Δημοσιεσ Πολιτικεσ: Απαντωντασ Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Τησ Ερημοποιησησ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημοσιεσ Πολιτικεσ: Απαντωντασ Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Τησ Ερημοποιησησ"

Transcript

1 Δημοσιεσ Πολιτικεσ: Απαντωντασ Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Τησ Ερημοποιησησ Ελένη Μπριασούλη, Καθηγήτρια Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Λέσβος, Ελλάδα Σειρα Φυλλαδιων: A Aριθμος: 5

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ 1 Η πρόκληση 1 Οι κοινωνικο οικονομικοί καθοριστικοί παράγοντες της ερημοποίησης 2 Δημόσιες πολιτικές και ερημοποίηση 4 ΠΟΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗ, ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΠΩΣ 5 Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης 6 Εθνικές Πολιτικές 8 ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΑ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΟΧΙ ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΕΥΘΕΣ 9 ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΡΑΣΗΣ 11 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 19 ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ 19 Η ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ Η Πρόκληση Η ύπαρξη μιας ειδικής διεθνούς Σύμβασης, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης (UNCCD), υποδηλώνει τη σοβαρότητα της ερημοποίησης και τη σημασία των παρεμβάσεων συλλογικής δράσης για την καταπολέμηση της. Η ερημοποίηση είναι ένα αθροιστικό παγκόσμιο πρόβλημα. Οι τοπικές δράσεις παράγουν αποτελέσματα που σταδιακά συσσωρεύονται. Κάτω από αντίξοες βιοφυσικές συνθήκες οδηγούν σε υπερβολική υποβάθμιση του εδάφους και σε αρνητικές κλιματικές επιπτώσεις. Η οικολογική και οικονομική παραγωγικότητα και πολυπλοκότητα της γης σε πληγείσες περιοχές μειώνεται και ενεργοποιεί διεργασίες συχνά ανεπιθύμητης περιβαλλοντικής και κοινωνικοοικονομικής αλλαγής. Έτσι προκύπτει η ανάγκη για δράση ώστε να αντιστραφούν οι αρνητικές τάσεις και να αποκατασταθεί η κοινωνικο οικονομική και περιβαλλοντική ζωτικότητα αυτών των περιοχών. Σχήμα 1: Φαράγγι στην νοτιοανατολική Κρήτη (Λασίθι, Ελλάδα) Η ερημοποίηση είναι ένα ύπουλο και πολύπλοκο πρόβλημα που εμπλέκει διάφορους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους. Οι πολυάριθμοι βιοφυσικοί και ανθρώπινοι καθοριστικοί παράγοντες της, που περιλαμβάνουν διάφορες δημόσιες πολιτικές, προέρχονται από διαφορετικά χωρικά επίπεδα. Αυτοί συνδυάζονται, άμεσα ή έμμεσα, μέσα από πολύπλοκα «μονοπάτια», σε συμπλέγματα που είναι συνάρτηση του τόπου και του χρόνου. Συνεπώς δεν μπορούμε εύκολα να τους διαχωρίσουμε. Οι αρνητικές συνέπειες της υποβάθμισης του εδάφους και της ερημοποίησης γίνονται αισθητές αρκετά χρόνια (ή δεκαετίες) αφότου ξεκινήσουν να δρουν οι ένοχες δραστηριότητες. Έτσι η συνειδητοποίηση του φαινομένου και της σημασίας του είναι μικρή. Το ενδιαφέρον για δράση εγείρεται πολύ καιρό αφότου μια κρίση έχει «προχωρήσει» σε μια περιοχή. Τα ωφέλιμα αποτελέσματα οποιασδήποτε δράσης πολιτικής χρειάζονται πολύ χρόνο να γίνουν εμφανή και είναι δύσκολο να διακριθούν από τα αποτελέσματα άλλων παρεμβάσεων που μπορεί να είχαν κι αυτές θετικές επιπτώσεις. Γι αυτό το λόγο το ερώτημα σχετικά με το πώς μπορεί να καταπολεμηθεί η ερημοποίηση έχει συχνά πονοκεφαλιάσει, άμεσα ή έμμεσα, τους λήπτες αποφάσεων και χάραξης πολιτικών σε όλα τα επίπεδα. 1

3 2 Στόχος αυτού του έντυπου είναι: (α) να παρουσιάσει και να εξηγήσει το ρόλο των δημόσιων πολιτικών στα πλαίσια της ερημοποίησης εστιάζοντας στη Μεσογειακή Ευρώπη. (β) να ενημερώσει το κοινό για το ρόλο τους και να υποδείξει ποιες είναι σημαντικές και γιατί και (γ) να εξηγήσει τις δυσκολίες της χάραξης πολιτικών για την καταπολέμηση της ερημοποίησης και να προσφέρει υποδείξεις για τη χάραξη Ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών Οι κοινωνικο οικονομικοί καθοριστικοί παράγοντες της ερημοποίησης Στις ξηρές, ημίξηρες και ξηρές ύφυγρες περιοχές της Μεσογειακής Ευρώπης και άλλων ηπείρων η υποβάθμιση του εδάφους και η ερημοποίηση εξελίχθηκαν μέσα από την περίπλοκη αλληλεπίδραση αλληλένδετων και ισχυρά αλληλεξαρτημένων βιοφυσικών και ανθρώπινων γενεσιουργών δυνάμεων και διεργασιών. Κάτω από την επίδρασή τους οι άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις και επιλέγουν συγκεκριμένες δραστηριότητες και διαχειριστικές πρακτικές για να χρησιμοποιήσουν τη γη και τους πόρους της για την κάλυψη των αναγκών τους. Κατά τη διαδικασία αυτή προκαλείται αλλαγή χρήσεων γης που επιφέρουν αλλαγές κάλυψης γης. Για παράδειγμα, οι καλλιέργειες βαμβακιού μετατρέπονται σε καλλιέργειες σταριού ή οι ελαιώνες αντικαθίστανται από οπωρώνες. Η καλλιεργημένη γη μετατρέπεται σε βοσκοτόπια ή αντικαθίσταται από κτισμένες περιοχές για τουρισμό, δεύτερη κατοικία, βιομηχανία ή μεγάλα έργα υποδομής. Ακατάλληλες δραστηριότητες ή πρακτικές που εξαντλούν τους πόρους και σχετίζονται με συγκεκριμένες χρήσεις γης είναι πιθανόν να επιφέρουν ανεπιθύμητες αλλαγές κάλυψης εδάφους, όπω ς υποβάθ μιση του εδάφους και ερημοποίησ η. Οι επιπτώσεις τους μπορεί να οδηγήσουν σε νέους γύρους ακατάλληλων διαχειριστικών πρακτικών της γη ς και προκαλούνται περισσότερες ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Σπανιότερα μπορούν να ωθήσουν σε πρακτικές φροντίδας της γης και σε χάραξη πολιτικής. Η διεθνής βιβλιογραφία και οι έρευνες που έχουν χρηματοδοτηθε ί από την Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαμβάνουν ποικ ίλες αναφορ ές για τους κοινωνικο οικονομικούς καθοριστικούς παράγοντες της ερημοποίησης. Αυτοί παρουσιάζο νται εδώ σύντομα, για να προσφέρουν το ευρύτερο πλαίσιο για τη διαπραγμάτευση του ρόλου των δημόσιων πολιτικών, όσον αφορά τη συμβολή τους είτε στην επιδείνωση είτε στο μετριασμό του φαινομένου. Σχήμα 2: Το νησί της Λέσβου, Ελλάδα Γενεσιουργές Δυνάμεις και Άμεσα Αίτια Ανθρωπογενείς γενεσιουργές δυνάμεις: θεμελιώδεις κοινωνικές μακρο δυνάμεις που συνδέουν αιτιακά τους ανθρώπους με τη φύση και επιφέρουν παγκόσμιες περιβαλλοντικές αλλαγές. Περιλαμβάνουν: πληθυσμιακή μεταβολή, κοινωνικοπολιτιστική /κοινωνικο οικονομική οργάνωση (αγορά και άλλους οικονομικούς θεσμούς, νόμους, τεχνολογία, πολιτική οικονομία και πολιτικούς θεσμούς). Ανθρωπογενείς αντισταθμιστικές δυνάμεις: δυνάμεις που πρακωλύουν, μεταβάλλουν ή αντισταθμίζουν τις ανθρωπογενείς γενεσιουργές δυνάμεις, όπως: τοπικοί και διεθνείς κανονισμοί (πολιτικές), ρυθμίσεις της αγοράς, τεχνολογικές καινοτομίες, άτυποι κοινωνικοί κανόνες και αξίες. Η διάκριση μεταξύ των γενεσιουργών και των αντισταθμιστικών δυνάμεων δεν είναι σταθερή, αλλά εξαρτάται από την εκάστοτε περίπτωση. Άμεσα αίτια αλλαγής: αθροιστικές τελικές δραστηριότητες που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση των ανθρωπογενών γενεσιουργών και αντισταθμιστικών δυνάμεων, που προκαλούν άμεσα περιβαλλοντικές μεταβολές, είτε μέσω της χρήσης φυσικών πόρων, της χρήσης του χώρου, των προϊόντων ή αποβλήτων που παράγονται και επηρεάζουν το περιβάλλον. Σημαντικά άμεσα αίτια που σχετίζονται με την ερημοποίηση περιλαμβάνουν: την υπερβόσκηση, την αποψίλωση των δασών (συνήθως για να δημιουργηθεί χώρος για αγροτική, αστική, τουριστική ανάπτυξη και ανάπτυξη υποδομών και για την απόκτηση καυσίμων υλών και υλικών δόμησης), τις δασικές πυρκαγιές, τις διαχειριστικές πρακτικές (γεωργία υψηλών εισροών), την εγκατάλειψη παραδοσιακών πρακτικών καλλιέργειας (π.χ: αναβαθμίδες).επίσης περιλαμβάνουν: την υπερεκμετάλλευση των υπόγειων υδάτων ιδιαίτερα από τη γεωργία, τη βιομηχανία και τον τουρισμό, την αποστράγγιση των ελών.

4 Ανθρωπογενείς Human dγενεσιουργές riving forces and δυνάμεις και διεργασίες processes Βιοφυσικές δυνάμεις Άμεσες αιτίες Χρήση γης και αλλαγή Land use χρήσης γης Αλλαγή κάλυψης Land Υποβάθμιση degradation/ Ερημοποίησ Σχήμα 3: Η διαδοχή υποβάθμισης του εδάφους και ερημοποίησης Η γεωγραφική απομόνωση, η μεγάλη κατάτμιση της γης, η περιορισμένη πρόσβαση στις υποδομές, τις καινοτομίες και τα σημαντικά οικονομικά και βιομηχανικά κέντρα, καθώς και οι μη βιώσιμες καλλιεργητικές πρακτικές οδηγούν στην υποβάθμιση των τοπικών (συχνά ελεύθερης πρόσβασης) πόρων. Συνεπώς, περιορίζουν τις ευκαιρίες βιοπορισμού των, συχνά φτωχών, αγροτικών πληθυσμών, ιδιαίτερα σε οικολογικά και / ή κοινωνικο οικονομικά περιθωριακές περιοχές. Η μετανάστευση σε αστικές, ανεπτυγμένες περιοχές προκαλεί μείωση πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές. Η υποχρησιμοποίηση και εγκατάλειψη της σοβαρά υποβαθμισμένης γης μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω υποβάθμιση. Ωστόσο, μερικές φορές η έλλειψη δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τη γη καταλήγει σε σταδιακή αποκατάσταση των έγγειων πόρων. Οι αυξανόμενοι αστικοί πληθυσμοί αυξάνουν τη ζήτηση για τροφή και χώρο και, κατά συνέπεια, τις πιέσεις για διαθέσιμη γη. Συνεπώς προκύπτουν πολιτικές πιέσεις για κατανομή και ανακατανομή των κοινωνικών και οικονομικών πόρων από τις αγροτικές στις αστικές περιοχές. Η διεθνής μετανάστευση από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, τις Βαλκανικές χώρες και τις χώρες της Μέσης Ανατολής προσφέρει ένα πολύ μεγάλο διαθέσιμο φθηνό εργατικό δυναμικό για την αύξηση της αγροτικής παραγωγής. Ωστόσο, αυτό προσθέτει νέες πληθυσμιακές πιέσεις στους τοπικούς και υπερτοπικούς πόρους. Οι αλλαγές στις κοινωνικές αξίες, στις οικογενειακές και κοινωνικές δομές, στα πρότυπα διαβίωσης και κατανάλωσης, οι μεταβαλλόμενοι τρόποι παραγωγής και η τεχνολογική πρόοδος αυξάνουν τη ζήτηση για τροφή. Μαζί με την εμπορευματοποίηση και εκμηχάνιση της γεωργίας και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, έχουν ευνοήσει τις μονοκαλλιέργειες που δεν είναι πάντοτε κατάλληλες για τις τοπικές συνθήκες. Η χρήση τεχνικών εκμετάλλευσης της γης απαιτητικών σε γη και κεφάλαιο ασκεί πιέσεις στους εδαφικούς πόρους πέρα από τη φέρουσα ικανότητά τους και τελικά τους υποβαθμίζει. Αρκετές περιοχές που δεν μπόρεσαν να στηρίξουν την αγροτική παραγωγή έχουν στραφεί σε δραστηριότητες που είναι εξίσου έντασης πόρων και ιδιαίτερα στον τουρισμό. Οι θεσμοί γενικά, τα καθεστώτα περιβάλλοντος και πόρων ειδικότερα και οι θεσμικές αλλαγές ξεχωρίζουν ως βασικές κινητήριες δυνάμεις των μεταβολών χρήσεων γης και της περιβαλλοντικής αλλαγής. Οι επίσημοι ή ανεπίσημοι θεσμοί διαμεσολαβούν στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και των πόρων. Έτσι επηρεάζουν τις αποφάσεις των χρηστών της γης και,κατά συνέπεια, επηρεάζουν την κατάσταση των εδαφικών πόρων. Κάτω από δυσμενείς βιοκλιματικές συνθήκες μπορεί να μετατραπούν σε σοβαρές κινητήριες δυνάμεις της υποβάθμισης του εδάφους. Αντίστροφα, οι κατάλληλοι θεσμοί μπορεί να διευκολύνουν την προστασία των εδαφικών πόρων και την καταπολέμηση της ερημοποίησης Ανεπαρκείς, κατακερματισμένοι και φτωχά συντονισμένοι νομοθετικοί και διοικητικοί μηχανισμοί παρεμποδίζουν την εφαρμογή και την επιβολή ορθολογικής ολοκληρωμένης διαχείρισης και σχεδιασμού. Οι περιοχές που είναι επιρρεπείς στην ερημοποίηση, οι οποίες ταυτόχρονα υφίστανται εντατική χρήση, είναι συχνά απροστάτευτες, για μια σειρά λόγων που περιλαμβάνουν: έλλειψη κατάλληλης περιβαλλοντικής νομοθεσίας, επισφαλές θεσμικό καθεστώς κάποιων πόρων που είναι κρίσμοι για την ερημοποίηση (νερό, έδαφος, βιοποικιλότητα), ανεπαρκής ή ανύπαρκτη εφαρμογή υπάρχουσας περιβαλλοντικής νομοθεσίας και έλλειψη κατάλληλης και σύγχρονης νομοθεσίας χωροταξικού σχεδιασμού. Αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν ένα νομικό κενό, στο οποίο οι δραστηριότητες αναπτύσσονται ανοργάνωτα και δημιουργούνται διαμάχες ως προς τη χρήση της γης. Η νομή και η ιδιοκτησία της γης είναι μεταξύ των πιο βασικών τοπικών θεσμικών παραγόντων που επηρεάζουν τη μεταβολή της χρήσης γης και την κατάσταση των έγγειων πόρων. Το νομικό πλαίσιο που διέπει την ακίνητη περιουσία έχει αποδειχθεί ανίκανο να ελέγξει την κατάχρηση της δημόσιας περιουσίας και τον κατακερματισμό και την αλόγιστη διαχείριση της ιδιωτικής περιουσίας. Εσφαλμένες δομές των περιουσιακών δικαιωμάτων οδηγούν σε σοβαρή εξάντληση και υποβάθμιση των διαθέσιμων πόρων 3

5 Θεσμοί και καθεστώτα Θεσμοί: συστήματα επίσημων και ανεπίσημων κανόνων, διαδικασιών λήψης αποφάσεων και προγράμματα που οδηγούν σε κοινωνικές πρακτικές, κατανέμουν ρόλους στους συμμετέχοντες σε αυτές τις πρακτικές και καθοδηγούν τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις. Παραδείγματα: νόμοι, περιουσία, αγορά, οικογένεια και πολιτικές. Αντίθετα με τους οργανισμούς, οι οποίοι είναι υλικές οντότητες που κατά κανόνα εμφανίζονται ως δρώντες στις κοινωνικές πρακτικές, οι θεσμοί μπορεί να θεωρηθούν ως οι κανόνες του παιχνιδιού που καθορίζουν το χαρακτήρα αυτών των πρακτικών. Καθεστώτα περιβάλλοντος και πόρων: θεσμοί που ασχολούνται με θέματα ανθρώπου και περιβάλλοντος. πολλαπλών μονοπατιών. Το σημείο εκκίνησης οποιουδήποτε μονοπατιού μπορεί να είναι δύσκολο να ορισθεί εκ των προτέρων ή να εντοπισθεί εκ των υστέρων. Αυτό μπορεί να είναι οποιοσδήποτε (ή ταυτόχρονα πολλοί) από τους παράγοντες του συστήματος πολιτικής ερημοποίησης σε οποιοδήποτε (ή ταυτόχρονα σε πολλά) χωρικό/οργανωτικό επίπεδο, από το τοπικό μέχρι το διεθνές. Η συζήτηση εδώ εστιάζεται κυρίως στην ακολουθία από μια δεδομένη πολιτική στην υποβάθμιση του εδάφους / ερημοποίηση και σε επιλεγμένες αναδράσεις, από την εμφάνιση της υποβάθμισης έως τη διαμόρφωση πολιτικών άμβλυνσης της ερημοποίησης. Πολιτικές Policies Ανθρωπογενείς ουργές δυνάμεις & διεργασίες driving γενεσι Βιοφυσικές δυνάμεις & διεργασίες Άμεσα αίτια Land use Χρήση γης & μεταβολή χρήσης γης 4 Σχήμα 4: Νότια Κρήτη (Νομός Ηρακλείου),Ελλάδα Δημόσιες πολιτικές και ερημοποίηση Οι δημόσιες πολιτικές (ή η έλλειψή τους) είναι θεσμούς αποφασιστικής σημασίας όσον αφορά την υποβάθμιση του εδάφους και την ερημοποίηση. Οι πολιτικές ορίζονται ως σκόπιμες πορείες δράσης που ακολουθεί ένας δρων ή μια ομάδα δρώντων όταν ασχολούνται με ένα πρόβλημα ή ζήτημα που τους απασχολεί Οι δημόσιες πολιτικές είναι μια σειρά κανόνων που καθορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των αποδεκτών τους, όσον αφορά τη χρήση οικονομικών, χρηματικών, φυσικών, ανθρώπινων και άλλων πόρων για να προωθήσουν την επίτευξη αμοιβαία συμφωνημένων κοινωνικών στόχων. Τετοιοι στόχοι είναι η οικονομική ευημερία, η προστασία του περιβάλλοντος, η κοινωνική δικαιοσύνη ή, πιο συνολικά, η αειφόρος ανάπτυξη. Οι δημόσιες πολιτικές προσφέρουν ευκαιρίες ή θέτουν περιορισμούς στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Έτσι, επηρεάζουν τις ατομικές και συλλογικές αποφάσεις που αφορούν πότε και πως θα χρησιμοποιηθούν ποιοι πόροι και σε ποια ποσότητα για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες των διαφόρων οικονομικών δραστηριοτήτων. Οι δημόσιες πολιτικές σχετίζονται με την υποβάθμιση της γης και την ερημοποίηση μέσω LandΥποβάθμιση degradation/ εδάφους Σχήμα 6: Το σύστημα / πολιτικήςί χρήσης γης υποβάθμισης εδάφους / ερημοποίησης Οποιαδήποτε πολιτική ή συνηθέστερα, συνδυασμός πολιτικών που αφορούν τις βιοφυσικές και τις ανθρώπινες γενεσιουργές δυνάμεις, τα άμεσα αίτια, ή τη χρήση της γης και την αλλαγή χρήσης γης επηρεάζει, άμεσα ή έμμεσα, τις ανθρώπινες αποφάσεις που αφορούν (μεταξύ άλλων) τη χρήση των εδαφικών και υδατικών πόρων. Αυτές οι αποφάσεις προκαλούν αλλαγές χρήσης και κάλυψης γης, μια μορφή της οποίας είναι και η ερημοποίηση. Για παράδειγμα, οι αναπτυξιακές πολιτικές παρέχουν κίνητρα σε ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες (π.χ. βιομηχανία, τουρισμό, δασοπονία, εξόρυξη), για να ενισχυθεί η αύξηση του εισοδήματος και της απασχόλησης σε μια περιοχή. Οι χρήστες της γης μπορούν να αποφασίσουν να τροποποιήσουν ή να αλλάξουν τη χρήση της γης, για να ασχοληθούν με αυτές τις δραστηριότητες. Οι έγγειοι πόροι υποβαθμίζονται ή και ερημοποιούνται,

6 ανάλογα με τις επικρατούσες βιοφυσικές συνθήκες και συνθήκες κάλυψης εδάφους, τον τύπο της αλλαγής χρήσης γης και τον τύπο, την έκταση και την ένταση των πιέσεων στους πόρους. Αν οι δραστηριότητε ς που επιβαρύνουν το έδαφος κρατηθούν μακρυά από περιοχές ευαίσθητες στην ερημοποίηση, η υποβάθμιση είναι πιθανόν να αναχαιτιστεί με τον καιρό Η γενική φορολογία είναι ένα μέσο δημοσιονομικής πολιτικής,που χρησιμοποιείται για την αύξηση των δημοσίων εσόδων. Αν ιεραρχηθεί ψηλά και εφαρμοστε ί σωστά (χωρίς φ οροδιαφυγή ), μπορεί να προκαλέσει μείωση της οικονομικής δραστηριότητας και έτσι να προκαλέσει διατήρηση των πόρων. Αν ιεραρχηθεί χαμηλά, μπορεί να κεντρίσει την οικονομική δραστηριότητα και, όταν δεν υπάρχουν μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας, προκαλεί καταστρο φή των πόρων. Η ειδική φορολογία πόρων και η τιμολόγησή τους είναι μέσα περιβαλλοντικής πολιτικής που έχουν ως στόχο να μειώσουν τις πιέσεις στους πόρους. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το πώς και από ποιον χορηγούνται. Τα προβλήματα υποβάθμισης του εδάφους μπορούν να αποτελέσουν έναυσμα για διαμόρφωση πολιτικών που καθορίζουν οικονομικά αντικίνητρα, περιορισμούς ή κίνητρα για συγκεκριμένες χρήσεις γης, δραστηριότητες και πρακτικές (π.χ. καλλιεργητικές μεθόδους, χρήση νερού, αναδάσωση). Αν οι χρήστες της γης συμμορφωθούν με αυτά τα μέτρα, οι δραστηριότητες που εκμεταλλεύονται τους πόρους ελαχιστοποιούνται. Εναλλακτικά ή παράλληλα, ακολουθούνται δραστηριότητ ες και πρακτικές διατήρησης της γης που μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση της ερημοποίησης. Φυσικά, η απουσία πολιτικών είναι μια μορφή πολιτικής, συνήθως με δυσάρεστες επιπτώσεις στους απειλούμενους εδαφικούς και υδατικούς πόρους και στην ερημοποίηση. Σχήμα 7: Νότια Κρήτη, Ελλάδα Σχήμα 8: Ηράκλειο, Κρήτη, Ελλάδα Σχήμα 9: Αρχαίος οικισμός, Ανατολική Κρήτη, Ελλάδα ΠΟΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗ, ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΠΩΣ Οι πολλές δυνάμεις που επενεργούν στην ερημοποίηση συνεπάγονται ότι δεν υπάρχει μια μεμονωμένη, αλλά μια πληθώρα δημόσιων πολιτικών που σχετίζονται με την καταπολέμηση της. Αυτές δεν στοχεύουν στην ερημοποίηση αυτή καθαυτή, αλλά στους σχετικούς πόρους και τις βιοφυσικές και ανθρωπογενείς γενεσιουργές δυνάμεις και διεργασίες. Προέρχονται από διάφορα επίπεδα, από το εθνικό μέχρι κάτω το τοπικό. Ανάλογα με το εθνικό διοικητικό και πολιτικό σύστημα, ορισμένες πολιτικές μπορεί να μην υπάρχουν σε ορισμένα επίπεδα. Για παράδειγμα, σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, οι αρμόδιες αρχές μπορεί να μην υπάρχουν ή μπορεί να μην έχουν εξουσιοδότηση και εντολή χάραξης πολιτικής. Σε τούτη την εργασία λαμβάνονται υπόψη μόνο οι πολιτικές της Ε.Ε. και οι εθνικές πολιτικές που σχετίζονται με την ερημοποίηση. Οι πιο σημαντικές παρουσιάζονται στον Πίνακα 1 και αναλύονται σύντομα παρακάτω. 5

7 6 Πίνακας 1 Πολιτικές της Ε.Ε. και εθνικές πολιτικές που σχετίζονται με την ερημοποίηση Πολιτικές Ευρωπαϊκής Εθνικές Πολιτικές Ένωσης Νομισματική πολιτική, Οικονομικές πολιτικές πολιτική ανταγωνισμού, οικονομική, τεχνολογική και πολιτική τυποποίησης Κοινή Αγροτική Πολιτική Πολιτικές γεωργικής και (& Πολιτικές Αγροτικής αγροτικής ανάπτυξης Ανάπτυξης) Περιφερειακές πολιτικές (Διαρθρωτικά Ταμεία, Ταμείο Συνοχής) Κοινή Πολιτική Μεταφορών και Διευρωπαϊκά Δίκτυα Κοινωνικές πολιτικές (λ.χ. απασχόληση) Οριζόντια περιβαλλοντική πολιτική Πολιτική Υδατικών Πόρων Πολιτική Προστασίας της Βιοποικιλότητας Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης Περιφερειακές (και βιομηχανικές) πολιτικές Εθνικές πολιτικές μεταφορών Κοινωνικές πολιτικές (λ.χ. απασχόληση) Οριζόντια περιβαλλοντική πολιτική Πολιτική Υδατικών Πόρων Πολιτική Προστασίας της Φύσης και της Βιοποικιλότητας Δασικές πολιτικές Πολιτικές προστασίας του εδάφους Χωροταξική πολιτική Τουριστική πολιτική Εθνικά Προγράμματα Δράσης Από το ξεκίνημά τους οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη πολιτικών στα Κράτη Μέλη, γνωστή ως Εξευρωπαϊσμό των εθνικών πολιτικών. Αυτό είναι σημαντικό στην παρούσα ανάλυση, καθώς συχνά είναι δύσκολο να διαχωρισθούν οι επιπτώσεις των Ευρωπαϊκών και των εθνικών πολιτικών. Σε επίπεδο Κρατών Μελών οι πολιτικές της Ε.Ε. έχουν επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα τη λειτουργία: (α): του οικονομικού συστήματος (νομισματική ένωση, στήριξη τιμών, επιδοτήσεις, δάνεια, νέες τεχνολογίες και υποστήριξή τους, μεγάλα έργα υποδομής), (β) του κοινωνικού συστήματος (στήριξη εισοδημάτων, κοινωνικές υπηρεσίες, στήριξη παραμεθόριων περιοχών) και (γ) του περιβάλλοντος (προστασία και αειφορική διαχείριση αέρα, νερού, δασών και οικοσυστημάτων). Προφανώς οι επιδράσεις των πολιτικών της Ε.Ε. έχουν καθοριστεί σημαντικά από το βαθμό και τον τρόπο υλοποίησής τους, που ποικίλλουν πολύ μεταξύ των Κρατών Μελών. Σχήμα 10: Οροπέδιο στη Νοτιοανατολική Κρήτη,Ελλάδα Οικονομικές πολιτικές.. Οι μακροοικονομικές πολιτικές της Ε.Ε. (νομισματική, οικονομική, ανταγωνισμού, εξωτερικού εμπορίου, τεχνολογική) είναι οι πιο απομακρυσμένες από το τοπικό επίπεδο και αφορούν μόνο τους παράγοντες χάραξης πολιτικής σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο Ε.Ε. Οι αποφάσεις σε επίπεδο Ε.Ε. αφορούν τα επιτόκια, το συνάλλαγμα, τις διαδικασίες οικονομικής σταθεροποίησης και συντονισμού, το εξωτερικό εμπόριο, τον ανταγωνισμό και τους φορολογικούς συντελεστές. Αυτές οι αποφάσεις επηρεάζουν, μεταξύ άλλων, τις πολιτικές προϋπολογισμού των Κρατών Μελών, τις τιμές εισροών και προϊόντων, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές, τους κανόνες οικονομικής λειτουργίας, την ανεργία και την τεχνολογική πρόοδο. Έτσι διαμορφώνουν το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο τα άτομα παίρνουν αποφάσεις σχετικά με τη χρήση της γης και των πόρων. Αυστηρότερες πολιτικές συνήθως ωθούν τα άτομα στην υπερεκμετάλλευση των πόρων. Κάτω από συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες, αυτό μπορεί να οδηγήσει στην υποβάθμιση του εδάφους. Εναλλακτικά, οι ιδιοκτήτες της γης, αναζητώντας επιλογές που δημιουργούν εισόδημα, μπορεί να αλλάξουν τη χρήση της γης, με παρόμοια ανεπιθύμητα αποτελέσματα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) ήταν η πολιτική της Ε.Ε. με τη μεγαλύτερη επίδραση, τουλάχιστον στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, αλλά και το κατ εξοχήν παράδειγμα μιας πολιτικής με ολέθριες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι πρώτες εκδοχές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στόχευαν στην αύξηση της αγροτικής παραγωγής και τη στήριξη του εισοδήματος των αγροτών. Οι γεωργικές επιδοτήσεις ενθάρρυναν την εντατικοποίηση της γεωργίας μέσω μη βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης της γης. Σε περιοχές με προβλήματα νερού και σε ξηρές ζώνες με φτωχά

8 εδάφη στη Μεσογειακή Ευρώπη αυτό οδήγησε σε σοβαρή διάβρωση και εξάντληση των υδατικών πόρων. Τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα της αναθεώρησης της ΚΑΠ του 1992 και τ ο πρόγραμμα Agenda 2000 επιχείρησαν να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα, καθώς και τα ευρύτερα αναπτυξιακά προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι αγροτικές περιοχές, ως αποτέλεσμα της επιδείνωσης των περιβαλλοντικών τους συνθηκών και των ευρύτερων κοινωνικο οικονομικών μεταβολών Περιφερειακή πολιτική. Η περιφερειακή πολιτική είναι άλλη μια πολιτική με μεγάλη επίδραση, διότι παρέχει οικονομική στήριξη (άμεση χρηματοδότηση, δάνεια) μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής, για προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης και για έργα προστασίας περιβάλλοντος που πραγματοποιούνται στα Κράτη Μέλη, ιδιαίτερα σε περιοχές που υστερούν σε ανάπτυξη. Μια μεγάλη ποικιλία δρώντων σε Ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο συμμετέχει στη διαμό ρφωση και εφαρμογή των Εθνικών Στρατηγικών Πλαισίων Αναφοράς για την προγραμματικ ή περίοδο (Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης για την πε ρίοδο ) και για τα σχετικά Περιφερειακά και Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα. Αρκετά από τα αναπτυξιακά έργα που χρηματοδοτήθηκαν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής προκάλεσαν μείζονες χωρικές και οικονομικές αναδιαρθώσεις, αστική ανάπτυξη, τουριστική ανάπτυξη και συγκέντρωση δραστηριοτήτων σε περιβαλλοντικά ακατάλληλες ή ευαίσθητες περιοχές που έχουν συμβάλει στην υποβάθμιση των εδαφικών και υδατικών πόρων Πολιτική Μεταφορών. Η Κοινή Πολιτική Μεταφορών (ΚΠΜ) υποστηρίζει την κατασκευή μεγάλων έργων υποδομών μεταφορών (τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα). Οι αρνητικές επιπτώσεις της ΚΠΜ στους εδαφικούς και υδατικούς πόρους είναι τόσο άμεσες (διάβρωση από κατασκευαστικά έργα, κατακερματισμός τοπίου) όσο και έμμεσες. Οι τελευταίες είναι το αποτέλεσμα βελτιωμένων συνθηκών προσβασιμότητας, οι οποίες εκθέτουν πολλές ευαίσθητες περιοχές σε αναπτυξιακές πιέσεις. Αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε υποβάθμιση του εδάφους, ιδιαίτερα αν τα καθεστώτα προστασίας περιβάλλοντος ή η επιβολή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας είναι ανεπαρκή. Οριζόντια περιβαλλοντική πολιτική. Παρέχει κυρίως νομικά εργαλεία για να εξασφαλιστεί ότι οι οικονομικές δραστηριότητες δεν προκαλούν δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τα πιο σημαντικά είναι οι Οδηγίες για την Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και τη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο μεταγράφονται στην νομοθεσία των Κρατών Μελών, γεγονός που αφήνει πολλά περιθώρια διακριτικής εφαρμογής διαδικασιών επιστημονικής εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τα εμπειρικά δεδομένα και η πληθώρα των μελετών δείχνουν ότι δεν έχουν προσφέρει επαρκή προστασία των εδαφικών και υδατικών πόρων. Η Στρατηγική Περιβαλλοντικής Εκτίμησης προβλέπει μεγαλύτερη προστασία των στρατηγικών πόρων, αλλά η μεταγραφή της και η εφαρμογή της δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη σε όλα τα Κράτη Μέλη. Πολιτική Υδατικών Πόρων. Η πολιτική της Ε. Ε. για τους υδατικούς πόρους απέκτησε την τελική της μορφή ως Ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό (ΕΟΠΝ) (2000). Είναι μια περιεκτική Οδηγία που αποσκοπεί στον αειφορικό σχεδιασμό και διαχείριση των υδατικών πόρων, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η επαρκής προστασία τους, ενώ καλύπτονται οι τρέχουσες και μελλοντικές αναπτυξιακές ανάγκες. Ο ρόλος της όσον αφορά την καταπολέμηση της ερημοποίησης είναι προφανής, καθώς κάποιες περιοχές υπέφεραν και υποφέρουν από ακατάλληλη διαχείριση των ήδη ανεπαρκών υδατικών πόρων τους. Ωστόσο, η εφαρμογή της ΕΟΠΝ δεν είναι εύκολη. Εμπλέκονται πολλοί και αλληλοανταγωνιζόμενοι λήπτες αποφάσεων και χρήστες του νερού από διάφορα χωρικά επίπεδ α. Η εκπόνηση και εφαρμογή των Διαχειριστικών Σχεδίων Υδατικών Διαμερισμάτων και η τελική επίλυση των φιλονικιών για τη χρήση του νερού αποτελούν ευθύνη των Κρατών Μελών που έχουν διαφορετική παράδοση στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Επιπλέον, δεν υπάρχουν οικονομικά εργαλεία που να συνδέονται σαφώς με την Οδηγία. Το βασικό οικονομικό εργαλείο, η τιμολόγηση του νερού και η 7 ολική ανάκτηση κόστους, δεν έχουν γίνει δεκτά θετικά, ενώ η εφαρμογή τους ουσιαστικά δεν έχει ξεκινήσει. Κάποια νότια Κράτη Μέλη δεν έχουν συμμορφωθεί ακόμη με την ΕΟΠΝ Πολιτική Βιοποικιλότητας. Η Οδηγία για τους Οικοτόπους και το δίκτυο ΝATURA 2000 έχουν στόχο την προστασία της βιοποικιλότητας και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων που περιλαμβάνουν ερημοποιημένες περιοχές στη Νότια Ευρώπη. Δυνητικά αποτελούν ισχυρά εργαλεία για την προστασία της γης από την ερημοποίηση, όμως η εφαρμογή τους αντιμετώπισε προβλήματα. Οι παραβιάσεις είναι συχνές,, καθώ ς οι περισσότεροι χρήστες της γης επιδιώκουν άλλου είδους και όχι περιβαλλοντικούς στόχους. Οι φορείς χάραξης πολιτικών και οι φορείς εφαρμογής τους είναι απρόθυμοι να εφαρμόσουν την Οδηγία, η οποία, επιπλέον, δεν συνδέεται με κανένα οικονομικό εργαλείο.

9 8 Εθνικές Πολιτικές Οι εθνικές πολιτικές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής: εκείνες που είναι προσαρμοσμένες στις αντίστοιχες πολιτικές της Ε.Ε. και περιλαμβάνουν την μεταγραφή των οδηγιών και την εφαρμογή των κανονισμών της Ε.Ε. και εκείνες για τις οποίες δεν υπάρχει Ευρωπαϊκό αντίστοιχο. Οι πολιτικές αυτές διαφέρουν από Κράτος σε Κράτος, λόγω των διαφορών μεταξύ των διοικητικών και πολιτικών συστημάτων και παραδόσεων τους και των επιδιωκόμενων οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Αυτή η ενότητα εξετάζει τη συμβολή στην ερημοποίηση επιλεγμένων εθνικών πολιτικών που δεν έχουν Ευρωπαϊκό αντίστοιχο καθώς και τη συμβολή των Εθνικών Προγραμμάτων Δράσης για την καταπολέμηση της ερημοποίησης, τα οποία έχουν εκπονηθεί από τα Κράτη Μέλη της Νότιας Ευρώπης σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης [UNCCD].. Σχήμα 11: Κατασκευή θερμοκηπίου, Νοτιοανατολική Κρήτη (Ιεράπετρα), Ελλάδα Σχήμα 12: Μικρό οροπέδιο στην Νοτιοανατολική Κρήτη, Ελλάδα Οι δασικές πολιτικές έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν τους εδαφικούς και υδατικούς πόρους των δασικών εκτάσεων που υπάρχουν, καθώς και να αποκαθιστούν υποβαθμισμένες γαίες με το να ελέγχουν πολλά άμεσα αίτια της ερημοποίησης, όπως δασικές πυρκαγιές και αποψίλωση. Ωστόσο, η εφαρμογή τους είναι προβληματική και παραβιάζονται συχνά, καθώς συγκρούονται με τους οικονομικούς αναπτυξιακούς στόχους των χρηστών της γης. Οι τουριστικές πολιτικές των νότιων Κρατών Μελών της Ε.Ε. ευνόησαν την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του τουρισμού ως πολύ πρόσφατα.. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την υπερδόμηση των παράκτιων και ευαίσθητων περιοχών, την αλλαγή στη χρήση γης από γεωργία / κτηνοτροφία σε τουριστικές εγκαταστάσεις και την επακόλουθη υπερεκμετάλλευση και υποβάθμιση των υδατικών και εδαφικών πόρων. Η στροφή προς βιώσιμες τουριστικές πρακτικές μετά το 1990 μπορεί να βοηθήσει να σταματήσουν αυτές οι τάσεις,αν και αυτό δεν είναι φανερό ως τώρα. Τα συστήματα και οι πολιτικές χωροταξικού σχεδιασμού είναι ζωτικής σημασίας σε εθνικό και κατώτερα επίπεδα. Θεωρητικά, ο ρόλος τους είναι να παρέχουν τη βέλτιστη αειφορική χωρική κατανομή των οικονομικών δραστηριοτήτων και χρήσεων γης. Ο έλεγχος της ανάπτυξης (όπως κατανομή σε ζώνες, πράσινες ζώνες, μεταφορά δικαιωμάτων ανάπτυξης) και τα οικονομικά εργαλεία (όπως τέλη χρηστών, τιμές, φορολογία) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να μετριάσουν τις πληθυσμιακές και άλλες πιέσεις. Αυτά τα εργαλεία μειώνουν τις πιέσεις που υφίστανται οι πόροι και βοηθούν στο να τους προστατεύσουν από υποβάθμιση τώρα και στο μέλλον. Επιπλέον, οι χωροταξικές πολιτικές θα πρέπει να χρησιμεύουν ως στρατηγικοί συντονιστικοί μηχανισμοί των Ευρωπαϊκών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών τομεακών πολιτικών, περιβαλλοντικών πολιτικών και πολιτικών πόρων. Ο συντονισμός διασφαλίζει την αποτελεσματική, συνδυασμένη εφαρμογή των πολιτικών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και προάγει την ορθολογική διαχείριση των εδαφικών και υδατικών πόρων. Ωστόσο, οι χωροταξικές πολιτικές είτε απουσιάζουν ή είναι ανεπαρκείς τις περισσότερες φορές. Η διαμόρφωσή τους επηρεάζεται από ισχυρές ομάδες έγγειων συμφερόντων και η εφαρμογή τους παρεμποδίζεται από γραφειοκρατικό ανταγωνισμό, διοικητικό κατακερματισμό, προβληματικές θεσμικές ρυθμίσεις και την έλλειψη της κρατικής στήριξης. Τα Εθνικά Προγράμματα Δράσης για την Αντιμετώπιση της Ερημοποίησης έχουν καταρτιστεί για να παρέχουν καθοδήγηση για τη σωστή διαχείριση της γης στις ευαίσθητες και στις πληγείσες περιοχές των κρατών μελών του Παραρτήματος IV. Οι προτάσεις τους θα πρέπει να ενσωματώνονται στα σχέδια αγροτικής, περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης. Επειδή υπάρχουν ελάχιστες και ελλιπείς πληροφορίες

10 σχετικά με την εφαρμογή τους, η αξιολόγησή τους δεν είναι δυνατή προς το παρόν. Εικάζεται ωστόσο ότι η ενσωμάτωσή τους στον αναπτυξιακό σχεδιασμό θα είναι δύσκολο έργο, λόγω της απουσίας ισχυρών χωροταξικών πολιτικών και την εμπλοκή πολλών συγκρουόμενων συμφερόντων στην αναπτυξιακή διαδικασία. ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΝΑ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΟΧΙ ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΕΥΘΕΣ Η ερημοποίηση δεν αποτελεί ζήτημα που αφορά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και ο όρος δεν είναι ευρέως γνωστός στους μη ακαδημαϊκούς κύκλους. Δεν υπάρχουν πολιτικές για την ερημοποίηση σε επίπεδο Ε.Ε. και σε εθνικό επίπεδο. Για να γίνει κατανοητό γιατί η χάραξη πολιτικής για την καταπολέμηση της ερημοποίησης δεν είναι τόσο ευθύ εγχείρημα, είναι απαραίτητο να εξετασθεί η φύση της χάραξης πολιτικής και τα εγγενή χαρακτηριστικά του φαινομένου. Μια δημόσια πολιτική περιλαμβάνει πέντε κύρια, στενά συνδεδεμένα συστατικά μέρη: αντικείμενο, εμπλεκόμενους δρώντες και δίκτυο δρώντων, στόχους και σκοπούς, διαδικασίες και εργαλεία. Αντικείμενο πολιτικής, δρώντες, στόχοι και σκοποί, δομές και διαδικασίες, εργαλεία Αντικείμενο πολιτικής: τι αφορά η πολιτική; Όψεις, χαρακτηριστικά, ρητή ή σιωπηρή θεωρία σχετικά με πρόβλημα με το οποίο ασχολείται η πολιτική. Οι όψεις και τα χαρακτηριστικά ενός προβλήματος απαρτίζουν το εύρος του (ποιος και τι εμπλέκεται), τα χωρικά, γεωγραφικά και χρονικά χαρακτηριστικά (κλίματα χώρου και χρόνου, χωρικά όρια, σχετική χωρική και χρονική ενότητα, γεωγραφικές περιοχές όπου το πρόβλημα είναι πιο έντονο) και κοινωνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά, πολιτιστικά και λοιπά χαρακτηριστικά. Η θεωρία περιλαμβάνει τις πιθανές αιτίες του προβλήματος, τις επιπτώσεις και τα αποτελέσματά του, καθώς και τις σχέσεις τόσο μεταξύ αυτών όσο και με το εξωτερικό περιβάλλον (ό,τι δεν περιλαμβάνεται στο πρόβλημα). Ως εκ τούτου, το αντικείμενο της πολιτικής εξαρτάται άμεσα από εκείνους που το αντιλαμβάνονται, συμμετέχουν ή επηρεάζουν τον ορισμό και τη λύση του προβλήματος. Δρώντες πολιτικής: ποιος εμπλέκεται στη χάραξη της πολιτικής; Άτομα και συλλογικές οντότητες (εταιρίες και δημόσιοι, ιδιωτικοί και εθελοντικοί οργανισμοί) που συμμετέχουν με διάφορους ρόλους, άμεσα ή έμμεσα, επίσημα ή ανεπίσημα, στη διαμόρφωση και εφαρμογή της πολιτικής. Αυτοί που εφαρμόζουν την πολιτική περιλαμβάνουν τους δρώντες χάραξης πολιτικής, τους ενδιάμεσους δρώντες, τα διοικητικά λόμπυ, διάφορες ομάδες ψηφοφόρων, ισχυρές προσωπικότητες, αποδέκτες της πολιτικής ( καταναλωτές ), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τους αξιολογητές. Σκοποί και σκοποί της πολιτικής: τι επιδιώκει να επιτύχει η πολιτική; Επιθυμητές καταστάσεις του αντικειμένου της πολιτικής που εν μέρει αντικατοπτρίζουν τη «θεωρία» των δρώντων της πολιτικής σχετικά με το πρόβλημα στο οποίο αναφέρεται η πολιτική και τα συμφέροντά τους όσον αφορά την επίλυσή του. Δομές και διαδικασίες πολιτικής: πώς θα λυθεί το πρόβλημα στο οποίο αναφέρεται η πολιτική; Οργανωτικές, διοικητικές και θεσμικές δομές, ρυθμίσεις και μηχανισμοί που παρέχονται για τη χάραξη της πολιτικής. Εργαλεία πολιτικής: με τι μέσα θα λυθεί το πρόβλημα; Νομικά, θεσμικά, χρηματοπιστωτικά, οικονομικά, τεχνικά, επικοινωνιακά/ εκπαιδευτικά εργαλεία και μέσα υποδομής (φυσικά και κοινωνικά) που παρέχονται για να επιτευχθούν οι στόχοι της πολιτικής. Οι δημόσιες πολιτικές δεν αποτελούν «εφάπαξ» αποφάσεις που συλλαμβάνονται και εφαρμόζονται ως μια αυτοτελής επέμβαση με ξεκάθαρο, τακτικό και συντονισμένο τρόπο σε κάποια χρονική στιγμή. Η χάραξη πολιτικής είναι μια ιδιαίτερα πολυδιασπασμένη δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα σε πολλές διαφορετικές αρένες, όπου πολυάριθμοι δρώντες εμπλέκονται κατά τη διαμόρφωση και την εφαρμογή της πολιτικής. Η διάκριση μεταξύ των δύο σταδίων είναι συχνά ασαφής και ανακριβής. Με βάση τον προτιμώμενο ορισμό τους για το πρόβλημα στο οποίο αναφέρεται η πολιτική, οι δρώντες έχουν στόχους που είτε σχετίζονται είτε δεν σχετίζονται με το στόχο της καταπολέμησης της ερημοποίησης. Οι αποφάσεις πολιτικής επηρεάζονται από αλληλεπιδράσεις μεταξύ δρώντων από το ίδιο ή διαφορετικό πεδίο πολιτικής, την επικρατούσα πολιτική παράδοση, τις υπάρχουσες ή νέες δομές και διαδικασίες διοίκησης και χάραξης πολιτικής, καθώς και από τους διαθέσιμους πόρους. Η εφαρμογή, το πιο αποφασιστικής σημασίας ζήτημα κατά τη χάραξη πολιτικής, εμπλέκει πολλούς και διαφορετικούς δρώντες, οι οποίοι συνήθως απέχουν πολύ από τη διαμόρφωση της πολιτικής (ιδιαίτερα στην περίπτωση των πολιτικών της Ε.Ε.) Διαφέρει μεταξύ των διαφόρων τομεακών πολιτικών, των εργαλείων πολιτικής και των κρατών μελών. Τα τελευταία ευθύνονται για την εφαρμογή των πολιτικών της Ε.Ε., καθώς η Ε.Ε. δεν κατέχει τον απαιτούμενο μηχανισμό εφαρμογής. Η αρχή της επικουρικότητας παρέχει μεγάλα περιθώρια διακριτική εφαρμογής στους φορείς εφαρμογής πολιτικής σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που χρησιμοποιούν τα μέτρα πολιτικής, για να εξυπηρετήσουν σκοπούς άλλους από εκείνους που είχαν αρχικά διατυπωθεί. Αυτό δεν είναι ασυνήθιστο 9

11 διότι η τοπική «θεωρία» σχετικά με το πρόβλημα πολιτικής συνήθως δεν αντιστοιχεί με τη θεωρία των πολιτικών υψηλότερου επιπέδου της Ε.Ε.. Επιπλέον, τα τοπικά συμφέροντα είναι ισχυρά και καλώς εδραιωμένα σε τοπικό επίπεδο. Όμως δεν υλοποιούνται όλοι οι τύποι πολιτικής και τα εργαλεία πολιτικής με τον ίδιο τρόπο. Οι πολιτικές της Ε.Ε. με τη μεγαλύτερη επιρροή είναι αυτές που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά εργαλεία που χορηγούνται για αναπτυξιακούς σκοπούς. Δηλαδή η περιφερειακή πολιτική (Διαρθρωτικά Ταμεία και Ταμείο Συνοχής), η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Κοινή Πολιτική Μεταφορών. Η αποτελεσματική τους εφαρμογή παρεμποδίζεται σοβαρά για πολλούς λόγους. Οι δίαυλοι μετάδοσης από το επίπεδο της Ε.Ε. στο τοπικό και οι εθνικές δομές και διαδικασίες εφαρμογής είναι ακατάλληλα, ανεπαρκή ή και ανύπαρκτα. Είτε δεν υπάρχει συντονισμός (από το στάδιο διαμόρφωσης ως το στάδιο εφαρμογής της πολιτικής ) μεταξύ των εργαλείων και της εφαρμογής τους ή είναι μη αποτελεσματικός. Οι πολυάριθμοι σχετικοί παράγοντες, όπως οι ευρύτερες κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, μεταβάλλονται διαρκώς και καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή των μέτρων πολιτικής κατά την εφαρμογή τους. Η εμφάνιση και ο έλεγχος της ερημοποίησης επηρεάζονται από μια σειρά αλληλένδετων παραγόντων που δρουν από το προσωπικό μέχρι το γενικό επίπεδο και από τις δημόσιες πολιτικές που επενεργούν σε αυτούς. Οι επιπτώσεις πολιτικής αυτού του γεγονότος είναι σημαντικές και πολυάριθμες: Δεν υπάρχει ένα μονολιθικό 10 αντικείμενο πολιτικής. Εμπλέκονται μια πληθώρα δρώντων και δικτύων δρώντων από διαφορετικά πεδία πολιτικής με ομοίως διαφορετικούς, κοινούς ή μη σχετιζόμενους και συγκρουόμενους στόχους. Επίσης, παρέχονται πολυάριθμα και συχνά μη συντονισμένα εργαλεία. Οι επιπτώσεις της πολιτικής επέρχονται μέσω πολλαπλών μονοπατιών και συχνά αυτό ενισχύονται. Εξαρτώνται από την κατάσταση (αρχικές συνθήκες) και τη δυναμική του συγκεκριμένου κοινωνικο οικολογικού συστήματος, το γεωγραφικό πλαίσιο και τις διάφορες ιστορικές συγκυρίες. Το σημείο έναρξης μιας πολιτικής και της εφαρμογής της είναι σημαντικά. Το τελικό αποτέλεσμα αυτών των αλληλεπιδράσεων, ερημοποίηση ή βελτίωση της γης, δεν είναι προβλέψιμο. Αναδύεται και συνεξελίσσεται μαζί με τους καθοριστικούς παράγοντες του φαινομένου. Είναι πιθανό, αν και δύσκολο να αποδειχθεί, ότι μια μεμονωμένη πολιτική που σχετίζεται ως επί το πλείστον με συγκεκριμένους κρίσιμους παράγοντες (π.χ. υδατικούς πόρους) μπορεί να αντιστρέψει την υποβάθμιση του εδάφους και τις ανεπιθύμητες κοινωνικο οικονομικές συνέπειες. Το αντίθετο είναι επίσης πιθανό. Μια μεμονωμένη πολιτική μπορεί να πυροδοτήσει μια σειρά επιπτώσεων, που προκαλούν ερημοποίηση. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής για την καταπολέμηση της ερημοποίησης εξαρτάται από το πόσο καλά οι ανάλογες πολιτικές σχετίζονται μεταξύ τους, αυτό που ευρέως χαρακτηρίζεται ως ενσωμάτωση πολιτικών. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να υπάρχουν ή να καθιερωθούν λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των αντικειμένων πολιτικής, των δρώντων και των δικτύων των δρώντων, των δομών και των διαδικασιών τους και των εργαλείων τους. Μια πιο συγκεκριμένη απαίτηση είναι αυτή της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης πολιτικής (ΠΕΠ). Η ΠΕΠ, μια από τις κύριες αρχές της Συνθήκης της Ε.Κ. (Άρθρο 6 της Συνθήκης του Άμστερνταμ), ζητά να ενσωματώνονται σε τομεακές πολιτικές τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Ωστόσο, η πολυδιάσπαση της χάραξης πολιτικής σε συνδυασμό με το διοικητικό κατακερματισμό συχνά καταλήγουν σε πολιτικές που αλληλοσυγκρούονται ή παρουσιάζουν σοβαρές επικαλύψεις, με αρνητικές περιβαλλοντικές και κοινωνικο οικονομικές συνέπειες. Η ενσωμάτωση των πολιτικών τόσο σε Κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, είναι κατά κανόνα ασθενής, ακόμα και στο στάδιο διαμόρφωσής τους. Αν κάποιες πολιτικές φαίνονται εναρμονισμένες μεταξύ τους, αυτό συχνά είναι μάλλον τυχαίο παρά συστηματικό. Οι επικαλύψεις ή οι συγκρούσεις μεταξύ χωροταξικών, αγροτικών και περιφερειακών πολιτικών είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Παρόλα αυτά δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τυγχάνουν κατάλληλων χειρισμών μέσω του συντονισμού και της εναρμόνισης των πολιτικών και των χωροταξικών ρυθμίσεων, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι δυσμενείς περιβαλλοντικές και κοινωνικο οικονομικές επιπτώσεις τους. Το ίδιο ισχύει για τις διάφορες περιβαλλοντικές πολιτικές (οριζόντιες, υδατικών πόρων, βιοποικιλότητας, εδάφους) που (α) επικεντρώνονται περισσότερο στη χρήση παρά στους πόρους (αυτό σημαίνει ότι έχουν δομηθεί σύμφωνα με τα συμφέροντα των ειδικών τομέων και των σχετικών χρηστών οι οποίοι χρησιμοποιούν τους πόρους. Ανάλογα με τον τομέα, διαφορετικοί κανόνες μπορεί να ισχύουν για τον ίδιο πόρο) και (β) παρέχονται από υπηρεσίες (Γενικές Διευθύνσεις) της Ε.Ε. και κρατικούς φορείς που συνεργάζονται ελάχιστα ή καθόλου μεταξύ τους. Από το 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιέρωσε τη διαδικασία της Εκτίμησης Επιπτώσεων, η οποία, μεταξύ άλλων, έχει ως στόχο την εκτίμηση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προτάσεων πολιτικής της Ε.Ε. Σκοπός της Εκτίμησης Επιπτώσεων είναι η διερεύνηση πιθανών συνεργιών και συμβιβασμών μεταξύ των επιμέρους πολιτικών, και κατά συνέπεια, να συμβάλει στην ενσωμάτωση των πολιτικών.

12 Τέλος, οι διατάξεις για την Περιβαλλοντική Ενσωμάτωση Πολιτικής σε επίπεδο Ε.Ε. και σε εθνικό επίπεδο είναι σε γενικές γραμμές χαλαρά διατυπωμένες. Η ΚΑΠ και τα Διαρθρωτικά Ταμεία έχουν εισαγάγει μέτρα που προάγουν την ΠΕΠ, όπως αγρο περιβαλλοντικά μέτρα και τη χρήση της Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση της ερημοποίησης. Η Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων θεωρείται κατάλληλο μέσο για την ΠΕΠ,αλλά έχει επιδείξει μέχρι τώρα παρελθόν κακής εφαρμογής και περιορίζεται σε επίπεδο έργων. Η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση μπορεί να είναι καταλληλότερη,αν εφαρμοσθεί σωστά στο ευρύτερο πλαίσιο του ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού. Γενικά, το απαιτούμενό θεσμικό δυναμικό για τη στήριξη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων πολιτικής για οριζόντια και πολύπλοκα φαινόμενα όπως η ερημοποίηση δεν υπάρχει ακόμα, παρά την πληθώρα των πολιτικών που αφορούν ορισμένες μεμονωμένες όψεις μιας κατά τα άλλα αδιαίρετης και ενιαίας πραγματικότητας. Αυτός ο κατακερματισμός δημιουργεί μια πολλαπλότητα και ποικιλία συμφερόντων, οργανισμών και εργαλείων πολιτικής,που λειτουργούν χωρίς συντονισμό και έτσι έχουν συχνά αρνητικά αποτελέσματα. Σχήμα 13: Αρχαίοι οικισμοί, Νοτιοανατολική Κρήτη, Ελλάδα ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΡΑΣΗΣ Η ερημοποίηση είναι ένα εγγενώς δυναμικό χωρικό φαινόμενο, με μια αρένα πολιτικής ευρεία και ανοικτή.. Για να διευκολυνθεί το έργο της χάραξης πολιτικής για την καταπολέμηση της, αυτή η τελευταία ενότητα παρουσιάζει σημαντικές αρχές σχεδιασμού πολιτικής και προτείνει προσεγγίσεις χάραξης πολιτικής και σχετικά εργαλεία σε Κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Ο Πίνακας 2 παρουσιάζει και εξηγεί σύντομα τις αρχές σχεδιασμού πολιτικής που διαχωρίζονται σε καθολικές και λειτουργικές. Αυτές οι αρχές έχουν προταθεί από διεθνείς οργανισμούς (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ορίζονται στην Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Αντιμετώπιση της Ερημοποίησης), ερευνητικά προγράμματα της Ε.Ε. και την επιστημονική βιβλιογραφία. Οι βασικές αρχές χάραξης πολιτικής της Ε.Ε. σημειώνονται με αστερίσκο ΧΑΡΑΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΔΡΑΣΗΣ Η ερημοποίηση είναι ένα εγγενώς δυναμικό χωρικό φαινόμενο, με μια αρένα πολιτικής ευρεία και ανοικτή.. Για να διευκολυνθεί το έργο της χάραξης πολιτικής για την καταπολέμηση της, αυτή η τελευταία ενότητα παρουσιάζει σημαντικές αρχές σχεδιασμού πολιτικής και προτείνει προσεγγίσεις χάραξης πολιτικής και σχετικά εργαλεία σε Κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Ο Πίνακας 2 παρουσιάζει και εξηγεί σύντομα τις αρχές σχεδιασμού πολιτικής που διαχωρίζονται σε καθολικές και λειτουργικές. Αυτές οι αρχές έχουν προταθεί από διεθνείς οργανισμούς (συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ορίζονται στην Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Αντιμετώπιση της Ερημοποίησης), ερευνητικά προγράμματα της Ε.Ε. και την επιστημονική βιβλιογραφία. Οι βασικές αρχές χάραξης πολιτικής της Ε.Ε. σημειώνονται με αστερίσκο. 11

13 Πίνακας 2 Αρχές σχεδιασμού πολιτικής για την καταπολέμηση της ερημοποίησης 12 Καθολικές αρχές Λειτουργικές αρχές Αρχές Στρατηγικός και μακροπρόθεσμος προσανατολισμός Ολοκλήρωση/Ενσωμάτωση (*) Συντονισμός και συνεργασία Παροχή ευρέων νομικών και θεσμικών πλαισίων Συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων (*) Επικουρικότητα (*) Σύμπραξη (*) Προσθετικότητα (*) Προφύλαξη και πρόληψη (*) Ο ρυπαίνων και ο καταναλωτής πληρώνουν (*) Ισότητα/δικαιοσύνη (*) Εδαφική/ χωρική ισορροπία και δικαιοσύνη Προσαρμογή Ευελιξία Περιφερειοποίηση των πολιτικών και τομεακών εργαλείων Ορθή πρακτική (δεοντολογία) Επεξήγηση / Σχόλια Προστασία στρατηγικών φυσικών (γη, νερό, έδαφος, βιοποικιλότητα) και ανθρώπινων (κοινωνικο οικονομικό κεφάλαιο) πόρων για την προώθηση της μετάβασης στην αειφόρο ανάπτυξη Τομεακών πολιτικών, χωρικών επιπέδων, περιβαλλοντικών μέσων, πολιτικών διαδικασιών, εργαλείων πολιτικής και σχεδιασμού και διαχρονικά Αρμόδιων οργανισμών, κοινοτήτων, Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και ιδιοκτητών γης Στα υψηλότερα επίπεδα που να καθοδηγούν τις δράσεις σε εθνικό και τοπικό επίπεδο Τοπικών πληθυσμών, επιστημόνων και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Η λήψη αποφάσεων θα πρέπει να πραγματοποιείται στο χαμηλότερο επίπεδο αρμοδιότητας. Τα υψηλότερα επίπεδα θα πρέπει να είναι υπεύθυνα για καθήκοντα που δεν μπορούν να εκπληρωθούν αποτελεσματικά από τα χαμηλότερα επίπεδα Συνεργασία / συντονισμός μεταξύ της Ε.Ε. και των Κρατών Μελών Η χρηματοδότηση θα πρέπει να γίνεται επιπροσθέτως στην εθνική δαπάνη Ενεργητική και προληπτική προσέγγιση στη χάραξη πολιτικής Όσοι ρυπαίνουν αλλά και οι καταναλωτές πληρώνουν για την περιβαλλοντική βλάβη που προκαλείται από τις δραστηριότητές τους Ισότιμη κατανομή των δαπανών και των οφελών που προκύπτουν από την προστασία του περιβάλλοντος Η αντιμετώπιση της ερημοποίησης πρέπει να αφορά όλες τις περιοχές (και όχι μόνο τις πληγείσες), να λαμβάνει υπόψη τις έμμεσες, μακρινές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και τις αλληλεπιδράσεις αστικών και αγροτικών περιοχών Στις τοπικές περιβαλλοντικές και κοινωνικο οικονομικές συνθήκες, ασχολούμενη με την πολυπλοκότητα των διαφορετικών τοπικών καταστάσεων Για προσαρμογή σε απροσδόκητα μελλοντικά γεγονότα και εξελίξεις (εκπλήξεις) Ειδικά εκείνων που έχουν σημαντικές χωρικές επιπτώσεις (π.χ. οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και αναπτυξιακών, πολιτικής μεταφορών) Τομεακός συντονισμός ορθών πρακτικών

14 Λόγω της πολύπλοκης φύσης της, η καταπολέμηση της ερημοποίησης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια αποκλειστική, μονολιθική πολιτική. Αντίθετα, μπορούν να ακολουθηθούν δύο προσεγγίσεις, είτε: (α) η σταδιακή /τομεακή προσέγγιση, που σημαίνει τροποποίηση των υπαρχόντων πολιτικών που σχετίζονται με το φαινόμενο ή (β) η συνοπτική / ολοκληρωμένη προσέγγιση, δηλαδή η διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικής, με την κατάλληλη ενσωμάτωση των σχετικών πολιτικών. Αυτές οι δύο προσεγγίσεις παρουσιάζονται σύντομα παρακάτω για την περίπτωση των πολιτικών της Ε.Ε. και των εθνικών πολιτικών ξεχωριστά. Η σταδιακή / τομεακή προσέγγιση Η σταδιακή / τομεακή προσέγγιση προσπαθεί να εισάγει ζητήματα ερημοποίησης σε υπάρχουσες πολιτικές τροποποιώντας τις κατάλληλα. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί κάθετη ενσωμάτωση πολιτικής, δηλ. να σχεδιασθούν πολιτικές «απαλλαγμένες από τύψεις» που στοχεύουν σε μια πληθώρα περιβαλλοντικών και κοινωνικο οικονομικών σκοπών που αυξάνουν τα πολλαπλά οφέλη, τα οποία σχετίζονται με τη χρήση των φυσικών πόρων. Περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα ενσωματώνονται σε τομεακές πολιτικές, μέσω κατάλληλων διαδικασιών και εργαλείων, για να εξασφαλιστεί ότι επιτυγχάνονται οι αντίστοιχοι επιδιωκόμενοι στόχοι. Αυτό ισοδυναμεί με το αίτημα για Περιβαλλοντική Ενσωμάτωση Πολιτικής και, γενικότερα, Κοινωνική και Οικονομική Ενσωμάτωση Πολιτικής. Πολιτικές της Ε.Ε. Σημειώνεται αρχικά ότι συγκεκριμένοι τομείς πολιτικής δεν καλύπτονται προς το παρόν από τις κοινές πολιτικές της Ε.Ε. (υπάρχουν στρατηγικές μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις). Μερικοί από αυτούς είναι σημαντικοί υπό το πρίσμα της καταπολέμησης της ερημοποίησης στη Μεσογειακή Ευρώπη, συγκεκριμένα οι πολιτικές για το έδαφος, δασικές, κοινωνικές, τουριστικές, χωροταξικές. Παρόλο που οι διατάξεις των υπαρχουσών Κοινών πολιτικών της Ε.Ε. μπορεί να εξυπηρετούν έμμεσα και να ασχολούνται με κάποια από τα αντίστοιχα ζητήματα πολιτικής, υποστηρίζεται ότι το να διαμορφωθούν αυτές οι πολιτικές που «λείπουν» μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των αναπτυξιακών θεμάτων γενικά και της ερημοποίησης ειδικότερα. Μια ποικιλία εργαλείων διατίθεται για να βοηθήσει στην τροποποίηση των υπαρχουσών πολιτικών της Ε.Ε., έτσι ώστε οι τελευταίες να συμβάλουν ουσιαστικότερα και αποτελεσματικότερα στην καταπολέμηση της ερημοποίησης (Πίνακας 3). Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην τροποποίηση των πολιτικών με τις πιο σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική, η περιφερειακή πολιτική και η πολιτική μεταφορών. Οι περιβαλλοντικές πολιτικές πρέπει επίσης να τροποποιηθούν, για να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα 13 Πίνακας 3 Εργαλεία πολιτικής σε επίπεδο Ε.Ε. Διοικητικά Διαδικασία Λουξεμβούργου, Κολωνίας και Cardiff Διαδικασία Ενσωμάτωσης Cardiff (παύση) Νομικά/Θεσμικά Σχεδιασμού & Στρατηγική Αειφόρου Ανάπτυξης της Ε.Ε. Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος Κανονισμός Περιφερειακής Ανάπτυξης Κανονισμός Αγροτικής Ανάπτυξης Πρωτοβουλία LEADER Ατζέντα Κοινωνικής Πολιτικής Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση Πρόγραμμα Κοινωνικού Αποκλεισμού Προγράμματα Περιβαλλοντικής Δράσης EIA, SEA, RIA Τομεακές περιβαλλοντικές οδηγίες (Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό, Πτηνά, Οικότοποι) Στρατηγική και Σχέδια Δράσης για τη Βιοποικιλότητα της Ε.Ε. Στρατηγική Δασών της Ε.Ε. Στρατηγική Εδαφών της Ε.Ε.

15 Οικονομικά Γενικές Οδηγίες Οικονομικής Πολιτικής Κίνητρα για ανακατανομή εργασίας και κεφαλαίου σε περιοχές που υστερούν Μεταφορές τεχνογνωσίας Μέτρα στήριξης τοπικής ανάπτυξης Δημοσιονομικά/ Χρηματοοικονομικά Χρηματοδοτικές μεταβιβάσεις επιδοτήσεις (Διαρθρωτικά Ταμεία, Ταμείο Συνοχής) Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Φυσικά (υλικά) Επικοινωνιακά Χρηματοδότηση για Έρευνα & Τεχνολογική Ανάπτυξη Φ.Π.Α. Επενδύσεις Υποδομών της Ε.Ε. Τομεακοί Δείκτες Δείκτες Ενσωμάτωσης Πολιτικής Περιβαλλοντική Εκτίμηση, αξιολόγηση και εκθέσεις Μέσα πολιτικής υποδομής EEA, EEIONET European Topic Centers, Joint Research Centre, Ispra Πολιτικές των Κρατών Μελών. Ο Πίνακας 4 παρουσιάζει τα πιο σημαντικά εργαλεία εθνικής πολιτικής, τα οποία διακρίνονται σύμφωνα με το. σχετικό χωρικό / οργανωτικό επίπεδο, που έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν την ερημοποίηση ουσιαστικότερα και αποτελεσματικότερα 14 Πίνακας 4. Εργαλεία Πολιτικής σε Επίπεδο Χώρας Τύπος μέτρου Χωρικό/ οργανωτικό επίπεδο Εθνικό Περιφερειακό Τοπικό Διοικητικά Διοικητική Αναδιάρθρωση Εθνικές Επιτροπές Αειφόρου Ανάπτυξης Επιτροπές για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης Αρχές Διαχείρισης ΚΠΣ Δίκτυο NATURA 2000 Περιφερειακές Αρχές Αρχές Διαχείρισης Υδατικών Διαμερισμάτων Αρχές Διαχείρισης NATURA 2000 Νομικά/ Θεσμικά & Σχεδιασμού Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς [NSRF] (ΚΠΣ περιόδου ) Εθνικές Στρατηγικές & Σχέδια Αειφόρου Ανάπτυξης Σχέδια Περιφερειακής Ανάπτυξης Σχέδια Διαχείρισης Υδατικών Διαμερισμάτων Εθελοντικές (διαπραγματευόμ ενες) συμφωνίες Επιβολή επενδυσιακών

16 Μεταγραφή Νομοθεσίας Ε.Ε. Εθνική γενική & περιβαλλοντική νομοθεσία Εθνικά Προγράμματα Δράσης (για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης) Εθνικά Σχέδια Αγροτικής Ανάπτυξης Έγγραφο Αγροτικής Ανάπτυξης (με Αγρο περιβαλλοντικά προγράμματα) Εθνικά Σχέδια Δράσης για την Απασχόληση, τη Βιοποικιλότητα, Περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες & προγράμματα Σύμπραξη Δημοσίων Ιδιωτικών Φορέων Περιφερειακά & Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα Περιφερειακά Σχέδια Αειφόρου Ανάπτυξης Σχέδια LA21 Σχέδια χρήσης γης / χωροταξικά Σχέδια Ανάπτυξης προτύπων (ποιοτικοί έλεγχοι) Οικονομικά Κατάρτιση Προϋπολογισμού Προγράμματα Σταθερότητας και Ανάπτυξης Πράσινοι Προϋπολογισμοί Τιμολόγηση πόρων, ενέργειας & υπηρεσιών Τιμές προϊόντων Πρόγραμμα Δημοσιών Επενδύσεων Ολική ανάκτηση κόστους Δημοσιονομικά /Χρηματοοικονομικά Γενική φορολογία Πράσινη φορολογία Επιδοτήσεις Χρηματοδοτικά κίνητρα Περιβαλλοντικές φορολογήσεις (φόροι, χρεώσεις κλπ. για την ενέργεια & τους πόρους) 15 Περιφερειακά αναπτυξιακά κίνητρα (περιοχές που υστερούν) Φυσικό Πράσινα δάνεια και ταμεία Πρωτοβουλία LIFE Εθνικά Διευρωπαϊκά Δίκτυα Εθνικά έργα υποδομής Περιφερειακά έργα υποδομής Δενδροφύτευση, αναδάσωση, κλπ. Τεχνικό Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής Ολοκληρωμένη Πρόληψη & Έλεγχος Ρύπανσης [IPPC] & Εκθέσεις Επικοινωνιακό Τομεακοί δείκτες Δείκτες Ολοκλήρωσης Πολιτικής Τομεακοί δείκτες Περιβαλλοντικός Πρόγραμμα απονομής οικολογικού

17 Περιβαλλοντικός απολογισμός απολογισμός σήματος Σύστημα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης & Ελέγχου [EMAS] Περιβαλλοντική λογιστική Εκπαιδευτικό/ Ενημερωτικό/ Κατάρτισης/ Συμβουλευτικό Προγράμματα περιβαλλοντικής αγωγής Υπηρεσίες Υποστήριξης Γεωργών Προγράμματα περιβαλλοντικής αγωγής Υπηρεσίες Υποστήριξης Γεωργών Υποδομή πολιτικής Εθνικές Βάσεις Δεδομένων & Πληροφοριών Περιφερειακές βάσεις δεδομένων & πληροφοριών 16 Σε εθνικό επίπεδο και κατώτερο επίπεδο θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ορθή λειτουργία των συστημάτων σχεδιασμού για την παροχή των απαιτούμενων πλαισίων συντονισμού και σύνθεσης όλων των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων σε θέματα χωροταξικής ανάπτυξης. Τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια αειφορικής ανάπτυξης θα πρέπει να γίνουν ουσιαστικά στρατηγικά σχέδια προικισμένα με επαρκείς χρηματικούς και ανθρώπινους πόρους, καθώς και τον απαιτούμενο διοικητικό μηχανισμό για να πραγματοποιήσουν τους σκοπούς τους. Θα πρέπει να υιοθετήσουν χωρικά συστήματα αναφοράς με βάση τις λεκάνες απορροής. Πρέπει να καθοδηγούν τη στοχοθέτηση και να ενσωματώνουν το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, τα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, τα προγράμματα διαχείρισης των υδατικών διαμερισμάτων, τα σχέδια LA21, τα προγράμματα LEADER, τα αγρο περιβαλλοντικά προγράμματα, τα προγράμματα τουριστικής ανάπτυξης και τα προγράμματα για τα δάση και για τη βιοποικιλότητα (καταρτισμένα για να εκπληρώνουν τις διεθνείς και Κοινοτικές δεσμεύσεις). Ακόμη πιο σημαντικό είναι να ενσωματώνουν τους όρους των Εθνικών Προγραμμάτων Δράσης για την καταπολέμηση της ερημοποίησης και να βοηθούν την εφαρμογή τους. Σε κατώτερα επίπεδα, ο ρόλος του σχεδιασμού χρήσεων γης θα πρέπει να ενισχυθεί ανάλογα. Επειδή η επιτυχής ενσωμάτωση μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε τοπικό επίπεδο, οι αρμόδιοι φορείς σχεδιασμού θα πρέπει να φροντίζουν για το σχεδιασμό και την ορθή (συντονισμένη) χρήση κατάλληλων συνδυασμών εργαλείων πολιτικής επιβάλλοντας χωρικούς περιορισμούς και / ή θέτοντας προτεραιότητες όπου είναι απαραίτητο. Μια άλλη θεμελιώδης θεσμική αλλαγή είναι η καθιέρωση καθαρών, συγκεκριμένων, διαφανών και συντονισμένων συστημάτων δικαιωμάτων σε όλους τους πόρους, επειδή αυτά συνιστούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθολογική διαχείριση των πόρων. Τα υπάρχοντα συστήματα δικαιωμάτων στους πόρους ιδιαίτερα όσον αφορά τους υδατικούς πόρους θα πρέπει να αναθεωρηθούν υπό το πρίσμα των σύγχρονων αναγκών για ολοκληρωμένη διαχείριση πόρων και των συγκρουόμενων αναπτυξιακών πιέσεων. Μπορούν να εξεταστούν αρκετές ρυθμίσεις για να βοηθήσουν στην καθιέρωση δομών και θεσμών διαχείρισης πόρων που να διασφαλίζουν την αειφορία της ανάπτυξης, ιδιαίτερα στις ευαίσθητες περιοχές και στις περιοχές μιας χώρας που έχουν πληγεί από την ερημοποίηση. Αυτές περιλαμβάνουν την συνδιαχείριση, τις Συμπράξεις Δημοσίων και Ιδιωτικών Φορέων, τις εθελοντικές συμφωνίες, τα σύμφωνα ανάπτυξης τη μεταβίβαση δικαιωμάτων ανάπτυξης, τα ανταλλάξιμα δικαιώματα ιδιοκτησίας και την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου.

18 Σχήμα 14: Ταμιευτήρας, Νοτιοανατολική Κρήτη (Ιεράπετρα), Ελλάδα Σχήμα 17:Προτεινόμενη τοποθεσία για εγκαταστάσεις γκολφ (Κάβο Σίδερο),Νοτιοανατολική Κρήτη, Ελλάδα Η συνοπτική /ολοκληρωμένη προσέγγιση Σχήμα 15: Τουριστικό θέρετρο κοντά στη Σητεία (εγκαταλελειμμένο), Κρήτη, Ελλάδα Σχήμα 16: Εγκαταλελειμμένο ξενοδοχειακό συγκρότημα κοντά στη Σητεία, Κρήτη, Ελλάδα Η συνοπτική / ολοκληρωμένη προσέγγιση ζητά να συνθέσει, να ενσωματώσει οριζόντια και κάθετα και να συντονίσει σχετικές πολιτικές για να προάγει την αειφορική διαχείριση των εδαφικών πόρων σε περιοχές που έχουν πληγεί από την ερημοποίηση αλλά και σε άλλες περιοχές. Το βασικό επιχείρημα γι αυτή την προσέγγιση στηρίζεται στην πολυπλοκότητα του φαινομένου που καθιστά τη χρήση μιας συγκεκριμένης πολιτικής ή το σχεδιασμό μιας αποκλειστικής μονολιθικής πολιτικής ανέφικτο και προβλέψιμα αναποτελεσματικό. Ταυτόχρονα, είναι αδύνατον να αγνοηθεί το απόθεμα των υπαρχουσών πολιτικών και η δομή του επικρατούντος συστήματος χάραξης πολιτικής. Οι κατάλληλοι συνδυασμοί «προσθέτουν αξία» στις υπάρχουσες πολιτικές, επιτυγχάνουν συνέργειες, αποφεύγουν τις διπλές προσπάθειες, διευκολύνουν την αποτελεσματική εφαρμογή των Εθνικών Προγραμμάτων Δράσης, τα οποία συνδέονται με διάφορους τρόπους με τις πολιτικές της Ε.Ε. και μπορούν τελικά να συνδράμουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Η ενσωμάτωση των πολιτικών μπορεί να ποικίλλει, από απλές και χαλαρές έως αυστηρές και ελεγχόμενες ρυθμίσεις μεταξύ των διαφόρων πεδίων άσκησης. Η ανάπτυξη ενός Πλαισίου Στήριξης Πολιτικής για την Ερημοποίηση (DPSF) σε επίπεδο Ε.Ε. και σε εθνικό επίπεδο θα βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων για τη χάραξη πολιτικής οι οποίες αλληλοϋποστηρίζονται και δεν συγκρούονται. Επιπλέον, θα ανταποκρίνεται στην κλήση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Αντιμετώπιση της Ερημοποίησης [UNCCD], σύμφωνα με την οποία τα συμβαλλόμενα μέρη παρέχουν συνθήκες που διευκολύνουν την εφαρμογή της Σύμβασης. Η επιλογή, καταλληλότητα, δυνατότητα επίτευξης και η αποτελεσματικότητα των διαφόρων

19 παραλλαγών του εξαρτώνται από το κοινωνικοπολιτιστικό και πολιτικό πλαίσιο που επικρατεί. Το απαραίτητο σημείο εκκίνησής του είναι ότι όλες οι πολιτικές υιοθετούν αμοιβαίες κοινές αρχές, που παρέχουν τη βάση για την ανάπτυξη κοινών νοημάτων, κοινών στάσεων, προδιάθεσης και προσεγγίσεων για την επίλυση του προβλήματος πολιτικής, που στην παρούσα περίπτωση είναι η καταπολέμηση της ερημοποίησης. 4. Χρονικό πλαίσιο αναφοράς 5. Σύστημα εξεταζόμενων πολιτικών και εναλλακτικών ενσωμάτωσης πολιτικής 6. Το Δίκτυο Πολιτικής για την Ερημοποίηση (DP N) 7. Προσέγγιση και αρχές σχεδιασμού 8. Διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μηχανισμούς εφαρμογής 9. Βάση Πληροφοριών και Σύστημα Παρακολούθησης 10. Μελλοντικά κοινωνικο οικονομικά σενάρια και σενάρια περιβαλλοντικής αλλαγής. Τέλος, θα πρέπει να γίνεται κατάλληλη σύνθεση των εργαλείων πολιτικής που παρουσιάζονται στους Πίνακες 4 και 5 και πολλών άλλων που προτείνονται στη βιβλιογραφία, για την εναρμόνιση των αντικειμένων πολιτικής, τη βελτίωση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ των δρώντων, τη διευκόλυνση της συμβατότητας των στόχων τους και το συντονισμό των δομών και των διαδικασιών των πολιτικών που περιέχονται στο Πλαίσιο Στήριξης Πολιτικής για την Ερημοποίηση. Σχήμα18: Νότια Κρήτη (Λασίθι), Ελλάδα 18 Επιλεγμένα χαρακτηριστικά του Πλαισίου Στήριξης Πολιτικής για την Ερημοποίηση [DPSF] Το Πλαίσιο Στήριξης Πολιτικής για την Ερημοποίηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των πολιτικών της Ε.Ε. (και το εθνικό στην περίπτωση των Κρατών Μελών) που έχουν σχέση με την αντιμετώπιση της ερημοποίησης. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στους υδατικούς πόρους και στις πολιτικές για το έδαφος. Σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να δοθεί βαρύτητα στις χωροταξικές, τουριστικές και αναπτυξιακές πολιτικές. Θα πρέπει να προσδιοριστεί το Δίκτυο Πολιτικής για την Ερημοποίηση. Αυτό θα περιλαμβάνει όλους τους επίσημους και ανεπίσημους δρώντες, από όλα τα χωρικά / οργανωτικά επίπεδα, οι οποίοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση και στην εφαρμογή των επιλεγμένων πολιτικών, και θα πρέπει να χαρτογραφήσει και να παρακολουθεί στενά τις επίσημες και ανεπίσημες σχέσεις τους., Ο σχεδιασμός του Πλαισίου Στήριξης Πολιτικής για την Ερημοποίηση θα πρέπει να περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία: 1. Υπηρεσία Συντονισμού και διοικητική δομή 2. Νομική βάση και θεσμική μορφή 3. Χωρικό επίπεδο αναφοράς και σύστημα χωρικής ταξινόμησης

20 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ & ΠΗΓΕΣ Anderson, J. E. (1984) Public Policy Making. 3 rd edition. New York: Holt, Reinhart and Winston. Briassoulis, H. (2005) Policy Integration for Complex Environmental Problems: The Example of Mediterranean Desertification. Ashgate, London. CEC (1998), Partnership for Integration. A Strategy for Integrating Environment into EU Policies, Cardiff, June 1998, Communication from the Commission to the European Council, COM(98) 333, CEC, Brussels. CEC (2000), Bringing our needs and responsibilities together Integrating environmental issues with economic policy, Communication from the Commission to the European Council, COM (2000) 576 final, CEC, Brussels. CEC (2004), Integrating environmental considerations into other policy areas a stocktaking of the Cardiff process, Commission Working Document, COM(2004)394 final, Brussels. IDGEC (1999) Science Plan. Institutional Dimensions of Global Environmental Change (http://www.dartmouth.edu/~idgec/) Johnson, P.M., Maynard, K. and M. Paquin (2006) Governing Global Desertification; Linking Environmental Degradation, Poverty and Participation. Ashgate, London. Lenschow, A. (ed.) (2002a), Environmental Policy Integration: Greening sectoral Policies in Europe, Earthscan, London. MEDACTION, (2004a), Module 4: Design of a Desertification Policy Support Framework, Deliverables 33&34, European Commission, DG- XII, Contract No. ENVK2-CT , (www.icis.nl/medaction). MEDACTION, (2004b), Module 4: Design of a Desertification Policy Support Framework, Deliverables 36, European Commission, DG-XII, Contract No. ENVK2-CT , (www.icis.nl/medaction). MEDALUS III (1998) Mediterranean Desertification and Land use. Final Report to the European Commision. Contract numbers ENV4 CT /0118/0119/0121 Meyer, W.B. and B.L. Turner, II, eds. (1994) Changes in Land Use and Land Cover: A Global Perspective. Cambridge: Cambridge University Press. Reynolds, J.F. and Stafford Smith, M. (2002a), Global Desertification: Do Humans Cause Deserts?, Dahlem University Press, Berlin. Turner, B.L. II, D. Skole, S. Sanderson, G. Fischer, L. Fresco, and R. Leemans (1995) Land Use and Land Cover Change; Science/Research Plan. IGBP Report No.35, HDP Report No.7. IGBP and HDP, Stockholm and Geneva. UNCCD (1994), United Nations Convention to Combat Desertification and Drought (www.unccd.int) Wilson, G.A. and M. Juntti (2005) Unravelling Desertification: Policies and Actor Networks in Southern Europe. Wageningen Academic Publishers, Wageningen, The Netherlands. ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ CAP Common Agricultural Policy CF Cohesion Fund CSF Community Support Framework CTP Common Transport Policy EIA Environmental Impact Assessment EMAS Environmental Management and Audit System NSRF National Strategic Reference Framework EWFD European Water Framework Directive IPPC Integrated Pollution Prevention and Control MS Member State NAP National Action Programme (to Combat Desertification) PIP Public Investment Programme PPP Public Private Partnership RIA Regulatory Impact Assessment ROP Regional Operational Programme SEA Strategic Environmental Assessment SF Structural Fund 19 SOP Sectoral Operational Programme TEN Trans European Network UNCCD United Nations Convention to Combat Desertification

Δημοσιες Πολιτικες: Απαντωντας Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Της Ερημοποιησης

Δημοσιες Πολιτικες: Απαντωντας Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Της Ερημοποιησης Land Care In Desertification Affected Areas From Science Towards Application Δημοσιες Πολιτικες: Απαντωντας Στην Προκληση Για Την Καταπολεμηση Της Ερημοποιησης Σειρα Φυλλαδιων: A Aριθμος: 5 Helen Briassoulis

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Γιάννης Φερμαντζής Προϊστάμενος Τμήματος Προστασίας Φυσικού Κεφαλαίου Γεωργίας Δ/νση Χωροταξίας Περιβάλλοντος &

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013»

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» 1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» Πώς η ΚΓΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Προκλήσεις Οικονομικές 3 στόχοι πολιτικής Βιώσιμη παραγωγή τροφίμων συμβολή στο γεωργικό εισόδημα και μείωση των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants

Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012. Πέπη Θεοδώρου. S.M.R. Consultants Training Session Ευκαιρίες χρηµατοδότησης για έργα σχετικά µε την προστασία του περιβάλλοντος στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας και στην Περιφέρεια Ηπείρου γενικότερα Πρέβεζα, 8 9 Οκτωβρίου 2012 «Ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020 5 η Προγραμματική Περίοδος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2014-2020 Το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας, στις 26 Ιουνίου, κατέληξε σε πολιτικές αποφάσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, με βάση τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και ΜΜΕ. Δρ. Νικολάου Ιωάννης Λέκτορας Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και ΜΜΕ. Δρ. Νικολάου Ιωάννης Λέκτορας Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και ΜΜΕ Δρ. Νικολάου Ιωάννης Λέκτορας Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ 2. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ

ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ Είναι γενικά παραδεκτό ότι η ΚΑλΠ στον τομέα της αλιείας έχει αποτύχει, όπως η αρχή της σχετικής σταθερότητας (συστήματα των TAC S και QUOTAS) και

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις ομάδας εργασίας για τη διαχείριση νερού της λεκάνης του Ανθεμούντα στον αγροτικό τομέα

Προτάσεις ομάδας εργασίας για τη διαχείριση νερού της λεκάνης του Ανθεμούντα στον αγροτικό τομέα Προτάσεις ομάδας εργασίας για τη διαχείριση νερού της λεκάνης του Ανθεμούντα στον αγροτικό τομέα Στο πλαίσιο των τεσσάρων συναντήσεων της ομάδας εργασίας για τη διαχείριση νερού της λεκάνης του Ανθεμούντα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Δομή προτάσεων πολιτικής ΚΓΠ Κοινές ρυθμίσεις Διαρθρωτικά Ταμεία Κοινό Στρατηγικό Πλαίσιο (ΚΣΠ) Πυλώνας Ι: ΕΓΤΕ Άμεσες Ενισχύσεις Μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

JESSICA. Νέος τρόπος χρησιμοποίησης των. χρηματοδοτήσεων της ΕΕ για την προώθηση βιώσιμων επενδύσεων και την προαγωγή της ανάπτυξης στις

JESSICA. Νέος τρόπος χρησιμοποίησης των. χρηματοδοτήσεων της ΕΕ για την προώθηση βιώσιμων επενδύσεων και την προαγωγή της ανάπτυξης στις JESSICA Νέος τρόπος χρησιμοποίησης των χρηματοδοτήσεων της ΕΕ για την προώθηση βιώσιμων επενδύσεων και την προαγωγή της ανάπτυξης στις αστικές περιοχές Τι είναι το JESSICA; JESSICA είναι το αγγλικό ακρωνύμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις;

Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Αναπτυξιακό Συνέδριο Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας Πώς η ΚΑΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Ανακοίνωση της Επιτροπής Η ΚΑΠ προς το Προκλήσεις 2020 3 στόχοι πολιτικής Οικονομικές για την Προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η γεωργία αποτελεί ζωτικής σημασίας τομέας για την οικονομία της ΕΕ, κατατάσσοντας την σε ένα από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τροφίμων στον

Η γεωργία αποτελεί ζωτικής σημασίας τομέας για την οικονομία της ΕΕ, κατατάσσοντας την σε ένα από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τροφίμων στον Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ Κύπρος Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα 24 Ιανουαρίου 2015 Αίθουσα Συνεδρίων - Ξενοδοχείο Droushia Heights (Δρούσεια) Δημήτρης Παπαδάκης - Ευρωβουλευτής (ΕΔΕΚ, S&D) "Η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΕΣ 2014-2020

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΕΣ 2014-2020 ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ 2014 2020 ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ Α ΒΑΘΜΙΑΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΝΕΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση & Αξιολόγηση με τη νέα ΚΑΠ Λογική της παρέμβασης και προτεινόμενοι δείκτες

Παρακολούθηση & Αξιολόγηση με τη νέα ΚΑΠ Λογική της παρέμβασης και προτεινόμενοι δείκτες Παρακολούθηση & Αξιολόγηση με τη νέα ΚΑΠ Λογική της παρέμβασης και προτεινόμενοι δείκτες 3 η Τεχνική Συνάντηση Ομάδας Καθοδήγησης 27 Απριλίου 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 ΕΥΔ

Διαβάστε περισσότερα

4.0 ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

4.0 ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 4.0 ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ & ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 55 4.0 ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 4.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020

Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Στρατηγικοί στόχοι για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Τυποποίησης* μέχρι το 2020 Η Ευρωπαϊκή τυποποίηση θα αποτελέσει ουσιαστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ)

Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) Νέα Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Νέο ΕΣΠΑ Τα Επιχειρησιακά Προγράμματα που υπεβλήθησαν είναι επτά τομεακά και δεκατρία περιφερειακά. Ο προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013)

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) 1. Κοινή Γεωργική Πολιτική 1.1. Μεταρρύθµιση της ΚΓΠ Τον Ιούνιο 2003 εγκρίθηκε µια εκ θεµελίων µεταρρύθµιση της Κοινής Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Γιώργου Παπανδρέου 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021)

Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση στην Ελλάδα (2001-2021) Προοπτικές για την Ελληνική Γεωργία και την Ανάπτυξη της Υπαίθρου Εμμανουήλ Γ. Κούκιος Καθηγητής ΕΜΠ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου Το Έργο χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΠΙΩΝ: Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αγαπητοί κυρίες και κύριοι, Η διαφορετικότητα των φυσικών και ανθρώπινων συνθηκών ορίζει τα τοπία των περιοχών μας. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΑΑ 2014-2020

ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΑΑ 2014-2020 ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΑΑ 2014-2020 Το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 είναι ύψους 4,2 δις κοινοτικής συμμετοχής που μαζί με την εθνική και την ιδιωτική συμμετοχή θα κινητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΣΤΟ 1 ο ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ για την περίοδο προγραµµατισµού 2014-2020 Αγαπητοί προσκεκληµένοι, Βρισκόµαστε στον µέσον µιας πολύ σηµαντικής διαδικασίας.

Διαβάστε περισσότερα

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία»

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» «Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» Γιώργος Δ. Κωνσταντινόπουλος Δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω Ειδικός Εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας Γεώργιος Αλετράς / ΕΥΔ ΠΑΑ-Μονάδα Α Λακωνία, 3 Μαρτίου 2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Η Περίπτωση της Ελλάδος του Δρ. Κωνσταντίνου Αραβώσης Λέκτορα Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ως Βιώσιµη Ανάπτυξη ορίζεται η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Το παρόν κεφάλαιο αποτελεί μια μη τεχνική περίληψη της Έκθεσης για το Περιβάλλον, η οποία απαιτείται βάσει της Οδηγίας ΣΠΕ.

ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Το παρόν κεφάλαιο αποτελεί μια μη τεχνική περίληψη της Έκθεσης για το Περιβάλλον, η οποία απαιτείται βάσει της Οδηγίας ΣΠΕ. ΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. Εισαγωγή Η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ, SEA) του Προγράμματος Διαπεριφερειακής Συνεργασίας (INTERREG IVC) πραγματοποιήθηκε από την εδρεύουσα στις Βρυξέλλες Ecosystems

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2014-2020 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Παρουσίαση της Ενδιάμεσης Διαχειριστικής Αρχής στη Συνεδρίαση της ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου, Μυτιλήνη, 27 Φεβρουαρίου 2014 Σκέλος Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος

Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος MEMO/07/506 Βρυξέλλες, 26 Νοεµβρίου 2007 Ελλάδα Επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007-13: Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος 1. Επιχειρησιακό πρόγραµµα «Θεσσαλία Στερεά Ελλάδα Ήπειρος» - Πρόγραµµα στο πλαίσιο των στόχων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση με θέμα: "Στρατηγικές ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης στην Περιφέρεια ΑΜ Θ Δυνατότητες αξιοποίησης των νέων εργαλείων του ΕΣΠΑ"

Εισήγηση με θέμα: Στρατηγικές ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης στην Περιφέρεια ΑΜ Θ Δυνατότητες αξιοποίησης των νέων εργαλείων του ΕΣΠΑ Εισήγηση με θέμα: "Στρατηγικές ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης στην Περιφέρεια ΑΜ Θ Δυνατότητες αξιοποίησης των νέων εργαλείων του ΕΣΠΑ" Νίκος Μίχος, Συντονιστής θεματικής ομάδας σχεδιασμού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου

ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής. ρ Μαρία Κωστοπούλου ΕΣΠΑ 2014-2020 Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής ρ Μαρία Κωστοπούλου Προϊσταμένη Μονάδας Α Στρατηγικής και παρακολούθησης πολιτικών Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Αξιολόγησης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η καινοτομία στο ΠΑΑ 2014-2020

Η καινοτομία στο ΠΑΑ 2014-2020 Η καινοτομία στο ΠΑΑ 2014-2020 Σημαντικότερα εργαλεία καινοτομίας και μεταφοράς γνώσης Μέτρο «Δράσεις μεταφοράς γνώσεων και ενημέρωσης» (αρθ. 15) Μέτρο «Συμβουλευτικές υπηρεσίες» (αρθ. 16) Μέτρο «Συνεργασία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης

1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης 1 η Συνεδρίαση Επιτροπής Παρακολούθησης ΕΠ Κρήτης 2014-2020 Εναρκτήρια Ομιλία Περιφερειάρχη Κρήτης Κύριες και κύριοι, Σας καλωσορίζουμε, σήμερα, στην πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E

«ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E «ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ ΕΡΓΑΛΕΊΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΣΥΝΟΧΉΣ 2014-2020 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα