Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Μέρος Α Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» Μέρος Β Φύλλα Πληροφοριών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Μέρος Α Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» Μέρος Β Φύλλα Πληροφοριών"

Transcript

1

2 Περιεχόμενα Μέρος Α Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» 3 1. Εισαγωγή 4 2. Σκοπός και στόχοι του Εκπαιδευτικού Προγράμματος 5 3. Δομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Τρόποι χρήσης του Εκπαιδευτικού Υλικού H Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Συνεργασία για την προστασία της Νανόχηνας 18 Μέρος Β Φύλλα Πληροφοριών 19 Α. Τα άγρια πουλιά 20 Α1. Βασικά χαρακτηριστικά των πουλιών 20 Α2. Ταξινόμηση των πουλιών 22 Α3. Γιατί μεταναστεύουν τα πουλιά; 24 Α4. Παρατηρώντας τα πουλιά 26 Α5. Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα άγρια πουλιά; 28 Β. Νανόχηνα Β1. Οι χήνες 29 Β2. Το πέταγμα των χηνών 30 Β3. Γνωριμία με τη Νανόχηνα 31 Β4. Το ταξίδι της Νανόχηνας 33 Β5. Απειλές και προστασία της Νανόχηνας 34 Γ. Σημαντικές περιοχές για τη Νανόχηνα στην Ελλάδα 36 Δ. Πουλιά στο εκπαιδευτικό υλικό 39 Λεξικό εννοιών 43 Βιβλιογραφία 49 1

3 Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους ΥΛΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ για παιδιά ηλικίας 9-16 ετών Επιμέλεια έκδοσης Ευγενία Πανώριου & Ρούλα Τρίγκου Παιδαγωγικές Δραστηριότητες Συγγραφή: Ιωάννα Κοντοζήση, Ευγενία Πανώριου Παιδαγωγική επιμέλεια: Γιώργος Υφαντής Επιστημονική επιμέλεια: Μαρία Παναγιωτοπούλου, Μανόλια Βουγιούκαλου Οδηγός για τον/την Εκπαιδευτικό Συγγραφή: Γιώργος Υφαντής, Ευγενία Πανώριου CD με Υποστηρικτικό Υλικό Συλλογή υλικού, επιμέλεια παρουσιάσεων: Ιωάννα Κοντοζήση, Ευγενία Πανώριου, Ρούλα Τρίγκου Εικονογράφηση Βασίλης Χατζηρβασάνης Γραφιστική επιμέλεια Sandipo Όλγα Βλάχου Εκτύπωση Colorprint - Τσεκούρας Ε.Π.Ε. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία 2013 Θεμιστοκλέους 80, Αθήνα, Tηλ. Fax: , Κομνηνών 23, Θεσσαλονίκη, Τηλ. Fax: Προτεινόμενη βιβλιογραφική αναφορά: Κοντοζήση Ιωάννα & Πανώριου Ευγενία (συγγρ.) (2013). Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για παιδιά ηλικίας 9-16 ετών. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Αθήνα. ISBN Το Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» έχει δημιουργηθεί στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE+ «Διαφύλαξη του φιννοσκανδικού πληθυσμού της Νανόχηνας σε σημαντικές περιοχές διαχείμασης και στάθμευσης κατά μήκος της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής διαδρομής» που υλοποιείται από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία κατά την περίοδο με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συγχρηματοδότηση της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων της Νορβηγίας. 2

4 Μέρος Α ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚO ΠΡOΓΡΑΜΜΑ «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» 3

5 1. Εισαγωγή Η μείωση της βιοποικιλότητας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο σύγχρονος άνθρωπος. Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που υπάρχει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών και κυρίως των παιδιών, είναι το ότι η μείωση της βιοποικιλότητας δεν έχει αρχικά ορατές επιπτώσεις όπως έχουν άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως π.χ. η ρύπανση. Έτσι, για να επιτευχθεί ουσιαστική αλλαγή στη στάση των παιδιών απέναντι σ αυτό το σημαντικό πρόβλημα που αποκτά συνεχώς μεγαλύτερες διαστάσεις, δεν αρκούν εκπαιδευτικές δραστηριότητες που υλοποιούνται αποσπασματικά. Χρειάζεται να υλοποιηθούν εκπαιδευτικές δράσεις σε ετήσια βάση, ώστε τα αποτελέσματα να επηρεάσουν πέρα από το γνωστικό επίπεδο, τη στάση, τη συμπεριφορά αλλά και τον τρόπο αντίληψης των παιδιών. Το Τμήμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE+ «Διαφύλαξη του φιννοσκανδικού πληθυσμού της Νανόχηνας σε σημαντικές περιοχές διαχείμασης και στάθμευσης κατά μήκος της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής διαδρομής», σχεδίασε ένα ετήσιο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης επιχειρώντας να ικανοποιήσει τον παραπάνω στόχο. Το εκπαιδευτικό υλικό που διαμορφώθηκε, αφορά σ ένα σύνολο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που μπορούν να υλοποιηθούν σε ετήσια βάση, κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Η βασική θεματολογία αναλύεται σε τρεις κεντρικούς άξονες: 1) τη βιοποικιλότητα, 2) τα άγρια πουλιά και 3) τη Νανόχηνα (Anser erythropus), που αποτελεί τον στόχο του Προγράμματος. Η Νανόχηνα γίνεται το μέσο προκειμένου να προσεγγιστεί εκπαιδευτικά η αξία της διατήρησης της βιοποικιλότητας. Είναι ένα από τα πιο απειλούμενα είδη πουλιών στην Ευρώπη, του οποίου ο ευρωπαϊκός πληθυσμός βρίσκεται στο χείλος της εξαφάνισης, αριθμώντας πλέον λιγότερα από 30 ζευγάρια. Δεδομένου ότι το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα υλοποιείται από τους εκπαιδευτικούς, κρίθηκε απαραίτητη η συμμετοχή τους στην τελική διαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Για τον λόγο αυτό, οι δραστηριότητες υλοποιήθηκαν πιλοτικά από εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, σε σχολεία του Ν. Έβρου και του Ν. Σερρών, με στόχο την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων και τον επανασχεδιασμό τους, όπου αυτός χρειαζόταν. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης συνέβαλαν στη διαμόρφωση του τελικού εκπαιδευτικού υλικού. 4

6 2. Σκοπός και στόχοι του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Σκοπός του Προγράμματος είναι να υποστηρίξει τους εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να διαμορφώσουν μια ατμόσφαιρα τέτοια που να καλλιεργεί το οικολογικό πνεύμα και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες για την ενασχόληση και ευαισθητοποίηση των μαθητών σχετικά με την προστασία ενός απειλούμενου είδους, της Νανόχηνας, με την προστασία γενικά των ειδών αλλά και εν γένει με θέματα προστασίας του περιβάλλοντος. Αυτό επιχειρείται μέσα από τη συμβολή στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στους εξής τομείς: Γνωστικός Αισθητικός και Ψυχοκινητικός Κοινωνικοσυναισθηματικός Οι δραστηριότητες που προτείνονται αφορούν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά των άγριων πουλιών, εστιάζοντας στο παράδειγμα της Νανόχηνας ως απειλούμενο είδος, ενώ ταυτόχρονα δίνουν την ευκαιρία για την ανάπτυξη ποικίλων περιβαλλοντικών θεμάτων. Μέσα από την υλοποίηση των δραστηριοτήτων τα παιδιά συνεργάζονται, αναπτύσσουν και μοιράζονται τις ιδέες τους, προβληματίζονται σε θέματα περιβαλλοντικής προστασίας και προτείνουν λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άγρια πουλιά και το συγκεκριμένο είδος. Σε ένα πλαίσιο παιγνιώδες και ασφαλές καλούμε τα παιδιά να ευαισθητοποιηθούν, να ενημερωθούν, να εκφραστούν, να δημιουργήσουν, να ενεργοποιηθούν και να διαμορφώσουν θέση σε σχέση με την προστασία των άγριων πουλιών και της Νανόχηνας ειδικότερα. Οι αναλυτικοί παιδαγωγικοί στόχοι του Προγράμματος μπορούν να αναζητηθούν στο τέλος της τρέχουσας ενότητας. Σε μια πρόθεσή μας να αφήσουμε δημιουργικό χώρο για εξατομικευμένη διδασκαλία και προσαρμογή του υλικού, στην περιγραφή των δραστηριοτήτων επιλέξαμε να χρησιμοποιούμε τον όρο του εμψυχωτή. Σας ευχόμαστε ο παράγοντας αυτός να σας εμπνεύσει κατά την παιδαγωγική διαδικασία και να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι στην εφαρμογή του υλικού. Είμαστε στη διάθεσή σας σε περίπτωση που χρειαστεί να επικοινωνήσετε με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία για υποστήριξη κατά τη διάρκεια του Προγράμματος. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟI ΣΤOΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΟΣ Για παιδιά ηλικίας 4-8 ετών Γνωστικοί Στόχοι Να κατανοήσουν τη σύνδεση μεταξύ είδους και βιότοπου, τη σύνδεση μεταξύ των ειδών, την έννοια της προσαρμογής των ειδών Να γνωρίσουν και να έρθουν σε επαφή με τα άγρια πουλιά και τις ανάγκες τους 5

7 Να κατανοήσουν τη σημασία των στάσεων που κάνουν τα πουλιά κατά τη μεταναστευτική διαδρομή, να έρθουν σε επαφή με τις δυσκολίες που συναντούν τα αποδημητικά είδη Να προβληματιστούν για τη σημασία της συνεργασίας των ανθρώπων που ζουν σε διαφορετικά οικοσυστήματα και πολιτισμούς και πώς αυτό επιδρά στη διατήρηση των ειδών Να γνωρίσουν τη Νανόχηνα, την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα, να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα του βιοτόπου της Να γνωρίσουν τις απειλές που αντιμετωπίζει η Νανόχηνα και να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες για τα ταξίδια της Να κατανοήσουν την επίδραση που έχουν οι αλλαγές στις χρήσεις γης στον πληθυσμό του είδους (αποξήρανση υγροτόπων, υποβάθμιση ή απώλεια των υγρολίβαδων), να συνδέσουν τις αλλαγές αυτές με την ανθρώπινη δραστηριότητα Κοινωνικοσυναισθηματικοί Στόχοι Να αναπτύξουν αίσθημα προστασίας για το φυσικό περιβάλλον Να ευαισθητοποιηθούν σε σχέση με τη Nανόχηνα και τους παράγοντες που τη θέτουν σε κίνδυνο μέσα από δραστηριότητες και παιχνίδια βιωματικά Να αναπτύξουν θετικά συναισθήματα για την προστασία των ειδών, να δεθούν συναισθηματικά με το είδος της Νανόχηνας Να συνειδητοποιήσουν την επίδραση της λαθροθηρίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας στον πληθυσμό της Νανόχηνας Να έρθουν σε επαφή με την ομάδα σε ένα ασφαλές περιβάλλον παιχνιδιού και αποδοχής με κοινό στόχο την προστασία της Νανόχηνας Να νιώσουν αλληλεγγύη για ένα είδος με ελάχιστες διαθέσιμες επιλογές για να καλύψει τις ανάγκες του σε τροφή και ξεκούραση Να συμμετάσχουν σε συζητήσεις και να προβληματιστούν σχετικά με την απειλή των ειδών Να βελτιώσουν και να εμπλουτίσουν τον προφορικό τους λόγο αξιοποιώντας στοιχεία και πληροφορίες που περιλαμβάνει το υλικό Ψυχοκινητικοί και Αισθητικοί Στόχοι Να αναπτύξουν καλλιτεχνικές δεξιότητες αξιοποιώντας και εξελίσσοντας ήδη υπάρχουσες γνώσεις και αναπτύσσοντας νέες γνώσεις με ποικίλα εκφραστικά μέσα Να αναπτύξουν δεξιότητες παρατήρησης των πουλιών, να συνδεθούν με το περιβάλλον και τις πληροφορίες που μπορούν να αντλήσουν από αυτό Να καλλιεργήσουν την παρατηρητικότητά τους και να είναι σε θέση να διακρίνουν τα κοινά από τα απειλούμενα είδη με τρόπο βιωματικό Να ενεργοποιήσουν τη σκέψη τους έτσι ώστε να μπορούν να πάρουν μέρος σε καταιγισμό ιδεών και να αξιολογούν τις ιδέες αυτές Να συμμετάσχουν σε αισθησιοκινητικά παιχνίδια, να εξοικειωθούν με παιχνίδια ρόλων, να εκφραστούν μέσω δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν δρώμενα Θεατρικού Παιχνιδιού, Εικαστικά, Λογοτεχνία κ.ά. Να έρθουν σε επαφή με αισθητικά ερεθίσματα που αναπλαισιώνουν τις πληροφορίες που συναντούν τα παιδιά κατά τη διάρκεια του Προγράμματος 6

8 Για παιδιά ηλικίας 9-12 ετών Γνωστικοί Στόχοι Να κατανοήσουν την έννοια της βιολογικής και της συσχετιζόμενης με αυτή πολιτισμικής ποικιλίας του τόπου τους και κατά επέκταση του πλανήτη, να γνωρίσουν τη βιοποικιλότητα της περιοχής τους Να γνωρίσουν τις γενικές απειλές της βιοποικιλότητας, τις παραμέτρους που συνδέονται με αυτές, να κατανοήσουν ότι η μείωση της βιοποικιλότητας είναι ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα Να διακρίνουν τη σημασία και την ανάγκη αναγνώρισης προστατευόμενων περιοχών, να γνωρίσουν τις περιοχές Natura 2000 του τόπου τους, να μάθουν για τις κυριότερες απειλές τους Να διακρίνουν τους φορείς και τις ομάδες που εμπλέκονται στη διαχείριση των προστατευομένων περιοχών και του φυσικού περιβάλλοντος Να γνωρίσουν και να έρθουν σε επαφή με τα πουλιά και τις ανάγκες τους Να κατανοήσουν τη σύνδεση μεταξύ είδους και βιότοπου, τη σύνδεση μεταξύ των ειδών, να κατανοήσουν την έννοια της προσαρμογής των ειδών Να κατανοήσουν τη μετανάστευση ως αποτέλεσμα προσαρμογής των ειδών, να γνωρίσουν βασικές μεταναστευτικές διαδρομές στην Ελλάδα Να κατανοήσουν τη σημασία των στάσεων που κάνουν τα πουλιά κατά τη μεταναστευτική διαδρομή, να έρθουν σε επαφή με τις δυσκολίες που συναντούν τα αποδημητικά είδη Να διακρίνουν τη σημασία ύπαρξης νομοθετικού πλαισίου ως μέσο επίτευξης προστασίας των άγριων πουλιών Να προβληματιστούν για τη σημασία της συνεργασίας των ανθρώπων που ζουν σε διαφορετικά οικοσυστήματα και πολιτισμούς και πώς αυτό επιδρά στη διατήρηση των ειδών Να γνωρίσουν τη Νανόχηνα, την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα, να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα του βιοτόπου της Να γνωρίσουν τα ταξίδια της Νανόχηνας και να κατανοήσουν τη σημασία της περιοχής τους και του ελλαδικού χώρου για το είδος Να γνωρίσουν τις απειλές που αντιμετωπίζει η Νανόχηνα Να έρθουν σε επαφή με δράσεις διατήρησης στο πεδίο, να κατανοήσουν τη συμβολή τους στην προστασία του είδους Να κατανοήσουν την επίδραση που έχουν οι αλλαγές στις χρήσεις γης στον πληθυσμό του είδους (αποξήρανση υγροτόπων, υποβάθμιση ή απώλεια των υγρολίβαδων), να συνδέσουν τις αλλαγές αυτές με την ανθρώπινη δραστηριότητα Κοινωνικοσυναισθηματικοί Στόχοι Να αναπτύξουν αίσθημα προστασίας για το φυσικό περιβάλλον Να αναπτύξουν ενδιαφέρον για τις απειλές της βιοποικιλότητας Να αναπτύξουν διάθεση για συμμετοχή και σχεδιασμό δράσεων προστασίας της βιοποικιλότητας Να συμμετάσχουν σε συζητήσεις και να προβληματιστούν σχετικά με την απειλή των ειδών Να ενθουσιαστούν με την ικανότητα των πουλιών να μετακινούνται διανύοντας μεγάλες αποστάσεις 7

9 Να αναπτύξουν θετικά συναισθήματα για την προστασία των ειδών, να δεθούν συναισθηματικά με το είδος της Νανόχηνας Να ευαισθητοποιηθούν σε σχέση με τη Νανόχηνα και τους παράγοντες που τη θέτουν σε κίνδυνο μέσα από δραστηριότητες και παιχνίδια βιωματικά Να αισθανθούν την επίδραση της λαθροθηρίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας στον πληθυσμό του είδους Να προβληματιστούν για την επιλογή προστασίας του είδους Να νιώσουν αλληλεγγύη για ένα είδος με ελάχιστες διαθέσιμες επιλογές για να καλύψει τις ανάγκες του σε τροφή και ξεκούραση Να έρθουν σε επαφή με την ομάδα σε ένα ασφαλές περιβάλλον παιχνιδιού και αποδοχής με κοινό στόχο την προστασία της Νανόχηνας Να βελτιώσουν και να εμπλουτίσουν τον προφορικό τους λόγο αξιοποιώντας στοιχεία και πληροφορίες που περιλαμβάνει το Πρόγραμμα Ψυχοκινητικοί και Αισθητικοί Στόχοι Να μάθουν να κινούνται σε μία προστατευόμενη περιοχή με βάση τον «Δεκάλογο του καλού επισκέπτη» Να μπορούν να αναπτύξουν προβληματισμούς και επιχειρήματα σχετικά με την εγγενή, τη χρηστική αξία και άλλες πολιτισμικές αξίες των ειδών Να αναπτύξουν δεξιότητες παρατήρησης πουλιών, να συνδεθούν με το περιβάλλον και τις πληροφορίες που μπορούν να αντλήσουν από αυτό Να μπορούν να εφαρμόσουν ερευνητικές μεθόδους σχετικά με τη σύνδεση των χηνών με τον τόπο τους Να αναπτύξουν καλλιτεχνικές δεξιότητες αξιοποιώντας και εξελίσσοντας ήδη υπάρχουσες γνώσεις και αναπτύσσοντας νέες γνώσεις με ποικίλα εκφραστικά μέσα Να μπορούν να προτείνουν δράσεις και λύσεις για την προστασία των άγριων πουλιών και ειδικότερα της Νανόχηνας Να μπορούν να σχεδιάζουν δράσεις προβολής με σκοπό την προστασία της Νανόχηνας Να είναι σε θέση να διακρίνουν τη Νανόχηνα από την Ασπρομέτωπη Χήνα με τρόπο βιωματικό Να διακρίνουν τα φυσικά υγρολίβαδα από τους υπόλοιπους υγρότοπους Να διακρίνουν τη διαφοροποίηση των προβλημάτων της Νανόχηνας από περιοχή σε περιοχή Να μπορούν να εμβαθύνουν στις αιτίες εξαφάνισης ενός είδους Να μπορούν να πραγματοποιούν ορισμένες απλές δράσεις προστασίας του είδους στο πεδίο Να ενεργοποιήσουν τη σκέψη τους με τέτοιο τρόπο που να μπορούν να πάρουν μέρος σε καταιγισμό ιδεών και να αξιολογούν τις ιδέες αυτές Να συμμετάσχουν σε αισθησιοκινητικά παιχνίδια και να εξοικειωθούν με παιχνίδια ρόλων με κεντρικό άξονα τις συνήθειες, τις ανάγκες και τα προβλήματα των άγριων πουλιών και της Νανόχηνας Να έρθουν σε επαφή με αισθητικά ερεθίσματα που αναπλαισιώνουν τις πληροφορίες που συναντούν κατά τη διάρκεια του Προγράμματος 8

10 Για παιδιά ηλικίας ετών Γνωστικοί Στόχοι Να κατανοήσουν την έννοια της βιολογικής και της συσχετιζόμενης με αυτή πολιτισμικής ποικιλίας του τόπου τους και κατά επέκταση του πλανήτη, να γνωρίσουν τη βιοποικιλότητα της περιοχής τους Να γνωρίσουν τις γενικές απειλές της βιοποικιλότητας, τις παραμέτρους που συνδέονται με αυτές, να κατανοήσουν ότι η μείωση της βιοποικιλότητας είναι ένα από σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα Να διακρίνουν τη σημασία και την ανάγκη αναγνώρισης προστατευόμενων περιοχών, να γνωρίσουν τις περιοχές Natura 2000 του τόπου τους, να μάθουν για τις κυριότερες απειλές τους Να διακρίνουν τους φορείς και τις ομάδες που εμπλέκονται στη διαχείριση των προστατευομένων περιοχών και του φυσικού περιβάλλοντος Να γνωρίσουν και να έρθουν σε επαφή με τα πουλιά και τις ανάγκες τους Να κατανοήσουν τη σύνδεση μεταξύ είδους και βιότοπου, τη σύνδεση μεταξύ των ειδών, να κατανοήσουν την έννοια της προσαρμογής των ειδών Να κατανοήσουν τη μετανάστευση ως αποτέλεσμα προσαρμογής των ειδών και να γνωρίσουν βασικές μεταναστευτικές διαδρομές στην Ελλάδα Να κατανοήσουν τη σημασία των στάσεων που κάνουν τα πουλιά κατά τη μεταναστευτική διαδρομή, να έρθουν σε επαφή με τις δυσκολίες που συναντούν τα αποδημητικά είδη Να διακρίνουν τη σημασία ύπαρξης νομοθετικού πλαισίου ως μέσο επίτευξης προστασίας των άγριων πουλιών Να γνωρίσουν τη Νανόχηνα, την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα, να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα του βιοτόπου της Να γνωρίσουν τα ταξίδια της Νανόχηνας και να κατανοήσουν τη σημασία του ελλαδικού χώρου για το είδος Να γνωρίσουν τις απειλές που αντιμετωπίζει η Νανόχηνα Να έρθουν σε επαφή με δράσεις διατήρησης στο πεδίο, να κατανοήσουν τη συμβολή τους στην προστασία του είδους Να κατανοήσουν την επίδραση που έχουν οι αλλαγές στις χρήσεις γης στον πληθυσμό του είδους (αποξήρανση υγροτόπων, υποβάθμιση ή απώλεια των υγρολίβαδων), να συνδέσουν τις αλλαγές αυτές με την ανθρώπινη δραστηριότητα Κοινωνικοσυναισθηματικοί Στόχοι Να αναπτύξουν αίσθημα προστασίας για το φυσικό περιβάλλον Να αναπτύξουν ενδιαφέρον για τις απειλές της βιοποικιλότητας Να αναπτύξουν διάθεση για συμμετοχή και σχεδιασμό δράσεων προστασίας της βιοποικιλότητας Να συμμετάσχουν σε συζητήσεις και να προβληματιστούν σχετικά με την απειλή των ειδών Να αισθανθούν την επίδραση της λαθροθηρίας και της ανθρώπινης δραστηριότητας στον πληθυσμό του είδους Να προβληματιστούν για την επιλογή προστασίας του είδους Να νιώσουν αλληλεγγύη για ένα είδος με ελάχιστες διαθέσιμες επιλογές για να καλύψει τις ανάγκες του σε τροφή και ξεκούραση 9

11 Ψυχοκινητικοί και Αισθητικοί Στόχοι Να μάθουν να κινούνται σε μία προστατευόμενη περιοχή με βάση τον «Δεκάλογο του καλού επισκέπτη» Να μπορούν να αναπτύξουν προβληματισμούς και επιχειρήματα σχετικά με την εγγενή, τη χρηστική αξία και άλλες πολιτισμικές αξίες των ειδών Να αναπτύξουν δεξιότητες παρατήρησης πουλιών, να συνδεθούν με το περιβάλλον και τις πληροφορίες που μπορούν να αντλήσουν από αυτό Να μπορούν να εφαρμόσουν ερευνητικές μεθόδους σχετικά με τη σύνδεση των χηνών με τον τόπο τους Να μπορούν να προτείνουν δράσεις και λύσεις για την προστασία των άγριων πουλιών και ειδικότερα της Νανόχηνας Να μπορούν να σχεδιάζουν δράσεις προβολής με σκοπό την προστασία της Νανόχηνας Να διακρίνουν τα φυσικά υγρολίβαδα από τους υπόλοιπους υγρότοπους Να μπορούν να εμβαθύνουν στις αιτίες εξαφάνισης ενός είδους Να μπορούν να πραγματοποιούν ορισμένες απλές δράσεις προστασίας του είδους στο πεδίο Να ενεργοποιήσουν τη σκέψη τους με τέτοιο τρόπο που να μπορούν να πάρουν μέρος σε καταιγισμό ιδεών και να αξιολογούν τις ιδέες αυτές 10

12 3. Δομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Το εκπαιδευτικό υλικό έχει δομηθεί βάσει των διαφορετικών επιπέδων αντίληψης και οικοδόμησης της γνώσης που υπάρχει σε κάθε ηλικία. Οι δραστηριότητες απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας 4-8, 9-12 και ετών. Συνολικά διαμορφώθηκαν 22 εκπαιδευτικές δραστηριότητες που απευθύνονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας και των πρώτων τάξεων του Δημοτικού (Α, Β, Γ ) και 28 εκπαιδευτικές δραστηριότητες που απευθύνονται στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και την Α τάξη του Γυμνασίου. Από αυτές, οι 20 εκπαιδευτικές δραστηριότητες απευθύνονται και σε παιδιά των Β και Γ τάξεων του Γυμνασίου, καθώς και της Α τάξης του Λυκείου. Οι ως άνω διαφοροποιήσεις οδήγησαν στη δημιουργία δύο εκδόσεων: 1) «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για παιδιά ηλικίας 4-8 ετών» και 2) «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για παιδιά ηλικίας 9-16 ετών». Στο υλικό για παιδιά ηλικίας 9-16 ετών, οι δραστηριότητες που είναι κατάλληλες για κάθε ομάδα ηλικίας, φέρουν την αντίστοιχη επισήμανση (κατάλληλη για παιδιά ηλικίας 9-12 ή 9-16 ετών). Το υλικό αφορά κυρίως τις περιοχές που έχει ή είχε στο παρελθόν παρουσία η Νανόχηνα, προκειμένου τα παιδιά να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο και να λειτουργήσουν θετικά στην επίλυση του προβλήματος σε τοπικό επίπεδο. Δεδομένου ότι η Νανόχηνα απ όλη την Ελλάδα περνά τον χειμώνα σε συγκεκριμένες πια περιοχές στη Β. Ελλάδα, το υλικό αφορά κυρίως τους Νομούς Σερρών, Έβρου, Ξάνθης και Ροδόπης. Φύλλα Δραστηριότητας για τον εμψυχωτή Η κάθε δραστηριότητα περιλαμβάνει την περιγραφή της, όπου ο εμψυχωτής παρακολουθεί τη ροή της δραστηριότητας, μαζί με συνοδευτικές πληροφορίες (με λίγα λόγια, στόχοι, υλικά, αριθμός ατόμων, διάρκεια) που απευθύνονται στον εμψυχωτή. Τα συνοδευτικά κείμενα βοηθούν τον εμψυχωτή να κατατοπιστεί γρήγορα και να επιλέξει εκείνες τις δραστηριότητες που ταιριάζουν στους στόχους που έχει θέσει ο ίδιος. 11

13 Συγκεκριμένα, περιγράφονται τα εξής: Με λίγα λόγια: δίνεται σύντομη περιγραφή της δραστηριότητας προκειμένου να κατατοπιστεί γρήγορα ο εμψυχωτής για το περιεχόμενο της δραστηριότητας. Βασικοί στόχοι: διατυπώνονται οι βασικοί στόχοι της δραστηριότητας. Ο εμψυχωτής θα εντοπίσει, εφαρμόζοντας τη δραστηριότητα, συμπληρωματικούς στόχους σε ψυχοκινητικό και κοινωνικοσυναισθηματικό επίπεδο ενώ μπορεί να θέσει και δικούς του στόχους προσαρμόζοντας τη δραστηριότητα. Υλικά: αναφέρονται τα βασικά υλικά που θα χρειαστεί να έχει στη διάθεσή του ο εμψυχωτής για την υλοποίηση της δραστηριότητας. Αφορούν κυρίως σε υλικά που χρησιμοποιούνται συνήθως σε μία τάξη, στα απαιτούμενα φύλλα δραστηριότητας, καθώς και σε συμπληρωματικές πληροφορίες που θα βρει στο Υποστηρικτικό Υλικό (όπου απαιτείται). Αριθμός ατόμων: επεξηγεί αν η δραστηριότητα είναι κατά κύριο λόγο ατομική, αν απαιτείται η δημιουργία ομάδων ή αν αναφέρεται σε όλη την τάξη. Διάρκεια: αναφέρονται οι απαιτούμενες διδακτικές ώρες για την υλοποίηση της δραστηριότητας. Η διάρκεια είναι ενδεικτική και εξαρτάται κάθε φορά από τον αριθμό των παιδιών, την ηλικία τους και την έμφαση που θέλει να δώσει ο εμψυχωτής σε κάθε σκέλος τους. Ο εμψυχωτής καλό είναι να συνυπολογίσει και την απαιτούμενη ώρα προετοιμασίας πριν από κάθε δραστηριότητα. Η Νανόχηνα σε πτήση (α) 8 Τέλος, στην ενότητα «Ένα βήμα παραπέρα» περιγράφονται εν συντομία συμπληρωματικές δραστηριότητες και ιδέες που μπορεί να εφαρμόσει ο εμψυχωτής με την ομάδα του, εφόσον υπάρχει ο διαθέσιμος χρόνος και επιθυμία από την ομάδα. Φύλλα Δραστηριότητας για τα παιδιά 32 Τα φύλλα δραστηριότητας για τα παιδιά ακολουθούν τα φύλλα δραστηριότητας για τον εμψυχωτή. Στα φύλλα αυτά, τα παιδιά θα βρουν συμπληρωματικές πληροφορίες για τη δραστηριότητα, κατασκευές με θέμα τα άγρια πουλιά, τη Νανόχηνα και τους βιοτόπους τους ενώ σε κάποια άλλα το ίδιο το περιβαλλοντικό σκίτσο αποτελεί αφόρμηση για τη δραστηριότητα και τη δημιουργία ερωτημάτων στα παιδιά. Ο εμψυχωτής μπορεί να παράγει ασπρόμαυρα αντίγραφα, συνήθως ανά ομάδα παιδιών και σπανιότερα ανά παιδί, ενώ σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις που απαιτούνται έγχρωμα αντίγραφα, ο εμψυχωτής παραπέμπεται στο Υποστηρικτικό Υλικό. 12

14 CD με Υποστηρικτικό Υλικό Το CD «Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους» περιλαμβάνει: Το σύνολο του υλικού (φύλλα δραστηριοτήτων για τον εμψυχωτή και τα παιδιά, φύλλα πληροφοριών για τους εκπαιδευτικούς) Έγχρωμα φύλλα δραστηριότητας για τα παιδιά για επιλεγμένες δραστηριότητες Παρουσιάσεις (σε μορφή Power Point) που συνδέονται με επιλεγμένες δραστηριότητες Παρουσίαση (σε μορφή Power Point) με γενικές πληροφορίες για τη Νανόχηνα και τις σημαντικές γι αυτή περιοχές Ήχοι πουλιών για τη δραστηριότητα «Πουλιά παντού!» για το υλικό που απευθύνεται στα παιδιά ηλικίας 4-8 ετών Συμπληρωματικό υλικό για ελεύθερη χρήση από τον εμψυχωτή (συμπληρωματικές δραστηριότητες, σκίτσα με θέμα τη Νανόχηνα) Φύλλα Πληροφοριών Στην αντίστοιχη ενότητα της τρέχουσας έκδοσης, ο εμψυχωτής θα βρει ενημερωτικά κείμενα προκειμένου να εμπλουτίσει τις γνώσεις του σχετικά με τις θεματικές του τρέχοντος υλικού. Σε αυτά θα μπορεί να ανατρέχει ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε δραστηριότητας σε γνωστικό επίπεδο. Για τις ανάγκες του υλικού διαμορφώθηκαν 4 ενότητες Φύλλων Πληροφοριών και ένα Λεξικό Εννοιών. Ο εμψυχωτής μπορεί να ανατρέχει στους πίνακες «Ευρετήριο Φύλλων Πληροφοριών ανά Δραστηριότητα» του Παραρτήματος, όπου προτείνονται τα φύλλα πληροφοριών τα οποία μπορεί να συμβουλεύεται ανά δραστηριότητα. Ο εμψυχωτής μπορεί να επιλέξει ελεύθερα λιγότερα ή περισσότερα φύλλα ανάλογα με τις ανάγκες του και τους στόχους που θέτει κάθε φορά. Θεματικές ενότητες Φύλλων Πληροφοριών: Α. Τα άγρια πουλιά Β. Η Νανόχηνα Γ. Σημαντικές περιοχές για τη Νανόχηνα στην Ελλάδα Δ. Πουλιά στο εκπαιδευτικό υλικό 13

15 4. Τρόποι χρήσης του Εκπαιδευτικού Υλικού Υλοποίηση ετήσιου Προγράμματος Το υλικό έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να λειτουργεί στο πλαίσιο ενός ετήσιου Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, προκειμένου να επηρεάσει πέρα από το γνωστικό επίπεδο, τη στάση, τη συμπεριφορά αλλά και τον τρόπο αντίληψης των παιδιών, όπως προαναφέρθηκε. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τους τρεις θεματικούς άξονες του Προγράμματος: 1) Βιοποικιλότητα, 2) Άγρια πουλιά και 3) Νανόχηνα. Κάθε θεματικός άξονας πραγματεύεται έννοιες που έχουν άμεση σχέση με το συγκεκριμένο είδος (Νανόχηνα) και την προστασία του. Οι δραστηριότητες είναι πλούσιες σε αριθμό και υλικό, ώστε να υλοποιηθούν κατά τη διάρκεια μίας σχολικής χρονιάς. Παράλληλα, έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να γίνεται μετάβαση από έννοιες γενικού περιεχομένου (π.χ. βιοποικιλότητα) σε έννοιες ειδικού περιεχομένου (π.χ. Νανόχηνα), αναπτύσσοντας βάσεις στα παιδιά για ενασχόληση και ευαισθητοποίηση σχετικά με τα είδη γενικά αλλά και με περιβαλλοντικά θέματα, πέρα από την ενασχόλησή τους με το είδος στόχο του Προγράμματος. Εφαρμογή μέρους του Εκπαιδευτικού Υλικού με οδηγό τις Κύριες Δραστηριότητες για τη Νανόχηνα Αν για οποιοδήποτε λόγο ο εμψυχωτής ή η ομάδα επιθυμεί να υλοποιήσει λιγότερες δραστηριότητες, τότε από το σύνολο του υλικού έχουν επιλεχθεί ορισμένες κύριες δραστηριότητες που εστιάζουν στο απειλούμενο είδος και φέρουν την επισήμανση ΤΟΠ 10 για τις ηλικίες 4-8 ετών και ΤΟΠ 12 για τις ηλικίες 9-12 ετών. Για τις ηλικίες ετών, ο εμψυχωτής μπορεί να απευθυνθεί στον αντίστοιχο πίνακα του Παραρτήματος (Πίνακας: Κύριες Δραστηριότητες για τις ηλικίες ετών). Οι κύριες δραστηριότητες έχουν επιλεγεί έτσι ώστε να δίνουν μια συνολική εικόνα για τη Νανόχηνα. Τα κριτήρια επιλογής των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων αφορούν: στη γνωριμία των παιδιών με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Νανόχηνας (μορφολογία, τρόπος ζωής, κίνδυνοι), στην κατανόηση του πώς ο άνθρωπος επεμβαίνει στην επιβίωσή της, πώς προσπαθεί να την προστατέψει και πώς θα μπορούσαν τα ίδια τα παιδιά να δράσουν προς όφελος της Νανόχηνας. Οι δραστηριότητες αυτές προτείνονται ως κύριες, μπορούν όμως να εμπλουτιστούν ή να αντικατασταθούν με άλλες δραστηριότητες από το υλικό που κρίνονται από τον εμψυχωτή ότι είναι κατάλληλες για την ομάδα του. Εφαρμογή μέρους του Εκπαιδευτικού Υλικού Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει η δυνατότητα για ελεύθερη επιλογή από το σύνολο των δραστηριοτήτων με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες της κάθε ομάδας και το παιδαγωγικό πλαίσιο στο οποίο γίνεται η εφαρμογή του υλικού. 14

16 Διακρατική Συνεργασία Για την προστασία του συγκεκριμένου είδους απαιτείται η διακρατική συνεργασία μεταξύ των χωρών που επισκέπτεται η Νανόχηνα. Το πλαίσιο συνεργασίας που υπάρχει μεταξύ των χωρών του Προγράμματος LIFE+ για την προστασία της Νανόχηνας (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Νορβηγία, Φινλανδία) μπορεί να επεκταθεί εμπλέκοντας την εκπαιδευτική και μαθητική κοινότητα. Η θεματολογία του υλικού, αλλά και το ίδιο το υλικό, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη δημιουργία σχολικών συμπράξεων μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων διαφορετικών χωρών. Μπορούν να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του τομεακού Προγράμματος Comenius (το οποίο από τον Ιανουάριο του 2014 εντάσσεται στο Πρόγραμμα Erasmus+) που δίνει σε μαθητές και εκπαιδευτικούς από διαφορετικές χώρες την ευκαιρία να συνεργαστούν σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος (διάρκεια 2 έτη). Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών: 15

17 5. Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία είναι περιβαλλοντική, μη κερδοσκοπική οργάνωση με σκοπό τη μελέτη και προστασία των άγριων πουλιών και των βιοτόπων τους στην Ελλάδα. Από το 1982 εργάζεται με σκοπό να διασφαλίσει ένα βιώσιμο περιβάλλον τόσο για τα πουλιά, όσο και για τον άνθρωπο. Το έργο της περιλαμβάνει ευρύ φάσμα δράσεων: από την προστασία και τη μελέτη, ως την ενημέρωση, την εκπαίδευση, αλλά και τις παρεμβάσεις για κρίσιμα θέματα του φυσικού περιβάλλοντος. Η Ορνιθολογική είναι εταίρος της BirdLife International, της μεγαλύτερης παγκόσμιας ομοσπονδίας για την προστασία των πουλιών και των βιοτόπων τους. Άλλωστε, τα προβλήματα των πουλιών δεν γνωρίζουν σύνορα... Υποστηρικτές της Ορνιθολογικής μπορούν να γίνουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται για τα πουλιά και τους βιοτόπους τους, χωρίς να είναι απαραίτητη η ειδική γνώση στα θέματα αυτά. Δραστηριοποίηση της Ορνιθολογικής στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία έκανε τα πρώτα της βήματα στον χώρο της Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και Εκπαίδευσης, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την ίδρυσή της το 1982, με την υποστήριξη της τότε Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ε.Ο.Κ. Έπειτα από πολλές δράσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ενημέρωση δεκάδων χιλιάδων παιδιών, συνεχίζουμε την προσπάθειά μας με αμείωτη όρεξη, θέτοντας υψηλότερους στόχους και ελπίζοντας ότι συμβάλλουμε έστω και λίγο στη διαμόρφωση ενός καλύτερου κόσμου. Δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Σκοπός των δραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Ορνιθολογικής είναι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την ενασχόληση και ευαισθητοποίηση των παιδιών σχετικά με την προστασία των άγριων πουλιών αλλά και γενικότερα με θέματα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Οι δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης έχουν δημιουργηθεί έτσι ώστε να προάγουν συνειδητοποίηση, γνώσεις, στάσεις, δεξιότητες, ικανότητες και συμμετοχή. 16

18 Προγράμματα και Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης α) Δραστηριότητες σε αστική περιοχή για τη γνωριμία και εξοικείωση των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον (Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνης Τρίτσης» - Ίλιον Αττικής, Δίκτυο Αδόμητων Χώρων - Αθήνα & Θεσσαλονίκη). β) Ετήσια προγράμματα για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων από τους εκπαιδευτικούς («Ταξιδεύοντας με τη Νανόχηνα στους ελληνικούς υγρότοπους»). γ) Δραστηριότητες σε περιοχές που προστατεύονται για το φυσικό τους πλούτο, όπου εφαρμόζεται Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σε καθημερινή βάση (Υγρότοπος Βραυρώνας - Μαρκόπουλο Αττικής). δ) Φορητά εκπαιδευτικά πακέτα για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων από τους εκπαιδευτικούς: «Πουλιά των κήπων και πάρκων», «Ταξιδεύοντας με τον Αιγαιόγλαρο και τον Θαλασσοκόρακα στις ελληνικές θάλασσες», «Ο Μαυροπετρίτης μας ταξιδεύει στο Αιγαίο», «Γνωριμία με το Φυσικό Περιβάλλον του Πάρνωνα», «Εξόρμηση στη φύση του Ταΰγετου», σειρά πακέτων «Γνωριμία με τη φύση των προστατευόμενων περιοχών» (Λίμνες Κορώνεια - Βόλβη, Υγρότοποι Κοτυχίου - Στροφυλιάς, Εθνικός Δρυμός Ολύμπου, Χελμός - Βουραϊκός, Λίμνη Κερκίνη, Υγρότοπος Άγρα - Βρυτών - Νησίου, Κάρπαθος - Σαρία, Εθνικός Δρυμός Αίνου, Σκύρος). Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τα Προγράμματα και το Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Ορνιθολογικής στην ιστοσελίδα μας: 17

19 6. Συνεργασία για την προστασία της Νανόχηνας Με κοινό στόχο την ανάσχεση της μείωσης του φιννοσκανδικού πληθυσμού της Νανόχηνας, οκτώ φορείς από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τη Φινλανδία και τη Νορβηγία ενώνουν τις δυνάμεις τους στο Πρόγραμμα LIFE+ για την προστασία της Νανόχηνας. Οι δράσεις του Προγράμματος επικεντρώνονται τόσο στις περιοχές διαχείμασης της Νανόχηνας (Δέλτα του Έβρου, λίμνη Κερκίνη, λίμνη Ισμαρίδα), όσο και κατά μήκος της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής της διαδρομής. Βασικοί στόχοι του Προγράμματος είναι: Η μείωση της θνησιμότητας της Νανόχηνας λόγω ακούσιας θανάτωσης ή/και λαθροθηρίας (κυριότερη απειλή για τη Νανόχηνα) Η παροχή κατάλληλου ενδιαιτήματος τροφοληψίας και κουρνιάσματος Η ενίσχυση της γνώσης και ενημέρωσης του κοινού για τη Νανόχηνα Η μεγιστοποίηση της διεθνούς συνεργασίας και δικτύωσης μεταξύ των χωρών στις οποίες διαχειμάζει και ξεκουράζεται η Νανόχηνα. Η διεθνής συνεργασία, η κρατική αλλά και ατομική ευθύνη είναι πρόκληση, καθώς και καθήκον μας, για τη διασφάλιση του πληθυσμού ενός είδους στα πρόθυρα της εξαφάνισης. Επενδύοντας στο μέλλον της Νανόχηνας, επενδύουμε και στο δικό μας. Το Πρόγραμμα LIFE+ Φύση «Διαφύλαξη του φιννοσκανδικού πληθυσμού της Νανόχηνας σε σημαντικές περιοχές διαχείμασης και στάθμευσης κατά μήκος της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής διαδρομής» υλοποιείται από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία κατά την περίοδο με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συγχρηματοδότηση της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων της Νορβηγίας. Στο Πρόγραμμα συμμετέχει το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών - ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ», το Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, η Βουλγαρική Ορνιθολογική Εταιρεία (BSPB), ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Hortoba gy Ουγγαρίας, η Γραμματεία της Συμφωνίας για τη διατήρηση των Αφρo-Ευρασιατικών αποδημητικών υδρόβιων πουλιών (UNEP/AEWA), το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) Φινλανδίας και το Metsähallitus - Υπηρεσία Φυσικής Κληρονομιάς Φινλανδίας. 18

20 Μέρος B ΦYΛΛΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 19

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ.

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ. Επιμέλεια έκδοσης: Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Βασίλης Χατζηρβασάνης Γραφιστική επιμέλεια: Sandipo Όλγα Βλάχου Εκτύπωση: COLORPRINT - Τσεκούρας Ε.Π.Ε. ISBN: 978-960 - 6861-29 -1 Ελληνική Ορνιθολογική

Διαβάστε περισσότερα

epanoriou@ornithologiki.gr Σερρών, serreschools@gmail.com Σερρών sofiaeft@gmail.com ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Δίκτυα ΠΕ και Σχολικά Προγράμματα ΠΕ

epanoriou@ornithologiki.gr Σερρών, serreschools@gmail.com Σερρών sofiaeft@gmail.com ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Δίκτυα ΠΕ και Σχολικά Προγράμματα ΠΕ Ο σχεδιασμός Προγράμματος ΠΕ για την προστασία ενός απειλούμενου είδους και η συμβολή του θεσμού των Δικτύων. Το Τοπικό Θεματικό Δίκτυο ΠΕ «Η Νανόχηνα στην Κερκίνη» Ευγενία Πανώριου 1, Ιωάννης Πούλιος

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεταναστευτικό Ταξίδι των Πουλιών στα Ιόνια Νησιά

Το Μεταναστευτικό Ταξίδι των Πουλιών στα Ιόνια Νησιά Το Μεταναστευτικό Ταξίδι των Πουλιών στα Ιόνια Νησιά ΥΛΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙ ΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 4-16 ΕΤΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥΣ Οδηγός για τους Εκπαιδευτικούς Επιμέλεια έκδοσης Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΚΕΡΚΙΝΗ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: κος ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΡΩΝΙΔΗΣ

ΛΙΜΝΗ ΚΕΡΚΙΝΗ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: κος ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΡΩΝΙΔΗΣ ΛΙΜΝΗ ΚΕΡΚΙΝΗ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: κος ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΡΩΝΙΔΗΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΕΡΚΙΝΗΣ Δημιουργήθηκε το 1932, όταν έγινε φράγμα στην περιοχή Λιθότοπου, με ώστε να συγκρατεί τα νερά του Στρυμόνα Το 1982 κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 Περιεχόμενα 1. Αναλυτικός Πίνακας Δραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το Σχολικό Έτος 2014-15... 3 2. Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Ρούλα Τρίγκου ασολόγος MSc Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ- 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ ιαχρονική παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός 2015

Προγραμματισμός 2015 Προγραμματισμός 2015 Το 2015 προβλέπεται να παραμείνει μια χρονιά εξαιρετικά δύσκολη και με ιδιαίτερα αυξημένες απαιτήσεις για την Ορνιθολογική. Το συνολικό οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς)

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Γνωρίσµατα: Είναι ο µεγαλύτερος σε µέγεθος ερωδιός (91εκ.). Αναγνωρίζεται εύκολα από το σταχτί πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας Ρούλα Τρίγκου Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης Μέλος Εκπαιδευτικής Ομάδας Ορνιθολογικής ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ -1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ Γιατί Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου

Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου Υλικό περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολικές ομάδες: Ανακαλύπτοντας τη φύση της λίμνης Κάρλας και του Μαυροβουνίου Ευγενία Πανώριου Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ

ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ Το κιρκινέζι που το κυνηγούσαν οι Κινέζοι, όλα τα πουλιά του βιβλίου κι εγώ ευχαριστούμε την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία για τις συμβουλές και τη βοήθειά της στον εμπλουτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δραστηριότητες σε αστική περιοχή

Α. Δραστηριότητες σε αστική περιοχή Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Αναλυτικός πίνακας δραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2010 2011... 3 3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ... 8 Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΕ ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ... 8 Α.1 Πάρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταξίδι στο κέντρο της γης Ο κόσµος των εντόµων Είµαι ο σπόρος Το παιχνίδι της χαµένης Θη-Σάυρας Υπεύθυνοι Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ 11:00-14:00 ΑΤΤΙΚΗ Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ», Ίλιον Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου τηλ. 210 2316977, 210 8228704 e-mail: park@ornithologiki.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Με λιγα λογια. [4-12 ετων] Διάρκεια. Αριθμός ατόμων. Περιγραφή

Με λιγα λογια. [4-12 ετων] Διάρκεια. Αριθμός ατόμων. Περιγραφή Μάσκα Τσαλαπετεινού 09 Με λιγα λογια Τα παιδιά, μέσα από συζήτηση, αναπτύσσουν προβληματισμούς για τις διαφορές μεταξύ των ειδών πουλιών αλλά και τις αιτίες των διαφορών αυτών. Στη συνέχεια, διακρίνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 1 Πώς ονομάζεται το πουλί που φαίνεται στο σκίτσο του έργου για την προστασία της λίμνης της Ορόκλινης;

Ερώτηση 1 Πώς ονομάζεται το πουλί που φαίνεται στο σκίτσο του έργου για την προστασία της λίμνης της Ορόκλινης; Ερώτηση 1 Πώς ονομάζεται το πουλί που φαίνεται στο σκίτσο του έργου για την προστασία της λίμνης της Ορόκλινης; Ερώτηση 2 Με ποιο τρόπο βοηθά το πρόγραμμα LIFE τις χώρες που προσπαθούν να προστατέψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ 11:00-14:00 ΑΤΤΙΚΗ Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ», Ίλιον Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου τηλ. 210 2316977, 210 8228704 e-mail: park@ornithologiki.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Δρ. Μιχαήλ Ξανθάκης Συντονιστής Φορέα Διαχείρισης Ε.Δ. Αίνου Αργοστόλι, 15 Νοεμβρίου 2014 Οικοτουρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Νερό και φύση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Η χηµική σύσταση του νερού. Οι ιδιότητες του νερού. Στόχοι. Πληροφορίες

Νερό και φύση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Η χηµική σύσταση του νερού. Οι ιδιότητες του νερού. Στόχοι. Πληροφορίες 03 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Στόχοι Πληροφορίες Η χηµική σύσταση του νερού Να κατανοήσουν και να συνειδητοποιήσουν οι µαθητές: Tη σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτρικής ενέργειας στην

ηλεκτρικής ενέργειας στην Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην άγρια φύση Δάσος Δαδιάς: προσέξτε την εικόνα και βρείτε γιατί φιλοξενεί τόσα πολλά αρπακτικά πουλιά Φ. Κατσιγιάννης «από το λεύκωμα Εικόνες από τη Δαδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η οµαδοποίηση των ζώων

Η οµαδοποίηση των ζώων ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η οµαδοποίηση των ζώων ENOTHTA: Η οµαδοποίηση των ζώων ΜΑΘΗΜΑ: Επιστήµη ΤΑΞΗ: Β ΣΚΟΠΟΣ Οι µαθητές καλούνται να οργανώσουν µε βάση διαφορετικά κριτήρια κάθε φορά, πληροφορίες που είδη γνωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΑΠΣ Γεωγραφίας

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Κείμενο 1 Τοποθέτηση πομπού σε έναν από τους τελευταίους Ασπροπάρηδες στα Βαλκάνια Οι άνθρωποι παγιδεύουν εδώ και χιλιάδες χρόνια τα πουλιά για τροφή, για το πολύχρωμο φτέρωμά

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

ΔΕΛΤΙΟΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Λάππα, 9 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ο Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς (Φ.Δ.Y.Κ.Σ.), πραγματοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου

Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Προγραμματισμός του μαθήματος Οικιακής Οικονομίας-Αγωγής Υγείας Επισημάνσεις για Α, Β και Γ Γυμνασίου Ο ετήσιος προγραμματισμός πρέπει να ανταποκρίνεται στους Δείκτες Επιτυχίας της κάθε τάξης ξεχωριστά.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον και κλίμα: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει 282,6 εκατομμύρια ευρώ για 225 νέα περιβαλλοντικά και κλιματικά έργα

Περιβάλλον και κλίμα: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει 282,6 εκατομμύρια ευρώ για 225 νέα περιβαλλοντικά και κλιματικά έργα ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Βρυξέλλες, 30 Απριλίου 2014 Περιβάλλον και κλίμα: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει 282,6 εκατομμύρια ευρώ για 225 νέα περιβαλλοντικά και κλιματικά έργα Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη Φύση της Σκύρου: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο

Γνωριμία με τη Φύση της Σκύρου: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο Γνωριμία με τη Φύση της Σκύρου: Υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο Ρούλα Τρίγκου 1, Βασίλης Χατζηρβασάνης 2 1. Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος MSc., Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποιώντας τη μελέτη πεδίου και τη δυναμική της κοινότητας για την προστασία ενός απειλούμενου είδους. Η περίπτωση του Κιρκινεζιού στη Θεσσαλία

Αξιοποιώντας τη μελέτη πεδίου και τη δυναμική της κοινότητας για την προστασία ενός απειλούμενου είδους. Η περίπτωση του Κιρκινεζιού στη Θεσσαλία Αξιοποιώντας τη μελέτη πεδίου και τη δυναμική της κοινότητας για την προστασία ενός απειλούμενου είδους. Η περίπτωση του Κιρκινεζιού στη Θεσσαλία Παναγιώτης Λατσούδης 1, Ευγενία Πανώριου 2 1 Δασολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ 2 ης ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗΣ A ΕΝΟΤΗΤΑ Τάξη: ΣT ηµοτικού Ένταξη µαθήµατος στο αναλυτικό πρόγραµµα: Ευέλικτη ζώνη - Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Γνωστικά αντικείµενα: Φυσικά, Γλώσσα, Αισθητική αγωγή Θεµατική

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2010 2011

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2010 2011 Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία 1. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Έτος: 2010 2011 Απευθύνεται σε μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης καθώς και σε ομάδες

Διαβάστε περισσότερα

Μια χήνα τόση δα µια νανόχηνα! Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Ίρις Σαµαρτζή

Μια χήνα τόση δα µια νανόχηνα! Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Ίρις Σαµαρτζή Μια χήνα τόση δα µια νανόχηνα! Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Ίρις Σαµαρτζή Μια χήνα τόση δα μια νανόχηνα! Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή Όλα τα πλάσματα που ζουν στον μακρινό Βορρά μοιράζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΛΩΝΑ ΚΑΡΕΤΑ ΚΑΡΕΤΑ

ΧΕΛΩΝΑ ΚΑΡΕΤΑ ΚΑΡΕΤΑ ΧΕΛΩΝΑ ΚΑΡΕΤΑ ΚΑΡΕΤΑ (Δραστηριότητες από το βιβλίο της Αντ. Καραγκούνη «Εγώ, η χελώνα καρέττακαρέττα», εκδ. Ακρίτας) 99 ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΧΕΛΩΝΕΣ ΧΕΛΩΝΕΣ ΚΑΡΕΤΑ-ΚΑΡΕΤΑ 1. Να κυκλώσεις Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ) για

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΣΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γεωργιακάκης Παναγιώτης Βιολόγος Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Γιατί δεν συμπαθούμε τις νυχτερίδες; Δραστηριοποίηση τη νύχτα Ενεργητική πτήση Κινέζοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα