ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΝΘΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΝΘΟΣ"

Transcript

1

2 ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΝΘΟΣ 1950 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ (Κόρινθος, Σεπτεμβρίου 2007) ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ( Ἐπικεφαλῆς: Στυλιανός Γ. Παπαδόπουλος) ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Κωνσταντῖνος Ἰ. Μπελέζος ΣΥΝΕΡΓΙᾼ Σωτηρίου Σ. Δεσπότη καί Χρήστου Κ. Καρακόλη ΧΟΡΗΓΟΙ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2009

3 SAINT PAUL AND CORINTH 1950 YEARS SINCE THE WRITING OF THE EPISTLES TO THE CORINTHIANS EXEGESIS THEOLOGY HISTORY OF INTERPRETATION PHILOLOGY PHILOSOPHY ST PAUL S TIME INTERNATIONAL SCHOLARLY CONFERENCE PROCEEdINGS (Corinth, September 2007) VOLumE II EDITED BY Constantine J. Belezos IN COLLABORATION WITH Sotirios Despotis and Christos Karakolis ON BEHALF OF THE SCIENTIFIC ORGANIZING COmmITTEE (Chair: Stylianos G. Papadopoulos) SPONSORED BY THE PREFECTURE AND THE MUNICIPALITY OF CORINTH ATHENS 2009

4 ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Αγγελική Μόσχου ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ελένη Σταυροπούλου ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Άγγελος Ελεύθερος & ΣΙΑ Ο.Ε. βιβλιοδεσια: Κωνσταντίνα Παναγιώτου & ΣΙΑ Ο.Ε. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε., Αθήνα 2009 Πρώτη έκδοση: Δεκέμβριος 2009 ΙSBN Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατοΐου 121 Head office: 121, Tatoiou Str Μεταμόρφωση Metamorfossi, Greece βιβλιοπωλείο: Μαυρομιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str Αθήνα Αthens, Greece Τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax:

5 Η ΧΑΡΙΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΣΘΕΝΕΙΑ THE GRACE OF GOd ANd THE HumAN WEAKNESS Οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ. καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον εἴτε ἐν σώματι εἴτε χωρὶς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄρρητα ῥήματα ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι. ὑπὲρ τοῦ τοιούτου καυχήσομαι, ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχήσομαι εἰ μὴ ἐν ταῖς ἀσθενείαις [μου]. ἐὰν γὰρ θελήσω καυχήσασθαι, οὐκ ἔσομαι ἄφρων, ἀλήθειαν γὰρ ἐρῶ φείδομαι δέ, μή τις εἰς ἐμὲ λογίσηται ὑπὲρ ὃ βλέπει με ἢ ἀκούει [τι] ἐξ ἐμοῦ καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων. διό, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατανᾶ, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι. ὑπὲρ τούτου τρὶς τὸν κύριον παρεκάλεσα ἵνα ἀποστῇ ἀπ ἐμοῦ καὶ εἴρηκέν μοι, Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου ἡ γὰρ δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελεῖται. ἥδιστα οὖν μᾶλλον καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ. διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν διωγμοῖς καὶ στενοχωρίαις, ὑπὲρ Χριστοῦ ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. (β Κορ. 12,2-12)

6 Β Κορ. 12,2-4 και ο ουράνιος κόσμος στην ιουδαϊκή αποκαλυπτική γραμματεία Δημητρίου Καϊμάκη Καθηγητού Τμήματος Θεολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Στην β προς Κορινθίους επιστολή στο κεφ. 12 ο απόστολος Παύλος αναφέρεται σε μια εμπειρία που είχε, η οποία σχετίζεται με τη μετάβασή του σε κατάσταση έκστασης στον παράδεισο, στον τρίτο ουρανό. Λεπτομέρειες της εμπειρίας του αυτής ο Απόστολος δεν μας αποκαλύπτει. Μας λέει μόνο πως δεν ξέρει καν αν μεταφέρθηκε με το σώμα του ή χωρίς αυτό, και ότι άκουσε λόγια που δεν μπορεί ούτε επιτρέπεται να τα πει άνθρωπος. Επειδή ο Παύλος δεν προχωράει περισσότερο σε λεπτομέρειες την αφήγησή του, είναι ενδιαφέρον να δούμε με τι τρόπο περιγράφει η αποκαλυπτική γραμματεία τον παράδεισο και φυσικά το θρόνο του Θεού που βρίσκεται στον ουράνιο κόσμο. Για τα κείμενα αυτά παράδεισος είναι ο μελλοντικός τόπος ανάπαυσης των δικαίων. Ο τόπος αυτός άλλοτε παρουσιάζεται ως ενδιάμεσο στάδιο, όπου οι ψυχές αναμένουν την ημέρα της κρίσης και άλλοτε ως τελική κατοικία των δίκαιων, όπου οδηγούνται αμέσως μετά το θάνατο ή είναι ο προορισμός τους μετά την ανάσταση και την κρίση. Όταν γίνεται λόγος για επίγειο παράδεισο ταυτίζεται πάντοτε με τον κήπο της Εδέμ, άλλες φορές, όμως, εντοπίζεται στον τρίτο ή

7 0 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΪΜΑΚΗΣ τέταρτο ουρανό, όπου ο άνθρωπος απεκδύεται το γήινο ένδυμα 1 και φορά το ένδυμα της δόξας 2. Στο Α Ενώχ διακρίνονται τέσσερις διαφορετικές περιγραφές του Παραδείσου 3. Τοποθετείται ανατολικά και δεν κατοικείται 4. Ονομάζεται «κήπος της δικαιοσύνης» και έχει πολλά μεγάλα, ευώδη δέντρα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και το δέντρο της σοφίας. Το ύψος του είναι σαν του πεύκου, τα φύλλα του όπως της χαρουπιάς και ο καρπός του σαν το σταφύλι. Οι άγγελοι τρώνε τον καρπό του και γνωρίζουν τη σοφία. Ο άγγελος Ζωτιήλ φυλά την είσοδο στον Παράδεισο. Σε άλλο σημείο αναφέρεται ο τόπος κατοικίας των αγίων και οι τόποι αναπαύσεως των δίκαιων στο πέρας του ουρανού 5. Στον Παράδεισο βρίσκονται οι δίκαιοι που μαζί με τους αγγέλους παρακαλούν, μεσιτεύουν και προσεύχονται για τους ανθρώπους 6. Η δικαιοσύνη και η χάρη ρέει μπροστά τους. Όταν οι δίκαιοι και οι εκλεκτοί 7 στέκουν μπροστά στον «Κύριο των πνευμάτων», λάμπουν σαν φλόγες. Δοξολογούν και υμνούν το Θεό. Οι εγρήγοροι αναπέμπουν τρισάγιο ύμνο 8 και οι τέσσερις αρχάγγελοι, Μιχαήλ, Ραφαήλ, Γαβριήλ και Φανουήλ 9 ευλογούν και προσεύχονται. Παρακάτω η τοποθεσία, όπου κατοικούν οι προπάτορες και οι δίκαιοι, οι απ αρχής, εντοπίζεται βορειοδυτικά Α Ενώχ 62,15. β Ενώχ 22,8. 2. D. S. Russell, The Method & Message of Jewish Apocalyptic, London 1964, σσ G. W. Ε. Nickelsburg, 1 Enoch, A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 1-36; , Minneapolis 2001, σσ Α Ενώχ κεφ Α Ενώχ κεφ QM 12,1-5.1QH 3, Σε ορισμένα χειρόγραφα απαντά η γραφή «εκλεκτός» σε ενικό αριθμό. Αν είναι ορθή, αφορά τον Ενώχ ή είναι προσθήκη ή μετατροπή του χριστιανού μεταφραστή στο αιθιοπικό κείμενο. 8. Πρβλ. Ησ. 6,3. Αποκ. 4,8 9. Ο αρχάγγελος Φανουήλ εμφανίζεται μόνο στις Παραβολές. βλ. Α Ενώχ 40,7,9. 54,6. 71,8-9, Α Ενώχ 70,3.

8 Β ΚΟΡ. 2,2-4 ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Μία τρίτη παράσταση δείχνει ποια θα είναι η κατάσταση των δίκαιων μετά την ανάσταση και την τελική κρίση. Γι αυτούς ο Παράδεισος είναι ο τελικός προορισμός. Εξέρχονται από το σκοτάδι και οι ημέρες της ζωής τους δεν έχουν τέλος 11. Διαμένουν στον κήπο της ζωής ή της δικαιοσύνης και τρέφονται από τα μυθολογικά τέρατα βεχεμώθ και Λεβιάθαν 12. Και ο ουρανός παρουσιάζεται με την έννοια της μακαριότητας μετά την κρίση. Οι εκλεκτοί στον ουρανό έχουν τη λάμψη των φωστήρων και αισθάνονται μεγάλη χαρά, όπως οι άγγελοι 13. Το β Ενώχ 14 τοποθετεί τον Παράδεισο στον τρίτο ουρανό 15, αλλά για την περιγραφή του χρησιμοποιεί τη διήγηση της Γένεσης για τον κήπο της Εδέμ 16. Είναι μια υπέροχη τοποθεσία, από την οποία περνούν τέσσερις ποταμοί και φέρνουν ευφορία. Υπάρχουν πολλά ανθισμένα και καρποφόρα δέντρα, από τα οποία ξεχωρίζει το δέντρο της ζωής και ένα ελαιόδεντρο. Το δέντρο της ζωής έχει κάτι από κάθε οπωροφόρο δέντρο και αναδίδει θαυμαστή ευωδιά. Οι ρίζες του δείχνουν την έξοδο που οδηγεί στη γη. Όταν ο Θεός επισκέπτεται τον Παράδεισο, επιλέγει αυτό το δέντρο για να αναπαυτεί. Εκεί κοντά υπάρχει και το ελαιόδεντρο, από το οποίο ρέει συνεχώς λάδι. Στον Παράδεισο ζουν πολλά ευλογημένα πλάσματα με χαρά και απέραντη αγαλλίαση 17. Άγγελοι αστραφτεροί σαν το φως φρουρούν το χώρο του Παραδείσου 18, γιατί είναι αιώνια κληρονομιά των δίκαιων 19. Ο Αδάμ έμεινε εκεί επτά χρόνια. Ο Μελχισεδέκ 11. Α Ενώχ κεφ Α Ενώχ 60,7-8, Α Ενώχ 101,1.104,2,4,6.108, β Ενώχ κεφ. 8 και Πρβλ. β Κορ. 12, Γεν. 2, β Ενώχ 42, β Ενώχ 8β. Πρβλ. Γεν. 3,24 όπου τα χερουβείμ είναι οι φύλακες του παραδείσου. 19. β Ενώχ κεφ. 9.

9 2 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΪΜΑΚΗΣ είναι ο πρώτος κάτοικός του μετά την παρακοή των πρωτοπλάστων 20. Στο β βαρούχ 21 ο Παράδεισος παραμένει αόρατος στον παρόντα αιώνα. Θα φανερωθεί μαζί με τον μέλλοντα αιώνα μετά την ημέρα της κρίσης. Τότε θα αποκατασταθούν όλα όσα χάθηκαν μετά την παράβαση του Αδάμ 22. Οι δίκαιοι θα έχουν τη λάμψη των αστεριών και θα ξεπερνούν τη λαμπρότητα των αγγέλων. Μπροστά στα μάτια τους θα εκτεθούν οι ευρείς χώροι του Παραδείσου, ο θρόνος του Θεού και όλες οι αγγελικές στρατιές που βρίσκονται στα ύψη του κόσμου. Σύμφωνα με το Γ βαρούχ 23, οι ψυχές των δίκαιων συγκεντρώνονται γύρω από τη λίμνη 24, που υπάρχει στο μέσο πεδιάδας στον τέταρτο ουρανό. Συμβολίζονται με τα πτηνά της λίμνης, που διαφέρουν από αυτά που υπάρχουν στη γη και υμνούν το Θεό. Η ιδέα αυτή είναι γνωστή και στη ραββινική γραμματεία. Η διδασκαλία για δύο Παράδεισους 24 απαντά στην Αποκάλυψη Μωυσή 26. Στον επίγειο Παράδεισο ενταφιάζονται τα σώματα του Αδάμ, του Άβελ και της Εύας μέχρι την ημέρα της ανάστασης, ενώ τα πνεύματά τους 27 καθαρίζονται και ανέρχονται στον Παράδεισο του τρίτου ουρανού. Η υπόσχεση για ανάσταση συνδέεται με την εσχατολογική ελπίδα για μια νέα δημιουργία 28. Ο Αδάμ θα επανακτήσει την αρχική του δόξα και θα καθίσει στο θρόνο, που κάποτε κατείχε ο Σατανάς 29. Η πονη- 20. β Ενώχ 71,28. 72, β βαρ. 50, Πρβλ. Δ Έσδ. 7, Ανάλ. Μωυσ. 10, J. R. Levison, «2 Apoc. Bar. 48:42-52:7 and the Apocalyptic Dimension of Colossians 3:1-6», JBL 108,1989, σ Γ βαρ. κεφ Πρβλ. την Αχερουσία Λίμνη, Αποκ. Μωυσ. κεφ Σ. Χ. Αγουρίδη, Τα Απόκρυφα της Παλαιάς Διαθήκης, τόμ. 2, Αθήνα 1979, σ Αποκ. Μωυσ. κεφ Για «πνευματικά σώματα» στον ουράνιο Παράδεισο, βλ. D. S. Russell, The Method & Message of Jewish Apocalyptic, London 1964, σσ J. J. Sharpe, «The Second Adam in the Apocalypse of Moses», CBQ 35, 1973, σσ Αποκ. Μωυσ. 39, 1-3.

10 Β ΚΟΡ. 2,2-4 ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 3 ρή καρδιά θα αφαιρεθεί και θα δοθεί καρδιά που επιθυμεί το αγαθό 30. Η θλίψη θα μετατραπεί σε χαρά, γιατί οι δίκαιοι θα διαμένουν στον Παράδεισο του τρίτου ουρανού και ο Θεός θα είναι ανάμεσά τους 31. Ο Θρόνος και η δόξα του Θεού Το βιβλίο του Ησαΐα 32 είναι το παλαιότερο παλαιοδιαθηκικό κείμενο που αναφέρει το θρόνο και τη δόξα του Γιαχβέ. Ο προφήτης στο όραμα της κλήσης του βλέπει το Θεό να κάθεται σε μεγαλοπρεπή και υπερυψωμένο θρόνο και να περιστοιχίζεται από εξαπτέρυγα σεραφείμ, που απευθύνουν τον τρισάγιο ύμνο 33. Η δόξα παρουσιάζεται ως τρόπος της δράσης του Γιαχβέ, αφού γεμίζει το ναό της Ιερουσαλήμ 34. Είναι σημαντικό το ότι παρουσιάζεται στη γη 35 και πιθανόν γίνεται αισθητή από τους ανθρώπους 36. Ο συγγραφέας του ιερατικού κώδικα (Ρ) χρησιμοποιεί τον όρο «δόξα του Γιαχβέ» σε παλαιότερες παραδόσεις. Επιχειρεί να περιγράψει την αποκάλυψη του Θεού στους ανθρώπους χωρίς ανθρωπομορφισμούς. Στη θεοφάνεια στο Σινά 37 η δόξα του Γιαχβέ κατέρχεται από τον ουρανό και είναι μια λάμψη σαν φωτιά που λαμπαδιάζει. Το νέφος που την καλύπτει παρέχει προστασία στους ανθρώπους. Τα ίδια χαρακτηριστικά έχει η δόξα στις εμφανίσεις της στη σκηνή του μαρτυρίου 38, την περίοδο της περιπλάνη- 30. Αποκ. Μωυσ. 13, Πρβλ. Δ Έσδ. 4,8. 7, Ησ. 6, Πρβλ. Γ βασ. 22, Το <Μ> έχει «οι άκρες του μανδύα του γέμιζαν το ναό». Η διαφορετική απόδοση των Ο ίσως εξηγείται ως προσπάθεια να αποφευχθούν οι ανθρωπομορφισμοί. 35. Ησ. 6,3. Πρβλ. Ησ. 42,12. Ψαλμ. 56,6,12. 65,1 εξ. 36. Χ. Ατματζίδη, Η Έννοια της Δόξας στην Παύλεια Θεολογία, Θεσ. 2001, σσ Εξ. 24, Εξ. 40, Λευ. κεφ. 9. Αρ. 14,10.16, ,7. 20,6.

11 4 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΪΜΑΚΗΣ σης στην έρημο 39 και αργότερα στα εγκαίνια του ναού του Σολομώντα 40. Στην Έξοδο 41 υπάρχει μια πιο συγκεκριμένη περιγραφή της δόξας του Θεού με τη χρήση ανθρωπομορφικών εκφράσεων. Ο προφήτης Ιεζεκιήλ συνδέει και πάλι τη δόξα του Γιαχβέ με την παράσταση του θρόνου. Με δυνατή ανεμοθύελλα από το βορρά έρχεται ένα μεγάλο σύννεφο, μέσα από το οποίο βγαίνει μια ακτινοβολία. Η θύελλα, η φωτιά και το σύννεφο, που καλύπτει αυτή την εμφάνιση, είναι σταθερά χαρακτηριστικά στις βιβλικές θεοφάνειες 42. Μέσα στο σύννεφο διακρίνεται άρμα με τέσσερα ζώα. Καθένα από αυτά έχει τέσσερα φτερά και τέσσερα πρόσωπα, ένα ανθρώπου, ένα λιονταριού, ένα βοδιού και ένα αετού. Από το μέσο τους εκπέμπεται μία λάμψη σαν αναμμένα κάρβουνα. Πίσω από τα πόδια τους βρίσκονται τέσσερις τροχοί, που χωρίς να στρέφονται μπορούν να κινούνται και προς τις τέσσερις πλευρές. Πάνω από τα κεφάλια τους υπάρχει ομοίωμα του ουράνιου θόλου με ένα ζαφειρένιο θρόνο 43. Πάνω του κάθεται μια μορφή που μοιάζει με άνθρωπο. Από τη μέση και πάνω η μορφή λάμπει σαν γυαλισμένο μέταλλο, ενώ από τη μέση και κάτω σαν φωτιά. Η δόξα του Γιαχβέ έχει αυτή την εμφάνιση και στα τέσσερα οράματα που είδε ο Ιεζεκιήλ στη βαβυλώνα και όταν μεταφέρθηκε πνευματικά στο ναό της Ιερουσαλήμ 44. Διαφορές σημειώνονται μόνο στις λειτουργίες της. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις το όραμα της δόξας έχει σχέση με την κλήση και την αποστολή του προφήτη. Στο τρίτο όραμα η δόξα εγκαταλείπει το ναό λόγω των αμαρτιών των Ιουδαίων. Στο τέταρτο ακούγεται ήχος σαν το νερό πολλών ποταμών που κυλούν και η δόξα επιστρέφει και γεμί- 39. Στο περιστατικό του μάννα (Έξ. κεφ. 16) η εμφάνιση της δόξας του Γιαχβέ δε γίνεται στη σκηνή του μαρτυρίου, αλλά στην έρημο. 40. Γ βασ. 8,11. β Παρ. 7, Εξ. 33, Εξ. 3,2.19, ,18. 24,17. Δευτ. 4,36. 5,4. 33,2. Ψαλμ. 96, Πρβλ. Εξ. κεφ Ιεζ. κεφ. 1. 3, κεφ ,1-7.

12 Β ΚΟΡ. 2,2-4 ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 5 ζει το ναό. Για τον Ιεζεκιήλ ο ναός είναι ο τόπος κατοικίας της δόξας 45. Οι υπόλοιπες αναφορές της Παλαιάς Διαθήκης στη δόξα του Θεού δεν προσθέτουν κάτι νέο στις περιγραφές. Δίνουν έμφαση στις λειτουργίες της. Ο Δευτεροησαΐας 46 και ο Τριτοησαΐας 47 αγγέλλουν την εμφάνισή της στο μέλλον. Στους Ψαλμούς η δόξα παρουσιάζεται σε σχέση με τη δημιουργία 48, τις λατρευτικές εκδηλώσεις των πιστών 49, την ιστορία 50 και φαίνεται να προσλαμβάνει οικουμενικές διαστάσεις 51. Στη σοφιολογική γραμματεία 52 η σοφία υποστατικοποιείται και αναφέρεται πως έχει και αυτή δόξα 53. Οι περιγραφές του ουράνιου θρόνου του Γιαχβέ ενισχύονται στο χώρο της αποκαλυπτικής γραμματείας. Στον Δανιήλ η παράσταση του θρόνου 54 είναι σε ποιητική μορφή και πρέπει να προέρχεται από ένα παλιότερο ποίημα ή ύμνο 55. Σε μία σκηνή κρίσης 56 τοποθετούνται θρόνοι 57 και κάθεται ο «παλαιός των ημερών». Ο ευφημιστικός όρος «παλαιός των ημερών» δηλώνει το Θεό και τονίζει την προαιώνια ύπαρξή του 58. Ισοδυναμεί με τη φράση «προβεβηκώς ημερών» 59 ή τον υπερθε- 45. Για την έννοια της δόξας του Θεού στον προφήτη Ιεζεκιήλ και τον Ρ βλ. Δ. Καϊμάκη, Ο Ναός του Σολομώντα. Ιστορία-Θεολογία, Θεσσαλονίκη 1995, σσ Ησ. 40, Ησ. 60, , Ψαλμ. 18, , ,6, , , Ψαλμ. 23, ,8. 62,3. 65,2. 71, , Ψαλμ. 78,9.105,20.113, Ψαλμ. 95, ,6. 137, ,5. Ησ. 40,5. 66, Σοφ. Σολ. 9,11. Σοφ. Σειρ. 14, Για τη θεολογία της δόξας στην Παλαιά Διαθήκη βλ. Χ. Γ. Ατματζίδη, Η Έννοια της Δόξας στην Παύλεια Θεολογία, Θεσσαλονίκη 2001, σσ Δαν. 7, J. J. Collins, Daniel: A Commentary on the Book of Daniel, Minneapolis 1993, σσ Πρβλ. Ψαλμ. 121, Στον Ενώχ απαντά ένας μόνο θρόνος σε ανάλογα πλαίσια βλ. Α Ενώχ 90, Πρβλ. Ψαλμ. 54,20.11Q10 28, Γεν. 24,1

13 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΪΜΑΚΗΣ τικό «ο αρχαιότατος» και αντιπαρατίθεται στους «καινούς θεούς» 60, ιδίως στους θεούς του ελληνισμού 61. Δείχνει, ακόμα, κάποιον επιβλητικό, σεβάσμιο και συνετό. Φορά λευκό ένδυμα 62 και έχει λευκά μαλλιά 63. Εδώ σε συνδυασμό με το λευκό ένδυμα συμβολίζεται η καθαρότητα 64, και δίνεται, επιπλέον, η έννοια της φωτεινότητας, της ευγένειας και του μεγαλείου 65. Ο θρόνος πάνω στον οποίο κάθεται ο παλαιός των ημερών είναι από φλόγες της φωτιάς. Το μασωριτικό κείμενο προσθέτει στην περιγραφή και πύρινους τροχούς, που είναι δάνειο από τον Ιεζεκιήλ. Η φωτιά συνοδεύει πάντοτε τη θεϊκή παρουσία 66, ενώ συγχρόνως υπονοείται η κρίση που θα αποδοθεί στο τέταρτο θηρίο 67. Το ποτάμι φωτιάς, που ξεχύνεται μπροστά από το θρόνο, υποδηλώνει τη θεϊκή ενέργεια και δύναμη 68. Αναρίθμητο πλήθος αγγέλων στέκει μπροστά στον παλαιό των ημερών έτοιμο να τον υπηρετήσει 69. Αναφέρονται χίλιες χιλιάδες και μύριες μυριάδες 70, που είναι το τετράγωνο των μεγαλύτερων αριθμών για τους οποίους υπήρχε λέξη. Δεν αποκλείεται να είναι ένθρονοι 71, ιδέα που έχει το υπόβαθρό της στις αρχαίες παρα- 60. Κρ. 5, J. Α. Montogomery, A Critical and Exegetical Commentary on the Book of Daniel, The International Critical Commentary, Edinburgh 1927, σ Πρβλ. Μάρκ. 9,2. Ματθ. 28,3. Αποκ. 3,5, όπου λευκή είναι η αμφίεση του Ιησού κατά τη μεταμόρφωση, και των αγγέλων και αγίων στους ουρανούς. 63. Πρβλ. Α Ενώχ 46, Μ. Sokoloff, «amar neqe, Lamb s Wool (Dan 7:9)», JBL 95, 1976, σσ J. E. Goldingay, Daniel, World Biblical Commentary, Dallas, Texas 1989, σ βλ. σχ. P. D. Miller, «Fire in the Mythology of Canaan and Israel», CBQ 27, 1965, σσ J. E. Goldingay, ό.π., σσ βλ. και S. R. Miller, Daniel, The New American Commentary, New York 1994, σσ A. Montogomery, ό.π., σ Πρβλ. Δευτ. 33,2. Γ βασ. 22,19. Ψαλμ. 67,18. Α Ενώχ 1,9.14, Πρβλ. Αποκ. 5, J. A. Montogomery, ό.π., σσ βλ. και L. F. Hartman A. Α. Di Leila, The Book of Daniel, The Anchor Bible, New York, London, Toronto, Sydney, Auckland 1978, σ. 217.

14 Β ΚΟΡ. 2,2-4 ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 7 δόσεις για τη σύναξη του Ελ, όπου οι θεοί κάθονται 72. Ίσως, όμως οι θρόνοι που τοποθετούνται στη σκηνή της κρίσης να είναι μόνο δύο. Ένας για τον παλαιό των ημερών και ένας δεύτερος για τη μορφή «ως υιό ανθρώπου» 73. Η μορφή αυτή εισάγεται αργότερα και λέγεται ότι θα λάβει εξουσία και η βασιλεία της θα είναι αιώνια 74. Η ενθρόνισή της δεν περιγράφεται, αλλά προϋποτίθεται 75. Το Α Ενώχ 76 παραθέτει την ίδια παράσταση με τον Δανιήλ, αλλά περισσότερο ανεπτυγμένη. Η «δόξα η μεγάλη» κάθεται σε μεγαλοπρεπή και υπερυψωμένο θρόνο στον ανώτερο ουρανό. Ο θρόνος είναι όπως το κρύσταλλο, οι τροχοί του λάμπουν σαν τον ήλιο και διακρίνονται χερουβείμ. Κάτω από το θρόνο εκπορεύονται ποτάμια φωτιάς, μοτίβο που στον Δανιήλ απαντά σε ενικό. Τα λευκά μαλλιά του παλαιού των ημερών, το ένδυμα του λαμπρότερο του ήλιου και λευκότερο του χιονιού και η ουράνια ακολουθία, που ανέρχεται σε μύριες μυριάδες, είναι κοινά στοιχεία των δύο κειμένων. Ο Ενώχ προχωρά σε διάκριση των αγγελικών τάξεων 77. Οι άγγελοι δεν επιτρέπεται να ατενίσουν το πρόσωπο της θεότητας, ενώ οι άγιοι των αγγέλων βρίσκονται διαρκώς κοντά στο Θεό, αν και δεν έχει την ανάγκη συμβούλου. Τα σεραφείμ, τα χερουβείμ 78 και τα οφανείμ φρουρούν το θρόνο της δόξας 79. Οι ομοιότητες του Α Ενώχ με τον Δανιήλ μαρτυρούν κοινή παράδο- 72. Πρβλ. Ματθ. 19,28. Κολ. 1,16. Αποκ. 4,4. 20, Στις Παραβολές του Ενώχ ο εκλεκτός ή υιός του ανθρώπου κάθεται «επί θρόνου δόξης», βλ. Α Ενώχ 45,3. 62,3, Δαν. 7, Α. β. Rhodes, «The Kingdoms of Men and The Kingdom of God», Int 15, 1961, σ J. J.Collins, Daniel: A Commentary on the Book of Daniel, Minneapolis 1993, σσ Α Ενώχ 14, ,2,7, G. W. Ε. Nickelsburg, 1 Enoch, A Commentary on the Book of 1 Enoch, Chapters 1-36;81-108, Minneapolis 2001, σσ Στο β Ενώχ τα χερουβείμ και τα σεραφείμ λειτουργούν ενώπιον του θρόνου του Θεού. βλ. β Ενώχ 21, Α Ενώχ 71,7.

15 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΪΜΑΚΗΣ ση, χωρίς να αποκλείεται εξάρτηση του δεύτερου από τον πρώτο 80. Στο βιβλίο του Ενώχ υπάρχει μία ακόμη εικόνα για το θρόνο του Θεού 81. Επτά βουνά από πολύτιμους λίθους βρίσκονται σε τόπο που καίγεται ημέρα και νύχτα. Εκείνα προς την ανατολή είναι από «έγχρωμο λίθο», μαργαρίτη και υάκινθο αντίστοιχα. Τα άλλα προς το νότο αποτελούνται και τα τρία από κόκκινο λίθο. Τα βουνά στηρίζονται το ένα στο άλλο και έχουν βαθιά φαράγγια. Το έβδομο βρίσκεται στη μέση και φτάνει μέχρι τον ουρανό. Στην κορυφή του έχει το θρόνο του Θεού, που είναι φτιαγμένος από αλάβαστρο και ζαφείρι. Ο Θεός θα καθίσει στο θρόνο, όταν επισκεφτεί τη γη με αγαθότητα. Γύρω από το θρόνο υπάρχουν ευώδη δέντρα, μεταξύ των οποίων και το δέντρο της ζωής. Οι καρποί του μετά την κρίση θα δοθούν στους δίκαιους και τους άγιους. Τα υπόλοιπα βιβλία της ιουδαϊκής αποκαλυπτικής γραμματείας δανείζονται την παράσταση από το Α Ενώχ, τον Ησαΐα και τον Ιεζεκιήλ 82. Δε συμφωνούν, όμως, ως προς τον τόπο όπου βρίσκεται ο θρόνος. Στη Διαθήκη Λευί ο θρόνος της δόξας τοποθετείται στον τρίτο ουρανό 83. Στο β Ενώχ ο Θεός κάθεται στο θρόνο Του στον έβδομο ουρανό και γύρω του έχει τα πύρινα στρατεύματα των ασώματων αρχαγγέλων, τα χερουβείμ, τα σεραφείμ και τα οφανείμ 84. Ο βίος Αδάμ και Εύας παρουσιάζει το Θεό να κάθεται σε άρμα στον Παράδεισο. Το πρόσωπό του είναι όπως η φωτιά και έχει πολλές χιλιάδες αγγέλων δεξιά και αριστερά του άρματος 85. Ο Παράδεισος σε σχέση με το θρόνο του Θεού απαντά και στο β βαρούχ. Οι δίκαιοι μετά την κρίση θα δουν τους ευρείς χώρους του Παραδείσου, το θρόνο και όλες τις στρατιές των αγγέλων J. J. Collins, Daniel: A Commentary on the Book of Daniel, Minneapolis 1993, σ Α Ενώχ 18, ,1-25, Κ. Θ. Ζάρρα, Η Αρχαία Ιουδαϊκή Μυστική Παράδοση του Θρόνου, Θεσσαλονίκη 2000, σσ Διαθ.Λευί 5, β Ενώχ 20,1-21, βίος Αδάμ και Εύας 25,3. Πρβλ. Αποκ. Μωυσ. κεφ. 8, β βαρ. 51,11.

16 Β ΚΟΡ. 2,2-4 ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Summary In this paper an attempt is being made to present the way in which the Apocalyptic Literature describes Paradise and the throne of God. In 1 Enoch there exist four different descriptions of Paradise. 2 Enoch places Paradise in the third heaven. For the description of Paradise the author of 2 Enoch uses Genesis narrative about the garden of Eden. In 2 Baruch, Paradise remains invisible in the current century. Paradise is not visible in current life but will be revealed, together with the future century, after the Judgment Day. According to 3 Baruch the souls of the just gather in the fourth heaven. The teaching about the existence of two Paradises is found in the Revelation of Moses. One of them is on earth and the other is placed in the third heaven. The oldest book of the Old Testament which refers to the throne and the Glory of Jachve is the book of Jesaia. The author of P uses the term glory of Jachve and describes it as a shining, as a blazing fire. Ezekiel connects the glory of Jachve with the presentation of the throne. Descriptions of the heavenly throne of Jachve are reinforced in the Apocalyptic Literature. In Daniel s book the old of the days is seated in a throne. This throne is made of flames while a multitude of angels is present before the old of days ready to serve him. In 1 Enoch the glory the great is seated in a magnificent throne in the higher heaven. In other books the throne is in the third or seventh heaven.

17 Εἴδωλο καί εἰκόνα. Ὁ θρησκευτικός πλουραλισμός τῆς Κορίνθου καί τό ἱεραποστολικό κήρυγμα τοῦ ἀποστόλου Παύλου Ἰωάννου Δ. Καραβιδοπούλου Ὁμοτ. Καθηγητοῦ Θεολογικῆς Σχολῆς Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ἐὰν στὴν Ἀθήνα «παρωξύνετο τὸ πνεῦμα» τοῦ Ἀπ. Παύλου καθὼς ὁ κήρυκας τῆς νέας πίστης ἔβλεπε «κατείδωλον οὖσαν τὴν πόλιν» (Πράξ. 17,16), καὶ ἐὰν τὸν ἴδιο παροξυσμὸ αἰσθάνθηκε ἀσφαλῶς λίγους μῆνες νωρίτερα στὴ Θεσσαλονίκη, ὅπου κατάντικρύ του ὑψωνόταν ὁ Ὄλυμπος, οἱ θεοὶ τοῦ ὁποίου λατρεύονταν ἀκόμη στὴ Θεσσαλονίκη, τὸ ἴδιο δὲν θὰ συνέβη καὶ στὶς ἄλλες ἑλληνικὲς πόλεις καθὼς ἐπίσης καὶ στὴν Κόρινθο; Ἰδιαίτερα μάλιστα στὴν Κόρινθο, ὅπου καθώς μᾶς πληροφοροῦν συγγραφεῖς τῆς ἑλληνορωμαϊκῆς ἐποχῆς, οἱ ἀρχαιολογικὲς ἀνασκαφὲς στὴν περιοχὴ ἀλλὰ καὶ οἱ σαφεῖς ὑπαινιγμοὶ τῶν δυὸ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῶν, ἡ λατρεία πολλῶν θεοτήτων καθὼς καὶ ἡ αὐτοκρατορικὴ λατρεία ἦταν διαδομένη καὶ λίαν προσφιλὴς στοὺς μόνιμους κατοίκους καὶ στοὺς πολλοὺς περαστικοὺς λόγῳ τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ ἐπιχειρηματικοῦ χαρακτήρα τῆς πόλης. Στὴν ἀσφαλῶς «κατείδωλον» ἐπίσης Κόρινθο ὁ Ἀπ. Παῦλος κηρύττει τὸν Χριστό, «ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ» (β Κορ. 4,4), «εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου» (Κολ. 1,15). Ἡ μία καὶ μοναδικὴ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ ἀντιπαρατίθεται ἀπὸ τὸν Παῦλο στὰ πολλὰ εἴδωλα. Εἴδωλα καὶ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ ἐκπροσωποῦν δυὸ διαφορετικοὺς κόσμους, ἕνα παλαιὸ ποὺ

18 22 ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΚΑΡΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΣ φεύγει καὶ ἕνα καινούργιο ποὺ τώρα κηρύσσεται καὶ προσφέρει μία νέα δυνατότητα ζωῆς. Ἂς σημειώσουμε ἐδῶ ἐν παρενθέσει ὅτι οἱ λέξεις «εἴδωλα», «εἰδωλολάτρης», «εἰδωλολατρία» εἶναι βιβλικῆς προέλευσης, ἀφοῦ δὲν ἀπαντοῦν τουλάχιστον μὲ θρησκευτικὴ ἔννοια στὸν ἑλληνικὸ κόσμο. «Εἴδωλον» στοὺς ἀρχαίους Ἕ λληνες συγγραφεῖς ἀπὸ τὸ «εἶδος» παραγόμενη (ρίζα εἰδ. = βλέπειν), εἶναι τὸ ὁμοίωμα, τὸ φάντασμα, ἡ σκιά, εἰδικότερα ἡ σκιὰ τῶν νεκρῶν στὸν Ἄδη, ἡ εἰκόνα ποὺ ἀντανακλᾶται μέσα στὸ νερὸ ἤ στὸν καθρέφτη. Ἐπίσης εἶναι ἡ ἰδέα, ἡ ἔννοια μέσα στὴ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου (ἰδίως στοὺς Στωικούς), τελικὰ ἡ φαντασία τοῦ νοῦ σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ ἀληθινό. Γιὰ τὴν αἰσθητὴ ἀπεικόνιση τῆς θεότητας οἱ Ἕλληνες συγγραφεῖς χρησιμοποιοῦν τὴ λέξη «ἄγαλμα», ἐνῶ γιὰ τὴν ἀναπαράσταση ἀνθρώπων χρησιμοποιοῦν τὸν ὅρο «ἀνδριάς». Οἱ ὅροι «εἰδωλολάτρης» καὶ «εἰδωλολατρία» δὲν μαρτυροῦνται στὸν ἀρχαῖο ἑλληνικὸ κόσμο. Γιὰ πρώτη φορὰ ἀπαντοῦν στὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ ἰδιαίτερα στὸν Ἀπόστολο Παῦλο καὶ κατόπιν σὲ ὅλη τὴ χριστιανικὴ γραμματεία 1.Ἡὁρολογὶα αὐτὴ εἶναι ἄγνωστη στὰ Εὐαγγέλια. Εἶναι φυσικό, ὅταν τὸ χριστιανικὸ κήρυγμα ἐξῆλθε ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ καὶ τῆς Παλαιστίνης, νὰ ἀντιπαρατεθεῖ στὴν εἰδωλολατρία καὶ νὰ χρησιμοποιήσει καὶ τὴν ἀνάλογη ὁρολογία. Γι αὐτὸ καὶ οἱ λέξεις εἴδωλον, εἰδωλολατρία, εἰδωλόθυτον, εἰδωλεῖον κ.τ.λ. ἀφθονοῦν κυρίως στὸν Ἀπ. Παῦλο 2, ἐλάχιστα στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων 3 καὶ στὴν Ἀποκάλυψη 4, μία μόνο φορὰ στὴν Α Πέτρου 5 καὶ καθόλου στὰ Εὐαγγέλια. 1. Γιὰ περισσότερα βλ. Ἰ. Καραβιδόπουλου, «Τὰ εἴδωλα στὴν ἐποχὴ τοῦ Ἀπ. Παύλου καὶ σήμερα», στὰ Ιβ Παύλεια. Πρακτικά Διεθνοῦς ἐπιστημονικοῦ Συνεδρίου με θέμα Παύλεια Θεολογία καὶ σύγχρονη εἰδωλολατρία, βέροια 2006, σ Εἴδωλον: Ρωμ. 2,22. Α Κορ. 8, ,19. 12,2. β Κορ. 6,16. Α Θεσ. 1,9. Εἰδωλολατρία: Α Κορ. 10,14. Γαλ. 5,20. Κολ. 3,5. Πρβλ. Α Πέτρ. 4,3. Εἰδωλολάτρης: Α Κορ. 5,10. 6,9.10,7. Ἐφ. 5,5. 3. Εἴδωλον: Πράξ. 7,41. 15,20. Εἰδωλόθυτον: Πράξ.15,29.21, Εἴδωλον: Ἀποκ. 9,20. Εἰδωλόθυτον: Ἀποκ. 2, Εἰδωλολάτρης: Ἀποκ. 21,8.22, Εἰδωλολατρία: Α Πέτρ. 4,3.

19 ΕΙΔΩΛΟ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑ: ΠΛΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΗΡΥΓΜΑ 23 Ἡ ὑπεροχὴ τῆς «εἰκόνας τοῦ Θεοῦ» ποὺ διαγγέλλει ὁ Παῦλος ἔναντι τῶν εἰδώλων συνίσταται στὸ ὅτι τὰ τελευταῖα δὲν ἀνταποκρίνονται σὲ καμιὰ ὑπαρκτὴ πραγματικότητα, ἐνῶ ἡ εἰκόνα εἶναι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ ὄντως Ὄντος, τοῦ Ἑνὸς Θεοῦ, ἡ ἐνσάρκωσή του μέσα στὸν κόσμο. Μετὰ τὴν εἰσαγωγικὴ αὐτὴ ἐννοιολογικὴ καὶ οὐσιαστικὴ ἀντιπαράθεση εἰδώλου καὶ εἰκόνας ἂς ἐπικεντρώσουμε τὴν προσοχή μας στὴν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποία ἱστορικὰ πραγματοποιεῖται αὐτὴ ἡ ἀντιπαράθεση. Ι Εἶναι γνωστὸ ὅτι ἡ ἐποχή μας, αὐτὴ ἰδιαίτερα ποὺ ἀκολουθεῖ μετὰ τὸν β παγκόσμιο πόλεμο, παραλληλίζεται σὲ πολλὲς ἐκδηλώσεις της ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς ἱστορικοὺς μὲ τὴν ἑλληνιστικὴ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποία ἐμφανίσθηκε καὶ διαδόθηκε ὁ Χριστιανισμὸς μέσα στὴ ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία. Ἀπὸ τὸν πολύπτυχο αὐτὸν παραλληλισμὸ μία πτυχὴ κυρίως ἐνδιαφέρει τὸ θέμα μας: ὁ θρησκευτικὸς πλουραλισμὸς τότε καὶ σήμερα, ἡ ὕπαρξη δηλαδὴ «θεῶν πολλῶν» καὶ «κυρίων πολλῶν», ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ἡ πρωτοχριστιανικὴ ἐκκλησία μὲ κορυφαῖο κήρυκα τὸν Ἀπ. Παῦλο διακηρύττει καὶ ὁμολογεῖ στοὺς Κορινθίους: «εἴπερ εἰσὶν λεγόμενοι θεοὶ εἴτε ἐν οὐρανῷ εἴτε ἐπὶ γῆς, ὥσπερ εἰσὶν θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοί, ἀλλ ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς δι αὐτοῦ». («καὶ ἓν πνεῦμα ἅγιον ἐν ᾧ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ», καθὼς θὰ συμπληρώσουν τριαδολογικὰ τὴν ὁμολογία αὐτὴ ὁρισμένα μεταγενέστερα χειρόγραφα, στὸ Α Κορ 8,6). Τὸν θρησκευτικὸ πλουραλισμὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ προσπαθήσουμε νὰ ἀνιχνεύσουμε μέσα ἀπὸ τὶς δυὸ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολές, ἀπὸ φιλολογικὲς μαρτυρίες καὶ ἀπὸ τὶς ἀρχαιολογικὲς ἀνασκαφές, ὄχι

20 24 ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΚΑΡΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΣ βέβαια γιὰ νὰ δώσουμε μία πλήρη εἰκόνα του (αὐτὸ οὕτως ἢ ἄλλως εἶναι ἀδύνατο στὰ πλαίσια μίας εἰσήγησης), ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐπισημάνουμε μερικὰ δείγματα συνάντησης, ἐπικοινωνίας καὶ ἀντιπαράθεσης τοῦ χριστιανικοῦ εὐαγγελίου μὲ τὸν περίγυρο τῆς ἐποχῆς, δείγματα χρήσιμα ἴσως καὶ γιὰ σήμερα. Μᾶς ἐνδιαφέρει ἐδῶ ἡ πολυμορφία τῆς θρησκευτικῆς ζωῆς στὴν ρωμαϊκὴ Κόρινθο, ἡ ὁποία ὅταν ἱδρύθηκε τὸ 44 π.χ. ὡς ρωμαϊκὴ ἀποικία ἀπὸ τὸν Ἰούλιο Καίσαρα, ἀκολούθησε περισσότερο μία τάση ρωμαϊκοῦ «ἐκμοντερνισμοῦ» παρὰ ἀποκατάστασης τῆς ἑλληνικῆς της παράδοσης, καθὼς ἐπισημαίνουν οἱ ἐρευνητές 6, ἂν καὶ πολὺ γρήγορα ἐξελληνίστηκε κατόπιν. Ἀπὸ τὴ θρησκευτικὴ πολυμορφία θὰ ἐξετάσουμε τέσσερις βασικὲς πτυχές. 1. Ἡ πολυθεΐα καὶ πολυαρχία τῶν εἰδώλων ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς τὸ κοινωνικὸ καὶ θρησκευτικὸ πλαίσιο μέσα στὸ ὁποῖο παρουσιάζεται τὸ χριστιανικὸ Εὐαγγέλιο. Εἶναι γνωστὴ ἡ ὕπαρξη Ἀσκληπιείου ἔξω ἀπὸ τὸ κέντρο τῆς πόλης, ἑνάμισι χιλιόμετρο ἀπὸ τὴν ἀγορὰ τῆς Κορίνθου μὲ τραπεζαρίες, ὅπου οἱ θεραπευμένοι ἀπὸ τὸν θεὸ παρέθεταν δεῖπνα, στὰ ὁποῖα καλοῦσαν συγγενεῖς καὶ φίλους, ἀνάμεσά τους βέβαια καὶ χριστιανούς. Ἀσφαλῶς οἱ παρατιθέμενες τροφὲς προέρχονταν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ θυσίες στὸν θεό. Τὸ ἱερὸ τῆς Δήμητρας καὶ τῆς Κόρης, σύμφωνα μὲ πληροφορία τοῦ Παυσανία, βρισκόταν στὶς πλαγιὲς τοῦ Ἀκροκόρινθου (Ἑλλάδος Περιήγησις 2,4). Οἱ ναοὶ τῆς Ἴσιδας καὶ τοῦ Σέραπη μᾶς εἶναι γνωστοὶ τόσο ἀπὸ τὰ ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν περιγραφὴ τοῦ Ἀπουλήιου στὶς «Μεταμορφώσεις» του, ἡ ὁποία ὅμως περιγραφὴ ἀναφέρεται στὸ ναὸ τῶν Κεχρεῶν. Στὸ θεωρητικὸ ἐπίπεδο ὁ Ἀπ. Παῦλος στὸ κήρυγμά του δὲν δέχε- 6. βλ. Bruce Winter, The Achaean federal imperial Cult II: The Corinthian Church, στὸ Tyndale Bulletin 46 (1995), σ Γιὰ τὸν εἰδωλολατρικὸ πλουραλισμὸ καὶ τὴν αὐτοκρατορικὴ λατρεία στὴν Κόρινθο σημαντικές πληροφορίας ἀντλήσαμε ἀπὸ τὰ βιβλία τοῦ Bruce Winter, Seek the Welfare of the City, Michigan 1994 καὶ After Paul left Korinth, Cambridge 2001.

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους

Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της προς Εβραίους 1. Εξωχριστιανικό 2. Χριστιανικό 1. Εξωχριστιανικό Το φιλωνικό υπόβαθρο To γνωστικό υπόβαθρο Το κουμρανικό υπόβαθρο To σαμαρειτικό υπόβαθρο Tο ιουδαϊκό μυστικιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαθαίνω µε τον Gummy Bear Το αλφάβητο ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Σεπτέµβριος 2010 ΙSBN

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Σεπτέµβριος 2010 ΙSBN ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Tο πρώτο µου τετράδιο Mαθαίνω να γράφω µε τον Gummy Bear ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Mίλι Μαρότα. Άγρια Σαβάνα. Ζωγραφίστε και χαλαρώστε

Mίλι Μαρότα. Άγρια Σαβάνα. Ζωγραφίστε και χαλαρώστε Mίλι Μαρότα Άγρια Σαβάνα Ζωγραφίστε και χαλαρώστε Mίλι Μαρότα Άγρια Σαβάνα WILD SAVANNAH ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΑΓΡΙΑ ΣΑΒΑΝΑ Εικονογράφησης: Millie Marotta, 2016 Batsford, 2016 First published in Great Britain

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση

ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση ÅéêïíïãñÜöçóç: Λήδα Βαρβαρούση ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μάικ ο Φασολάκης Οι περιπέτειες του Μάικ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Μαρί Κυριακού ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Λήδα Βαρβαρούση ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Ο αίνος της Δημιουργίας (Λκ 19, 40)

Ο αίνος της Δημιουργίας (Λκ 19, 40) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο αίνος της Δημιουργίας (Λκ 19, 40) Ενότητα 7 : 7 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης

Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης Ενότητα 4 : Η αφήγηση της Ανάστασης στο κατά Λουκάν (Μέρος Α ) Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΒΗΛΑΙΟ ΕΤΟΣ, ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

ΙΩΒΗΛΑΙΟ ΕΤΟΣ, ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 3 ΒΙΒΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 36 Μόσχος Γκουτζιούδης ΙΩΒΗΛΑΙΟ ΕΤΟΣ, ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Συμβολή στη διαμόρφωση της χριστιανικής σωτηριολογίας Ὁ λόγος ὁ τοῦ σταυροῦ δύναμις Θεοῦ ἐστι ΕΚ ΟΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών

Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών Η πραγματικότητα της Εκκλησίας, έτσι όπως τη ζούμε σήμερα, δεν έγινε με κάποιον αυτόματο και ανώδυνο τρόπο. Η θεμελίωση και η εξάπλωση της Εκκλησίας επιτεύχθηκαν με αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Πνευματολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ÅéêïíïãñÜöçóç: Μαργαρίτα Τζαννέτου

ÅéêïíïãñÜöçóç: Μαργαρίτα Τζαννέτου TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Κοπέρνικος και ο µικρός Άµπακος ÓÕÃÃÑÁÖΕΙΣ: Άγγελος Αγγέλου Έµη Σίνη ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Μαργαρίτα Τζαννέτου ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος

Διαβάστε περισσότερα

Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:......

Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:...... Το τετράδιο αυτό ανήκει σε:...... 50 μοτίβα για να χαλαρώσετε INSPIRATION JARDIN Από τις Εκδόσεις Dessain et Tolra/Larousse, Γαλλία 2013 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΤΕΤΡΑΔΙΟ ANTI-STRESS ΚΗΠΟΣ Dessain et Tolra/Larousse,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Ευγένιος Τριβιζάς Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Εικονογράφηση: Λίζα Ηλιού Eυγeνιος Tριβιζaς «MΕΤΡ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ» Σίσσυ Μόρφη Όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έτσι και ο Ευγένιος Τριβιζάς

Διαβάστε περισσότερα

Τά δύο βιβλία τοῦ Θεοῦ

Τά δύο βιβλία τοῦ Θεοῦ ΜΑΘΗΜΑ 1ο Γένεσις 1,1-2,7 Τά δύο βιβλία τοῦ Θεοῦ Ὡς ἀφόρμηση θά μπορούσαμε νά ἑτοιμάσουμε μιά ἔκθεση φωτογραφίας ἤ μιά προβολή μέ τοπία πού θυμίζουν τίς καλοκαιρινές διακοπές καί μέ ἄλλες εἰκόνες πού παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ Με ένα από τα αγαπημένα της θέματα ασχολήθηκε για μια ακόμη φορά, στο φύλλο 1991 της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ. Αιτία, το κεφάλαιο του βιβλίου των Θρησκευτικών που διδάσκεται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΑ Α ΓΥΜΝΑΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ετυμολογικά 1. Να κατατάξετε τα παρακάτω παράγωγα ουσιαστικά στην κατηγορία στην οποία ανήκουν (υποκοριστικά, περιεκτικά, τοπικά): κυνηγέσιον, πευκών, σφηκιά, κηπάριον, χαλκεῖον, πυργίσκος, ξιφίδιον,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Α - Δ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΕΡΡΩΝ & ΝΙΓΡΙΤΗΣ 13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΘΕΜΑ: «ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα (Εβρ 1,7) Άγγελοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Ἀβραάμ - Ἡ θυσία τοῦ Ἰσαάκ

Ὁ Ἀβραάμ - Ἡ θυσία τοῦ Ἰσαάκ ΜΑΘΗΜΑ 8ο Γένεσις κεφ. 12-22 Ὁ Ἀβραάμ - Ἡ θυσία τοῦ Ἰσαάκ Μετά τή σύγχυση τῶν γλωσσῶν πού ἔπαθαν, παιδιά, οἱ ἄνθρωποι ὅταν ἔχτιζαν τόν πύργο τῆς Βαβέλ, σκορπίστηκαν σ ὅλη τή γῆ. Στά διάφορα μέρη ὅπου ἐγκαταστάθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ- ΕΒΡΑΪΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΘΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 12: ΘΥΣΙΕΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΙΣΡΑΗΛ Σταμάτιος-Νικόλαος Μωραΐτης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 3: Ο θεολογικός χαρακτήρας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Παρόμοια νὰ σκεφθῇς ὅτι καὶ ἕνας ποὺ στέκεται κοντὰ σὲ μία μεγάλη πυρκαϊά, διατηρεῖ τὴν θερμότητα γιὰ πολὺ καιρὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσί του ἀπὸ τὴν φωτιά. Άραγε ἀπὸ ποιὰ ἄρρητη εὐωδία φιλανθρωπίας, ἀπὸ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015 2-4 :... TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο φίλος µου ο ύπνος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ράνια Μπουµπουρή ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Χρύσα Σπυρίδωνος ΘΕΩΡΗΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Αγγελική Μόσχου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit Oἱ ἐφαρμογές Law4 χρησιμοποιοῦν τὸν Firebird SQL Server 32 ἤ 64 bit, ἔκδοση 2.5.x Γιὰ νὰ κατεβάσετε τὸν ODBC πηγαίνετε στό site www.firebirdsql.org στήν δ/νση http://www.firebirdsql.org/en/odbc-driver/

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ ΕΙΠΝΑ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΟΡΙΝΘΟ

ΤΑ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ ΕΙΠΝΑ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΟΡΙΝΘΟ 3 ΒΙΒΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ 37 JOHN FOTOPOULOS ΤΑ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ ΕΙΠΝΑ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΟΡΙΝΘΟ Μία κοινωνικο-ρητορική ανάλυση του Α Κορ. 8:1-11:1 Μετάφραση: Μόσχος Γκουτζιούδης ΕΚ ΟΣΕΙΣ Π. ΠΟΥΡΝΑΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2005

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Η ισότητα των δύο φύλων στην Παλαιά Διαθήκη. 2. Η ισότητα των δύο φύλων στην Καινή Διαθήκη. 3. Η ισότητα των δύο φύλων στην Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ Νέου Ἔτους, Συμεὼν ὁσίου τοῦ Στυλίτου, τῶν Ἁγίων 40 Γυναικῶν, Ἀμμοῦν Διακόνου Ἑσπερινός-Παράκληση 18:00-19:00 06:30-08:30 2 4 6 8 Μάμαντος Μεγαλομάρτυρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 5 η: «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ» Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος; σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Arkadi Monastery μονη αρκαδιου

Arkadi Monastery μονη αρκαδιου The Stoning of First Martyr and Deacon, Stephen. Iconostasis of the Katholikon, nave, of the Holy Monastery of Arkadi. Early 20th century. Ὁ λιθοβολισμὸς τοῦ πρωτομάρτυρος πρώτου διακόνου Στεφάνου, Τέμπλο

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιούλη Μιγγείρου, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2013 ÉSBN

Εικονογράφηση: Μις Μόλυβ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Γιούλη Μιγγείρου, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2013 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Μια φορά κι έναν καιρό φοβόµουν ένα δράκο ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιούλη Μιγγείρου ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Μις Μόλυβ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Ραλλού Ρουχωτά ΣΥΝΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ Μητροπολίτου Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ ΑΘΗΝΑ 1987 Προσφώνηση στοὺς Νεωκόρους τῶν Ἱ. Ναῶν τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν, κατὰ τὴ διάρκεια γεύματος ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Kalogirou, Dimitra. Neapolis University

Kalogirou, Dimitra. Neapolis University Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Health Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿÿ¹ º ¹½É½¹º Â Ä ¾µ¹Â Äɽ þÿãä ÃŽ ÀĹº º±¹ ÃÄ ½ ɱ½ Kalogirou, Dimitra þÿ Á̳Á±¼¼±

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Θοδωρής Τιμπιλής

Εικονογράφηση: Θοδωρής Τιμπιλής TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Πασχαλοσουπίτσα ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Γιώργος. Λεµπέσης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Θοδωρής Τιµπιλής ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Ευδοξία Μπινοπούλου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Μάνια ούκα, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2012 ÉSBN

Μάνια ούκα, Ðñþôç Ýêäïóç: Ιούνιος 2012 ÉSBN TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο µικρός γρύπας µε τα γαλάζια φτερά ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Μάνια ούκα ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Ινώ Καρέλλα ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ:

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις Εἰσαγωγὴ Ὅπως γνωρίζουν ὅλοι οἱ χρῆστες τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν μας, τὰ εἴδη τῶν ἐνεργειῶν ποὺ μποροῦν νὰ καταγραφοῦν σὲ μία ὑπόθεση εἶναι 1. Ἐνέργειες Ἐξέλιξης, 2. Οἰκονομικές, 3. Λοιπές Ἐνέργειες &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα