της χιονοστιβάδας»: το ποσό των τόκων εκρήγνυται, και το συνολικό έλλειμμα (συμπεριλαμβανομένων και των τόκων του χρέους) επίσης. Έτσι, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η πολιτική του ισχυρού φράγκου που άσκησε ο Μπερεγκοβουά και η οποία διατηρήθηκε παρά την ύφεση του οδήγησε σε ένα επιτόκιο σταθερά υψηλότερο από τον ρυθμό ανάπτυξης, που εξηγεί το άλμα του δημόσιου χρέους της Γαλλίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Πρόκειται για τον ίδιο μηχανισμό που εξηγεί την αύξηση του χρέους η οποία σημειώθηκε το πρώτο εξάμηνο της δεκαετίας του 80, υπό την επίδραση της νεοφιλελεύθερης επανάστασης και της πολιτικής των υψηλών επιτοκίων που προωθήθηκαν με επικεφαλής τον Ρόναλντ Ρέιγκαν και τη Μάργκαρετ Θάτσερ. Ωστόσο, ο ίδιος ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας δεν είναι ανεξάρτητος από τις δημόσιες δαπάνες: βραχυπρόθεσμα η ύπαρξη σταθερών δημοσίων δαπανών περιορίζει το πεδίο εμβέλειας της ύφεσης («αυτόματοι σταθεροποιητές»). Μακροπρόθεσμα οι επενδύσεις και οι δημόσιες δαπάνες (παιδεία, υγεία, έρευνα, υποδομές...) τονώνουν την ανάπτυξη. Είναι λάθος να πούμε ότι κάθε δημόσιο έλλειμμα αυξάνει επίσης το δημόσιο χρέος, ή ότι οποιαδήποτε μείωση του ελλείμματος θα μειώσει το χρέος. Αν η μείωση των ελλειμμάτων καθηλώνει την οικονομική δραστηριότητα, το χρέος θα διογκωθεί ακόμα περισσότερο. Οι φιλελεύθεροι σχολιαστές επισημαίνουν ότι ορισμένες χώρες (Καναδάς, Σουηδία, Ισραήλ) πραγματοποίησαν πολύ απότομες προσαρμογές στους κρατικούς ισολογισμούς τους τη δεκαετία του 90 και γνώρισαν αμέσως μετά ισχυρή ανάκαμψη της ανάπτυξης. Όμως αυτό είναι δυνατό μόνον αν η προσαρμογή αφορά μια απομονωμένη χώρα, η οποία ανακτά γρήγορα την ανταγωνιστικότητά της έναντι των ανταγωνιστών της. Κάτι που οι υπέρμαχοι των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών προσαρμογών προφανώς λησμονούν είναι ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ως κυριότερους πελάτες και ανταγωνιστές τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι σε γενικές γραμμές ιδιαίτερα ανοικτή στο εξωτερικό. Μια ταυτόχρονη και μαζική μείωση των δημοσίων δαπανών όλων των χωρών της Ένωσης δεν θα έχει ως αποτέλεσμα παρά την επιδείνωση της ύφεσης και ως εκ τούτου μια νέα διόγκωση του δημόσιου χρέους. Προς αποφυγή μιας κοινωνικής και πολιτικής καταστροφής που θα μπορούσε να προκληθεί από την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, εμείς προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 10: Να διατηρηθεί και μάλιστα να βελτιωθεί το επίπεδο κοινωνικής προστασίας (ασφάλιση - ανεργία, στέγαση...). Μέτρο 11: Να καταβληθεί μεγαλύτερη δημοσιονομική προσπάθεια στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας, των επενδύσεων για την οικολογική αναπροσαρμογή... ώστε να τεθούν σε εφαρμογή οι προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη επιτρέποντας μια ισχυρή κάμψη της ανεργίας. 10

11 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 6: ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΜΕΤΑΘΕΤΕΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΒΟΛΩΝ ΜΑΣ ΣΤΑ ΕΓΓΟΝΙΑ ΜΑΣ Υπάρχει και μια άλλη παραπλανητική δήλωση που συγχέει την οικιακή οικονομία με την μακροοικονομία, σύμφωνα με την οποία το δημόσιο χρέος υποτίθεται πως είναι μια μεταφορά πλούτου σε βάρος των μελλοντικών γενεών. Το δημόσιο χρέος είναι όντως ένας μηχανισμός μεταφοράς πλούτου, αλλά κυρίως από τους απλούς φορολογούμενους προς τους πλούσιους εισοδηματίες. Πράγματι, τα ευρωπαϊκά κράτη βασίστηκαν στην άποψη, που σπανίως επαληθεύεται, ότι η μείωση των φόρων τονώνει την ανάπτυξη και οδηγεί εν τέλει σε αύξηση των κρατικών εσόδων, και μιμήθηκαν από το 1980 τις ΗΠΑ ακολουθώντας μια πολιτική συστηματικής φορολογικής μειοδοσίας. Οι περικοπές φόρων και εισφορών πολλαπλασιάστηκαν (για τα εταιρικά κέρδη, το εισόδημα των πλέον εύπορων ιδιωτών, τις εργοδοτικές εισφορές...), αλλά ο αντίκτυπός τους στην οικονομική ανάπτυξη παραμένει πολύ αβέβαιος. Αυτές οι αντι-αναδιανεμητικές φορολογικές πολιτικές επιδείνωσαν λοιπόν ταυτόχρονα και σωρευτικά τις κοινωνικές ανισότητες και τα δημόσια ελλείμματα. Αυτές οι φορολογικές πολιτικές υποχρέωσαν τις κρατικές διοικήσεις να δανείζονται από τα πλούσια νοικοκυριά και τις χρηματοπιστωτικές αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματα που δημιουργήθηκαν κατά τον προαναφερόμενο τρόπο. Πρόκειται γι αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «φαινόμενο τζακπότ»: με τα χρήματα που εξοικονομούν από τους φόρους τους, οι πλούσιοι μπορούν να αποκτούν (έντοκους) τίτλους του χρέους που εκδίδεται για τη χρηματοδότηση των δημοσίων ελλειμμάτων τα οποία προκαλούνται από τις φορολογικές περικοπές... Η εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους της Γαλλίας αντιπροσωπεύει έτσι 40 δισ. ευρώ ετησίως, σχεδόν όσα είναι τα έσοδα από τον φόρο επί των εισοδημάτων. Και σαν να μην έφτανε αυτό, στη συνέχεια το κοινό πείστηκε ότι υπεύθυνοι για το δημόσιο χρέος είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι συνταξιούχοι και οι άρρωστοι. Η αύξηση του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ δεν είναι λοιπόν το αποτέλεσμα της επεκτατικής κεϋνσιανής πολιτικής ή της ακριβής κοινωνικής πολιτικής, αλλά μάλλον της πολιτικής υπέρ των προνομιούχων στρωμάτων: οι «δημοσιονομικές δαπάνες» (μείωση φόρων και εισφορών) αυξάνουν το εισόδημα εκείνων που έχουν λιγότερο ανάγκη αυτήν την αύξηση, οι οποίοι αίφνης έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τις τοποθετήσεις τους, συγκεκριμένα σε έντοκα γραμμάτια, για τα οποία καταβάλλονται τόκοι από τους φόρους που εισπράττονται από όλους τους φορολογούμενους. Έχει τεθεί σε λειτουργία ένας μηχανισμός αντίστροφης αναδιανομής, από τις λαϊκές τάξεις προς τις πλούσιες, μέσω του χρέους, αντίτιμο δε αυτού του μηχανισμού είναι πάντα η ιδιωτική πρόσοδος. Για την ανόρθωση των δημοσίων οικονομικών με δίκαιο τρόπο στην Ευρώπη και τη Γαλλία, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 12: Να ξαναποκτήσει η άμεση φορολογία επί των εισοδημάτων ισχυρό αναδιανεμητικό χαρακτήρα (κατάργηση των φορολογικών καταφυγίων, δημιουργία νέων φορολογικών κλιμακίων και αύξηση των φορολογικών συντελεστών επί του εισοδήματος...) Μέτρο 13: Να καταργηθούν εκείνες οι φοροαπαλλαγές που παραχωρούνται σε επιχειρήσεις χωρίς να έχουν ικανοποιητικό αντίκτυπο στην απασχόληση. 11

12 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 7: ΓΙΑ ΝΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΘΗΣΥΧΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Η εκτόξευση των δημοσίων χρεών σε παγκόσμιο επίπεδο θα πρέπει να αναλυθεί σε συνάρτηση με τη κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού τομέα στην οικονομία. Την τελευταία τριακονταετία, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αύξησε σημαντικά την κυριαρχία του στην οικονομία χάρη στην πλήρη ελευθέρωση της κυκλοφορίας των κεφαλαίων. Οι μεγάλες επιχειρήσεις προσφεύγουν όλο και λιγότερο στην τραπεζική χρηματοδότηση και όλο και περισσότερο στις χρηματαγορές. Τα νοικοκυριά βλέπουν επίσης ένα αυξανόμενο μερίδιο των αποταμιεύσεων τους να απορροφάται από τον χρηματοπιστωτικό τομέα είτε για τις συντάξεις τους μέσω διαφόρων επενδυτικών προϊόντων ή σε ορισμένες χώρες με την χρηματοδότηση των κατοικιών τους (ενυπόθηκα δάνεια). Οι διαχειριστές χαρτοφυλακίων που επιδιώκουν τη διασπορά του κινδύνου, αναζητούν κρατικά χρεόγραφα ως συμπλήρωμα σε μετοχές εταιριών που δεν ανήκουν στο δημόσιο τομέα. Τα βρίσκουν εύκολα στις αγορές, καθώς οι κυβερνήσεις ασκούν παρεμφερείς πολιτικές που οδήγησαν σε αυξανόμενα ελλείμματα: υψηλά επιτόκια, στοχευμένες φορολογικές περικοπές προς όφελος των υψηλών εισοδημάτων, μαζικά κίνητρα για να επενδύουν τα νοικοκυρά τις αποταμιεύσεις τους σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ώστε να ευνοηθεί η συνταξιοδότηση μέσω κεφαλαιοποίησης κλπ.. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χρηματοπιστωτικοποίηση των δημόσιων χρεών έχει κατοχυρωθεί στις Συνθήκες: από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και μετά απαγορεύεται στις κεντρικές τράπεζες να χρηματοδοτούν απευθείας τα κράτη, τα οποία οφείλουν να αναζητούν δανειστές στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτή η «νομισματική καταστολή» (περιορισμός των ποσοτήτων χρήματος, Σ.τ.Μ.) συνοδεύει την «ελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών» και βρίσκεται ακριβώς στον αντίποδα των πολιτικών που εφαρμόστηκαν μετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, δηλ. αφενός της πολιτικής της «χρηματοπιστωτικής καταστολής» (αυστηροί περιορισμοί στην ελευθερία δράσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος) και της «νομισματικής ελευθέρωσης» ( αύξηση των ποσοτήτων χρήματος, Σ.τ.Μ.) με το τέλος του κανόνα του χρυσού. Τώρα επιδιώκεται η υποταγή των κρατών, τα οποία κατηγορούνται ότι είναι εκ φύσεως υπερβολικά σπάταλα, στην πειθαρχία των χρηματαγορών, οι οποίες θεωρούνται εκ φύσεως αποτελεσματικές και παντογνώστριες. Το αποτέλεσμα αυτής της δογματικής επιλογής είναι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν έχει επομένως το δικαίωμα να κάνει απευθείας προτάσεις εγγραφής για αγορά κρατικών ομολόγων που εκδίδουν τα ευρωπαϊκά κράτη. Οι χώρες του Νότου, μην έχοντας την εγγύηση ότι μπορούν πάντα να χρηματοδοτούνται από την Κεντρική Τράπεζα, έγιναν θύματα των κερδοσκοπικών επιθέσεων. Βεβαίως εδώ και μερικούς μήνες η ΕΚΤ, παρότι πάντα το αρνιότανε στο όνομα μια άμεμπτης ορθοδοξίας, τώρα αγοράζει κρατικά ομόλογα με επιτόκια της αγοράς για να καθησυχάσει τις εντάσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων. Όμως τίποτα δεν εγγυάται ότι αυτό θα είναι επαρκές, αν η κρίση χρέους επιδεινωθεί και τα επιτόκια της αγοράς εκτιναχθούν προς τα πάνω. Στην περίπτωση αυτή θα είναι δύσκολο να διατηρηθεί αυτή η νομισματική ορθοδοξία η οποία στερείται σοβαρού επιστημονικού ερείσματος. Για να διορθωθεί το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 14: να επιτραπεί στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χρηματοδοτεί άμεσα τα κράτη (ή να υποχρεώνει τις εμπορικές τράπεζες να κάνουν προτάσεις εγγραφής για την αγορά κρατικών ομολόγων) με χαμηλά επιτόκια, χαλαρώνοντας έτσι τη μέγγενη με την οποία οι χρηματοπιστωτικές αγορές δημιουργούν στα κράτη ασφυξία. Μέτρο 15: αν είναι αναγκαίο, να αναδιαρθρωθεί το χρέος, για παράδειγμα, θέτοντας ως ανώτατο όριο της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους ένα ορισμένο ποσοστό του ΑΕΠ, και κάνοντας διάκριση μεταξύ των πιστωτών ανάλογα με τον όγκο των τίτλων που κατέχουν: οι πολύ μεγάλοι δικαιούχοι (ιδιώτες ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) πρέπει να συναινέσουν σε μια αισθητή επιμήκυνση των χαρακτηριστικών στοιχείων του χρέους, ακόμα και σε μια μερική ή ολική διαγραφή του. Είναι επίσης αναγκαία η επαναδιαπραγμάτευση των υπέρογκων επιτοκίων των τίτλων που εκδίδονται από τις χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω κρίσης. 12

13 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 8: Η ΕΕ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Η οικοδόμηση της Ευρώπης φαίνεται να είναι αμφίσημη εμπειρία. Δύο οράματα της Ευρώπης συνυπάρχουν, χωρίς να αποτολμάται η ανοικτή ανάμεσά τους αντιπαράθεση. Για τους σοσιαλδημοκράτες, η Ευρώπη θα έπρεπε να έχει στόχο την προώθηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, που είναι καρπός του κοινωνικού συμβιβασμού ο οποίος επετεύχθη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την κοινωνική του πρόνοια, τις δημόσιες υπηρεσίες του και τις βιομηχανικές πολιτικές του. Η Ευρώπη θα έπρεπε να αποτελεί το προπύργιο απέναντι στην φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, θα έπρεπε να προστατεύει το μοντέλο της, να του δίνει ζωή και να το προωθεί. Θα έπρεπε να υπερασπίζεται ένα συγκεκριμένο όραμα για την οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας, μια ρυθμισμένη παγκοσμιοποίηση με οργανισμούς συνολικής διακυβέρνησης. Θα έπρεπε να επιτρέπει στις χώρες μέλη να διατηρούν υψηλό επίπεδο δημόσιων δαπανών και αναδιανομής, προστατεύοντας την ικανότητά τους να χρηματοδοτούν αυτές τις δαπάνες με την εναρμόνιση της φορολογίας επί των φυσικών προσώπων, των επιχειρήσεων και των κερδών του κεφαλαίου. Ωστόσο, η Ευρώπη δεν θέλησε να αναλάβει την ευθύνη της ιδιαιτερότητάς της. Σήμερα το κυρίαρχο όραμα των Βρυξελλών και των περισσότερων εθνικών κυβερνήσεων είναι αντιθέτως μια φιλελεύθερη Ευρώπη, που έχει στόχο να προσαρμόσει τις ευρωπαϊκές αγορές στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποίησης: η οικοδόμηση της Ευρώπης είναι η ευκαιρία να υπονομευθεί το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και να απορρυθμιστεί η οικονομία. Η υπεροχή του δικαίου του ανταγωνισμού έναντι των εθνικών νομοθεσιών και των κοινωνικών δικαιωμάτων στην Ενιαία αγορά έχει ως αποτέλεσμα να επικρατεί περισσότερος ανταγωνισμός στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, να υποβαθμίζεται η σημασία των δημόσιων υπηρεσιών και να εισβάλλει ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους ευρωπαίους εργαζομένους. Ο κοινωνικός και ο φορολογικός ανταγωνισμός επέτρεψαν μια μείωση των φόρων, ειδικά όμως για τα κέρδη του κεφαλαίου και των επιχειρήσεων («κινητές βάσεις») καθώς και τη συμπίεση των κοινωνικών δαπανών. Οι Συνθήκες εγγυώνται τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες: την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων. Όμως, αντί η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων να περιοριστεί στην εσωτερική αγορά, επεκτάθηκε υπέρ των επενδυτών σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι ευρωπαϊκές παραγωγικές δομές έγιναν έρμαια στην εκμετάλλευση του διεθνούς κεφαλαίου. Η οικοδόμηση της Ευρώπης εμφανίζεται πλέον ως το μέσο για την επιβολή νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων στους ευρωπαϊκούς λαούς. Η οργάνωση της μακροοικονομικής πολιτικής (ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από τους πολιτικούς, Σύμφωνο Σταθερότητας) χαρακτηρίζεται από δυσπιστία έναντι των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων. Έτσι επιδιώκεται να αφαιρεθεί από τις χώρες κάθε αυτονομία στον τομέα της νομισματικής πολιτικής όπως επίσης και στον τομέα του προϋπολογισμού. Πρέπει να επιτυγχάνονται ισοσκελισμένοι προϋπολογισμού, στη συνέχεια να αποκλείεται κάθε πολιτική διακριτικής ευχέρειας με στόχο την ανάκαμψη, δηλαδή κάθε πολιτική που συνίσταται σε βήματα ανάλογα με τις περιστάσεις, ώστε να επιτρέπεται μόνον να λειτουργούν οι «αυτόματοι σταθεροποιητές». Στην ευρωζώνη δεν εφαρμόζεται κοινή αντικυκλική πολιτική, δεν υπάρχει κοινός στόχος για την ανάπτυξη ή την απασχόληση. Οι διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των επί μέρους χωρών δεν λαμβάνονται υπόψη, δεδομένου ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας δεν ενδιαφέρεται ούτε για ποσοστά πληθωρισμού ούτε για εθνικά ελλείμματα εξωτερικού ισοζυγίου. Οι στόχοι της ΕΕ για τα δημόσια οικονομικά δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες οικονομικές συνθήκες κάθε χώρας. Οι ευρωπαϊκές αρχές προσπάθησαν να δώσουν ώθηση σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με τους Γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής (BEPGs), την Ανοιχτή μέθοδο συντονισμού ή με την Ατζέντα της Λισσαβόνας, που σημείωσαν εξαιρετικά άνιση επιτυχία. Ο τρόπος επεξεργασίας των μεταρρυθμίσεων αυτών δεν ήταν δημοκρατικός, δεν αποτέλεσαν κινητήρια δύναμη, ο δε φιλελεύθερος προσανατολισμός τους δεν αντιστοιχούσε απαραίτητα στις στρατηγικές που αποφασίζονταν σε εθνικό επίπεδο βάσει του συσχετισμού δυνάμεων σε κάθε χώρα. 13

14 Αυτός ο φιλελεύθερος προσανατολισμός δεν γνώρισε τις μεγάλες, λαμπρές επιτυχίες που θα μπορούσαν να τον είχαν νομιμοποιήσει. Το κίνημα της φιλελεύθερης οικονομίας αμφισβητήθηκε ακόμα μια φορά με την αποτυχία της οδηγίας Bolkestein. Ορισμένες χώρες μπήκαν στον πειρασμό να κρατικοποιήσουν τη βιομηχανική πολιτική τους, ενώ οι περισσότερες αντιτάχθηκαν στον εξευρωπαϊσμό της κοινωνικής και της δημοσιονομικής τους πολιτικής. Η κοινωνική Ευρώπη παρέμεινε έτσι κενό φώνημα, μόνη η Ευρώπη του ανταγωνισμού και της χρηματοπιστωτικής σφαίρας επικράτησε πραγματικά. Για να μπορέσει η Ευρώπη να προωθήσει πραγματικά ένα ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, προτείνουμε προς συζήτηση τα εξής δύο μέτρα: Μέτρο 16: Να τεθεί εκ νέου σε αμφισβήτηση η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και των εμπορευμάτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του υπόλοιπου κόσμου, με τη διαπραγμάτευση πολυμερών ή, αν είναι απαραίτητο, διμερών συμφωνιών. Μέτρο 17: Η "εναρμόνιση για την πρόοδο" να γίνει το κατευθυντήριο νήμα της οικοδόμησης της Ευρώπης στη θέση της πολιτικής ανταγωνισμού. Να θεσπιστούν κοινοί στόχοι δεσμευτικού χαρακτήρα στον τομέα της κοινωνικής προόδου και της μακροοικονομίας (ΜΠΚΠ, δηλαδή Μεγάλοι προσανατολισμοί κοινωνικής πολιτικής). 14

15 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 9: ΤΟ ΕΥΡΩ ΕΙΝΑΙ ΑΣΠΙΔΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Το ευρώ θα έπρεπε να είναι παράγοντας προστασίας απέναντι στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Στο κάτωκάτω, η άρση κάθε αβεβαιότητας στις συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ των ευρωπαϊκών νομισμάτων εξάλειψε έναν σημαντικό παράγοντα αστάθειας. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι μηδενικό: η Ευρώπη πλήττεται σκληρότερα και σε μεγαλύτερη διάρκεια από την κρίση από ό, τι ο υπόλοιπος κόσμος. Αυτό οφείλεται στον ίδιο τον τρόπο που έχει οικοδομηθεί η νομισματικής ένωση. Από το 1999, η ευρωζώνη έχει πετύχει σχετικά περιορισμένη ανάπτυξη, γνώρισε όμως διεύρυνση των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών στους τομείς της ανάπτυξης, του πληθωρισμού, της ανεργίας και των ανισορροπιών στις εξωτερικές συναλλαγές. Το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής στην ευρωζώνη, που επιβάλλει παρεμφερείς μακροοικονομικές πολιτικές σε χώρες όπου επικρατούν διαφορετικές καταστάσεις, διεύρυνε τις αναπτυξιακές ανισότητες ανάμεσα στα κράτη μέλη. Στις περισσότερες χώρες, ιδιαίτερα τις μεγαλύτερες, η καθιέρωση του ευρώ δεν έφερε την υπεσχημένη επιτάχυνση της ανάπτυξης. Σε άλλες, υπήρξε μεν ανάπτυξη, αλλά το τίμημα ήταν η εμφάνιση ανισορροπιών δύσκολα βιώσιμων. Η νομισματική και δημοσιονομική ακαμψία, ενισχυμένη από το ευρώ, επέτρεψε να μετακυληθεί όλο το άχθος των προσαρμογών σε βάρος της εργασίας. Προωθήθηκε η μισθολογική λιτότητα και ευελιξία, μειώθηκε το μερίδιο των μισθών στο συνολικό εισόδημα και κορυφώθηκαν οι ανισότητες. Από αυτήν την κοινωνική ισοπέδωση προς τα κάτω, κερδισμένη βγήκε η Γερμανία που μπόρεσε να αποκομίσει μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα σε βάρος των γειτόνων της, αλλά και σε βάρος των μισθωτών της επιβάλλοντας στο εσωτερικό της συμπίεση του κόστους εργασίας και των κοινωνικών παροχών, η οποία της απέφερε ένα εμπορικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους γείτονές της, οι οποίοι δεν μπόρεσαν να μεταχειριστούν τους εργαζομένους τους το ίδιο σκληρά. Τα γερμανικά εμπορικά πλεονάσματα βαρύνουν την ανάπτυξη άλλων χωρών. Τα δημοσιονομικά και εμπορικά ελλείμματα των μεν είναι το αντιστάθμισμα των πλεονασμάτων των δε....τα κράτη μέλη δεν κατόρθωσαν να εφαρμόσουν συντονισμένη στρατηγική. Η ευρωζώνη θα έπρεπε να είχε επηρεαστεί λιγότερο από ό, τι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ηνωμένο Βασίλειο από την οικονομική κρίση. Τα νοικοκυριά της είχαν εμπλακεί πολύ λιγότερο στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες είναι και λιγότερο εξελιγμένες. Τα δημόσια οικονομικά της ήταν σε καλύτερη κατάσταση. Το έλλειμμα του συνόλου των χωρών της ευρωζώνης ήταν 0,6% του ΑΕΠ το 2007, έναντι περίπου 3% στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ιαπωνία. Όμως η ευρωζώνη έπασχε από διευρυμένες ανισορροπίες: οι βόρειες χώρες (Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία, Σκανδιναβία) συγκρατούσαν τους μισθούς τους και την εσωτερική ζήτηση και συσσώρευαν πλεονάσματα του εξωτερικού ισοζυγίου, ενώ οι νότιες χώρες (Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία) εμφάνισαν ισχυρή ανάπτυξη που τονώθηκε από τα χαμηλά σε σχέση με το ρυθμό ανάπτυξης επιτόκια, ενώ ταυτόχρονα συσσώρευαν ελλείμματα του εξωτερικού ισοζυγίου. Ενώ η οικονομική κρίση ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές προσπάθησαν να εφαρμόσουν μια πραγματική πολιτική δημοσιονομικής και νομισματικής ανάκαμψης, δρομολογώντας μια απόπειρα χρηματοοικονομικής νομοθετικής ρύθμισης. Η Ευρώπη, αντιθέτως, δεν μπόρεσε να ασκήσει μια πολιτική που θα έδινε ικανοποιητικές απαντήσεις στην κρίση. Από το 2007 έως το 2010, τα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης μεταφράστηκαν σε 1,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ στην ευρωζώνη, ενώ σε 3,2 μονάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο και 4,2 εκατοστιαίες μονάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απώλεια της παραγωγής λόγω της κρίσης ήταν αισθητά μεγαλύτερη στην ευρωζώνη από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντί να υπάρξει αποτέλεσμα μιας ενεργητικής πολιτικής, η ευρωζώνη χτυπήθηκε από την κορύφωση των ελλειμμάτων. Παράλληλα, η Επιτροπή συνέχισε να στρέφεται με διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος κατά των κρατών μελών, έτσι ώστε μέχρι τα μέσα του 2010 σχεδόν όλα τα κράτη της ευρωζώνης υπάχθηκαν στις διαδικασίες αυτές. Κάλεσε τα κράτη μέλη να δεσμευθούν να επανέλθουν πριν το 2013 ή το 2014 κάτω από το όριο του 3% για το έλλειμμα, ανεξάρτητα από τις οικονομικές εξελίξεις. Οι ευρωπαϊκές αρχές συνεχίζουν να απαιτούν περιοριστικές μισθολογικές πολιτικές και θέτουν σε αμφισβήτηση τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα και τα συστήματα υγείας, με πρόδηλο τον κίνδυνο να βυθιστεί η ηπειρωτική Ευρώπη στην ύφεση και να οξυνθούν οι εντάσεις ανάμεσα στις χώρες. Αυτή η έλλειψη συντονισμού, και πιο συγκεκριμένα, η έλλειψη ενός αποτελεσματικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που να αποσκοπεί την πραγματική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, παρακίνησαν τους χρηματοπιστωτικούς φορείς να γυρίσουν την 15

16 πλάτη στο ευρώ, ακόμη και να κερδοσκοπήσουν ανοιχτά εναντίον του. Για να μπορέσει το ευρώ να προστατεύσει πραγματικά τους ευρωπαίους πολίτες από την κρίση, εμείς προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 18: Να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός συντονισμός των μακροοικονομικών πολιτικών και η από κοινού μείωση των εμπορικών ανισορροπιών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Μέτρο 19: Να αντισταθμισθούν οι ανισορροπίες στα ευρωπαϊκά ισοζύγια πληρωμών από μια Τράπεζα διακανονισμών (που να αναλάβει την οργάνωση δάνειων μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών). Μέτρο 20: Σε περίπτωση που η κρίση του ευρώ οδηγήσει στην κατάρρευση του, και εν αναμονή της θεσμοθέτησης του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. παρακάτω), να εγκαθιδρυθεί ένα ενδοευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα (κοινό νόμισμα τύπου "bancor" 1 ), με το οποίο να οργανωθεί η αποκλιμάκωση των ανισορροπιών στα ισοζύγια εμπορικών συναλλαγών στην Ευρώπη. 1 Bancor =διεθνικό νόμισμα το οποίο είχαν προτείνει ο John Maynard Keynes και ο E. F. Schumacher το (Σ.τ.μ). 16

17 ΨΕΥΔΗΣ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ αριθ. 10: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΠΕΤΡΕΨΕ ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΙΔΕΙΧΘΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ Από τα μέσα του 2009 οι χρηματοπιστωτικές αγορές άρχισαν να κερδοσκοπούν με τα χρέη των ευρωπαϊκών χωρών. Συνολικά, η ραγδαία αύξηση των χρεών και των δημοσίων ελλειμμάτων ανά τον κόσμο δεν οδήγησε (ακόμη) σε αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων: οι οικονομικοί παράγοντες εκτιμούν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα διατηρήσουν για καιρό τα πραγματικά νομισματικά επιτόκια κοντά στο μηδέν, και ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος πληθωρισμού ή αθέτησης πληρωμών μιας μεγάλης χώρας. Όμως, οι κερδοσκόποι διέκριναν τις αδυναμίες στην οργάνωση της ευρωζώνης. Ενώ οι κυβερνήσεις των άλλων αναπτυγμένων χωρών μπορούν πάντα να χρηματοδοτούνται από την κεντρική τράπεζα τους, οι χώρες της ευρωζώνης εξαρτώνται απόλυτα από τις αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα ελλείμματά τους. Αίφνης, η κερδοσκοπία μπόρεσε να επιτεθεί εναντίον των πιο ευάλωτων χωρών της ευρωζώνης: Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία. Οι ευρωπαϊκές αρχές και οι κυβερνήσεις άργησαν να αντιδράσουν, μη θέλοντας να δώσουν την εντύπωση ότι οι χώρες μέλη δικαιούνταν μια χωρίς όρια υποστήριξη από τους εταίρους τους και επιθυμώντας να τιμωρήσουν την Ελλάδα, που κρίθηκε ένοχη επειδή απέκρυψε - με τη βοήθεια της Goldman Sachs την έκταση των ελλειμμάτων της. Ωστόσο, τον Μάιο του 2010, η ΕΚΤ και τα κράτη μέλη χρειάστηκε να ιδρύσουν με επείγουσες διαδικασίες το Ταμείο Σταθεροποίησης για να υποδηλώσουν στις αγορές ότι επρόκειτο να παράσχουν αυτήν την χωρίς όρια υποστήριξη στις απειλούμενες χώρες. Σε αντάλλαγμα, αυτές οι χώρες υποχρεώθηκαν να ανακοινώσουν προγράμματα δημοσιονομικής λιτότητας άνευ προηγουμένου, που επρόκειτο να τις καταδικάσουν σε κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας βραχυπρόθεσμα και σε μακρά περίοδο ύφεσης. Υπό την πίεση του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα αναγκάζεται να ιδιωτικοποιήσει επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και η Ισπανία να καταστήσει πιο ευέλικτη την αγορά εργασίας της. Ακόμη και η Γαλλία και η Γερμανία, που δεν πλήττονται από την κερδοσκοπία, ανακοίνωσαν περιοριστικά μέτρα. Ωστόσο, συνολικά, η ζήτηση δεν είναι σε καμία περίπτωση υπερβολική στην Ευρώπη. Τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Μεγάλης Βρετανίας, αφήνοντας περιθώρια για δημοσιονομικούς ελιγμούς. Πρέπει να αποκλιμακωθούν οι ανισορροπίες με συντονισμένο τρόπο: οι πλεονασματικές χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης θα πρέπει να ακολουθήσουν επεκτατικές πολιτικές - υψηλότερους μισθούς, περισσότερες κοινωνικές δαπάνες... - ώστε να αντισταθμιστούν οι πολιτικές λιτότητας στις χώρες του Νότου. Σε γενικές γραμμές η δημοσιονομική πολιτική δεν θα πρέπει να είναι μια πολιτική λιτότητας στην ευρωζώνη, για όσο διάστημα η ευρωπαϊκή οικονομία δεν προσεγγίζει με ικανοποιητική ταχύτητα την πλήρη απασχόληση. Όμως, οι υπέρμαχοι των αυτόματων δημοσιονομικών πολιτικών λιτότητας στην Ευρώπη εμφανίζονται σήμερα, δυστυχώς, ενισχυμένοι. Η ελληνική κρίση επιτρέπει να λησμονηθούν οι ρίζες της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Εκείνοι που συμφώνησαν να στηρίξουν οικονομικά τις χώρες της περιφέρειας θέλουν να επιβάλουν σε αντάλλαγμα μια σκληρότερη διατύπωση του Συμφώνου Σταθερότητας. Η Επιτροπή και η Γερμανία θέλουν να αναγκάσουν όλες τις χώρες μέλη να συμπεριλάβουν τον στόχο του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού στο Σύνταγμά τους, να υπαγάγουν τη δημοσιονομική τους πολιτική στην εποπτεία ανεξάρτητων επιτροπών που θα αποτελούνται από εμπειρογνώμονες. Η Επιτροπή θέλει να επιβάλει μια μακρά θεραπευτική αγωγή λιτότητας στις χώρες ώστε το δημόσιο χρέος τους να επανέλθει σε επίπεδα κάτω του 60% του ΑΕΠ. Αν έγινε ένα βήμα προς τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής οικονομικής κυβέρνησης, πρόκειται για μια κυβέρνηση η οποία, αντί να χαλαρώσει τη μέγγενη του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα επιβάλει τη λιτότητα και θα εμβαθύνει τις διαρθρωτικές «μεταρρυθμίσεις» σε βάρος της κοινωνικής αλληλεγγύης σε κάθε χώρα και μεταξύ των χωρών. Η κρίση βάζει σε πειρασμό τις ελίτ του χρηματοπιστωτικού κόσμου και τους ευρωπαίους τεχνοκράτες να εφαρμόσουν τη «στρατηγική του σοκ» και να πεωφεληθούν από την κρίση για να κάνουν πιο ριζοσπαστική την ατζέντα του νεοφιλελευθερισμού. Όμως αυτή η πολιτική έχει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας: - Η μείωση των δημοσίων δαπανών θα υπονομεύσει την αναγκαία σε ευρωπαϊκή κλίμακα προσπάθεια στήριξης των δαπανών για το μέλλον (έρευνα, εκπαίδευση, οικογενειακή πολιτική) και την προσπάθεια να δοθεί βοήθεια στην ευρωπαϊκή βιομηχανία που θα της επέτρεπε να διατηρηθεί και να επενδύσει σε τομείς του μέλλοντος (πράσινη οικονομία). - Η κρίση θα επιτρέψει να επιβληθούν βαθιές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες, στόχος που επιδιώκεται ακατάπαυστα από τους υπέρμαχους του νεοφιλελευθερισμού, με κίνδυνο να υπονομευθεί η κοινωνική συνοχή, να μειωθεί η πραγματική ζήτηση, να υποχρεωθούν τα νοικοκυριά να αποταμιεύουν για τη συνταξιοδότησή τους και την υγεία τους στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία είναι υπέυθυνα για την κρίση. 17

18 - Οι κυβερνήσεις και οι ευρωπαϊκές αρχές αρνούνται να οργανώσουν μια φορολογική εναρμόνιση που θα επέτρεπε την απαραίτητη επιβολή αυξημένων φόρων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στις μεγάλες ακίνητες περιουσίες και στα υψηλά εισοδήματα. - Οι ευρωπαϊκές χώρες ασκούν σε διάρκεια δημοσιονομικές πολιτικές λιτότητας που θα επιβαρύνουν έντονα την ανάπτυξη. Τα φορολογικά έσοδα θα μειωθούν. Επίσης, τα ισοζύγια του ευρύτερου δημόσιου τομέα δεν πρόκειται να βελτιωθούν, τα ποσοστά δανειοδότησης θα υποχωρήσουν, οι αγορές δεν πρόκειται να καθησυχαστούν. - Οι ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της διαφορετικής πολιτικής και κοινωνικής τους παιδείας, δεν μπόρεσαν να υποταχθούν όλες τους στη σιδερένια πειθαρχία που επιβάλλει η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Ούτε πρόκειται να υποταχθούν όλες τους στην ενίσχυση της πειθαρχίας αυτής που οργανώνεται σήμερα. Ο κίνδυνος να επικρατήσει μια δυναμική γενικευμένης αναδίπλωσης είναι ορατός. Για να προχωρήσουμε προς την κατεύθυνση μιας πραγματικής οικονομικής κυβέρνησης και μιας ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, προτείνουμε προς συζήτηση δύο μέτρα: Μέτρο 21: να αναπτυχθεί μια ευρωπαϊκή φορολογία (φόρος άνθρακα, φόρος επί των κερδών...) και ένας πραγματικός ευρωπαϊκός προϋπολογισμός που να βοηθά τη σύγκλιση των οικονομιών και να επιδιώκει μια εξίσωση των όρων πρόσβασης στις δημόσιες και κοινωνικές υπηρεσίες στα διάφορα κράτη μέλη, βάσει των βέλτιστων πρακτικών. Μέτρο 22: να δρομολογηθεί ένα ευρύ ευρωπαϊκό σχέδιο, που να χρηματοδοτηθεί από δημόσια εγγραφή με τη συνδρομή του κοινού με χαμηλό αλλά εγγυημένο επιτόκιο και/ή με τη δημιουργία χρήματος από την ΕΚΤ, ώστε να αρχίσει η οικολογική αναπροσαρμογή της ευρωπαϊκής οικονομίας. 18

19 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Να τεθεί σε δημόσια συζήτηση η οικονομική πολιτική, να χαραχτούν οι δρόμοι για την επανίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η Ευρώπη οικοδομήθηκε εδώ και τρεις δεκαετίες σε μια τεχνοκρατική βάση που αποκλείει τους πληθυσμούς από το δημόσιο διάλογο για την οικονομική πολιτική. Το νεοφιλελεύθερο δόγμα, το οποίο βασίζεται στην αστήρικτη πλέον υπόθεση περί αποτελεσματικότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών, πρέπει να εγκαταλειφθεί. Πρέπει να ξανανοίξει ο ορίζοντας των εφικτών λύσεων και να τεθούν σε συζήτηση εναλλακτικές και συνεκτικές προτάσεις που να αναχαιτίσουν την εξουσία του χρηματοπιστωτικού κλάδου και να οργανώσουν την εναρμόνιση των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων στην Ευρώπη προς την κατεύθυνση της προόδου. Αυτό προϋποθέτει την αμοιβαία συνένωση σημαντικών δημοσιονομικών πόρων, που θα προκύπτουν από την ανάπτυξη μιας έντονα αναδιανεμητικής φορολογίας στην Ευρώπη. Ακόμη, τα κράτη θα πρέπει να απαλλαγούν από το ασφυκτικό αγκάλιασμα των χρηματοπιστωτικών αγορών. Μόνον έτσι υπάρχει ελπίδα να ανακτήσει το σχέδιο της ευρωπαϊκής οικοδόμησης την λαϊκή και δημοκρατική νομιμοποίηση την οποία σήμερα στερείται. Δεν είναι προφανώς ρεαλιστικό να φανταζόμαστε ότι είκοσι εφτά χώρες θα αποφασίσουν ταυτόχρονα να έρθουν σε μια τέτοια ρήξη με τις μέχρι τώρα μεθόδους και στόχους του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ξεκίνησε με έξι χώρες: η επανίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα περάσει και αυτή αρχικά από μια συμφωνία μεταξύ ορισμένων χωρών που επιθυμούν να διερευνήσουν εναλλακτικές διαδρομές. Όσο πιο φανερές θα γίνονται οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών που εφαρμόστηκαν μέχρι σήμερα, άλλο τόσο θα αναπτύσσεται η δημόσια συζήτηση για τις εναλλακτικές λύσεις παντού στην Ευρώπη. Θα ξεσπάσουν κοινωνικοί αγώνες και θα δρομολογηθούν πολιτικές αλλαγές με διαφορετικό ρυθμό σε κάθε χώρα. Εθνικές κυβερνήσεις θα λάβουν καινοτόμες αποφάσεις. Όσες το επιθυμούν πρέπει να επιδιώξουν ενισχυμένες συνεργασίες ώστε να υιοθετήσουν τολμηρά μέτρα για τη νομοθετική ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, για την φορολογική και την κοινωνική πολιτική. Θα απλώνουν το χέρι προς τους άλλους λαούς με συγκεκριμένες προτάσεις ώστε κι αυτοί να ενταχθούν σε αυτό το κίνημα. Για τους ανωτέρω λόγους θεωρούμε σημαντικό να σκιαγραφηθούν και να τεθούν σε δημόσιο διάλογο αμέσως τώρα οι κατευθυντήριες γραμμές των εναλλακτικών οικονομικών πολιτικών που θα επιτρέψουν την επανίδρυση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 19

20 ΟΙ 630 ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΕΣ ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΩΝ ΕΜΒΡΟΝΤΗΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ στις 24/09/2010 Gilbert Abraham-Frois, Jérôme Accardo, Daniel Adam, Audrey Aknin, Huguette Albernhe-Giordan, Gérard Alezard, Olivier Allain, Laurent Alt, Francisco Álvarez, Monique Allard, Bruno Amable, Wladimir Andreff, Eléonore Andrieu, Margarida Antunes, Jorge Arias, Joaquín Arriola, Angel Asensio, Philippe Askénazy, Michael Assous, Jean-Pierre Aubin, Corine Autant-Bernard, Christian Azaïs, Geneviève Azam, Olivier Aznar Jacques Baillon, Franck Bailly, Luc Baldacchino, Jean Ballay, Nicolas Bárdos-Féltoronyi, Emmanuel Barnac, Loraine Barra, Claire Barraud, Christian Barrère, Thomas Barreto, Jean-Louis Bars, Jean-Marc Bastardy, Marie-Luce Bastin, Philippe Batifoulier, Bruno Bauraind, Stéphane Baudement, François Beaujolin, Arnaud Beausoleil, Clément de Beauvoir, Alain Beitone, Michel Bellet, Carlo Benetti, Nicolas Bénies, Larry Bensimhon, Mathieu Béraud, Karine Berger, Kévin Bernardi, Youssef Berrechid, Nathalie Berta, Pierre Berthaud, Diane Berthezène, Jacques Berthillier, Hugues Bertrand, Yves Besançon, Jean-Louis Besnard, Pierre Besses, Jean Bessière, Dominique Bessire, Christian Bessy, Pierre Bezbakh, Jacques Bigot, Gabriel Bissiriou, Séverine Blaise, Emmanuel Blanc, Jérôme Blanc, Danièle Blondel, Bernard Bobe, Frédéric Boccara, Paul Boccara, Jean-Joseph Boillot, Stéphane Bonnevault, Pierre-Marie Bosc, Yann Botella, Olivier Bouba-Olga, Sedira Boudjemaa, Jérôme Bourdieu, David Bourghelle, Lucile Bourquelot, Sylvie Bourrat, Sylvie Boussand, Jean-Marc Boussard, Marc Bousseyrol, Antoine Bouveret, Claudy Bouyon, Robert Boyer, Olivier Brette, Claude Briot, Olivier Brossard, Annemarie Bruggink, Guy Brun, Marie Brun, Rémi Brun, Mireille Bruyère, Pascal Buresi, Guy Burgel, Beat Burgenmeier, Pablo Bustelo, Pierre Butler, Michel Cabannes, Hugues Cadas, James Cadou, Louison Cahen-Fourot, Alain Caillé, Pierre-Emmanuel Calmels, Géraldine Capdeboscq, Michel Capron, Yann Carduner, Pierre Carle, Ronaldo Carneiro, Clément Carré, Jean Cartelier, Benjamin Cartron, Charles Casanova, Dominique Cau-Bareille, Franck Caussin, David Cayla, Clarisse Cazals, Odile Chagny, Jacques Chamboux, Danièle Charry, Clément Chanteloup, Sébastien Charles, Isabelle Charpentier, Bernard Chavance, Ilyes-Mounir Chebbouta, François Chesnais, Maxime Chodorge, Loïc Chuiton, Nathalie Chusseau, Helene Clément, Denis Clerc, Sébastien Cogan, Denis Cogneau, Gabriel Colletis, Manuel Colomer, Henri Colomer, François Combarnous, Jean-Baptiste Combes, Maxime Combes, Christian Comeliau, Olivier Compagnon, Pierre Concialdi, Jean-Marc Conseils, Albano Cordeiro, Laurent Cordonnier, Benjamin Coriat, Gérard Cornilleau, Charlotte Corre, Jacques Cossart, Jean Coudsi, Cécile Couharde, Jean-Marc Coursin, Thomas Coutrot, Sandrine Crouzet, Matthieu Crupel, Hélène Cussac, Thomas Dallery, Evelyne Dablemont, Serge D Agostino, Jocelyne Darnaud, Guillaume Daudin, David Bernardoni, Martin David-Brochen, Pascal Davoury, Jean-Louis Dayan, Hervé Defalvard, Arnaud de L Epine, Louis de Mesnard, Elsa de Micheaux, Nicolas De Rosa, Alain de Toledo, Marie Delaplace, Bernard Delebecque, Ghislain Deleplace, Francesco Delfini, Patrick Delhaye, Claude Demange, Hervé Depecker, Benoit Deschodt, Michel Devoluy, Jean-Marc Di Trocchio, Elhadj Souleymane Diallo, Daniel Diatkine, Sylvie Diatkine, Pablo Diaz, Patrick Dieuaide, Yves Dimicoli, Claude Dis, Antoine d Istria, Pierre Dockès, Jean-Paul Domin, Daniel Dos Santos, Giovanni Dosi, Christian Dreano, Marnix Dressen, Marc Drosdowsky, Bernard Drugman, Pierre Duharcourt, Bernard Dupont, Maryline Dupont-Dobrzynski, Annie Duprat, Christine Duprat, Camille Dupuy, Jean-Pierre Dupuy, Cédric Durand, Denis Durand, Guy Dutron, Nicolas Duval, Wlodzimierz Dymarski, Christine Erhel, Roger Establet, Catherine Ettendorf, Anne-Lise Exertier, François Eymard-Duvernay, Arnaud Eymery-Degest, Philippe Eynaud, 20

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει;

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Κωνσταντίνος Στεφάνου Ανώτερος Οικονομολόγος (Χρηματοοικονομικά Θέματα) Συμβούλιο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας / Παγκόσμια Τράπεζα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΕΤΕ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ Γ.Σ. ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΤΕ 21 MAΪΟΥ 2010 Ο ΣΥΕΤΕ, οι εργαζόμενοι και τα στελέχη της ΕΤΕ προσδοκούν σε ταχύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Από τον Ολιβιέ Μπλανσάρ 9 Ιουλίου 2015 Τα μάτια όλου του κόσμου είναι καρφωμένα στην Ελλάδα, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη συνεχίζουν τις προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας

Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης Ο οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας Περιεχόμενα Το πλαίσιο της πολιτικής μας Μακροοικονομικό περιβάλλον και προβλέψεις Μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του

που βιώνουν τις συνέπειες αυτής της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, τους ανέργους, τους συνταξιούχους, τις ευάλωτες ομάδες του Παρουσίαση «Έκθεσης για την Οικονομία και την Απασχόληση 2013» 16 Δεκεμβρίου 2013, Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΤΚΑ/ΠΕΟ Άνοιγμα Παύλου Καλοσυνάτου, Γενικού Διευθυντή του ΙΝΕΚ- ΠΕΟ Συνάδελφε Γ.Γ. της ΠΕΟ και Πρόεδρε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Αγορές Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές του Στρατή Κωνσταντίνου in DEEP ANALYSIS Η κατανομή του πλούτου μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ.

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. 2 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Διάγραμμα 2: Ανάπτυξη αγοράς CDS. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 3 Διάγραμμα 3: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση των ΚΕΠΠ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, με θέμα: «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2013 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Εισαγωγή Αμέσως μετά την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) υπέβαλε το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση

Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση Οι απαιτήσεις του κεφαλαίου οδηγούν σε μακροχρόνια κρίση του Ηλία Ιωακείμογλου Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως και το χρήμα, αποτελούν δικαίωμα επί της μελλοντικής παραγωγής, δικαίωμα επί του μελλοντικού

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015.

Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Οι εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στo πλαίσιο της συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015. Δήλωση της κυρίας Χρυστάλλας Γιωρκάτζη, Διοικητού της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση

Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Επίδραση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής στη συναθροιστική ζήτηση Κεφάλαιο 32 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Συναθροιστική ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα Πέμπτη, 10.04.2014 Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Επίτροπε, Υπουργοί, αγαπητοί σύνεδροι Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών Αιτίες και Κόστος Πληθωρισμού Κεφάλαιο 28 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Προσδιορισμός τιμών Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Tο Μανιφέστο της Αθήνας Αυτή τη στιγµή, το κυριότερο πρόβληµα για τα ευρωπαϊκά συνδικάτα είναι ότι η χρηµατοοικονοµική κρίση που πλήττει την Αθήνα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία και η γενικότερη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ. Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΝΟΜΙΣΜΑ Δρ Νικόλαος Λυμούρης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2015 Εισήχθη την 1η Ιανουαρίου 1999 και έγινε το νόμισμα περισσότερων από 300 εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Συνταξιοδοτικό Φόρουμ IMH

3 ο Συνταξιοδοτικό Φόρουμ IMH 3 ο Συνταξιοδοτικό Φόρουμ IMH Μαρίνος Γιαλελή Ταμείο Προνοίας Υπαλλήλων Ξενοδοχειακής Βιομηχανίας Γενικός Διευθυντής 30 Μαΐου, 2012 Αριθμητικά Δεδομένα Μέλη 12.859 Μέλη, 31 Δεκ. 2011 o 7.600 ενεργά μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009

Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Ο Μ Ι Λ Ο Σ A T E b a n k - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 9ΜΗΝΟΥ 2009 Καθαρά Κέρδη Ομίλου: 82,4 εκ. (-1,6%, σε επαναλαμβανόμενη βάση +6,4%), Τράπεζας: 96,3 εκ. (+46,7%), με περαιτέρω βελτίωση της προ προβλέψεων οργανικής

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα