Δημόσια οικονομικά και εκπαιδευτικές δαπάνες την περίοδο Κωνσταντίνος Καρακαλπάκης- Καρράς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημόσια οικονομικά και εκπαιδευτικές δαπάνες την περίοδο 1833-1842 Κωνσταντίνος Καρακαλπάκης- Καρράς"

Transcript

1 Δημόσια οικονομικά και εκπαιδευτικές δαπάνες την περίοδο Κωνσταντίνος Καρακαλπάκης- Καρράς Οι δημοσιονομικές ανισορροπίες αποτέλεσαν, χωρίς να είναι ελληνική ιδιαιτερότητα, ένα από τα κεντρικά προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία στη διάρκεια του 19 ου αιώνα. Αυτά τα δημοσιονομικά προβλήματα άφησαν τα ίχνη τους τόσο στο πεδίο της οικονομίας, μέσω των επιδράσεων που άσκησαν στους μηχανισμούς διαμόρφωσης της αποταμίευσης και των επενδύσεων, όσο και στο πεδίο της εγχώριας πολιτικής ζωής και των διεθνών σχέσεων και δεν είναι άσχετα από τις διαδικασίες συγκρότησης του ελληνικού κράτους, τις οποίες και σαφώς αντανακλούν 1. Τα προβλήματα φαίνεται να ξεκινούν από τον τρόπο που εδραιώθηκε, το 1833, το ελληνικό δημόσιο λογιστικό σύστημα, βάσει του οποίου καταρτιζόταν οι προϋπολογισμοί του κράτους, όπως και η λειτουργία ελέγχων των απολογισμών 2. Ο κρατικός προϋπολογισμός είναι διαφορετικός από το δημόσιο απολογισμό, στον οποίο εμφανίζονται τα αποτελέσματα της εκτελέσεως των εσόδων και των εξόδων του κράτους, ορισμένου παρελθόντος οικονομικού έτους, ώστε να γίνει ο απαραίτητος κοινοβουλευτικός έλεγχος, όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού 3. Τα πρώτα χρόνια διακυβέρνησης του νεοελληνικού κράτους η Αντιβασιλεία «δεν μπορούσε να ανεχτεί» τη δημοσιότητα της οικονομικής διαχείρισης και συνεπώς το δημόσιο λογιστικό σύστημα που συγκρότησαν οι Βαυαροί δεν περιελάμβανε ούτε τη δημοσιοποίηση, ούτε τον έλεγχο, προϋπολογιστικό ή διαχειριστικό, της δημοσιονομικής διαχείρισης 4. Η ευθύνη κατάρτισης των προϋπολογισμών, την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα, ανήκε αποκλειστικά στην εκτελεστική εξουσία. Ο ρόλος της Γραμματείας των Οικονομικών ήταν καθοριστικός, αλλά ορισμένες Γραμματείες, όπως των Στρατιωτικών, είχαν σχετική αυτονομία και διαχειρίζονταν τις δαπάνες τους χωρίς εξάρτηση από τη Γραμματεία των Οικονομικών. Ο προϋπολογισμός, δηλαδή, συμπεριλάμβανε τις δαπάνες κατά Γραμματεία, καθώς και δαπάνες που δεν εντάσσονταν σε κάποια Γραμματεία, όπως τις δαπάνες των κοινοβουλευτικών σωμάτων 5. Συνεπώς, ενώ οι προϋπολογισμοί, έπρεπε να διέπονται από τις αρχές του ενιαίου και του καθολικού, ώστε να δίνουν τη δυνατότητα πλήρους ελέγχου στη νομοθετική εξουσία, στην πράξη δεν εφαρμόστηκαν οι αρχές αυτές, αφού με τη δημιουργία των διαφόρων ειδικών ταμείων και υπηρεσιών αλλά και Ν.Π.Δ.Δ. αποκρύπτονταν μεγάλο τμήμα των εσόδων και των εξόδων 6 Επειδή δεν λειτουργούσε η Βουλή, ώστε να γίνεται ο απαραίτητος κοινοβουλευτικός έλεγχος, από το 1835 ο προϋπολογισμός και ο οικονομικός νόμος που τον συνόδευε κατατίθενται στο Συμβούλιο της Επικρατείας προς έλεγχο 7. Ωστόσο, ο πρώτος προϋπολογισμός που δημοσιεύτηκε ήταν εκείνος του 1836, ενώ ταυτόχρονα δημοσιεύτηκαν και οι απολογισμοί των ετών 1833, 1834 και Στη συνέχεια οι προϋπολογισμοί δημοσιεύονταν άτακτα και με μεγάλη χρονική 1 Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, στο Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΝ 19 ο ΑΙΩΝΑ, επιμέλεια, Κ. Κωστής, Σ. Πετμεζάς, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σ. 295, Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους ( ), αδημοσίευτη εργασία, Αθήνα 1999, σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ. 21, Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ. 17, Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ

2 καθυστέρηση, μέχρι τη μεταβολή του 1843, όπου η Βουλή απέκτησε το δικαίωμα ψήφισης των προϋπολογισμών και άρχισε από το 1845 η τακτική δημοσίευσή τους 9. Επομένως, το διάστημα της περιόδου η νομοθετική εξουσία δεν απεφάνθη επί της καλής διαχειρίσεως των εσόδων και εξόδων του κράτους. Τα κατά καιρούς υποβληθέντα νομοσχέδια περί κυρώσεως των απολογισμών δεν επικυρώνονταν από τη νομοθετική εξουσία 10. Και αργότερα, όμως, οι απολογισμοί συζητούνται πολλές φορές ατελέσφορα στα νομοθετικά σώματα. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, για παράδειγμα, δεν δημοσίευε καθόλου ή δημοσίευε συνοπτικές δηλώσεις και εκθέσεις προς τον ανώτατο άρχοντα σχετικά με τους απολογισμούς. Επίσης, οι εκάστοτε κυβερνήσεις μόνο επί του απεικονιζόμενου στον προϋπολογισμό των εσόδων και εξόδων προγραμματισμού υπόκειντο στον έλεγχο της Βουλής και όχι στον πολύ ουσιαστικότερο έλεγχο της πραγματικής διαχείρισης, η οποία φαινόταν στους απολογισμούς 11. Η εικόνα που φαίνεται από τα δεδομένα αυτά ήταν ότι η εκτελεστική εξουσία κυριαρχούσε απόλυτα στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών. Οι μεγάλες χρονικές καθυστερήσεις στη δημοσίευση, την κατάθεση και επικύρωση των απολογισμών δείχνουν μια διαστρέβλωση της λειτουργίας του πολιτεύματος, αφού η εκτελεστική εξουσία διαχειριζόταν το δημόσιο χρήμα, σε μεγάλο βαθμό, ανεξέλεγκτα 12. Εκτός από την αναποτελεσματικότητα στη δημοσιονομική διαχείριση, διαδεδομένη είναι και η άποψη ότι έχουμε να κάνουμε με έναν υπερτροφικό κρατικό μηχανισμό 13. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι το ελληνικό κράτος είχε διπλάσιες δημόσιες δαπάνες, προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, σε σύγκριση με τα άλλα δυτικοευρωπαϊκά και νοτιοευρωπαϊκά κράτη 14. Αν λάβουμε, όμως, υπ όψιν μας ότι στις δημόσιες δαπάνες περιλαμβάνεται και η υπηρεσία του δημοσίου χρέους, τότε η διαφορά με τα άλλα κράτη δεν είναι εντυπωσιακή 15. Σε ένα μικρό από κάθε άποψη κράτος, όπως ήταν το ελληνικό βασίλειο, οι στοιχειώδεις κρατικές υποδομές ασφαλώς απαιτούσαν πολύ μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες, αναλογικά τουλάχιστον, σε σύγκριση με τα μεγάλα κράτη. Οι επιλογές διοικητικής οργάνωσης των Βαυαρών θεωρήθηκαν και ήταν ιδιαίτερα δαπανηρές, όσο και πολυτελείς. Η αδυναμία οικονομιών κλίμακας στην κρατική συγκρότηση ήταν ένας βασικός λόγος να παρουσιάζεται το φαινόμενο του «μεγάλου» μεγέθους του ελληνικού κράτους, όπως το παράδειγμα της διοικητικής διαίρεσης του κράτους, που χωρίς αμφιβολία ξεπερνούσε τις ανάγκες του μικρού βασιλείου 16. Πρόκειται για μια μεταβλητή (οι κρατικές δαπάνες) που μας κατευθύνει, προς την άποψη ότι η 2 9 Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ. 21, Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Κ. Τσουκαλάς, Κοινωνική ανάπτυξη και κράτος. Η συγκρότηση του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα, Αθήνα 1984, σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ. 62, Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Ο Κ. Κωστής υποστηρίζει ότι οι εκτιμήσεις για έναν υπερτροφικό κρατικό μηχανισμό στηρίζονται σε ορισμένους αποσπασματικούς και εξαιρετικά αβέβαιους υπολογισμούς για τη διείσδυση του κράτους στην οικονομία σε συγκρίσεις με άλλες χώρες. Το ελληνικό κράτος παρουσιάζεται πιο «μεγάλο» σε σύγκριση με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη της εποχής, χωρίς ωστόσο η διαφορά να είναι τόσο εντυπωσιακή. Από τη μια το δημόσιο χρέος το οποίο ενσωματώνεται στις δημόσιες δαπάνες, από την άλλη ο μη εκχρηματισμένος τομέας, ο οποίος δεν συμπεριλαμβάνεται στις εκτιμήσεις του ΑΕΠ ήταν πολύ σημαντικός στην Ελλάδα σε όλη τη διάρκεια του 19 ου αιώνα, ιδιαίτερα στις απαρχές, απ ότι στις χώρες της; Δυτικής Ευρώπης. Βλ. σχετ. Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ , Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ

3 ελληνική οικονομία εξαρτάται σε μεγαλύτερο βαθμό από τη δημόσια οικονομία και κατά συνέπεια από την κρατική πολιτική 17. Τα θέματα διαχείρισης των εσόδων και των εξόδων 18 του ελληνικού κράτους αλλά και το πρόβλημα επάρκειας των εσόδων για την κάλυψη των εξόδων, τέθηκαν επανειλημμένα και με ιδιαίτερη τραχύτητα στην ελληνική πολιτική σκηνή, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων και εθνικών οικονομικών 19. Τα πρώτα πέντε χρόνια της βασιλείας του Όθωνα τα έσοδα παρουσίαζαν σοβαρή υστέρηση έναντι των εξόδων. Το 1833 τα έσοδα αντιπροσώπευαν μόλις το 61% των εξόδων. Το 1834 παρ όλο που σημειώθηκε αύξηση σε σχέση με τα έσοδα της προηγούμενης χρονιάς κατά 31%, αντιπροσώπευαν μόλις το 37% των εσόδων του Τις τρεις επόμενες χρονιές τα ελλείμματα ήταν σημαντικά μικρότερα. Η λύση του δανεισμού που προκρίθηκε στην υστέρηση αυτή των εσόδων έναντι των εξόδων, προσέθεσε νέα βάρη στα δάνεια της ανεξαρτησίας και δημιούργησε στη συνέχεια μαζί με το μεγάλο ύψος των στρατιωτικών δαπανών το δημοσιονομικό πρόβλημα του νεοελληνικού κράτους 20. Η επίδραση που άσκησε το δάνειο των φράγκων του το οποίο διαχειρίστηκε η Αντιβασιλεία εξαντλείται ήδη από το Με βάση το δάνειο αυτό συγκροτήθηκαν οι πρώτες κρατικές υποδομές στην Ελλάδα 22. Το ελληνικό κράτος ουδέποτε μπόρεσε να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του από το εν λόγω δάνειο σύμφωνα με τις συμβατικές του δεσμεύσεις. Μέχρι το 1843, η υπηρεσία του δανείου γινόταν, αν και με πολλές δυσκολίες, από τη χρονιά αυτή και με την ανατροπή της απόλυτης μοναρχίας, η εξυπηρέτηση του δανείου διακόπηκε. Η αθέτηση των υποχρεώσεων εκ μέρους του ελληνικού κράτους αποτέλεσε συχνά το έναυσμα και ακόμα συχνότερα το πρόσχημα για συνεχείς παρεμβάσεις στη ζωή του ελληνικού βασιλείου. Υπό τις συνθήκες αυτές δεν είναι συμπτωματικό που το ελληνικό κράτος βρίσκεται αποκλεισμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές, γεγονός που πολλοί συγγραφείς της εποχής θεωρούσαν ως ένα βασικό στοιχείο της ελληνικής κακοδαιμονίας και βασικό αίτιο της φτώχειας του ελληνικού βασιλείου Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Η έννοια του ισοζυγίου του προϋπολογισμού είναι η υφιστάμενη σχέση μεταξύ των δημοσίων εσόδων, εξαιρουμένων των εσόδων από τη σύναψη δανείων και την εκποίηση δημόσιας περιουσίας, προς τα δημόσια έξοδα εξαιρουμένων των εξόδων για την παροχή ή εξόφληση δανείων καθώς και για το τυχόν αποθεματικό. Αν τα δημόσια έσοδα είναι μεγαλύτερα από τα έξοδα τότε έχουμε πλεόνασμα και ο προϋπολογισμός είναι πλεονασματικός. Στην αντίθετη περίπτωση είναι ελλειμματικός. Βλ. σχετ. Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Γ.Β. Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, , Α τόμος, β έκδοση, Εστία, Αθήνα 2005, σ Ήδη στη διάρκεια του αγώνα της Ανεξαρτησίας η Ελλάδα είχε συνάψει δύο δάνεια στα 1824 και 1825 προκειμένου να υποστηρίξει οικονομικά την πολεμική της προσπάθεια. Τα δάνεια αυτά έπαψαν να εξυπηρετούνται το Σύμφωνα με τους όρους του δανείου του 1833, η τιμή της έκδοσής του ήταν 94% της ονομαστικής τιμής του, το επιτόκιο 5% και το χρεολύσιο 1% με ορίζοντα απόσβεσης τα 36 χρόνια. Στην πραγματικότητα, δηλαδή, εκδόθηκαν 57 εκατομμύρια φράγκα τα οποία αντιστοιχούσαν σε 63 εκατομμύρια δραχμές. Η διάθεση και διαχείριση του δανείου ήταν τέτοια που ελάχιστα ωφέλησε την ελληνική οικονομία αντιθέτως, δε, έδωσε λαβή για πλειάδα διπλωματικών και μη επεμβάσεων στην πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Απέμεινε επομένως για το ελληνικό κράτος μόνο η εγχώρια αγορά για την άντληση δανειακών κεφαλαίων, μια πηγή που ο Όθωνας χρησιμοποίησε με μεγάλη περίσκεψη κυρίως για να καλύψει τις ταμειακές ανάγκες που ενδεχομένως προέκυπταν. Ωστόσο, με τη μεταπολίτευση τα δεδομένα άλλαξαν άρδην. Το κράτος στράφηκε στα τέλη του 1862 προς τον εσωτερικό τραπεζικό δανεισμό, που είχε και αυτός όμως τα όριά του. Βλ. σχετ. Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ

4 Μεγάλη ευθύνη, επίσης, για τη δημοσιονομική αν όχι για την οικονομική καχεξία του ελληνικού κράτους, αποδίδεται και στη φορολογική πολιτική της εποχής 24. Η άμεση αγροτική φορολογία προσέφερε σε όλη τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζουμε το μεγαλύτερο μέρος των τακτικών δημοσίων εσόδων 25. Η συμβολή της όμως δεν υπήρξε σταθερή, αλλά γνώρισε μεταβολές. Στην αρχή συνεισέφερε περισσότερο από το 80% των τακτικών εσόδων και μετά έπεσε 26. Συγκεκριμένα, στις αρχές το 65% των φορολογικών εσόδων προέρχονταν από άμεσους φόρους επί της εγγείου παραγωγής, ενώ το 35% από έμμεσους φόρους κυρίως τους τελωνειακούς δασμούς 27. Πράγματι, τα δημόσια έσοδα κατά τη διάρκεια της οθωνικής περιόδου δείχνουν να προέρχονται από ένα σκληρό φορολογικό σύστημα, που πέτυχε να διατηρηθεί για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς όμως να είναι σε θέση να προσφέρει υψηλότερα εισοδήματα, όταν οι δημόσιες δαπάνες άρχισαν να διογκώνονται. Στα χρόνια αυτά είναι φανερό ότι οι δημόσιες δαπάνες προσδιορίζονται από τα έσοδα του κράτους 28. Στη συνέχεια η πτωτική τάση της σχέσης των δημοσίων δαπανών προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ήταν εμφανής υποδεικνύοντας την προφανή αδυναμία στήριξης του πρώτου κρατικού μορφώματος, έτσι όπως το είχαν συλλάβει οι Βαυαροί 29. Από τα αποτελέσματα της εκτέλεσης των προϋπολογισμών η πρώτη περίοδος δείχνει να είναι ισορροπημένη και συνολικά αφήνει ένα πλεόνασμα 30, το οποίο στην πραγματικότητα θα πρέπει είναι μεγαλύτερο αν αγνοήσουμε την υπηρεσία του δημοσίου χρέους. Από αυτή την άποψη δικαιολογούνται, αν και είναι μακρά της αλήθειας, οι ισχυρισμοί που διατυπώθηκαν για τη «νοικοκυροσύνη» του καθεστώτος 31. Γενικά, το ελληνικό κράτος κατά την πρώτη οθωνική περίοδο πάσχει από έλλειψη δυναμικής και βρίσκεται εγκλωβισμένο σε ένα φορολογικό σύστημα, οικονομικά ατελέσφορο 32, το οποίο δεν είναι σε θέση να υποστηρίξει καμία κρατική πρωτοβουλία, αν υποθέσουμε βεβαίως πως υπήρχε η βούληση για τέτοιες πρωτοβουλίες. Ενδεχομένως, θα ήταν πιο σωστό να κάνουμε λόγο για ένα δημοσιονομικό σύστημα που απέβλεπε στην υποστήριξη του οθωνικού 33 καθεστώτος Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Λεπτομέρειες για την εξέλιξη της έγγειας φορολογίας και τις βασικές αρχές του φορολογικού συστήματος της πρώτης περιόδου , βλ. σχετ. Σ. Πετμεζάς, Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19 Ο ΑΙΩΝΑ. Η περιφερειακή διάσταση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2003, σ Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι; Φόροι και εξουσία στο Νεοελληνικό Κράτος, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1993, σ Βλ. σχετ. Γ.Β. Δερτιλής, «Φορολογία, Κοινωνικές τάξεις, Πολιτική ( )», Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας (18 ος 20 ος αιώνας), εισαγωγή επιμέλεια Γ.Β. Δερτιλής, Κ. Κωστής, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή 1991, σ , Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ. 308, Σ. Πετμεζάς, Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Σοβαρό ρόλο στη διαμόρφωση του δημοσιονομικού προβλήματος έπαιξαν και διαχειριστικές παράμετροι, όπως η έλλειψη εσόδων από το αναξιοποίητο ταμειακό πλεόνασμα, που δημιούργησαν τα δάνεια στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Όθωνα. Στη συνέχεια, η διαχείριση των δημοσίων οικονομικών κινείται σε ασφυκτικά πλαίσια, αφού το αθροιστικό ποσοστό των πληρωμών των στρατιωτικών πολεμικών δαπανών και των πληρωμών των δαπανών εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους, κυμαίνεται μεταξύ 44% και 89% του συνόλου των δαπανών. Όπως είναι φυσικό, σ αυτά τα πλαίσια τα περιθώρια για δημόσιες επενδύσεις και γενικότερα για αναπτυξιακές δαπάνες στενεύουν ασφυκτικά. Βλ. σχετ. Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ

5 Ο πίνακας 34 των δημοσίων δαπανών σε τρέχουσες τιμές τη δεκαετία , και ο πίνακας των ποσοστών επί του μέσου όρου, μας δείχνει αρχικά μέσω των οικονομικών μεγεθών τις προθέσεις και τις προτεραιότητες της κυβέρνησης. Κατά την πρώτη δεκαετία οι στρατιωτικές δαπάνες έφταναν κατά μέσο όρο στα εκ. δρχ. και σε ποσοστό 49,6% επί του μ.ο. των συνολικών δαπανών. Αφορούσαν κυρίως επισκευές φρουρίων, εξοπλισμό και δημιουργία βασικών στρατιωτικών υποδομών 35. Οι δαπάνες δημοσίου χρέους έφταναν κατά μέσο όρο στα εκ. δρχ. και σε ποσοστό 25,9% επί του μ.ό. των συνολικών δαπανών. Γενικά οι δαπάνες αυτές παρουσιάζουν αυξητική τάση ως το τέλος του αιώνα και μαρτυρούν τις σημαντικές δημοσιονομικές δυσχέρειες του ελληνικού κράτους 36. Οι αμοιβές προσωπικού δεν ήταν υπερβολικές και έφταναν κατά μέσο όρο τα εκ. δρχ. και σε ποσοστό 15,5% επί του μ.ο. των συνολικών δαπανών. Η εικόνα των αμοιβών προσωπικού δεν ενισχύει την άποψη περί κράτους εργοδότη διότι εκτός του ότι δεν ήταν υπερβολικές, η συνεχής τους αύξηση οφειλόταν κυρίως στη διεύρυνση της συμμετοχής των αμοιβών που αφορούσαν τη στρατιωτική οργάνωση της χώρας. Μπορεί στα χρόνια του Όθωνα να καταγράφονται υψηλές τιμές, αλλά στη συνέχεια ακολουθούν φθίνουσα τάση. Η εικόνα αυτή δεν αλλάζει, ακόμα και αν λάβουμε υπ όψη μας και τις συντάξεις και τις κοινωνικές δαπάνες 37. Δαπάνες για δημόσια έργα την πρώτη δεκαετία δεν εμφανίζονται καθόλου, θεωρούνται, όμως, ασήμαντες και αργότερα μέχρι το 1883, όπου τα ποσοστά αρχίζουν να γίνονται υπολογίσιμα 38. Οι δαπάνες του ανωτάτου άρχοντα στα χρόνια του Όθωνα ξεκινούν από ιδιαίτερα υψηλό σημείο. Τη δεκαετία ο μέσος όρος των εξόδων σε τρέχουσες τιμές έφτανε το δρχ. και σε ποσοστό το 5,8% του συνόλου των δαπανών 39. Το εν λόγω μέγεθος υπογραμμίζει τους άφθονους δημόσιους πόρους που διέθετε και μπορούσε να χρησιμοποιήσει για αποκλειστικά δικό του λογαριασμό ο βασιλιάς. Ο Όθωνας είχε κατηγορηθεί επανειλημμένως για τη δυσανάλογη σε σύγκριση με τις δυνατότητες του βασιλείου του πολυτελή διαβίωσή του, σύμβολο της οποίας υπήρξε η κατασκευή του βασιλικού ανακτόρου. Εκ των υστέρων φαίνεται ότι οι κατηγορίες αυτές δεν εστερούντο βάσεως. Οι δαπάνες του ανωτάτου άρχοντα μειώνονται μόνο με την άφιξη του Γεωργίου Α και ακολουθούν φθίνουσα πορεία μέχρι το τέλος του αιώνα 40. Σε αντιδιαστολή με τις άλλες δαπάνες τη μικρότερη διακύμανση παρουσιάζει το κονδύλι της εκπαίδευσης. Τη δεκαετία ο μέσος όρος των δαπανών σε τρέχουσες τιμές έφτανε τις δρχ. και σε ποσοστό 2,9% του συνόλου των δαπανών 41, για ανέλθει στο 5% κατά τη δεκαετία που προηγήθηκε των βαλκανικών 5 34 Βλ. τέλος άρθρου, σελ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Πρέπει, όμως, να έχουμε υπ όψη μας ότι ένα σημαντικό μέρος των δαπανών οδοποιίας επί παραδείγματι ή ακόμα και κατασκευή γεφυρών και άλλων δημοσίων έργων πραγματοποιείτο μέσω των δημοτικών προϋπολογισμών και με δαπάνες που δεν περιλαμβάνονταν στους απολογισμούς του κράτους. Επίσης, κατά την πρώτη δεκαετία πραγματοποιήθηκαν σειρά έργων για τη στοιχειώδη συγκρότηση των κρατικών υποδομών από το βαυαρικό μηχανικό και το στρατό, και τα οποία επίσης δεν περιλαμβάνονται στα δημόσια έργα. Βλ. σχετ. Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ. 178, Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Ο Κ. Κωστής επισημαίνει ότι οι δαπάνες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης καταβάλλονταν από τους δήμους, και με αυτό το δεδομένο διαφοροποιείται σημαντικά το σύνολο των κρατικών δαπανών στον τομέα αυτό σε απόλυτα μεγέθη, χωρίς ωστόσο να αλλάζει σημαντικά και η βαρύτητά του. Βλ. σχετ. Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Σημειώνεται, όμως, ότι την πρώτη δεκαετία το κράτος 5

6 πολέμων 42. Επομένως, είναι φανερό ότι το ενδιαφέρον του ελληνικού κράτους για την εκπαίδευση, όπως αυτό μπορεί να εκφραστεί από τη σχέση των εκπαιδευτικών δαπανών προς το σύνολο των δημοσίων δαπανών, ήταν από τις απαρχές και καθ όλη τη διάρκεια της περιόδου ως τις αρχές του 20 ου αιώνα, πολύ περιορισμένο 43. Σύμφωνα με τα παραπάνω οικονομικά μεγέθη παρατηρούμε ότι τρία μόλις κονδύλια δαπανών δημόσιο χρέος, στρατιωτικές δαπάνες και έξοδα ανωτάτου άρχοντα απορροφούσαν το 82% του συνόλου των δημοσίων δαπανών 44. Είναι φανερό λοιπόν το αδιαφοροποίητο της κρατικής δραστηριότητας και ο κεντρικός ρόλος που διατηρούσε στο σύστημα αυτό ο βασιλιάς, καθώς οι στρατιωτικές δαπάνες της περιόδου αυτής αφορούσαν την εμπέδωση και τη σταθεροποίηση του καθεστώτος, που σ αυτό συνέβαλε και το δάνειο, ώστε να χρηματοδοτηθεί ο μηχανισμός που θα του επέτρεπε να κυβερνήσει χωρίς προβλήματα 45. Συνοπτικά, την πρώτη δεκαετία , οι δύο βασικές ανάγκες της συγκρότησης του κράτους και της ανασυγκρότησης της αγοράς καθόρισαν την οικονομική πολιτική και το χειρισμό της από την κεντρική εξουσία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεν υπήρχαν πολλές επιλογές 46. Τόσο ο Καποδίστριας, όσο και ο Όθωνας κυριάρχησαν απόλυτα και χωρίς έλεγχο στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών. Προκειμένου να εφοδιάσουν το μονίμως αδειανό ταμείο, ήταν εκ των πραγμάτων υποχρεωμένοι να φορολογήσουν οτιδήποτε μπορούσε να φορολογηθεί, σε μια οικονομία σχεδόν αποκλειστικά αγροτική 47. Αυτό ήταν, επίσης, λογικό για ένα πρωτόγονο δημοσιονομικό σύστημα, αλλά και επιβεβλημένο για την ίδια την ανασυγκρότηση της αγοράς 48. Μέχρι το 1843 δεν παρουσιάστηκαν ουσιαστικές εκσυγχρονιστικές κινήσεις στη διαχείριση της δημόσιας οικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν εκσυγχρονιστικές αντιλήψεις και εκσυγχρονιστές, ούτε ότι αυτές οι δυνάμεις δεν έπαιξαν ρόλο στις μεταρρυθμίσεις του οικονομικού συστήματος. Οι μεταρρυθμίσεις που οι εκσυγχρονιστές επιθυμούσαν και επεδίωκαν δεν ήταν οπωσδήποτε αυτές που τελικά προέκυψαν. Το σύστημα που αργότερα προέκυψε ούτε σύγχρονο με την εποχή είχε αυξημένη συμμετοχή στη σύσταση και λειτουργία των σχολείων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ από το 1840 και μετά φαίνεται η ευθύνη να περνάει στους δήμους. Ωστόσο, και στα δύο στάδια οι δαπάνες κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα. Οι δήμοι συνέχισαν να στερούνται οικονομικών πόρων για μπορούν να ανταποκρίνονται στην ανάγκη σύστασης και λειτουργίας σχολείων, ενώ η Γραμματεία των Εσωτερικών δεν περιελάμβανε στους προϋπολογισμούς των δήμων το συγκεκριμένο κονδύλι, που είχε υποσχεθεί, για τα σχολεία. 42 Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ , Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Α. Αντωνίου, (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους, ό.π., σ , 69-79, 82-95, , Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Δεν θα ήταν υπερβολικό να πει κανείς ότι επί Όθωνα και για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα τα δημόσια οικονομικά του ελληνικού βασιλείου ήταν στην ουσία τα οικονομικά του βασιλικού οίκου. Βλ. σχετ. Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά, ό.π., σ Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Φορολογήθηκαν οι εισαγωγές, οι εξαγωγές, τα καταναλωτικά αγαθά, οι πρώτες ύλες, αλλά η κυριότερη πηγή εσόδων ήταν βεβαίως η γη, η αγροτική παραγωγή. Βλ. σχετ. Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Από τη μια οι πρόσοδοι των χωρικών ήταν πολύ προσιτές για τον φοροεισπράκτορα απ ότι το φευγαλέο αστικό εισόδημα και από την άλλη ο πόλεμος δεν είχε καταστρέψει εντελώς την εντόνως αυτοκαταναλωτική οικονομία της υπαίθρου, είχε όμως παραλύσει την αγοραία οικονομία των πόλεων. Από το 1843 και μετά το καθεστώς της βαριάς και μακραίωνης φορολόγησης των αγροτικών στρωμάτων ανατρέπεται. Η ανατροπή αυτή συμπίπτει με την ανατροπή της απολυταρχίας και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας. Οι φοροεισπρακτικές προτεραιότητες ήλθαν σύντομα σε αντίθεση με την εξίσου επιτακτική ανάγκη της κεντρικής εξουσίας να προσελκύσει την υποστήριξη των χωρικών. Σε λίγες δεκαετίες θα απαλλαγούν ουσιαστικά από την άμεση φορολογία οι αγρότες, θα διατηρηθεί υποφορολόγηση των ανωτέρων τάξεων και θα διογκωθούν οι έμμεσοι φόροι που επιβάλλουν αναλογικά μεγαλύτερο βάρος στα χαμηλά εισοδήματα. Από το 1922και μετά θα αυξηθεί η άμεση φορολόγηση των μισθωτών. Βλ. σχετ. Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ

7 του ήταν ούτε οικονομικά αποδοτικό ούτε κοινωνικά δίκαιο ούτε ιδεολογικά παραδεκτό, εφ όσον κατέλυε μονίμως την αρχή της ισονομίας, παραβιάζοντας θεμελιωδώς συνταγματικές επιταγές. Έτσι, αυτό που εισέφεραν οι εκσυγχρονιστικές δυνάμεις ήταν να περιοριστούν τα αρνητικά χαρακτηριστικά των μεταρρυθμίσεων και να αυξηθούν τα ορθολογικά και αποδοτικά τους στοιχεία 49. Ο Γ. Β. Δερτιλής σημειώνει ότι αυτό οφείλεται σε πολιτικούς λόγους 50. Οι δυνατότητες του κράτους να ασκήσει πολιτική ως αυθύπαρκτος και αυτόνομος οργανισμός εξαρτώνται από την ισχύ του κατά την ιστορική περίοδο που εξετάζεται. Το ελληνικό κράτος από την αρχή μέχρι τα τέλη του 19 ου αιώνα παρέμεινε αδύναμο: δεν ήταν ένας ισχυρός οργανισμός. Δεν είχε πραγματική αυτονομία και ήταν πολύ περισσότερο ένα πεδίο διαπραγματεύσεων και συγκρούσεων. Μόνο τον 20 ο αιώνα η τερατώδης ανάπτυξη του κράτους συμβαδίζει με την αυτονόμησή και την ισχυροποίησή του 51. Πράγματι, στην αρχή το κράτος μέσω της φορολογίας ασκούσε και την οικονομική του πολιτική, έστω υποτυπώδη. Η «πολιτική τάξη» που κυριαρχούσε πάνω στο κράτος και οι εκάστοτε κυβερνήσεις οδηγήθηκαν στις μεταρρυθμίσεις όχι τόσο από ορθολογική επιδίωξη να εκσυγχρονίσουν τα δημόσια οικονομικά, αλλά κυρίως από την ανάγκη να εξασφαλίσουν τη συναίνεση 52. Πράγματι, τις πρώτες δεκαετίες της Ανεξαρτησίας οι πολιτικές αρχηγεσίες λειτούργησαν, στη διαχείριση των οικονομικών, με σχετική αυτονομία από τις άλλες κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις 53. Χρησιμοποίησαν το νεοπαγές ελληνικό κράτος για να διατηρήσουν τον κεντρικό τους ρόλο και να σταθεροποιήσουν το καθεστώς. Ταυτόχρονα χρησιμοποίησαν το κράτος ως πεδίο διαπραγμάτευσης των μεταρρυθμίσεων αλλά και ως μηχανισμό κατανομής του κόστους και των ωφελημάτων τους Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν ακόμα γίνουν οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις προς τη μείωση των φόρων, η αγροτική παραγωγή δεν έδειχνε τάσεις μείωσης, αλλά αυξανόταν συνεχώς. Ένας πραγματικός εκσυγχρονισμός του συστήματος, επομένως, ακόμα και αν σχεδιαζόταν με τα στενότερα τεχνοκρατικά κριτήρια, θα έτεινε να συλλάβει τη νέα φορολογητέα ύλη την οποία γεννούσε η συνεχής αυτή αύξηση της παραγωγής των εμπορευματικών καλλιεργειών. Ένα εξάλλου οι αρχές επιθυμούσαν να αμβλύνουν τη στενότητα των κριτηρίων αυτών, θα μπορούσαν να προστατεύσουν τους φτωχότερους χωρικούς αυξάνοντας απλώς τα αφορολόγητα όρια που ήδη υπήρχαν και να επιβαρύνουν περισσότερο τους μεγαλοκτηματίες. Παρ όλα αυτά οι κυβερνήσεις έπραξαν διαφορετικά μειώνοντας τους αγροτικούς φόρους συνεχώς, αδιακρίτως και μέχρι μηδενισμού. Η ειδική διακριτική πολιτική που υποτίθεται ότι ασκούσε κατά περίπτωση το κράτος ισοπεδωνόταν εντελώς και γινόταν μια πολιτική γενικής φοροαπαλλαγής. Το κριτήριο ήταν γενικό, κοινό στις περισσότερες περιπτώσεις, σχεδόν κυρίαρχο: η πολιτική σκοπιμότητα. Η μεταστροφή προς τη συνεχώς ηπιότερη φορολόγηση των αγροτικών στρωμάτων συνέπεσε με την εγκαθίδρυση του αντιπροσωπευτικού κοινοβουλευτικού συστήματος και της καθολικής ψηφοφορίας. Το σύστημα εκμίσθωσης φόρων κατέρρευσε σε λίγες δεκαετίες και το φορολογικό σύστημα εκσυγχρονίστηκε μόνο βαθμιαίως, μερικώς και με καθυστέρηση στις τεχνικές του κυρίως πλευρές, παρά τις επί μέρους μεταρρυθμίσεις του. Έτσι, η ορθολογική μεν, αλλά θεωρητική raison d Etat υπέκυψε στο κομματικό συμφέρον, αντικαθιστώντας το παλιό καθεστώς με ένα σύστημα οικονομικά ατελέσφορο. Βλ. σχετ. Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ. 46, 48, 49, Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ Παράλληλα αυτές οι διαπραγματεύσεις και κατανομές συντελούν με τη σειρά τους στην περαιτέρω συγκρότηση ενός κράτους, που γίνεται συνεχώς συγκεντρωτικότερο και συνεπώς πιο ελέγξιμο από την ίδια την πολιτική τάξη. Ωστόσο, οι δύο αυτές διαδικασίες διαπλέκονται με μια τρίτη: με τον πρώιμο εκδημοκρατισμό του καθεστώτος. Η τριπλή αυτή αλληλεπίδραση ενισχύει εκάστοτε τις μεταρρυθμιστικές τάσεις και διαδικασίες και ολοκληρώνονται ως τον Μεσοπόλεμο. Μέσα σε αυτό το κλίμα γεννάται λοιπόν και ενηλικιώνεται η ελληνική δημοκρατία. Μέσα σε αυτό σπείρονται τα σπέρματα των μελλοντικών μεταβολών και «στρεβλώσεών της». Σε αυτό το κλίμα αναπτύσσεται και περιορίζεται η ελληνική οικονομία. Σε αυτό, τέλος, διαμορφώνονται μερικά από τα βασικά και συχνά αντιφατικά στοιχεία της νεοελληνικής πολιτικής και κοινωνικής ιδεολογίας ισότητα και κοινωνική κινητικότητα, κρατισμός, αλλά και ατομισμός. Βλ. σχετ. Γ.Β. Δερτιλής, Ατελέσφοροι ή Τελεσφόροι;, ό.π., σ

8 Μέσα σε αυτό το κλίμα της αναποτελεσματικής δημοσιονομικής διαχείρισης, της οικονομικής καχεξίας και της αδυναμίας δυναμικών μεταρρυθμίσεων οι οικονομικές επιλογές των Βαυαρών θεωρήθηκαν ιδιαίτερα δαπανηρές και πολυτελείς. Οι επιλογές αυτές συμπίεσαν τις εκπαιδευτικές δαπάνες στο ελάχιστο, όπως δείχνουν τα στοιχεία καθ όλη την περίοδο αλλά και μέχρι τις αρχές του 20 ου αιώνα. Το ενδιαφέρον του ελληνικού κράτους για την πρωτοβάθμια κυρίως εκπαίδευση 55 αποδεικνύεται πολύ περιορισμένο και εκφράζεται από τη σχέση των εκπαιδευτικών δαπανών (2,9%) προς το σύνολο των δημοσίων δαπανών. Αν και μέχρι το 1840 παρουσιάζεται αυξημένη η ευθύνη του κράτους στη σύσταση και λειτουργία των σχολείων, οι εκπαιδευτικές δαπάνες παραμένουν ελάχιστες. Περιορίζεται στους μισθούς εν μέρει μόνο των δασκάλων και σε ελάχιστες κατασκευές και επισκευές κτηρίων, όπως επίσης και άλλων δαπανών για την εκπαίδευση (βιβλία, εποπτικά υλικά, κ.τ.λ.). Αντίθετα οι δήμοι πιέζονταν να συνεισφέρουν όσο το δυνατόν πιο πολλά χρήματα για τη σύσταση και συντήρηση των σχολείων, χωρίς να μπορούν να ανταποκριθούν στην υποχρέωση αυτή. Από το 1840 και μετά, όταν τα σχολεία πέρασαν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους στην ευθύνη των δήμων και πάλι το κράτος δεν ανταποκρίθηκε στην οικονομική τους βοήθεια, αφήνοντας σχολεία χωρίς δασκάλους, με κτηριακές ελλείψεις, λειτουργικά προβλήματα και ελάχιστο εποπτικό υλικό για τους μαθητές Η δευτεροβάθμια και η τριτοβάθμια εκπαίδευση είχε από την αρχή τεθεί κάτω από την πλήρη προστασία του κράτους. 8

9 Πίνακας δημοσίων δαπανών σε τρέχουσες τιμές κατά Υπουργείο και λογαριασμών εκτός της περίοδο Δαπάνες σε τρέχουσες τιμές κατά Υπουργείο και λογαριασμοί εκτός Διαχ. Δανείου Ροδσχίλ , ,28 Χρέος εξωτερικό , , , , , , , , , ,20 Βασιλική χορηγία , , , , , , , , , ,00 Συμβούλιο Επικρατείας , , , , , , , , ,25 Συντάξεις , , , , , , , , , ,92 Χρέος εξωτερικό , , , , , , , , , ,72 Υπουργείο Εξωτερικών , , , , , , , , , ,46 Υπουργείο Δικαιοσύνης , , , , , , , , , ,16 Υπουργείο Εσωτερικών , , , , , , , , , ,26 Υπουργείο Στρατιωτικών , , , , , , , , , ,43 Υπουργείο Ναυτικών , , , , , , , , , ,88 Υπ. Εκκλ.-Δ. Εκπ/σεως , , , , , , , , , ,72 Υπουργείο Οικονομικών , , , , , , , , , ,18 Διοικήσεως & Επιστ , , , , , , , , , ,80 Διάφορες πληρωμές , , , , , , , , , ,06 ΣΥΝΟΛΟ , , , , , , , , , ,04 Πίνακας ποσοστών επί του μ.ο. των δημοσίων δαπανών κατά κατηγορία Δημόσιες δαπάνες Δημόσιο Στρατιωτικές Αμοιβές Δαπάνες ανωτάτου Περίοδος Εκπαίδευση (Μ.Ο.) χρέος δαπάνες προσωπικού άρχοντα ,9% 49,6% 2,9% 15,5% 5,8% 56 Α. Αντωνίου (υπεύθυνος έρευνας), Δημόσιες δαπάνες του νεοελληνικού κράτους ( ), αδημοσίευτη εργασία, Αθήνα 1999, σ Κ. Κωστής, Δημόσια οικονομικά στο Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΝ 19 ο ΑΙΩΝΑ, επιμέλεια, Κ. Κωστής, Σ. Πετμεζάς, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σ

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Αθήνα 27/11/2014 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. της Κ.Ε.Δ.Ε. για δυναμική διεκδίκηση των πόρων που δικαιούται η Αυτοδιοίκηση από την Πολιτεία. Με τη δημιουργία κοινού

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Αυξημένος φόρος έως και κατά 163,9%, για το ίδιο εισόδημα! Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες στην Ευρώπη όπου, ο φόρος που πληρώνουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ. Αναθέτουσα Αρχή Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων. Ανάδοχος TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Αναφορικά με το έργο: «Μελέτη καταγραφής και συγκριτικής αξιολόγησης του φορολογικού πλαισίου που διέπει τις τουριστικές επιχειρήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς» (ΥΠΟΕΡΓΟ 8 - ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗ του ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΡΑΤΟΓΛΟΥ Οι Δήμοι της Χώρας, σε σχέση με όλους τους άλλους φορείς της Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ ΓΛΥΚΑ ΧΑΡΒΑΛΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2016

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ ΓΛΥΚΑ ΧΑΡΒΑΛΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2016 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑΣ ΓΛΥΚΑ ΧΑΡΒΑΛΑΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2016 «Εισάγεται προς ψήφιση ο Προϋπολογισμός του 2016 του Δήμου μας, σε συνθήκες κρίσης τόσο Εσωτερικής με πεδία εκδήλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010

Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010 Σημείωμα για το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής για τον μηχανισμό στήριξης από την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 2/5/2010 Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Νοέμβριος, 2014 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ο Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου (ΣΑΕΚ) είναι ο αναγνωρισμένος φορέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Αθήνα, Απρίλιος 2012 www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΗΝΙΑΙΑ TAMEIAKA ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Αθήνα, Απρίλιος 2013 www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΗΝΙΑΙΑ TAMEIAKA ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 6: Δημόσιο Χρέος και Ελλείμματα του Κρατικού Προϋπολογισμού Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση Συνέπειες νομοθετικό πλαίσιο, (Εθνικό Κοινοτικό) Το ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ νοµοθετικό πλαίσιο. I. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Ο Ν. 2859/2000, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4336/2015 και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Page 1 of 5 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Του Θάνου Κατσάμπα Σε λιγότερο από δύο μήνες συμπληρώνονται έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα περιέπεσε στη δίνη των προγραμμάτων στήριξης από

Διαβάστε περισσότερα

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά.

'Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Ολα τα σκληρά νέα μέτρα για την διάσωση της οικονομίας, και τα ποσά που θα εξοικονομηθούν από αυτά. Η Ελλάδα, με τη συμφωνία του προγράμματος οικονομικής πολιτικής ολοκληρώνει σχεδόν τις διαδικασίες που

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες

Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες Βασικές Χρηματοοικονομικές έννοιες 1 Περιεχόμενα Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αγορές Χρήματος Χρηματοοικονομική Διοίκηση Μακροπρόθεσμο χρέος 2 Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Οι μονάδες οι οποίες έχουν τρέχουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΚΤΒΕΡΝΗΗ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΣΙΟ ΙΑΝΟΤΑΡΙΟ 2013

ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΚΤΒΕΡΝΗΗ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΣΙΟ ΙΑΝΟΤΑΡΙΟ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΚΤΒΕΡΝΗΗ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΣΙΟ ΙΑΝΟΤΑΡΙΟ 2013 ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΗΡΙΟ ΣΟΤ ΚΡΑΣΟΤ Αθήνα, Φεβρουάριος 2013 www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΗΝΙΑΙΑ TAMEIAKA ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

To Έλλειμμα του Προϋπολογισμού ως Δείκτης της Ασκούμενης Δημοσιονομικής Πολιτικής

To Έλλειμμα του Προϋπολογισμού ως Δείκτης της Ασκούμενης Δημοσιονομικής Πολιτικής To Έλλειμμα του Προϋπολογισμού ως Δείκτης της Ασκούμενης Δημοσιονομικής Πολιτικής (1) Το Έλλειμμα του Προϋπολογισμού (=G NT = G T + B) δεν αποτελεί απόμόνοτουκαλό δείκτη της ασκούμενης Δημοσιονομικής Πολιτικής,

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 17 Νοεµβρίου 2010 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προτάσεις του ΣΕΒ σε σχέση µε την οικονοµική κατάσταση και την ανάγκη να επανέλθει η χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά Α. Η κατάσταση της οικονοµίας σήµερα 1. Η χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας

ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας ΚΕΦ.2: Η οργάνωση της οικονομίας 2.1. Το Α.Ε.Π. και η οικονομική ευημερία Η οικονομία διακρίνεται σε : Μικρο-οικονομία: μελετά τις ατομικές επιλογές (παραγωγή προϊόντος, ζήτηση καταναλωτή, ποσότητα παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος

{ Μοναρχία. Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος { Μοναρχία Κωνσταντίνος-Ιωάννης Δημητρόπουλος ΟΡΙΣΜΟΣ: Η Μοναρχία ή Βασιλεία είναι ο θεσμός διακυβέρνησης, όπου ο αρχηγός του κράτους είναι ο Βασιλιάς. Αυτό που τη χαρακτηρίζει είναι ότι ο τελευταίος κρατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Αθήνα, 2014 01 Κεφάλαιο 11: Η φορολογική πολιτική και ο ρόλος των Δήμων για την εφαρμογή της Η φορολογική αποκέντρωση και ο ρόλος των ΟΤΑ - Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ 1 (για ΝΠΔΔ)

ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ 1 (για ΝΠΔΔ) ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ 1 (για ΝΠΔΔ) Εποπτεύον Υπουργείο:.... Επωνυμία Φορέα: Έτος Μήνας Αναφοράς:..... ΠΙΝΑΚΑΣ Α Α.Φ.Μ.:..... ποσά σε ευρώ (χωρίς δεκαδικά) Ι. ΕΣΟΔΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 0000 ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ 0100 Επιχορηγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζουμε τη Διοίκηση μετά από 4 δεκαετίες. Αθήνα, Οκτώβριος 2014

Αλλάζουμε τη Διοίκηση μετά από 4 δεκαετίες. Αθήνα, Οκτώβριος 2014 Αλλάζουμε τη Διοίκηση μετά από 4 δεκαετίες Αθήνα, Οκτώβριος 14 Αξιολόγηση δομών και αναδιοργάνωση Κεντρικής Διοίκησης (1/) Βασικές Επιτροπές Με την ψήφιση του Νόμου 44/11 ξεκίνησε η διαδικασία αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Γενική Διεύθυνση Διοίκησης και Ελέγχου Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων από την Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Μνημόνια και πολιτικές φαρμάκου

Μνημόνια και πολιτικές φαρμάκου Μνημόνια και πολιτικές φαρμάκου Πρόταση για μια άλλη πολιτική φαρμάκου Παρέμβαση Γιάννη Μπασκόζου στο 1 ο Συνέδριο της ΠΕΦ Στην Ελλάδα τα 4 τελευταία χρόνια, με επίκληση της ανάγκης αποπληρωμής του δημόσιου

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2012 1 Περιεχόμενα 1. Διαχρονικά Προβλήματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού

Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Οικονομικά του Τουρισμού & του Πολιτισμού Μακροοικονομικά Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς ΑΕΠ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή ΑΕΠ (Gross Domestic

Διαβάστε περισσότερα

Ανέκαθεν η πλειοψηφία των κρατικών εσόδων κάθε κοινωνίας προερχόταν από την είσπραξη των φόρων. Φόρος καλείται η υποχρεωτική χρηματική καταβολή από τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες υπέρ του κράτους χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Απουσία Φορολογικών Κινήτρων στην Ελλάδα για την Προσέλκυση Επενδύσεων

Απουσία Φορολογικών Κινήτρων στην Ελλάδα για την Προσέλκυση Επενδύσεων Απουσία Φορολογικών Κινήτρων στην Ελλάδα για την Προσέλκυση Επενδύσεων Η σύγκριση των φορολογιών που διέπουν τις τουριστικές επιχειρήσεις των χωρών της Ελλάδας, Ισπανίας, Ιταλίας, Κροατίας, Κύπρου και

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Oι Σημαντικότερες Αλλαγές κατά Άρθρο του Νέου Ν.4172/2013

Oι Σημαντικότερες Αλλαγές κατά Άρθρο του Νέου Ν.4172/2013 2013 ΣΑΡΔΕΛΗΣ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ι.Κ.Ε. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θ. ΣΑΡΔΕΛΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Oι Σημαντικότερες Αλλαγές κατά Άρθρο του Νέου Ν.4172/2013 Περιεχόμενα Α. Οι σημαντικότερες αλλαγές με

Διαβάστε περισσότερα

Επισημάνσεις της ΠΑΣΕΓΕΣ για το καθεστώς ασφάλισης των αγροτών, όπως αυτό προβλέπεται στο νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο

Επισημάνσεις της ΠΑΣΕΓΕΣ για το καθεστώς ασφάλισης των αγροτών, όπως αυτό προβλέπεται στο νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο ΠΑΣΕΓΕΣ Επισημάνσεις της ΠΑΣΕΓΕΣ για το καθεστώς ασφάλισης των αγροτών, όπως αυτό προβλέπεται στο νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο Την Δευτέρα 4 Ιανουαρίου δόθηκε στην δημοσιότητα από τον υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή

Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή Συνοπτικός οδηγός για τα σημαντικότερα φορολογικά θέματα του νέου πολυνομοσχεδίου που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή Δεκέμβριος 2016 Εμμανουήλ Πετράκης Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής TMS Α.Ε. ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ Επί ξυρού ακμής 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεν είναι καθόλου σχήμα λόγου, ότι τα οικονομικά των 325 Δήμων της χώρας βρίσκονται επί ξυρού ακμής (σε κρίσιμο σημείο). Η οικονομική κατάσταση και δυσπραγία

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, που συνήλθε στις 14 Ιανουαρίου 2011, στην Μηλιού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ. Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ) Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων (ΜοΚΕ)

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ. Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ) Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων (ΜοΚΕ) ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου (ΚΔΕΟΔ) Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων (ΜοΚΕ) Αθήνα 24.2.2011 Ο νέος αναπτυξιακός νόμος 3908/2011 Ι.Κ. Δρυλλεράκης,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

«Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης

«Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης «Η φορολόγηση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα Αναπτυξιακές προοπτικές και κίνητρα επενδύσεων» Νίκος Σγουρινάκης Το νέο πλαίσιο φορολογίας των Επιχειρήσεων - Οντοτήτων στη χώρα μας, μετά τον Ν 2238/1994

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ 592 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ (Οι αριθμοί παραπέμπουν στις σελίδες) ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ - ΔΙΑΝΟΜΕΣ ΚΕΡΔΩΝ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΦΟΡΟΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 7 -Γενικά 7 -Σε ποιές περιπτώσεις επιβάλλεται ο φόρος συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ............................................... 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρίες περιφερειακών ανισοτήτων Μια σύντομη παρουσίαση...................... 21 1.1 Εισαγωγή...........................................

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Προγράμματα Σύγκλισης και υπονόμευση των δικαιωμάτων των εργαζομένων του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Εισαγωγή Αμέσως μετά την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) υπέβαλε το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία και την κοινωνία. Διοικητικές διαστάσεις των οικονομικών λειτουργιών της Δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική»

Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική» Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική» Αθήνα, 28 Μαΐου 2009 Η εκδήλωση της διεθνούς κρίσης τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑ.Λ. 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΙΙ, ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. 1 η ΟΜΑΔΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑ.Λ. 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΙΙ, ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. 1 η ΟΜΑΔΑ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑ.Λ. 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 15 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΙΙ, ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α 1 η ΟΜΑΔΑ Α1. α. Λάθος β. Σωστό γ. Σωστό δ. Σωστό ε. Λάθος Α2. 1-γ 2-ε

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα :Δημοσιονομική πολιτική. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική Χρηματοοικονομική των,δημοσιονομική Επιχειρήσεων, πολιτική, Ενότητα : Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΚΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ- ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 3: ΠΑΡΟΧΗ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΠΑ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Υπουργείο Οικονομικών παρουσίασε στη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΚΡΟ 1. Όταν η συνάρτηση κατανάλωσης είναι ευθεία γραµµή και υπάρχει αυτόνοµη κατανάλωση, τότε η οριακή ροπή προς κατανάλωση είναι: α. πάντοτε σταθερή, όπως και η µέση ροπή προς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έτους 2011

Αποτελέσματα Έτους 2011 Αποτελέσματα Έτους 2011 Ικανοποιητικά Λειτουργικά Αποτελέσματα (- 29εκ.) το 2011, παρά τη βαθιά ύφεση της ελληνικής οικονομίας Συνολικές Ζημιές Μετά από Φόρους 5,5δισ., εκ των οποίων 4,6δισ. από το PSI

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιο έλλειµµα (1997)

Ετήσιο έλλειµµα (1997) Τι είναι το ηµόσιο Χρέος και το ετήσιο έλλειµµα του προϋπολογισµού; Όταν µια κυβέρνηση δαπανά περισσότερο από τα φορολογικά της έσοδα, τότε δανείζεται από τον ιδιωτικό τοµέα προκειµένου χρηµατοδοτήσει

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος

Ημερίδα 2014. Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος Ημερίδα 2014 Κώδικας Φορολογίας Εισοδήµατος (Κ.Φ.Ε.) Κ.Φ.Ε. (ν.4172/2013) Ορίζεται η έννοια του φορολογικού έτους το οποίο ταυτίζεται με το ημερολογιακό έτος. Καταργούνται οι έννοιες διαχειριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ομιλία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ομιλία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 22 Μαΐου 2016 Ομιλία Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Βαγγέλη Αποστόλου στη Βουλή Ας είμαστε λίγο ειλικρινείς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013

Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2013 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2012 1 Περιεχόμενα 1. Διαχρονικά Προβλήματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.3.2015 COM(2015) 99 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ»

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας.

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας. Κυρίες και κύριοι, Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για μία εθνική υπόθεση, την αξιοποίηση του Ορυκτού Πλούτου της χώρας μας. Μία πλουτοπαραγωγική πηγή πολλών δισεκατομμυρίων, που η Ελλάδα του χθες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ 1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Κυρίες και Κύριοι Βουλευτές, θα σας μεταφέρω στον κόσμο της Έρευνας. Ένα τομέα που μαζί με την Παιδεία για αυτή την κυβέρνηση βρίσκεται ψηλά

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs»

Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs» Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Συνέδριο «GR FOR GROWTH FUNDING SMEs» 20 06 2014 «Η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας έχει σταθεροποιηθεί. Η εμπιστοσύνη στις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΜΗΝΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Αθήνα, Οκτώβριος www.minfin.gr ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΜΗΝΙΑΙΑ TAMEIAKA ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα, σημειώνουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί των σκέψεων για τις τροποποιήσεις του Α.Ν.:

Ειδικότερα, σημειώνουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί των σκέψεων για τις τροποποιήσεις του Α.Ν.: Αναπτυξιακός Νόμος (6/2002) Ο ΣΕΤΕ θέλοντας να συμβάλει θετικά στις αλλαγές του Αναπτυξιακού Νόμου υπέβαλε μια σειρά προτάσεων, εκφράζοντας τις θέσεις των επιχειρήσεων από ολόκληρο το τουριστικό φάσμα.

Διαβάστε περισσότερα