Πρακτικά του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσµένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.), 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο, 5-7 Οκτωβρίου 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρακτικά του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρµοσµένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.), 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο, 5-7 Οκτωβρίου 2012"

Transcript

1 H διδασκαλία του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των ιστοριών και η επίδρασή της στην ανάπτυξη του λεξιλογίου ελληνόφωνων και αλλοδαπών παιδιών προσχολικής ηλικίας Χλαπάνα Ελισσάβετ, ρ. στις Επιστήµες της Αγωγής Παιδαγωγικό Τµήµα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ρέθυµνο Περίληψη: Σκοπός της παρούσας µελέτης ήταν να διερευνήσει την επίδραση της συστηµατικής διδασκαλίας κατά την ανάγνωση των ιστοριών στην ανάπτυξη του δεκτικού και παραγωγικού λεξιλογίου στην ελληνική γλώσσα ελληνόφωνων και αλλοδαπών παιδιών προσχολικής ηλικίας. Το δείγµα της έρευνας αποτέλεσαν 5 ελληνόφωνα και 9 αλλοδαπά παιδιά ηλικίας 4-6 ετών, τα οποία φοιτούσαν σε µία τάξη ενός δηµόσιου νηπιαγωγείου της πόλης του Ρεθύµνου. Για τις ανάγκες της µελέτης πραγµατοποιήθηκε µία διδακτική παρέµβαση διάρκειας 7 µηνών. Κατά τη διάρκειά της η νηπιαγωγός της τάξης διάβασε 20 εικονογραφηµένα βιβλία και εφάρµοσε τρεις διδακτικές προσεγγίσεις για τη διδασκαλία του λεξιλογίου. Πριν την έναρξη και κατά την ολοκλήρωση της παρέµβασης αξιολογήθηκαν µε σχετικά κριτήρια το δεκτικό και παραγωγικό λεξιλόγιο των παιδιών στην ελληνική γλώσσα. Τα αποτελέσµατα της µελέτης έδειξαν ότι η διδακτική παρέµβαση συνέβαλε σηµαντικά στην ανάπτυξη του δεκτικού και παραγωγικού λεξιλογίου στην ελληνική γλώσσα ελληνόφωνων και αλλοδαπών παιδιών προσχολικής ηλικίας. Λέξεις-κλειδιά: ανάγνωση ιστοριών, λεξιλόγιο, διδακτική µεθοδολογία, προσχολική εκπαίδευση 1. Εισαγωγή Ο σύγχρονος χαρακτήρας της ελληνικής εκπαίδευσης έχει διαφοροποιηθεί σηµαντικά εξαιτίας του έντονου µεταναστευτικού ρεύµατος που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες (Γκότοβος, 2007). Οι νέες συνθήκες στην εκπαίδευση καθιστούν απαραίτητο να εφαρµόζουν οι εκπαιδευτικοί τις κατάλληλες διδακτικές προσεγγίσεις οι οποίες ανταποκρίνονται στον πολυπολιτισµικό χαρακτήρα της σχολικής τάξης, και, κατά συνέπεια, στις γλωσσικές ανάγκες ελληνόφωνων και αλλοδαπών παιδιών τα οποία κατακτούν την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα. Το λεξιλόγιο είναι µία από τις δεξιότητες της γλώσσας η οποία συµβάλλει σηµαντικά στην ανάπτυξη του προφορικού και γραπτού λόγου των παιδιών. Τα δεδοµένα, µάλιστα, σχετικών ερευνών δείχνουν ότι το πλούσιο λεξιλόγιο των παιδιών κατά την προσχολική ηλικία διευκολύνει την ικανότητά τους να αποκωδικοποιούν και να κατανοούν τα κείµενα τα οποία διαβάζουν κατά τη διάρκεια των επόµενων ετών της σχολικής τους φοίτησης (Muter, Hulme, Snowling & Stevenson, 2004 Roth, Speece & Cooper, 2002). Για το λόγο αυτό κρίνεται ιδιαίτερα σηµαντικός ο εµπλουτισµός του λεξιλογίου των παιδιών κατά την προσχολική ηλικία. Η ανάγκη αυτή καθίσταται εντονότερη για τα παιδιά που προέρχονται από διαφορετικά κοινωνικοπολιτισµικά περιβάλλοντα, καθώς πολλά από αυτά ξεκινούν τη σχολική φοίτηση στη χώρα υποδοχής µε λιγοστές εµπειρίες στο γραπτό λόγο και διαθέτοντας πολλές φορές αρκετά περιορισµένο λεξιλόγιο (Hammer, Miccio & Wagstuff, 2003 Leventhal, Xue & Brooks-Gunn, 2006 Vagh, Pan & Mancilla-Martinez, 2009). ISSN

2 Φαίνεται, µάλιστα, ότι οι πρώιµες διαφορές των παιδιών ως προς το λεξιλόγιο είτε παραµένουν σταθερές είτε διευρύνονται µε την πάροδο των ετών. Τα παιδιά κατακτούν ένα σηµαντικό αριθµό λέξεων έµµεσα µέσα στο πλαίσιο αυτών που ακούν, παρατηρούν, βιώνουν και διαβάζουν είτε στο σχολικό είτε στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Ωστόσο, η συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου στο σχολικό περιβάλλον κρίνεται απαραίτητη προκειµένου τα παιδιά, και ιδιαίτερα εκείνα που υστερούν σε σηµαντικές ικανότητες και δεξιότητες της γλώσσας, να εµπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους και να µάθουν λέξεις που δε συναντούν συχνά στο πλαίσιο της καθηµερινής ζωής (Diamond & Gutlohn, 2006). Η ανάγνωση των ιστοριών στη σχολική τάξη προσφέρει το κατάλληλο πλαίσιο διδασκαλίας ώστε να εφαρµόζουν οι εκπαιδευτικοί τεχνικές που συµβάλλουν στην ανάπτυξη του λεξιλογίου µονόγλωσσων και αλλοδαπών παιδιών (Diamond & Gutlohn, 2006). Συγκεκριµένα, έρευνες έχουν δείξει ότι µονόγλωσσα και αλλοδαπά παιδιά κατακτούν τη σηµασία άγνωστων λέξεων του κειµένου όταν ο εκπαιδευτικός κατά την ανάγνωση µιας ιστορίας παρέχει πλούσιες επεξηγήσεις οι οποίες αφορούν: (α) στον ορισµό της λέξης, (β) στην υπόδειξη της αναπαράστασης της λέξης στην εικονογράφηση του βιβλίου, (γ) στη σύνδεση της επιλεγµένης λέξης µε άλλες συνώνυµες ή και αντίθετες λέξεις, (δ) στην αναπαράσταση της σηµασίας της λέξης µε ανάλογες χειρονοµίες και εκφράσεις προσώπου, και (ε) στην παρουσίαση της λέξης σε προτάσεις διαφορετικές από εκείνες του βιβλίου (Collins, 2010 Elley, 1989). Οι παραπάνω µορφές επεξήγησης, αν και είναι αρκετά µονολογικές και δασκαλοκεντρικές τεχνικές, βοηθούν τα παιδιά να σχηµατίσουν µια πρώτη αναπαράσταση σχετικά µε τη σηµασία των λέξεων. Η διδασκαλία του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των ιστοριών καθίσταται ακόµη πιο αποτελεσµατική όταν εφαρµόζει ο εκπαιδευτικός διαλογικές τεχνικές ανάγνωσης και διατυπώνει ερωτήσεις µε σκοπό την ενεργητική συµµετοχή των παιδιών στη διδακτική διαδικασία. Χρήσιµα είναι τα αποτελέσµατα σχετικών ερευνών τα οποία έδειξαν ότι τα παιδιά κατακτούν τη σηµασία άγνωστων λέξεων όταν ο εκπαιδευτικός υποβάλλει ερωτήσεις Τι και Πού, οι οποίες τα ενθαρρύνουν να παράγουν προφορικά την ονοµασία των λέξεων και να τις υποδείξουν στις εικόνες του βιβλίου (Ewers & Brownson, 1999 Reese & Cox, 1999 Sénéchal, 1997 Sénéchal & Cornell, 1993 Walsh & Blewitt, 2006). Σηµαντικός, ακόµη, και µε πολλά οφέλη στην ανάπτυξη του λεξιλογίου των αλλοδαπών παιδιών προσχολικής ηλικίας είναι ο αλληλεπιδραστικός τρόπος διδασκαλίας του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των ιστοριών (Χλαπάνα, 2012). Κατά την εφαρµογή αυτής της διδακτικής προσέγγισης, ο εκπαιδευτικός διατυπώνει ερωτήσεις Τι και Πού, αλλά κυρίως αξιοποιεί ανοιχτού τύπου ερωτήσεις ώστε να ενισχύσει τη γνωστική εµπλοκή και την ενεργητική συµµετοχή των παιδιών στη συζήτηση για τη σηµασία των άγνωστων λέξεων. Σηµαντική είναι, επίσης, η προσέγγιση ανάγνωσης η οποία σχεδιάστηκε από τους Beck και McKeown (2001), και έχει διττό σκοπό την κατανόηση του κειµένου και τη διδασκαλία του λεξιλογίου. Κατά την εφαρµογή αυτής της προσέγγισης, ο εκπαιδευτικός διατυπώνει ερωτήσεις οι οποίες ενθαρρύνουν τα παιδιά να ISSN

3 επεξεργάζονται και να ερµηνεύουν το περιεχόµενο των πληροφοριών σε καίρια σηµεία της ιστορίας (Text Talk). Μετά την ανάγνωση, πραγµατοποιείται εκτενής διδασκαλία ενός περιορισµένου αριθµού λέξεων, οι οποίες θεωρούνται σηµαντικές για την κατανόηση του κειµένου. Για κάθε λέξη επιλέγονται ποικίλες τεχνικές που στοχεύουν στη σε βάθος γνώση και στην αναλυτική επεξήγηση της σηµασίας της. Τα δεδοµένα των προαναφερόµενων ερευνών έδειξαν τη συµβολή διαφορετικών διδακτικών προσεγγίσεων στην ανάπτυξη του λεξιλογίου µονόγλωσσων και αλλοδαπών παιδιών. Ωστόσο, δεν παρέχουν σαφή εικόνα σχετικά µε το βαθµό που η συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου, όπως πραγµατοποιείται µέσα από το συνδυασµό των προαναφερόµενων διδακτικών προσεγγίσεων, µπορεί να εφαρµοστεί στο σύγχρονο πολυπολιτισµικό περιβάλλον της προσχολικής τάξης και να συµβάλει στην ανάπτυξη του λεξιλογίου των παιδιών. Με βάση τα παραπάνω, σκοπός της παρούσας µελέτης ήταν να διερευνήσει την επίδραση της συστηµατικής διδασκαλίας του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των εικονογραφηµένων ιστοριών στην ανάπτυξη του δεκτικού και παραγωγικού λεξιλογίου στην ελληνική γλώσσα ελληνόφωνων και αλλοδαπών προσχολικής ηλικίας. 2. Μεθοδολογία Έρευνας 2.1. είγµα Το δείγµα της έρευνας αποτέλεσαν 14 παιδιά προσχολικής ηλικίας (8 αγόρια και 6 κορίτσια) ηλικίας 4-6 ετών, τα οποία φοιτούσαν σε µία τάξη ενός δηµόσιου νηπιαγωγείου της πόλης του Ρεθύµνου. Συγκεκριµένα, το δείγµα συγκρότησαν 5 ελληνόφωνα και 9 αλλοδαπά παιδιά τα οποία κατακτούν ως δεύτερη την ελληνική γλώσσα. Από τα αλλοδαπά παιδιά, 2 προέρχονται από την Αλβανία, 5 από τη Βουλγαρία, 1 από την Τυνησία και 1 από τη Γεωργία Μέσα συλλογής δεδοµένων Για τη διερεύνηση του βασικού σκοπού της µελέτης, πριν την έναρξη και κατά την ολοκλήρωση της παρέµβασης, τα παιδιά του δείγµατος αξιολογήθηκαν ως προς: (1) το δεκτικό λεξιλόγιο στην ελληνική γλώσσα µε το τεστ Peabody Picture Vocabulary Test R (PPVT-R), Form A, (Dunn & Dunn, 1981), το οποίο έχει µεταφραστεί στην ελληνική γλώσσα και έχει σταθµιστεί σε ελληνικό πληθυσµό (Simos, Sideridis, Protopapas & Mouzaki, in press), (2) το παραγωγικό λεξιλόγιο στην ελληνική γλώσσα µε τη οκιµασία Εκφραστικού Λεξιλογίου ( ΕΛ) (Βογινδρούκας, Πρωτόπαπας & Σιδερίδης, 2009), και (3) το ειδικό λεξιλόγιο των ιστοριών µε το σχεδιασµό του Κριτηρίου Αξιολόγησης του Ειδικού Λεξιλογίου των Ιστοριών (ΚΑΕΛΙ) (Χλαπάνα, 2012). Το συγκεκριµένο κριτήριο εκτιµά πόσες και ποιες από τις λέξεις-στόχους κατανόησαν τα παιδιά ως αποτέλεσµα της διδασκαλίας που πραγµατοποιήθηκε κατά την παρέµβαση. Το ΚΑΕΛΙ περιλαµβάνει ένα δείγµα 56 λέξεων τις οποίες η νηπιαγωγός της τάξης δίδαξε στα παιδιά κατά τη διάρκεια της παρέµβασης. Το ΚΑΕΛΙ βασίζεται στο πρότυπο του ISSN

4 τεστ του δεκτικού λεξιλογίου PPVT. Σε κάθε δοκιµασία τα παιδιά άκουγαν την εκφώνηση µιας λέξης και από ένα σύνολο 4 εικόνων υποδείκνυαν την εικόνα που αναπαριστούσε τη λέξη που άκουγαν Υλικά Βιβλία. Για τις ανάγκες της διδακτικής παρέµβασης επιλέχτηκαν 20 εικονογραφηµένες ιστορίες. Οι ιστορίες οργανώθηκαν και διαβάστηκαν σε θεµατικές ενότητες (για παράδειγµα συναισθήµατα, ζώα, στοιχεία της φύσης). Κάθε θεµατική ενότητα περιλάµβανε 2-3 βιβλία. όθηκε ιδιαίτερη προσοχή ώστε το θέµα κάθε βιβλίου να ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντα των παιδιών και το κείµενό του αφενός να εµπεριέχει αρκετά εκλεπτυσµένο λεξιλόγιο και αφετέρου να παρέχει τη δυνατότητα για τη διεξαγωγή συζητήσεων υψηλής γνωστικής απαίτησης. Τα βιβλία κάθε θεµατικής ενότητας ήταν παρόµοια ως την έκταση και το στυλ εικονογράφησης. Λέξεις-στόχοι. Από κάθε ιστορία επιλέχτηκαν προς διδασκαλία 5 έως 8 λέξεις. Σύµφωνα µε τις προτάσεις των ειδικών, επιλέχτηκαν λέξεις που: (α) καλύπτουν έννοιες-κλειδιά και είναι σηµαντικές για την κατανόηση του κειµένου, (β) απεικονίζονται στην εικονογράφηση του βιβλίου, (γ) εµφανίζονται σε διαφορετικά και ποικίλα πλαίσια πέρα από το κείµενο της ιστορίας, (δ) είναι χρήσιµες κατά την προφορική επικοινωνία και κατά την παραγωγή γραπτού λόγου, και (ε) οι εκπαιδευτικοί µπορούν να τις διδάξουν µε ποικίλες τεχνικές (Blachowicz, Fisher & Watts-Taffe, 2005 Gersten & Baker, 2000 Juel & Deffes, 2004). Κάρτες λέξεων. Σηµαντική παράµετρος της παρέµβασης αποτέλεσε η κατασκευή καρτών για κάθε βιβλίο οι οποίες απεικόνιζαν τις επιλεγµένες λέξεις και περιείχαν τη γραπτή τους αναπαράσταση. Οι κάρτες τοποθετήθηκαν στη γωνιά της γραφής και χρησιµοποιήθηκαν ως υλικό ώστε τα παιδιά να έρχονται σε τακτά διαστήµατα σε επαφή µε το διδαγµένο λεξιλόγιο και να το χρησιµοποιούν στη µεταξύ τους επικοινωνία Παρέµβαση Για τη διερεύνηση του βασικού σκοπού της µελέτης πραγµατοποιήθηκε µια διδακτική παρέµβαση διάρκειας 7 µηνών. Η νηπιαγωγός της τάξης κατά τη διάρκεια της παρέµβασης διάβασε την κάθε ιστορία τρεις φορές σε τρεις µη διαδοχικές ηµέρες της εβδοµάδας στο σύνολο των παιδιών της τάξης. Σε κάθε ανάγνωση εφάρµοσε και µία διαφορετική διδακτική προσέγγιση για τη διδασκαλία των επιλεγµένων λέξεων, καθώς στόχος ήταν η σταδιακή ενίσχυση της ενεργητικής συµµετοχής των παιδιών στη διδακτική διαδικασία και η βήµα προς βήµα σε βάθος διδασκαλία του επιλεγµένου λεξιλογίου. Κατά την πρώτη ανάγνωση, η νηπιαγωγός εφάρµοσε την τεχνική της συνοπτικής διδασκαλίας του λεξιλογίου ώστε τα παιδιά να έρθουν σε µια πρώτη επαφή µε το διδαγµένο λεξιλόγιο. Η διδασκαλία του λεξιλογίου πραγµατοποιούταν µε τον ακόλουθο τρόπο. Πριν την ανάγνωση, η νηπιαγωγός παρουσίαζε τη γραπτή αναπαράσταση των λέξεων σε κάρτες. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, παρείχε τον ορισµό της κάθε λέξης, όταν τη συναντούσε στο κείµενο, και υποδείκνυε την ISSN

5 αναπαράστασή της στην εικόνα του βιβλίου. Μετά την ανάγνωση, ενθάρρυνε τα παιδιά να περιγράψουν τις εικόνες του βιβλίου και να αναπαραστήσουν τη σηµασία των λέξεων µε τις ανάλογες χειρονοµίες και εκφράσεις προσώπου. Κατά τη δεύτερη ανάγνωση, η νηπιαγωγός εφάρµοσε τον αλληλεπιδραστικό τρόπο διδασκαλίας του λεξιλογίου (Χλαπάνα, 2012), καθώς στόχος ήταν να επεξεργαστούν τα παιδιά τη σηµασία των λέξεων σε σχέση µε την πλοκή της ιστορίας και τις προσωπικές τους εµπειρίες. Πριν την ανάγνωση, ενθάρρυνε τα παιδιά να θυµηθούν τις λέξεις-στόχους και να τις υποδείξουν στην εικονογράφηση του βιβλίου. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, ζητούσε από τα παιδιά να θυµηθούν τον ορισµό της κάθε λέξης-στόχου και να την επαναλάβουν εν χορώ ώστε να ενισχύσουν τη φωνολογική της αναπαράσταση στη µνήµη τους. Επίσης, για κάθε λέξη η νηπιαγωγός διατύπωνε ανοιχτού τύπου ερωτήσεις µε στόχο: (α) να αντλήσουν τα παιδιά πληροφορίες από την εικονογράφηση του βιβλίου ώστε να ερµηνεύσουν τη σηµασία της λέξης-στόχου, και (β) να συνδέσουν τη σηµασία της λέξης µε την πλοκή της ιστορίας και τις εµπειρίες της προσωπικής τους ζωής. Μετά την ανάγνωση του κειµένου, η νηπιαγωγός διατύπωνε µία έως δύο ερωτήσεις ώστε να εκφράσουν τα παιδιά τις ιδέες τους και τα συναισθήµατα που προκάλεσε σε αυτά η ιστορία. Στην τρίτη ανάγνωση η νηπιαγωγός εφάρµοσε την τεχνική που φέρει τον τίτλο «Συζήτηση για το κείµενο» (Text talk) (Beck & McKeown, 2001) µε στόχο την εκτενή διδασκαλία του λεξιλογίου µετά την ανάγνωση του κειµένου. Πριν την ανάγνωση, η νηπιαγωγός παρουσίαζε ξανά την ιστορία στα παιδιά. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, παρείχε για τελευταία φορά τον ορισµό των λέξεων. Μετά την ανάγνωση του κειµένου, εφάρµοζε τεχνικές που στόχευαν στη σε βάθος διδασκαλία των επιλεγµένων λέξεων. Ενδεικτικές τεχνικές που εφαρµόστηκαν είναι: (α) ο σχεδιασµός του σηµασιολογικού χάρτη της λέξης (δραστηριότητα κατά την οποία τα παιδιά συνδέουν τη λέξη-στόχο µε άλλες λέξεις οι οποίες συνδέονται σηµασιολογικά µε αυτή), (β) ο πίνακας των τεσσάρων τετραγώνων (δραστηριότητα κατά την οποία τα παιδιά διαµορφώνουν τον ορισµό της λέξης-στόχου παρέχοντας παραδείγµατα και αντιπαραδείγµατα που σχετίζονται µε τη σηµασία της), (γ) η παρουσίαση των λέξεων σε διαφορετικές προτάσεις, και (δ) η παρουσίαση συνώνυµων και αντίθετων λέξεων. 3. Αποτελέσµατα Για τη διερεύνηση του βασικού σκοπού της µελέτης πραγµατοποιήθηκε η σύγκριση των επιδόσεων των παιδιών στα κριτήρια του λεξιλογίου πριν και κατά την ολοκλήρωση της διδακτικής παρέµβασης µε το µη παραµετρικό στατιστικό κριτήριο Wilcoxon προσηµασµένων τάξεων µεγέθους. Λόγω του µικρού µεγέθους του δείγµατος, πραγµατοποιήθηκε ο ακριβής υπολογισµός του παρατηρούµενου επιπέδου σηµαντικότητας. ISSN

6 Προέλεγχος Μετέλεγχος M sd M sd Γενικό δεκτικό λεξιλόγιο 36,5 18,6 48,1 22,3 Παραγωγικό λεξιλόγιο 17,6 12, ,9 Ειδικό δεκτικό λεξιλόγιο(καελι) 25,7 7,7 38,6 12,9 Πίνακας 1. Μέσοι όροι (M) και τυπικές αποκλίσεις (sd) των προ-πειραµατικών και µετα-πειραµατικών επιδόσεων των παιδιών στα κριτήρια του λεξιλογίου Τα αποτελέσµατα (βλ. Πίνακα 1) έδειξαν ότι κατά την ολοκλήρωση της διδακτικής παρέµβασης τα παιδιά βελτίωσαν στατιστικά σηµαντικά τις επιδόσεις τους στο κριτήριο αξιολόγησης του γενικού δεκτικού λεξιλογίου [z=-2,805, p=0,001], στο κριτήριο αξιολόγησης του παραγωγικού λεξιλογίου [z=-2,668, p=0,002], καθώς και στο κριτήριο για την αξιολόγηση της εκµάθησης του επιλεγµένου λεξιλογίου (ΚΑΕΛΙ) [z=-2,601, p=0,003]. 4. Συζήτηση Σκοπός της παρούσας µελέτης ήταν να διερευνήσει την επίδραση της συστηµατικής διδασκαλίας του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των ιστοριών στην ανάπτυξη του λεξιλογίου των παιδιών προσχολικής ηλικίας. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η εφαρµογή διαφορετικών τεχνικών για τη συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου κατά την ανάγνωση των ιστοριών συνέβαλε σηµαντικά στην ανάπτυξη του δεκτικού και παραγωγικού λεξιλογίου των παιδιών, καθώς και στην εκµάθηση ενός σηµαντικού αριθµού λέξεων από τα κείµενα των ιστοριών (βλ. Πίνακα 1). Παράλληλα, η διδακτική παρέµβαση κινητοποίησε το ενδιαφέρον των παιδιών ως προς το λεξιλόγιο της ελληνικής γλώσσας. Οι σηµειώσεις της νηπιαγωγού στο ηµερολόγιο για την καταγραφή της πορείας της διδακτικής παρέµβασης έδειξαν ότι: (α) τα παιδιά άρχισαν να χρησιµοποιούν τις λέξεις που διδάχτηκαν σε διαφορετικά επικοινωνιακά πλαίσια, όπως για παράδειγµα σε συζητήσεις στην ολοµέλεια της τάξης, και σε δραστηριότητες που διεξάγονταν εντός και εκτός της τάξης, και (β) αυξήθηκε σηµαντικά η συχνότητα µε τη οποία τα παιδιά υπέβαλαν ερωτήσεις για άγνωστες λέξεις του κειµένου και σε αναγνώσεις άλλων βιβλίων. Η παρούσα µελέτη προεκτείνει τα αποτελέσµατα σχετικών ερευνών (Beck & McKeown, 2001 Collins, 2010 Reese & Cox, 1999 Χλαπάνα, 2012), καθώς δείχνει ότι οι τρεις διδακτικές προσεγγίσεις που εφαρµόστηκαν κατά την παρέµβαση µπορούν συνδυαστούν µε στόχο τη σε βάθος διδασκαλία του λεξιλογίου. Κυρίως, όµως, µπορούν να εφαρµοστούν στο πολυπολιτισµικό περιβάλλον της προσχολικής τάξης και να συµβάλλουν ώστε ελληνόφωνα και αλλοδαπά παιδιά να βελτιώσουν τις δεξιότητες του λεξιλογίου στην ελληνική γλώσσα. Η συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου προϋποθέτει την παροχή πλούσιων επεξηγήσεων σχετικά µε τη σηµασία των λέξεων, την πολλαπλή έκθεση των παιδιών στο διδαγµένο λεξιλόγιο, και την ενεργητική συµµετοχή των παιδιών σε εκτενείς συζητήσεις που τα ενθαρρύνουν να επεξεργαστούν τις λέξεις σε σχέση µε το ISSN

7 γλωσσικό πλαίσιο εµφάνισής τους (Beck, McKeown & Kucan, 2008). Για την επίτευξη, όµως, των προαναφερόµενων στόχων είναι σηµαντικό να εφαρµόζει ο εκπαιδευτικός ευέλικτες διδακτικές τεχνικές οι οποίες ανταποκρίνονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των λέξεων και δίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά, ανάλογα µε το επίπεδο των ικανοτήτων τους, να συµµετέχουν στη διδακτική διαδικασία. Στην παρούσα µελέτη η εφαρµογή διαφορετικών τεχνικών κατά την επαναλαµβανόµενη ανάγνωση της κάθε ιστορίας εισήγαγε τα παιδιά σταδιακά στη διαδικασία της σε βάθους διδασκαλίας του λεξιλογίου. Η τεχνική της συνοπτικής διδασκαλίας κατά την πρώτη ανάγνωση έφερε τα παιδιά σε επαφή µε το θέµα της ιστορίας και ενεργοποίησε τις προγενέστερές τους γνώσεις σχετικά µε το επιλεγµένο λεξιλόγιο. Συγκεκριµένα, η παρουσίαση καρτών µε τη γραπτή αναπαράσταση των λέξεων κινητοποίησε το ενδιαφέρον των παιδιών ως προς το λεξιλόγιο. Παράλληλα, οι κάρτες λειτούργησαν ως σηµείο αναφοράς ώστε να αναγνωρίζουν τα παιδιά την κάθε λέξη κατά την ανάγνωση του κειµένου. Η διδασκαλία του λεξιλογίου ενισχύθηκε, ακολούθως, µε την παροχή του ορισµού των λέξεων και την τεχνική η οποία ενθάρρυνε τα παιδιά να αναπαραστήσουν τις λέξεις µε ανάλογες χειρονοµίες και εκφράσεις προσώπου. Η χρήση, άλλωστε, αυτής της τεχνικής ενισχύεται από την άποψη που υποστηρίζει ότι η γλώσσα µαθαίνεται ταχύτερα όταν οι λέξεις συνδέονται και αναπαριστούνται µε σωµατική κίνηση (Oxford & Crookall, 1990). Χρήσιµη, όπως φάνηκε από τα αποτελέσµατα της παρούσας µελέτης, ήταν και η υπόδειξη της αναπαράστασης των λέξεων στην εικονογράφηση του βιβλίου από τη νηπιαγωγό. Η τεχνική αυτή συνδέεται άµεσα µε την αρχή της εποπτείας και διευκόλυνε σηµαντικά την εκµάθηση του λεξιλογίου από τα παιδιά, καθώς τα βόηθησε να συνδέσουν τη φωνολογική µε την οπτική αναπαράσταση των λέξεων. Η εκτενέστερη ανάλυση της σηµασίας των επιλεγµένων λέξεων πραγµατοποιήθηκε κατά τη δεύτερη ανάγνωση της κάθε ιστορίας µε την εφαρµογή του αλληλεπιδραστικού τρόπου διδασκαλίας. Οι τεχνικές που εφαρµόστηκαν σε αυτή τη διδακτική προσέγγιση παρείχαν τη δυνατότητα σε όλα τα παιδιά, ανάλογα µε το επίπεδο των ικανοτήτων τους στην ελληνική γλώσσα, να συµµετέχουν ενεργητικά στη διδακτική διαδικασία και να συνδέσουν τη σηµασία των λέξεων µε τις προσωπικές τους εµπειρίες και την πλοκή της ιστορίας. Η διατύπωση κλειστού και, κυρίως, ανοιχτού τύπου ερωτήσεων δηµιούργησε ένα πλαίσιο διδασκαλίας το οποίο ενίσχυσε τη γνωστική εµπλοκή των παιδιών στη συζήτηση και τα βοήθησε να επεξεργαστούν τη σηµασία των λέξεων συνεργατικά. Σύµφωνα µε τους De Temple και Snow (2003), η διατύπωση ερωτήσεων που ενεργοποιούν ανώτερες γνωστικές λειτουργίες δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για την πραγµατοποίηση της µη έµµεσης συζήτησης (non-immediate talk), η οποία συµβάλλει σηµαντικά στην ανάπτυξη του λεξιλογίου των παιδιών. Οι ερωτήσεις που χρησιµοποιήθηκαν στην παρούσα µελέτη ενθάρρυναν τα παιδιά να συµπεράνουν, να αξιολογήσουν, να αιτιολογήσουν και να προβλέψουν τη σηµασία των λέξεων αντλώντας πληροφορίες από την εικονογράφηση του βιβλίου, το κείµενο της ιστορίας και τις προσωπικές τους εµπειρίες. Συνεπώς, το είδος των ερωτήσεων συνέβαλε σηµαντικά στην εκµάθηση των λέξεων, καθώς διασφάλισε την ποιότητα της συζήτησης και διευκόλυνε τη ISSN

8 λεκτική αλληλεπίδραση των παιδιών. Η ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης των παιδιών υποστηρίζεται, άλλωστε, από σχετικές θεωρίες (Πιαζέ, 2007 Vygotsky, 1988) που πρεσβεύουν ότι η ανταλλαγή απόψεων µεταξύ των συνοµηλίκων διευκολύνει σηµαντικά τη διαδικασία της µάθησης. Η συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου ενισχύθηκε περαιτέρω µε την εφαρµογή της διδακτικής προσέγγισης των Beck και McKeown (2001) κατά την τρίτη ανάγνωση της κάθε ιστορίας. Οι τεχνικές που χρησιµοποιήθηκαν παρείχαν τη δυνατότητα στα παιδιά να επεξεργαστούν τη σηµασιολογική σχέση των διδαγµένων λέξεων και να παρέχουν παραδείγµατα σχετικά µε την εµφάνιση των λέξεων σε διαφορετικά γλωσσικά πλαίσια. Η ανάλυση της σηµασίας µιας λέξης σε διαφορετικά γλωσσικά πλαίσια είναι σηµαντική τεχνική, καθώς βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν βαθύτερα µια λέξη και να συµπεράνουν το βαθµό που η σηµασία της µπορεί να διαφοροποιηθεί µε βάση το πλαίσιο όπου χρησιµοποιείται (Dimino & Taylor, 2009). Η εκµάθηση του λεξιλογίου ενισχύεται από δραστηριότητες οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα στα παιδιά να έρχονται σε συχνή επαφή µε το διδαγµένο λεξιλόγιο και να το χρησιµοποιούν στη µεταξύ τους επικοινωνία. Σηµαντική, όπως φάνηκε από τα αποτελέσµατα της παρούσας µελέτης, ήταν η κατασκευή καρτών για κάθε βιβλίο που απεικόνιζαν τις διδαγµένες λέξεις και περιείχαν τη γραπτή τους αναπαράσταση. Οι κάρτες αυτές τοποθετήθηκαν στη γωνιά της γραφής και παρείχαν το ερέθισµα στα παιδιά να χρησιµοποιούν το διδαγµένο λεξιλόγιο σε διάφορες χρονικές περιόδους του ηµερήσιου προγράµµατος. Η διαδικασία αυτή ενίσχυσε την επίδραση της διδασκαλίας στη µάθηση των παιδιών, καθώς κάθε φορά που ένα παιδί ή ένας ενήλικος συναντά και χρησιµοποιεί µια λέξη ανακαλεί από τη µνήµη του όποια πληροφορία συνδέεται µε τη σηµασία της λέξης αυτής (Nation, 2001 Nation, 2006). Συµπερασµατικά, η ενσωµάτωση ευέλικτων τεχνικών στο πλαίσιο της ανάγνωσης των ιστοριών αποτελεί µια χρήσιµη πρακτική για τη συστηµατική διδασκαλία του λεξιλογίου στη σύγχρονη πολυπολιτισµική εκπαίδευση. Παρόλο που το µικρό µέγεθος του δείγµατος και η απουσία µιας οµάδας ελέγχου από το σχεδιασµό της παρέµβασης αποτελούν περιορισµούς της παρούσας µελέτης, ωστόσο τα αποτελέσµατά της παρέχουν τη βάση για τη διατύπωση χρήσιµων παιδαγωγικών προτάσεων για τη διδασκαλία του λεξιλογίου στην προσχολική τάξη. Σύµφωνα µε αυτά, οι νηπιαγωγοί µπορούν να αξιοποιούν την ανάγνωση των ιστοριών ως πλαίσιο για τη διδασκαλία του λεξιλογίου. Επιπλέον, είναι χρήσιµο: (α) να επιλέγουν λέξεις οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών, και (β) να συνδυάζουν διδακτικές τεχνικές οι οποίες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του επιλεγµένου λεξιλογίου και στοχεύουν στη σε βάθος επεξεργασία του. Επίσης, είναι σηµαντικό να αξιοποιούν οι νηπιαγωγοί το κείµενο της ιστορίας, την εικονογράφηση του βιβλίου και τις εµπειρίες των παιδιών ως πηγές άντλησης πληροφοριών για την επεξήγηση του λεξιλογίου. Παράλληλα, µπορούν να πραγµατοποιούν δραστηριότητες οι οποίες φέρουν τα παιδιά σε συχνή επαφή µε το διδαγµένο λεξιλόγιο και παγιώνουν το αποτέλεσµα της διδασκαλίας στη µάθηση των παιδιών. Τέλος, είναι σηµαντικό να λαµβάνουν υπόψη οι νηπιαγωγοί ότι η ενεργητική συµµετοχή των παιδιών στη διδακτική διαδικασία ISSN

9 αποτελεί τον παράγοντα-κλειδί που διασφαλίζει την επίδραση της διδασκαλίας στην ανάπτυξη του λεξιλογίου των παιδιών. Βιβλιογραφικές παραποµπές: Beck, I.L., & McKeown, M.G. (2001). Text Talk: Capturing the benefits of readaloud experiences for young children. The Reading Teacher, 55, Beck, I.L., McKeown, M.G., & Kucan, L. (2008). Creating robust vocabulary. Frequent asked questions & extended examples. New York: The Guilford Press. Blachowicz, C.L.Z., Fisher, P.J.L., & Watts-Taffe, S. (2005). Integrated vocabulary instruction: Meeting the needs. of diverse learners in grades K-5. Naperville: Learning Point Associates / North Central Regional Educational Laboratory (NCREL). Βογινδρούκας, Ι., Πρωτόπαπας, Α., & Σιδερίδης, Γ. (2009). οκιµασία Εκφραστικού Λεξιλογίου. Χανιά: Γλαύκη. Γκότοβος, Α.Ε. (2007). Μεταναστευτικές βιογραφίες και εκπαιδευτικές τροχιές. Ιδεολογίες, πραγµατικότητες και ζητούµενα. Επιστήµη και Κοινωνία Επιθεώρηση Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας, 17-18, Collins, M.F. (2010). ELL preschoolers English vocabulary acquisition from storybook reading. Early Childhood Research Quarterly, 25, De Temple, J., & Snow, C.E. (2003). Learning words from books. In A. van Kleeck, S.A. Stahl & E.B. Bauer (Eds.), On reading books to children (pp ). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates. Dimino, J., & Taylor, M.J. (2009). Improve vocabulary instruction through teacher study groups. Baltimore: Paul Brookes Publishing Co. Diamond, L., & Gutlohn, L. (2006). Vocabulary handbook for all educators working to improve reading comprehension. Baltimore: Paul Brookes Publishing Co. Dunn, L.M., & Dunn, L.M. (1981). Peabody Picture Vocabulary Test Revised. Minnesota: American Guidance Service. Elley, W.B. (1989). Vocabulary acquisition from listening to stories. Reading Research Quarterly, 24, Ewers, C.A., & Brownson, S.M. (1999). Kindergartners vocabulary acquisition as a function of active vs. passive storybook reading, prior vocabulary, and working memory. Journal of Reading Psychology, 20, Gersten, R., & Baker, S. (2000). What do we know about effective instructional practices for English-language learners. Exceptional Children, 66, Hammer, S.C., Miccio, W.A., & Wagstaff, D.A. (2003). Home literacy experiences and their relationship to bilingual preschoolers developing English literacy abilities: An initial investigation. Language, Speech and Hearing Services, 34, Juel, C., & Deffes, R. (2004). Making words stick. Educational Leadership, 61, Leventhal, T., Xue, Y., & Brooks-Gunn, J. (2006). Immigrant differences in schoolage children s verbal trajectories: A look at four racial/ethnic groups. Child Development, 77, Muter, V., Hulme, C., Snowling, M.J., & Stevenson, J. (2004). Phonemes, rimes, vocabulary and grammatical skills as foundations of early reading development: Evidence from a longitudinal study. Developmental Psychology, 40, Nation, I.S.P. (2001). Vocabulary in another language. Cambridge: Cambridge University Press. ISSN

10 Nation, P. (2006). Vocabulary: Second language. In K. Brown (Ed.), Encyclopaedia of Language and Linguistics (Vol. 13, 2 nd ed., pp ). Oxford, UK: Elsevier. Oxford, R., & Crookall, D. (1990). Vocabulary learning: A critical analysis of techniques. TESL Canada Journal/Revue TESL Du Canada, 7, Πιαζέ, Ζ. (2007). Η γλώσσα και η σκέψη του παιδιού. Μελέτες για τη λογική του παιδιού (Μ. Αβαριτσιώτη, Μτφ.). Αθήνα: Καστανιώτη. Reese, E., & Cox, A. (1999). Quality of adult reading affects children s emergent literacy. Developmental Psychology, 35, Roth, F.P., Speece, D.L., & Cooper, D.H. (2002). A longitudinal analysis of the connection between oral language and early reading. Journal of Educational Research, 95, Sénéchal, M. (1997). The differential effect of storybook reading on preschoolers acquisition of expressive and receptive vocabulary. Journal of Child Language, 24, Sénéchal, M., & Cornel, E.H. (1993). Vocabulary acquisition through shared reading experiences. Reading Research Quarterly, 28, Simos, P., Sideridis, G.D., Protopapas, A., & Mouzaki, A. (in press). Psychometric evaluation of a Receptive Vocabulary Test for Greek elementary students. Assessment for Effective Intervention, Published online 18 July 2011 DOI: / Vagh, S.B., Pan, B.A., & Mancilla-Martinez, J. (2009). Measuring growth in bilingual and monolingual children s English productive vocabulary development: The utility of combining parent and teacher report. Child Development, 80, Vygotsy, L. (1988). Σκέψη και γλώσσα (Α. Ροδή, Μτφ.). Αθήνα: Γνώση. Walsh, B.A., & Blewitt, P. (2006). The effect of questioning style during storybook reading on novel vocabulary acquisition of preschoolers. Early Childhood Education Journal, 33, Χλαπάνα, Ε. (2012). Η ανάπτυξη του δεκτικού λεξιλογίου στην ελληνική γλώσσα αλλοδαπών παιδιών προσχολικής ηλικίας (4-6 ετών) µέσω της ανάγνωσης των ιστοριών. ιδακτορική διατριβή, Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ρέθυµνο. ISSN

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών)

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) Κουμούλλη Τσαμπίκα (Α.Μ.: 10155)

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ Όλγα Ηµέλλου PhD Περίληψη Μετά την ψήφιση του νόµου 2817/2000, την πρόσφατη συµπλήρωση και αναθεώρησή του και την υπογραφή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, η εκπαίδευση των παιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού:

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Μοντέλα διδασκαλίας από κάτω προς τα επάνω Επιμέλεια: Βουλγαρίδου Μαρία, Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Εισηγήτρια Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων Κολλίντζα 1 Σημασιολογικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH:

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο: Διαθεματικές Δραστηριότητες και Παιχνίδια για το Πάσχα με έμφαση στην Εφαρμογή των Νέων Τεχνολογιών

Εκπαιδευτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο: Διαθεματικές Δραστηριότητες και Παιχνίδια για το Πάσχα με έμφαση στην Εφαρμογή των Νέων Τεχνολογιών Εκπαιδευτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο: Διαθεματικές Δραστηριότητες και Παιχνίδια για το Πάσχα με έμφαση στην Εφαρμογή των Νέων Τεχνολογιών Σ. Μάνεση 1 1 Νηπιαγωγός, Med, taniakourou@gmail.com Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία. Κων/νος Κλουβάτος Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων

Διαφοροποιημένη διδασκαλία. Κων/νος Κλουβάτος Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Διαφοροποιημένη διδασκαλία Κων/νος Κλουβάτος Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Θέματα εισήγησης (α) Πολυμορφία ανομοιογένεια μαθητικού πληθυσμού Β) Βασικές Αρχές Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Προγραμμάτων Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών που Στηρίζονται στην Έρευνα για την Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα: Η Δυναμική Προσέγγιση

Ανάπτυξη Προγραμμάτων Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών που Στηρίζονται στην Έρευνα για την Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα: Η Δυναμική Προσέγγιση Εκπαιδευτική Ημερίδα «Αποτελεσματική Διδασκαλία: Προβληματισμοί Προτάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» Ανάπτυξη Προγραμμάτων Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών που Στηρίζονται στην Έρευνα για την Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας

Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας Η αναγκαιότητα της αξιοποίησης των στρατηγικών εκμάθησης και διδασκαλίας του λεξιλογίου στον τομέα της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας Η γνώση των λέξεων συνιστά ένα πολύπλοκο φαινόμενο, το οποίο,

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα

Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα Ηλιοπούλου Κωνσταντίνα Θεωρία Επειδή οι δυνατότητες διδασκαλίας του λεξιλογίου στην τάξη είναι χρονικά περιορισμένες, οι διδάσκοντες, πέρα από τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν οι ίδιοι κατά τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Χιωτάκη Ειρήνη, Νηπιαγωγός, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστηµίου Κρήτης

Χιωτάκη Ειρήνη, Νηπιαγωγός, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστηµίου Κρήτης Το τραγούδι ως µέσο εµπλουτισµού του λεξιλογίου παιδιών της προσχολικής ηλικίας Χιωτάκη Ειρήνη, Νηπιαγωγός, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστηµίου Κρήτης Περίληψη: Μουσική και γλώσσα, σύµφωνα µε τους

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η συμπτωματική κατάκτηση μιας ξένης γλώσσας από παιδιά μέσω της παρακολούθησης ενός ξενόγλωσσου υποτιτλισμένου τηλεοπτικού προγράμματος

Η συμπτωματική κατάκτηση μιας ξένης γλώσσας από παιδιά μέσω της παρακολούθησης ενός ξενόγλωσσου υποτιτλισμένου τηλεοπτικού προγράμματος Η συμπτωματική κατάκτηση μιας ξένης γλώσσας από παιδιά μέσω της παρακολούθησης ενός ξενόγλωσσου υποτιτλισμένου τηλεοπτικού προγράμματος Λέκκαϊ Ίνα inalekka@gmail.com Νηπιαγωγός Περίληψη Μια σειρά από διεθνείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας στα παιδιά το λεξιλόγιο της σκέψης

Μαθαίνοντας στα παιδιά το λεξιλόγιο της σκέψης Μαθαίνοντας στα παιδιά το λεξιλόγιο της σκέψης Μπιρμπίλη Μαρία, Λέκτορας Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπ/σης ΑΠΘ Καμπέρη Ελένη, Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Θεωρείται πια δεδομένο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος «Μαθησιακές υσκολίες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μαθησιακές υσκολίες = προβλήµατα που εµφανίζονται στη διάρκεια της εκπαίδευσης επηρεάζοντας τη µάθηση, την επίδοση κ τη συµπεριφορά Τα παιδιά διαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα

Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα 1 Άσκηση Παιδαγωγικής Ηγεσίας: Από την αρχή μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, μια καθημερινή προτεραιότητα Δρ. Γεωργία Πασιαρδή (Διευθύντρια) Α' Δημοτικό Σχολείο Γερίου ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΟΙΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακές: Πτυχίο Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης (1998-2002). Βαθμός πτυχίου: Λίαν Καλώς (8.22).

Πτυχιακές: Πτυχίο Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης (1998-2002). Βαθμός πτυχίου: Λίαν Καλώς (8.22). ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ελισσάβετ Χλαπάνα Θέση: Μόνιμο Ειδικό Τεχνικό Εργαστηριακό Προσωπικό (Ε.Τ.Ε.Π.) στο Εργαστήριο Παιδαγωγικών Ερευνών και Εφαρμογών του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Απασχόληση:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Απασχόληση: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Επώνυμο: ΣΥΝΩΔΗ Όνομα: ΕΥΑΝΘΙΑ Θέση: ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Διεύθυνση: Πανεπιστήμιο Κρήτης Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα»

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ» Μάθημα 1 «Μία πρώτη γνωριμία με την εκπαιδευτική έρευνα» Τα θέματά μας Γιατί «μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας» για εσάς; Ποιους τομείς είναι δυνατόν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα