ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΥΧΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΥΧΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ"

Transcript

1 Ἀρχιμ. Γεωργίου Χ. Χρυσοστόμου Πρωτοσυγκέλλου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης καί Καμπανίας Ἀν. Καθηγητῆ τῆς Ἀνώτατης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Θεσσαλονίκης ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΥΧΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΦΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ Ἡ ἀσθένεια καί ὁ φυσικός θάνατος προδιαγράφονται ἀπό τήν πρώτη στιγμή τῆς γεννήσεώς μας. Ἡ πορεία τοῦ μεταπτωτικοῦ ἀνθρώπου διέρχεται μέσα ἀπό τό σωματικό καί ψυχικό ἄλγος. Καθένας, ὅλο καί περισότερο κατά τή διάρκεια τῆς ζωῆς του, συνειδητοποιεῖ ὅτι εἶναι καθηλωμένος στή χοϊκότητα, ἀδύναμος καί ἐπιρρεπής στή φθορά. Ἡ ἐμπειρία τῆς ἀσθένειας ὑπογραμμίζει κάθε φορά τήν αἴσθηση τῆς ἀδυναμίας καί τῆς προσωρινότητας, ἐνισχύει τόν φόβο τοῦ θανάτου καί εἰσάγει τή θλίψη καί τήν ἀνασφάλεια. 1 Ἡ παραπάνω αἴσθηση συνοδεύεται ἀπό τήν συνειδητοποίηση τῆς ματαιότητας καί τήν ἀναστολή ὅλων τῶν ἐπιδιώξεων. Ἡ κοινή ἐμπειρία ὁδηγεῖ στή διαπίστωση ὅτι ἡ ἀσθένεια καί ἡ αἴσθηση διακοπῆς τῆς χρονικῆς προεκτάσεως τῆς ζωῆς ὁδηγοῦν συχνά ἕναν ἄνθρωπο στήν ἄβυσσο τῆς ἀνυπαρξίας καί στό βάραθρο τῆς ἀπόγνωσης. Ἔχοντας τήν αἴσθηση νεκρώσεως τῶν πάντων ἡ ἀνθρώπινη ὕπαρξη προσλαμβάνει μηδενική διάσταση, χωρίς ἐλπίδες καί προσδοκίες. Τό τραγικό στοιχεῖο τῆς ἀπελπισίας συνίσταται στήν ἀδυναμία τοῦ «θνήσκειν». 2 Ἡ ἐλπίδα τῆς αἰωνιότητας καί τῆς «κρείττονος ἀναστάσεως» 3 μεταβάλλει τήν τραγικότητα τῆς ἀνθρώπινης φύσης. Ὁ ἄνθρωπος ἐξέρχεται ἀπό τό τέλμα τῆς θλίψεως, τῆς ματαιότητας καί τῆς καθηλωτικῆς αἴσθησης τοῦ μηδενισμοῦ. Ἀρχίζει νά ἐλπίζει, νά μάχεται καί νά παλεύει, ἀφοῦ ὁ Κύριος εἶναι «ὁ πᾶσαν νόσον καί πᾶσαν μαλακίαν ἀφαιρεῖσθαι 1 Βλ. «Μήνυμα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου στό Ι Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο», Ἐκκλησία 85(2008), Σταύρου Μπαλογιάννη, «Τά βιώματα της ψυχῆς εἰς τόν φιλοσοφικόν στοχασμόν τοῦ Soren Kierkegaard», Πρακτικά ιθ θεολογικοῦ συνεδρίου μέ θέμα «Ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἔκδ. Ἱ. Μ. Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1999, Ἑβρ. 11, 35. 1

2 δυνάμενος». 4 Ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ θανάτου γίνεται νίκη κατά τῆς φθορᾶς καί τῆς ἀνυπαρξίας καί ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο σέ μία προσωπική ἀνάσταση. 5 Τή νίκη τοῦ Χριστοῦ κατά τῆς φθορᾶς μαρτυρεῖ ὁλόκληρη ἡ λειτουργική ζωή τῆς Ἐκκλησίας, πού συμβάλλει ἀποφασιστικά στήν αἴσθηση τῆς ζωντανῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ καί στή βεβαιότητα τῆς αἰωνιότητας. Ἰδιαίτερα μέ τίς εὐχές καί τίς αἰτήσεις ὑπέρ ὑγείας, ὁ ἀσθενής ἄνθρωπος ἀφήνεται στό ἔλεος καί τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ Αὐτός εἶναι «ὁ ἰατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων».6 ἀποδεσμεύεται ἀπό τόν φόβο καί τήν ἀγωνία τῆς ἐκμηδενήσεως. συνειδητοποιεῖ τήν πορεία τοῦ προορισμοῦ του νά γίνει κοινωνός τῆς θείας φύσεως. 7 Ἡ ἀσθένεια χάνει τήν τραγικότητά της καί καθίσταται πηγή δυνάμεως. Συνεχῶς μαρτυροῦνται περιπτώσεις ἀνθρώπων, ἄθεων ἤ ἀδιάφορων πρός τή χριστιανική πίστη, πού μέσα ἀπό τήν ἀσθένεια ὁδηγήθηκαν στήν ἐλπίδα ὑπερβάσεως τῆς φθορᾶς καί ἀπέκτησαν τή θαυμαστή αἴσθηση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. 8 Ἔτσι, ἡ σωματική ἀσθένεια μπορεῖ νά γίνει αἰτία τῆς πνευματικῆς ὑγείας. Ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σύρος λέει ὅτι «διά τήν ὑγείαν τῆς ψυχῆς ἐπιφέρει ὁ Θεός εἰς τόν ἄνθρωπον τάς ἀρρωστίας». 9 Α ΕΥΧΕΣ ΥΠΕΡ ΥΓΕΙΑΣ Ἐάν ἰσχύει ἡ διαπίστωση ὅτι τό ἐνδιαφέρον τῆς Ἐκκλησίας ἀφορᾶ καί «τίς πιό ἀπίθανες καί ἐπουσιώδεις καθημερινές ἀνάγκες τῆς ἐπίγειας ζωῆς τοῦ πιστοῦ», 10 καταλαβαίνουμε ὅτι ἡ ὑγεία βρίσκεται στό ἐπίκεντρο αὐτοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος. Καί πράγματι! 4 «Εὐχή εἰς πᾶν εἶδος ἀσθενείας», Ἁγιασματάριον, Bλ. Ἀρχιμ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, Ὀψόμεθα τόν Θεόν καθώς ἐστιν, μφρ. ἱερομ. Ζαχαρίου [Ζαχάρου], ἔκδ. Ἱ. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Essex 1992, «Εὐχή τῶν ἑπτά παίδων εἰς ἀσθενῆ καί μή ὑπνοῦντα», Ἁγιασματάριον, 277. Βλ. καί «Εὐχή εἰς πᾶσαν ἀσθένειαν», ὅ. π., 274. Γιά τόν Χριστό καί τούς θεούς-θεραπευτές βλ. Antoine Duprez, Jésus et des dieux guérisseurs, [Cahiers de la Revue Biblique, 12], Paris Βλ. 2 Πέτρ., 1, 4. Γιά τήν ἔννοια τῆς ἴασης ὡς σημείου τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν βλ. Εdouard Cothenet, «La guérison comme signe du royaume et l onction des malades (Jc 5,13-16)», La maladie et la mort du chrétien dans la liturgie. Conférances Saint-Serge. XXIème semaine d études liturgiques, [Biblioteca «Ephemerides Liturgicae» «Subsidia», 1], ed. Liturgiche, Roma 1975, Βλ. Ἀρχιμ. Σωφρονίου Σαχάρωφ, ὅ. π., 83. Περισσότερα γιά τό θέμα αὐτό βλ. καί Georges Crespy, La guérison par la foi, [Cahiers Théologiques, 30], Neuchâtel-Paris Οἱ ἀσκητικοί λόγοι ἀββᾶ Ἰσαάκ τοῦ Σύρου, ἔκδ. Ἀστέρος, Ἀθῆναι 1961, Μητροπ. ράμας ιονυσίου Κυράτσου, «Ὁ ἰατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων», Τό ἱερόν μυστήριον τοῦ εὐχελαίου, ἔκδ. Ἱ. Μ. ράμας, ράμα 2000, 17. 2

3 έν ὑπάρχει ἐκκλησιαστική ἀκολουθία ἤ αἴτηση ἤ εὐχή ἤ δέηση, πού νά μήν περιέχει κάποιο αἴτημα ὑπέρ ὑγείας, εἴτε ἄμεσο εἴτε ἔμμεσο. Καί αὐτό εἶναι ἀπόλυτα κατανοητό, ἀφοῦ ἡ ὑγεία ἀποτελεῖ ὕψιστο ἀγαθό ἤ κατά τή λαϊκή ρήση «πρῶτα ἀπ ὅλα ἡ ὑγεία». 11 Στό ἐν χρήσει Εὐχολόγιο 12 ὑπάρχουν διάφορα εὐχολογιακά καί ὑμνολογικά κείμενα, πού ἀφοροῦν τήν ὑγεία: α) Ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἐλαίου ἤτοι τοῦ εὐχελαίου, 13 β) Ἀκολουθία εἰς ψυχορραγοῦντα, 14 γ) Εὐχαί ἤ ἐξορκισμοί ἐπί πασχόντων ὑπό δαιμόνων καί ἐπί πᾶσαν ἀσθένειαν 15 καί δ) Εὐχαί εἰς διαφόρους ἀσθενείας. 16 Τήν παροῦσα μελέτη θά ἀπασχολήσουν τά κείμενα τῆς τελευταίας κατηγορίας σέ σχέση μέ τίς σύγχρονες εὐχολογιακές ἀνάγκες. 1. Εὐχές ὑπέρ ὑγείας στό ἐν χρήσει Εὐχολόγιο α) Τροπάρια ὅταν ὁ ἱερεύς σταυροῖ μετά τῆς ἁγίας λόγχης πάθος νοσήματος: 11 Βλ. ἐνδεικτικά Λεξικό τῆς κοινῆς νεοελληνικῆς, ἔκδ. Α. Π. Θ., Θεσσαλονίκη 1998, Μέ τόν ὅρο αὐτό νοεῖται τό Μικρόν Εὐχολόγιον ἤ Ἁγιασματάριον, πού ἐκδόθηκε ἐπανειλημμένα ἀπό τήν Ἀποστολική ιακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καί γνωρίζει εὐρεῖα χρήση μέχρι σήμερα. 13 Ἁγιασματάριον, Ἁγιασματάριον, Ἁγιασματάριον, Τόν τίτλο αὐτό χρησιμοποιεῖ τό Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, 155. Στό ἐν χρήσει Εὐχολόγιο οἱ εὐχές ὑπέρ ὑγείας ἐντάσσονται στήν ἑνότητα ἀκολουθίαι καί εὐχαί εἰς διαφόρους περιστάσεις. Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Γιά τίς ἀντίστοιχες λειτουργικές εὐχές στή ρωμαιοκαθολική ἐκκλησία βλ. Marcel Dubois, Prières liturgiques pour les malades: deuxième série, Uuébec Γιά τίς εὐχές στήν ἑλληνική γλῶσσα βλ. ιάταξη τῆς ἀκολουθίας τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου καί τῆς ποιμαντικῆς φροντίδας τῶν ἀσθενῶν, ἔκδ. Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς γιά τή θεία λατρεία, [Ἀθήνα] 2006,

4 17 β) Εὐχή εἰς ἀσθενοῦντα: 18 γ) Εὐχή εἰς πᾶσαν ἀσθένειαν: 17 Euchologion Goar, 709. Ἁγιασματάριον, 273. Μικρόν Εὐχολόγιον, 343. Μέγα Εὐχολόγιον, 603. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Euchologion Goar, 550. Ἁγιασματάριον, 274. Μικρόν Εὐχολόγιον,

5 19 Ἡ ἐπιγραφή συναντᾶται καί ὡς εὐχή ἐπί νοσοῦντας. 20 Ἡ ἴδια ἡ εὐχή καταχωρίζεται καί μέ διαφορετική ἀρχή: «έσποτα, δέσποτα πανάγιε, παντοκράτορ, φιλόψυχε, φιλόδουλε, Σωτήρ τῶν ἁπάντων, ἰατρέ ψυχῶν καί σωμάτων...», πού προφανῶς εἶναι καί ἡ ἀρχαιότερη. 21 δ) Εὐχή εἰς πᾶν εἶδος ἀσθενείας: Eucologio Barberini, Euchologion Goar, 549 καί 680. Εὐχολόγια Dmitrievskij, , 344, 496, 582, 746, Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Μέγα Εὐχολόγιον, Eucologio Barberini, Γιά τήν ἔκδοση τῆς εὐχῆς στή μορφή αὐτή βλ. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Euchologion Goar, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 287, 417, 496, 577, 582, 769, 839 καί Ἁγιασματάριον, 275. Μικρόν Εὐχολόγιον,

6 Ἡ ἐπιγραφή τῆς εὐχῆς φέρεται συνήθως μέ διαφορετική μορφή, ὅπως: εὐχή ἐπί πᾶσαν ἀρρωστίαν, 23 εὐχή εἰς πᾶν εἶδος ἀρρωστίας, 24 εὐχή ἄλλη ἐπί ἀρρώστου, 25 εὐχή ἄλλη ἐπί κλίνης ἀρρώστου, 26 εὐχή ἑτέρα ἐπί ἀρρώστου, 27 εὐχή ἐπί πυρεττόντων, 28 εὐχή ἐπί ἀρρώστῳ καί μᾶλλον πυρεττοῦντι, 29 εὐχή ἐπί πυρέττοντι, 30 εὐχή ἐπί ρίγους καί πυρετοῦ. 31 Στό ἐν χρήσει Εὐχολόγιο προτιμήθηκε μία γενικότερη διατύπωση τῆς ἐπιγραφῆς, ὥστε ἡ εὐχή νά χρησιμοποιεῖται σέ περισσότερες περιπτώσεις καί νά ἐξυπηρετεῖται εὐρύτερα ἡ συνάφεια μεταξύ ἀσθένειας καί ὑγείας τῶν πιστῶν. Σέ ὁρισμένα Εὐχολόγια τό κείμενο τῆς εὐχῆς παρατίθεται συνοπτικότερα. 32 ε) Εὐχή ἐπί βασκανίαν: 23 Euchologion Goar, Euchologion Goar, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 287, 417, 496, 577, 839 καί Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Euchologion Goar, 549. Εὐχολόγια Dmitrievskij, Ὁ Placidio De Meester, Rituale-Benedizionale Bizantino, [Liturgia Bizantina Studi di rito Bizantino, 2, 4], ed. Tipografia Leonina, Roma 1930, 300 ἀναφέρει ὅτι ἡ εὐχή μέ τόν τίτλο αὐτό καταχωρίζεται στό Μικρὸν Εὐχολόγιον ἢ Ἁγιασματάριον τὸ Μέγα, ἔκδ. Φοίνικος, Ἀθῆναι 1927, Βλ. ἐνδεικτικά Εὐχολόγια Dmitrievskij, 56, 148, 344 καί 363. Γιά τήν ἔκδοση τῆς εὐχῆς στή συνοπτική μορφή βλ. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

7 33 Ἡ περί βασκανίας θεωρία, ὅπως ἐκφράζεται καί στό περιεχόμενο τῆς εὐχῆς, φανερώνει τήν εἴσοδο λαϊκῶν ἀντιλήψεων στά εὐχολογιακά καί γενικότερα στά λειτουργικά κείμενα. 33 Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

8 Αὐτό δείχνει καί ἡ ἀπουσία τῆς εὐχῆς ἀπό τά χειρόγραφα Εὐχολόγια καί ἡ ἐμφάνισή της ἀποκλειστικά στά ἔντυπα. 34 ς) Εὐχή εἰς ἀσθενῆ καί μή ὑπνοῦντα: 34 Γιά τό θέμα αὐτό βλ. Πρωτοπρ. Κων/νου Παπαδοπούλου, «Τό μαγικό στοιχεῖο στή χριστιανική λατρεία», Σύναξη 67(1998), Εἰδικότερα γιά τή βασκανία βλ. Gérard Bartelink, «Βaskanos: designation de Satan et des démons chez les auteurs chrétiens», Orientalia Christiana Periodica 49(1983),

9 Ἡ εὐχή φέρεται ὑπό διαφόρους τίτλους, ὡς: ἀκολουθία τῶν ἁγίων ἑπτά παίδων εἰς ἀσθενῆ καί μή ὑπνοῦντα, 36 εὐχή τῶν ἑπτά παίδων εἰς ἀσθενῆ καί μή ὑπνοῦντα 37 καί εὐχή τῶν ἁγίων ἑπτά παίδων εἰς ἀσθενῆ καί μή ὑπνοῦντα ζ) Ἀκολουθία εἰς παράκλησιν ἀσθενῶν, χειμαζομένων ὑπό πνευμάτων ἀκαθάρτων καί ἐπηρεαζόντων. 39 Σέ αὐτήν περιλαμβάνεται Κανών παρακλητικός εἰς τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, εἰς τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον, εἰς τούς Ἀσωμάτους, εἰς τούς ἀποστόλους καί εἰς πάντας τούς 35 Euchologion Goar, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 747. Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Μέγα Εὐχολόγιον, Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 805, 37 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Euchologion Goar, Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Μέγα Εὐχολόγιον,

10 ἁγίους. Ἐπίσης περιλαμβάνει καί ὁρισμένα ἄλλα τροπάρια. Ἡ ἀκολουθία προβλέπει καί χρίση τοῦ ἀσθενῆ μέ τό λάδι τῆς κανδύλας κατά τήν ἀνάγνωση τῆς παρακάτω εὐχῆς: Ἡ παραπάνω εὐχή συναντᾶται παραλλαγμένη καί στήν ἀκολουθία τοῦ εὐχελαίου, μέ τήν προσθήκη τῆς ἐπίκλησης τῶν ὀνομάτων διαφόρων ἁγίων. καί ἐκεῖ χρησιμοποιεῖται ὡς εὐχή τῆς χρίσης τοῦ ἁγίου ἐλαίου. 40 Ἡ εὐχή συναντᾶται καί ἀνεξάρτητα εἴτε ὡς εὐχή ἐπί ἀρρώστου, κυρίως στά χειρόγραφα Εὐχολόγια, 41 εἴτε ὡς εὐχή εἰς πᾶσαν ἀρρωστίαν, στά ἔντυπα Εὐχολόγια. 42 η) Εὐχή εἰς γυναῖκα ὅταν ἀποβάληται: 40 Βλ. ἐνδεικτικά Ἁγιασματάριον, Γενικά γιά τή χρίση τῶν ἀσθενῶν μέ λάδι βλ. Bernard Sesboüé, L onction des malades, ed. Profac, Lyon 1972 καί Georges Filias, Les prieres pour les malades et sur l huile de l onction dans l Euchologe Barberini Greg 336 (Codex Vaticanus Barberinianus Graecus 336), ed. Ἑταιρείας τῶν Φίλων τοῦ Λαοῦ, Ἀθῆναι Eucologio Barberini, 217. Euchologion Goar, 338. Εὐχολόγια Dmitrievskij, 5, 35, 71, 82,147, 192, 210, 256, 344, 363, Ἁγιασματάριον, 260. Μικρόν Εὐχολόγιον, 324. Μέγα Εὐχολόγιον, Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

11 43 Στό ἐν χρήσει Εὐχολόγιο ἡ εὐχή αὐτή δέν ἐντάσσεται στήν ἑνότητα τῶν ὑπέρ ὑγείας εὐχῶν ἀλλά στή συνάφεια τῶν προβαπτισματικῶν εὐχῶν, μέ τίς ὁποῖες διατηρεῖ πολλές ἐννοιολογικές καί φραστικές ὁμοιότητες. 44 Συναντᾶται ἄλλωστε ἡ περίπτωση τοῦ χειρόγραφου Εὐχολογίου 105 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγίστης Λαύρας Ἁγίου Ὄρους (15 ος αἰ.), ὅπου παρατίθεται ὡς εὐχή εἰς ἀποβαλοῦσαν ἡ ἀντίστοιχη «έσποτα Κύριε ὁ Θεός ἡμῶν, ὁ πατήρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πᾶσαν φύσιν...» ἀπό τήν ἀκολουθία ἐκκλησιασμοῦ τοῦ βρέφους. 45 Ἡ συμπερίληψη τῆς εὐχῆς στήν παροῦσα μελέτη κρίθηκε σκόπιμη, καθώς ἡ ἀποβολή συνδέεται ἄμεσα μέ τήν ἔννοια ὑγεία τῆς γυναίκας. Ὅπως συμβαίνει καί σέ ἄλλες εὐχές, παρατηρεῖται καί ἐδῶ μία ποικιλία στήν διατύπωση τῆς ἐπιγραφῆς: εὐχή ὅταν ἀποβάλληται οἷον σκοτωθῇ (sic), 46 εὐχή εἰς ἀπόβλυσιν 43 Euchologion Goar, 271. Εὐχολόγια Dmitrievskij, 600, 793, 796, 835, 854, 926. Ἁγιασματάριον, Μικρόν Εὐχολόγιον, Μέγα Εὐχολόγιον, Λανθασμένα διατυπώθηκε ἡ ἄποψη ὅτι «τήν εὐχήν αὐτήν δέν τή συναντοῦμε στή χειρόγραφη παράδοση τῶν Εὐχολογίων». Πρωτοπρ. Θεμιστοκλέους Χριστοδούλου, Γιά σένα μητέρα πού ἔφερες παιδί στόν κόσμο. Εὐχές γιά τίς λεχῶνες. Λειτουργική προσέγγιση στίς προβαπτισματικές εὐχές, [Λειτουργικά Θέματα, 1], ἔκδ. Ὁμολογία, Ἀθήνα , Βλ. Ἰωάννου Φουντούλη, Ἀπαντήσεις εἰς λειτουργικάς ἀπορίας, τ. 1, ἔκδ. Ἀποστολικῆς ιακονίας, Ἀθῆναι , 81. Βλ. καί Παναγιώτη Σκαλτσῆ, «Λοχεία καί καθαρότητα τῆς γυναίκας. Ἀναφορά στίς σχετικές εὐχές τῆς Ἐκκλησίας», Λειτουργικές Μελέτες, τ. 2, ἔκδ. Π. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 2006, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 632. Βλ. καί Euchologion Goar, 267 (καί ὄχι 367, ὅπως παραπέμπεται λανθασμένα στά Εὐχολόγια Dmitrievskij, 396). 46 Εὐχολόγια Dmitrievskij,

12 γυναῖκα (sic), 47 εὐχή εἰς γυναῖκα λεχοῦσαν ὅταν ἀποβαλθῇ παιδίον, 48 εὐχή εἰς ἀπόβλησιν γυναικός καί μή ζῶν τό παιδίον (sic), 49 εὐχή εἰς γυναῖκα λεχοῦσαν ὅταν ἀποβαλθῇ παιδίον. 50 Σέ ἄλλη περίπτωση ἐπιγράφεται ὡς ἀκολουθία εἰς γυναῖκα ὅταν ἀποβάλλῃ ἤγουν σκοτωθῇ τό νήπιον. 51 Ὡς πρός τό περιεχόμενο τῆς εὐχῆς, ἰσχύει ἡ διαπίστωση ὅτι οἱ προβαπτισματικές εὐχές γενικά δέν ἐναρμονίζονται μέ τίς σημερινές συνθῆκες. Ὁ ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης, ἀναφερόμενος στίς προβαπτισματικές εὐχές, μᾶς πληροφορεῖ ὅτι «ὁ ἱερεύς παραγίνεται καί δοξολογεῖ τόν Θεόν εὐχαριστῶν ὅτι ἄνθρωπος γεγένηται ἐν τῷ κόσμῳ καί σφραγίσας εὐλογεῖ τό τεχθέν». 52 Εἶναι φανερό ὅτι ὁ ἅγιος Συμεών εἶχε ὑπόψη του ἄλλες εὐχές, διαφορετικές ἀπό τίς ἐν χρήσει, στίς ὁποῖες ὄχι μόνον δέν ὑπάρχουν λόγοι εὐχαριστίας πρός τόν Θεό, ἀλλά κυριαρχεῖ τό αἴτημα τῆς συγχώρησης τῆς λεχώνας, σάν νά ἔκανε κάτι ἐνάντιο στό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Εἰδικότερα ἡ συγκεκριμένη εὐχή εἶναι σκληρή καί ἀπάνθρωπη, καθώς ἡ λεχώνα ἀντιμετωπίζεται ὡς ἔνοχη. Στή θλίψη τῆς μητέρας γιά τήν ἀπώλεια τοῦ παιδιοῦ της προστίθεται, μέσῳ τῆς εὐχῆς, ὁ χαρακτηρισμός τῆς φόνισσας. Μία γυναίκα πού ἀπέβαλε ἔχει ἀνάγκη παρηγοριᾶς καί ὄχι ἐπιπλήξεως. 53 Συνεπῶς ἡ εὐχή δέν ἐξασφαλίζει τή συνάφεια ὑγείας καί ἀσθένειας τῆς λεχώνας πού ἀπέβαλε. Ἐκτός ἀπό τήν παραπάνω εὐχή, σέ χειρόγραφο ὑπό τόν τίτλο Εὐχολόγιον σύν Θεῷ περιέχον τήν ἀκολουθίαν τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ (14 ος αἰ.), ὑπάρχει καί ἄλλη εὐχή εἰς ἀπόβλησιν γυναικός καί μή ζῶν τό παιδίον: 47 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 779. Ἡ τυπική διάταξη τοῦ συγκεκριμένου Εὐχολογίου προβλέπει τριπλή ἀνάγνωση τῆς εὐχῆς. 49 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Συμεών Θεσσαλονίκης, Περί τῶν ἱερῶν τελετῶν, νη, PG 155, 208 C. 53 Γιά τίς διαπιστώσεις αὐτές βλ. Πρωτοπρ. Κων/νου Παπαγιάννη, «Ὁ μετά τήν γέννησιν καθαρμός τῶν γυναικῶν», Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς 46(1963), 229 καί τοῦ ἴδιου, «Οἱ εὐχές τῆς γεννήσεως», Ἐφημέριος, τχ. 3/Μάρτιος 2003,

13 Ἡ εὐχή αὐτή εἶναι ἐκτενέστερη τῆς ἐν χρήσει ἀντίστοιχης, ἔχει ἠπιότερο περιεχόμενο, ἀναφέρεται στούς πιθανούς λόγους τῆς ἀποβολῆς, ὅπως ἀμέλεια, θυμός, κόπος, πικρία, κακή ψυχική κατάσταση, ἀτύχημα κ. ἄ., καί χρησιμοποιεῖ τήν ὁρολογία τῶν προβαπτισματικῶν εὐχῶν, πού δέν ἀνταποκρίνεται στίς σημερινές ἀνάγκες. 55 Ἡ ἀδυναμία αὐτή προφανῶς ὁδήγησε τόσο τόν γνωστό λειτουργιολόγο Πρωτοπρ. Κων/νο Παπαγιάννη ὅσο καί τόν καθηγητή Ἀναστάσιο Κάλλη στή σύνταξη νέων εὐχῶν: i) Εὐχή εἰς γυναῖκα ὅταν ἀποβάληται: Εὐχολόγια Dmitrievskij, Γιά τήν ποικιλία τῶν προβαπτισματικῶν εὐχῶν στά χειρόγραφα βλ. ἐνδεικτικά Παναγιώτου Τρεμπέλα, Μικρόν Εὐχολόγιον, τ. 1, Ἀθῆναι 1950,

14 Ἡ εὐχή ἀποτελεῖ τμῆμα μιᾶς μικρῆς ἀκολουθίας, πού περιλαμβάνει τήν ἔναρξη, τό τρισάγιο, τό ἀπολυτίκιο τῆς ἡμέρας ἤ τοῦ ἁγίου τοῦ ναοῦ καί τό θεοτοκίο «Τῇ πρεσβείᾳ, Κύριε, πάντων τῶν ἁγίων καί τῆς Θεοτόκου...». Ἀκολουθεῖ ἡ εὐχή, ἡ ἐκτενής καί ἡ ἀπόλυση. Ἡ εὐχή χαρακτηρίζεται ἀπό ρεαλισμό καί ἐναρμόνιση τοῦ περιεχομένου της μέ τίς συνθῆκες πού προκαλεῖ τό δυσάρεστο γεγονός τῆς ἀποβολῆς. Χρησιμοποιεῖ ἐπιδέξια τήν κατάλληλη γιά τήν περίσταση εὐχολογιακή ὁρολογία, περιλαμβάνει τό αἴτημα τῆς συγχώρησης καί τοῦ καθαρισμοῦ, χωρίς νά ἐνοχοποιεῖ τή λεχώνα, καί παρακαλεῖ γιά τήν περιφρούρησή της. 56 ii) Εὐχή ὅταν ἀποβάληται: 56 Πρωτοπρ. Κων/νου Παπαγιάννη, «Αἱ εὐχαί ἐπί τῇ γεννήσει παιδίου», Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς 79(1996),

15 έσποτα, Κύριε, ὁ Θεός ἡμῶν, ὁ τεχθείς ἐκ τῆς ἁγίας θεοτόκου καί ἀειπαρθένου Μαρίας, καί ἐν φάτνῃ ὡς βρέφος ἀνακλιθείς. αὐτός ἐλέησον κατά τό μέγα σου ἔλεος τήν δούλην σου (δεῖνα). Χάρισαι αὐτῇ δύναμιν ὑπερνικῆσαι τήν θλῖψιν τῆς ἀπωλείας καί δώρησαι αὐτῇ, φιλάνθρωπε, ὑγείαν ψυχῇ τε καί σώματι καί προστάτευσον αὐτήν ἀπό παντός πειρασμοῦ. Ναί, Κύριε, ἀπό νόσου καί μαλακίας, ἅς ἡ ἀπώλεια τοῦ πεφιλημένου καρποῦ τῆς κοικίας της ἐπωδύνως αὐτῇ ἐπέφερε. Ἐν ἐλπίδι τῆς ἀφάτου σου εὐσπλαχνίας βοῶμεν καί λέγομεν. ἐπίβλεψον ἐξ οὐρανοῦ καί ἴδε τήν ἀσθένειαν ἡμῶν καί ἐνδυνάμωσον τήν δούλην σου (δεῖνα) τήν διαψευθείσην τῇ ἐλπίδι αὐτῆς, ἀπώλεσε γάρ τό προσδοκούμενον παιδίον. Ἐλέησον καί πάντας τούς ἐνθάδε εὑρισκομένους, τούς ὑπηρετοῦντας αὐτήν καί εὐδόκησον αὐτούς τῆς φιλανθρωπίας σου. Σύ γάρ εἶ ὁ χορηγός καί προστάτης τῆς ζωῆς καί σοί τήν δόξαν ἀναπέμπομεν σύν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί καί τῷ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 57 Ἡ εὐχή αὐτή ἀποσιωπᾶ τελείως τό αἴτημα τῆς συγχώρησης καί τοῦ καθαρισμοῦ. Ἀντίθετα περιλαμβάνει τά αἰτήματα ὑπέρ ἐλέους, ὑγείας, προστασίας καί ἀντιμετώπισης τῆς θλίψεως. Ὁρισμένες ἀπό τίς εὐχές ὑπέρ ὑγείας τοῦ ἐν χρήσει Εὐχολογίου δέν χρησιμοποιοῦνται ἤ δέν χρησιμοποιοῦνται πολύ. Ἀντίθετα, οἱ πιστοί συχνά ζητοῦν εὐχές πού δέν ὑπάρχουν σέ αὐτό. Τό πιό συνηθισμένο ἴσως αἴτημα ἀφορᾶ μία εὐχή γιά φόβο. Συνεπῶς προβάλλει τό αἴτημα ἀναθεωρήσεως, βελτιώσεως καί προσαρμογῆς στίς σημερινές ἀνάγκες τοῦ περιεχομένου τοῦ ἐν χρήσει Εὐχολογίου, ὥστε νά ἐξασφαλίζεται ἡ συνάφεια μεταξύ ὑγείας καί ἀσθένειας τῶν πιστῶν. 57 Anastasios Kallis, Βάπτισμα/Taufe, ed. Theophano, Münster 1999, Πρόκειται γιά δίγλωσση ἔκδοση (γερμανικά-ἑλληνικά), πού περιλαμβάνει τήν ἀκολουθία τοῦ βαπτίσματος καί τίς εὐχές γιά τή γέννηση ἑνός παιδιοῦ. Ὁ συγγραφέας ἔχει προβεῖ στή σύνταξη νέων εὐχῶν γιά «τή γέννηση καί τόν ἐκκλησιασμό ἑνός παιδιοῦ, εὐχές πού στηρίζονται σέ ἀρχαιότερα χειρόγραφα σέ σχέση μέ τίς ἐν χρήσει». [Πρωτοπρ.] Γεωργίου Μπασιούδη, Ἡ δύναμη τῆς λατρείας. Ἡ συμβολή τοῦ π. Ἀλεξάνδρου Σμέμαν στή λειτουργική θεολογία, ἔκδ. Ἐν Πλῷ, Ἀθήνα 2008,

16 Ἡ ἀναγκαιότητα αὐτή ἀντικατοπτρίζεται ἐν μέρει στή βελτιωμένη 17 η ἔκδοση τοῦ Μικροῦ Εὐχολογίου ἀπό τήν Ἀποστολική ιακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Σέ αὐτή τήν ἔκδοση, γιά πρώτη φορά, καταχωρίζεται ἡ ἀκολουθία μεταδόσεως τῶν ἀχράντων μυστηρίων εἰς ἀσθενῆ, πού περιλαμβάνει ἕνα μικρό τμῆμα εὐχῶν καί τροπαρίων τῆς ἀκολουθίας τῆς θ. μεταλήψεως, καθώς καί μία σύντομη αἴτηση τοῦ ἱερέα. 58 Ἡ πολύ χρήσιμη αὐτή ἀκολουθία ἀπουσίαζε ἀπό τίς προγενέστερες ἐκδόσεις τοῦ Μικροῦ Εὐχολογίου. Ὅπως συμβαίνει συνήθως σέ αὐτές τίς περιπτώσεις, οἱ αὐτοσχεδιασμοί τῶν κληρικῶν ἀναπλήρωναν τήν ἔλλειψη. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ πρόταση ἀναθεωρήσεως τοῦ περιεχομένου τοῦ ἐν χρήσει Εὐχολογίου μπορεῖ νά θεωρεῖται ὡς τολμηρή καί ἀσεβής. Ὑπάρχει, ἴσως καί νά ἐπικρατεῖ, ἡ ἄποψη ὅτι εἶναι ἱεροσυλία ἡ τροποποίηση τοῦ περιεχομένου τοῦ Εὐχολογίου ἤ ἡ χρησιμοποίηση ἄλλων εὐχῶν, πού δέν περιέχονται σέ αὐτό. Σύμφωνα μέ αὐτή τή λογική θά μποροῦσε νά χαρακτηριστεῖ ὡς ἀσέβεια καί ἡ ἀρχική σύνταξη τῶν εὐχῶν. Τό Εὐχολόγιο ὅμως ἔλαβε τή σημερινή του μορφή μετά τήν ἐφεύρεση τῆς τυπογραφίας. Ἡ ἔκδοσή του βασίστηκε σέ συγκεκριμένα χειρόγραφα, πού εἶχε στή διάθεσή του ὁ ἐκδότης, καί ὄχι ἀσφαλῶς στά καλύτερα ἤ πληρέστερα κείμενα. 2. Εὐχές ὑπέρ ὑγείας σέ χειρόγραφα Εὐχολόγια Ἀντίθετα μέ ὅ,τι συνέβη στά ἔντυπα, στά χειρόγραφα Εὐχολόγια παρατηρεῖται ποικιλία τόσο ὡς πρός τίς διατάξεις, ὅσο καί ὡς πρός τίς εὐχές τῶν ἀκολουθιῶν. 59 Ἰδιαίτερη ποικιλία παρατηρεῖται στίς εὐχές καί τίς ἀκολουθίες ὑπέρ ὑγείας. Ἡ ἀναθεώρηση τοῦ ἐν χρήσει Εὐχολογίου μπορεῖ νά ἀξιοποιήσει τίς παλαιές εὐχές καί ἀκολουθίες ὑπέρ ὑγείας πού ὑπάρχουν ἐγκατεσπαρμένες σέ χειρόγραφα Εὐχολόγια, ὅπως παρουσιάζονται παρακάτω. 60 α) ιακονικά εἰς ἀσθενοῦντας: 58 Μικρόν Εὐχολόγιον, Βλ. Πρωτοπρ. Κων/νου Παπαγιάννη, «Αἱ εὐχαί ἐπί τῇ γεννήσει παιδίου», ὅ. π., Τό αἴτημα ἀναθεωρήσεως τοῦ περιεχομένου ὁρισμένων εὐχῶν προκάλεσε ἔντονο διάλογο. Βλ. σχετικά Πρωτοπρ. Θεοδώρου Ζήση, «Νεοβαρλααμισμός ἤ λειτουργική ἀναγέννησις», Ὀρθόδοξος Τύπος, φ καί Πρωτοπρ. Κων/νου Παπαγιάννη, «Αἱρετικοί;», Ἐφημέριος, τχ. 2/Φεβρουάριος 2003,

17 61 β) Στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 957 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (9 ος -10 ος αἰ.) περιέχεται ἡ παρακάτω εὐχή ἐπί νοσούντων: 61 Eucologio Barberini,

18 62 γ) Στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 959 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (11 ος αἰ.) συναντᾶται εὐχή καθολική ἐπί πάντα ἄνθρωπον ἐπί θλίψει ὄντα: 63 δ) Στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 973 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (1153) σώζεται εὐχή ἐπί ἐκβρασμάτων (δηλ. ἐξανθημάτων): Πρός σέ τόν ἔχοντα πέλαγος οἰκτιρμῶν καί τήν ἀκένωτον εὐσπλαχνίαν κεκτημένον, Χριστέ, ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ τυγχάνοντες, ἀτενίζομεν, παρ ᾧ καί τήν ἴασιν συντόμως εὑρίσκομεν τῶν παθῶν. ἔπιδε, Κύριε, ἐκ τοῦ ἁγιαστηρίου σου ἐπί τοῖς ἕλκουσι τούς κινδυνεύοντας καί ἐπίταξον τοῖς (sic) ἀλγηδόσι τοῦ φυγεῖν, καί ἀφάνισον αὐτῶν τήν ἀπειλήν. ἰδού μέν καί τό πρόσωπον ἀτιμάζεται ὅ ἀνέλαβες ἐν οὐρανοῖς ἤρεμον καί οἱ τῇ δόξῃ σου ἀντιλέγοντες ἡμᾶς ὄνειδος ἔχουσι, ὡς μή ἰσχύοντος τοῦ φοβεροῦ σου ὀνόματος, ὅν ἐφ ἡμᾶς ἐπικέκληται τοῦ πάθους ἐξελέσθαι τούς πεποιθότας ἐπί σοί, ἀλλ 62 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij,

19 ἐπίβλεψον ἐφ ἡμᾶς καί στεῖλον ἀπό παντός προσώπου τά δάκρυα, ἡ χαρά ἡμῶν καί λύτρωσις. Ὅτι σύ εἶ ἡ ἀνάστασις τῶν ψυχῶν ἡμῶν καί σοί τήν δόξαν ἀναπέμπομεν, σύν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί καί τῷ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 64 ε) Στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 966 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (13 ος αἰ.) ὑπάρχει εὐχή παρακλητική εἰς ἀρρώστους εἰς ἁγίαν (sic) ὑπεραγίαν Θεοτόκον: 65 ς) έν σπανίζουν καί εὐχές μέσα σέ ἀκολουθίες σάν τήν ἀκολουθία εἰς ἀσθενοῦντας ἐπί τῶν ἑπτά πρεσβυτέρων, πού περιέχει τό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 960 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (13 ος αἰ.). Ἐκεῖ συναντοῦμε, μεταξύ τῶν ἄλλων, καί τίς παρακάτω δύο ἄγνωστες εὐχές: i) [Εὐχή]: 64 Εὐχολόγια Dmitrievskij, 123. Βλ. καί Placidio De Meester, Rituale-Benedizionale Bizantino, ὅ. π., Εὐχολόγια Dmitrievskij,

20 66 ii) [Εὐχή ἄλλη εἰς νοσοῦντας 67 ]: 68 ζ) Παρόμοια στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 973 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (1153) ὑπάρχει μία ἰδιότυπη τάξις καί ἀκολουθία τοῦ ἁγίου ἐλαίου. 69 Μεταξύ τῶν εὐχῶν ἀξιομνημόνευτες εἶναι οἱ παρακάτω τρεῖς πού συναντῶνται γιά πρώτη φορά: i) [Εὐχή δ ]: Εὐχολόγια Dmitrievskij, Γιά τήν ἐπιγραφή τῆς εὐχῆς βλ. Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij,

21 ii) [Εὐχή ς ]: 71 iii) [Εὐχή] τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ θεολόγου ἐπάνω τοῦ ἀσθενοῦντος: Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij,

22 η) Μία παρεμφερής ἀκολουθία εἰς νοσοῦντας καταχωρίζεται στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 982 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (13 ος αἰ.). Ἐκτός ἀπό γνωστές εὐχές, περιλαμβάνει τίς παρακάτω τρεῖς ἄγνωστες: i) [Εὐχή]: 73 ii) Εὐχή ἄλλη εἰς ἀσθενοῦντας: 74 iii) Εὐχή ἄλλη εἰς νοσοῦντας: Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij,

23 θ) Ὄχι σπάνια στά χειρόγραφα βρίσκονται εὐχές γνωστές ἀπό ἄλλες ἀκολουθίες φερόμενες ὅμως ἀνεξάρτητα καί ὑπό ἄλλες ἐπιγραφές, ὅπως συμβαίνει στήν περίπτωση τοῦ Εὐχολογίου 964 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (13 ος -14 ος αἰ.), ὅπου καταχωρίζεται ὡς εὐχή ἑτέρα ἐπί κλίνης ἀρρώστου ἡ γ εὐχή τῆς ἀκολουθίας τοῦ εὐχελαίου «Κύριε παντοκράτορ ἅγιε βασιλεῦ...». 76 ι) Στά χειρόγραφα Εὐχολόγια συναντοῦμε καί κολοβές εὐχές εἴτε λόγῳ δυσαναγνωσιμότητας τοῦ κειμένου: εἴτε λόγῳ ἀποκοπῆς σελίδων: ια) Σέ ἰδιαίτερη κατηγορία ἀνήκουν εὐχές πού διασώζονται σέ ἄλλες γλῶσσες, ὅπως εἶναι ἡ εὐχὴ κατά πόνου ὀδόντων πρὸς τὸν ἅγιον ἱερομάρτυρα Ἀντίπα: Ἔνδοξε μάρτυς Ἰησοῦ Χριστοῦ, Ἅγιε Ἀντίπα, Ἀποστόλων συνόμιλε καὶ ἀρχιερέων καλλώπισμα, ὁ καὶ Περγάμου πρῶτος χρηματίσας ἐπίσκοπος, τῆς Ἐκκλησίας φωστὴρ καὶ τῆς πίστεως ὑπέρμαχος, ὁ τὸν Χριστὸν ἐναντίον τῶν τοῦ Θεοῦ ἐχθρῶν ἀφόβως ὁμολογήσας καὶ δοξάσας, καὶ ὡς ἄκακος ἀμνὸς σφαγείς, εἰς ὁλοκαύτωμα βληθεὶς ὡς εὔοσμον θυμίαμα ἔνδον ταύρου χαλκοῦ πυρακτουμένου, οὕτινος ἐν τοῖς σπλάγχνοις ἀποθνῄσκων τὸν θεῖον Πατέρα ἐδόξαζες, ὁ καὶ ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν ψυχήν σου ὥσπερ ἡλίου σελαγοῦντος καταυγαζόμενος τὸ μαρτύριον βαστάσας καὶ τὸ δαιμόνιον ὑποτάξας 76 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij,

24 εἰς τέλος, τοσαύτῃ δὲ ἀξίᾳ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς δόξαν ἀπὸ Ἰησοῦ δεξάμενος, ὥστε λάμπειν τῷ κόσμῳ διὰ τῆς ἐμπεπιστευμένης σοι χάριτος τοῦ θεραπεύειν τὴν ὀδονταλγίαν εἰς παραμυθίαν τῶν θλιβομένων τῶν τῇ σῇ πρεσβείᾳ μετὰ πίστεως προστρεχόντων, ἐπάκουσόν μου τοίνυν μετὰ σπουδῆς καὶ φιλανθωπίας καὶ σπλαγχνίσθητι ἐπὶ τῷ ἀναξίῳ δούλῳ σου (δεῖνι) τῷ εἰς σὲ προσφεύγοντι διὰ τῆς εὐχῆς ταύτης. Εἶτα μετ' εὐλαβείας ἐρεῖ ὁ πάσχων: Θεοῦ ἀρχιερεῦ καὶ μάρτυς ἅγιε Ἀντίπα, πρόσδεξαι τὴν ταπεινὴν δέησιν τοῦ ἀναξίου δούλου σου (δεινός) καὶ ἐπάκουσον αὐτῆς παραυτίκα ἐν τῷ δεηθῆναί με πρὸς σέ καὶ πρέσβευε παρὰ τῷ Κυρίῳ καὶ Θεῷ ἡμῶν ὑπὲρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν μου καὶ ταχείας ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ἐμῆς θλιβερᾶς ὀδοντοαλγίας ταύτης. Τοῦτο δὲ ἐλπίζω διὰ τῆς χάριτος Ἰησοῦ Χριστοῦ καί διά τῆς ἰσχυρᾶς σου πρεσβείας. Ἀμήν. 79 Ἡ εὐχή αὐτή δέν συναντᾶται στά ἑλληνικά Εὐχολόγια, χειρόγραφα ἤ ἔντυπα. Ἀντίθετα χρησιμοποιεῖται μέχρι σήμερα ἀπό τούς ὀρθόδοξους σέρβους Παλαιές εὐχές ὑπέρ ὑγείας σέ νεότερες ἐκδόσεις Σέ νεότερες ἐκδόσεις εὐχολογίων ἤ ἀλλων λειτουργικῶν φυλλάδων συμπεριλήφθηκαν καί παλαιές εὐχές, πού δέν εἶχαν γνωρίσει στό μεταξύ τό φῶς τῆς δημοσιότητας: α) Κανών εἰς τήν ἁγίαν Τριάδα καί εἰς πάντας τούς ἁγίους εἰς ἀπειλήν λοιμικῆς ἀσθενείας. 81 Περιέχονται κανόνας σέ ἦχο πλ. δ κατά τό Ἁρματηλάτην Φαραώ, εὐχή εἰς λοιμικήν νόσον, εὐχή εἰς πληγήν θανατικοῦ, εὐχή ἑτέρα [εἰς πληγήν θανατικοῦ] καί εὐχή ἱκετήριος πρός Θεόν λεγομένη ἐν καιρῷ λοιμοῦ καί λιμοῦ Ἡ μετάφραση τῆς εὐχῆς στά ἑλληνικά ἔγινε ἀπό τήν ἀντίστοιχη στά στά ἰταλικά, πού παραθέτει ὁ Placidio De Meester, Rituale-Benedizionale Bizantino, ὅ. π., Βλ. Τrebnik, Beοgrad 1891, 232 κ. ἑ. Βλ. καί τή νεότερη ἔκδοση τοῦ σερβικοῦ Εὐχολογίου, Beοgrad 1979, Εὐχαριστίες ἀπευθύνονται στόν ἱερομ. Sergije Karanovic, φοιτητή τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Α. Π. Θ. γιά τίς χρήσιμες πληροφορίες του. Στό σλαβωνικό Εὐχολόγιο ὑπάρχει ὁμότιτλη εὐχή μέ διαφoροποιημένο περιεχόμενο. Βλ. σχετικά Molitvoslov. Molitvi na vsaku potrebu, ἔκδ. Opsestvo Vasilija Velikovo, Sankt Peterburg 1998, Μέγα Εὐχολόγιον, Euchologion Goar, , ὅπου ὑπάρχουν καί ἄλλες ἐκτενεῖς εὐχές. 24

25 β) Εὐχή εἰς πᾶσαν ἀσθένειαν: 83 γ) Εὐχή ἑτέρα εἰς πᾶσαν ἀσθένειαν Εὐχολόγια Dmitrievskij, 583. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Σύμφωνα μέ τήν ἀπό ἐπιστολή τοῦ ἱερομ. Ἱερωνύμου Σιμωνοπετρίτου, ἡ εὐχή προέρχεται ἀπό ἀντίγραφο παλαιοῦ χειρογράφου Εὐχολογίου, πού κατεῖχε κάποιος ἁγιορείτης πνευματικός. Σύμφωνα μέ τόν ἴδιο, πρόκειται γιά τήν εὐχή πού περιέχεται σέ χειρόγραφο Εὐχολόγιο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (15 ος αἰ.). Βλ. Εὐχολόγια Dmitrievskij, Ἐγκάρδιες εὐχαριστίες ὀφείλονται στόν π. Ἱερώνυμο, ἐπιμελητή τῆς ἐκδόσεως τῶν εὐχῶν, γιά τίς σημαντικές του πληροφορίες. 25

26 δ) Εὐχή ἑτέρα εἰς πᾶσαν ἀσθένειαν: 85 ε) Εὐχή εἰς νοσοῦντας: 86 ς) Εὐχή εἰς ἀσθενοῦντας καί μή ὑπνοῦντας τῶν ἁγίων ἑπτά παίδων τῶν ἐν Ἐφέσῳ: 85 Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Σχετικά μέ τήν προέλευση τῆς εὐχῆς, ἰσχύουν ὅσα ἀναφέρονται στήν προηγούμενη παραπομπή μέ τή διαφορά ὅτι τό κείμενο δέν ἐντοπίστηκε σέ κάποιο ἀρχαῖο Εὐχολόγιο. 86 Εὐχολόγια Dmitrievskij, 45. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

27 Ἡ εὐχή συναντᾶται μέ παραλλαγμένο τόν τίτλο, ὡς εὐχή εἰς ἀσθενοῦντας καί τῶν ἁγίων ἑπτά παίδων τῶν ἐν Ἐφέσῳ 88 ἤ ὡς εὐχή εἰς ὕπνον τῶν ἁγίων ἑπτά παίδων εἰς τούς ἀσθενοῦντας καί μή ὑπνοῦντας ζ) Εὐχή εἰς ἄϋπνον: Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 74. Στή μορφή αὐτή ἡ εὐχή ἀναφέρει τά ὀνόματα τῶν ἑπτά παίδων. 89 Εὐχολόγια Dmitrievskij, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 473. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

28 η) Εὐχή ἑτέρα εἰς ἄϋπνον: 91 θ) Εὐχή εἰς ἀσθενοῦντας ἀσκητάς: 92 ι) Εὐχή ἐπί παντός φόβου: 91 Εὐχολόγια Dmitrievskij, 782. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Eucologio Barberini, Εὐχολόγια Dmitrievskij, 45. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, Στό χειρόγραφο Εὐχολόγιο 982 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σινᾶ (13 ος αἰ.) ἡ εὐχή, ἐλαφρά παραλλαγμένη, ἀποτελεῖ τμῆμα μίας ἀκολουθίας ὑπό τόν τίτλο ἀκολουθία εἰς νοσοῦντας. Εὐχολόγια Dmitrievskij,

29 93 ια) Ἡ ἀδυναμία τεκνοποίησης ἀφορᾶ ἀσφαλῶς τήν ὑγεία τῶν συζύγων. Ἔτσι στό ἐνδιαφέρον τῆς μελέτης συμπεριλαμβάνεται καί ἡ εὐχή εἰς τεκνοποίησιν: 94 ιβ) Εὐχή ἑτέρα εἰς τεκνοποίησιν: 93 Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας, 170. Ἡ εὐχή αὐτή εἶναι διαφορετική ἀπό ἐκείνη πού ἐπιγράφεται ὡς εὐχή ἐν λιτῇ λεγομένη διά φόβον ἤ ὡς εὐχή διά φόβον ἐν λιτῇ ἤ εὐχή ἐν λιτῇ γινομένη διά φόβον. Εὐχολόγια Dmitrievskij, 58, 80, 114 ἀντίστοιχα. Ἡ ἴδια εὐχή ἐπιγράφεται καί ὡς εὐχή ἐπί ἀπειλήν βροντῶν καί ἀστραπῶν. Euchologion Goar, Euchologion Goar, 563. Εὐχολόγιον Σιμωνόπετρας,

30 95 ιγ) Ἀκολουθία εἰς τεκνοποίησιν Ὁ ἱερέας ὁδηγεῖ τούς συζύγους μπροστά στό ἱ. βῆμα, τούς δίνει ἀναμμένα κεριά, τοποθετεῖ τό εὐαγγέλιο στά κεφάλια τους, ἀφοῦ τό προσκυνήσουν, καί διαβάζει τήν εὐχή: Euchologion Goar, Euchologion Goar, 562. Εὐχολόγια Dmitrievskij, 251. Σέ ἄλλη περίπτωση ἐπιγράφεται ὡς εὐχή εἰς τεκνοποίησιν κάποια εὐχή πού ἀνήκει στήν ἀκολουθία εἰς υἱοθεσίαν. Euchologion Goar, 561. Dmitrievskij, 167. Βλ. καί Εὐχολόγια Dmitrievskij, 238. Εὐχολόγια 30

31 Μετά τήν ἀνάγνωση τῆς εὐχῆς, ὁ ἱερέας ἐκφωνεῖ: ἀπέλθετε, παιδία, ἐν εἰρήνῃ. ὁ Κύριος μεθ ὑμῶν καί κάνει τήν ἀπόλυση. 4. Ἔκδοση νέων εὐχῶν ὑπέρ ὑγείας Σέ νεότερες ἐκδόσεις εὐχολογίων ἤ ἄλλων συναφῶν βιβλίων καί ἐντύπων ἐμφανίζονται νέες εὐχές. Ἡ σύνταξη καί δημοσίευση τῶν νέων εὐχῶν ἔγινε γιά τρεῖς λόγους: α) Οἱ νέες εὐχές ἀφοροῦν σύγχρονες ἀσθένειες. i) Μία τέτοια περίπτωση εἶναι ἡ εὐχή εἰς ψυχικῶς νοσοῦντας, ποίημα τοῦ ἱερομονάχου Ἀθανασίου Σιμωνοπετρίτου, ὑμνογράφου τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας: 31

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. Η εισήγηση σε πέντε ενότητες Εισαγωγικά Ευχέλαιο και Ευχαριστία Ευχέλαιο και Μετάνοια Το ευχέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΟΣ «ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟΣ» Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη»

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ

Περιεχόμενα ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Περιεχόμενα Πρόλογος Α ΕΚΛΟΓΗ, ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ, ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ Ἀντιφώνηση κατά τό μικρό μήνυμα ἀνακοίνωση τῆς ἐκλογῆς Χειροτονητήριος λόγος τοῦ Ἐψηφισμένου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Προσφώνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Τὸ Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου / Ἀρχ. π. Γεώργιος Χρυσοστόμου

Τὸ Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου / Ἀρχ. π. Γεώργιος Χρυσοστόμου 1 / 8 Τό εὐχέλαιο εἶναι ἕνα ἀπό τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποιο τελεῖται στόν ναό ἤ στο σπίτι γιά τήν ἴαση σωματικῶν καί ψυχικῶν ἀσθενειῶν. Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ Ἡ σύσταση τοῦ εὐχελαίου, ὅπως καί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 10: Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΓΕΓΟΝΌΤΑ ΤΗς ΖΩΉς ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΎ Ακίνητες γιορτές Κινητές γιορτές Χριστούγεννα Περιτομή Υπαπαντή Θεοφάνεια Μεταμόρφωση Είσοδος στα Ιεροσόλυμα Μυστικός Δείπνος

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Γιά τούς χριστιανούς ἕνας εἶναι ὁ θεσμός, πού θεμελιώνει τήν οἰκογένεια: Ὁ ἐκκλησιαστικός γάμος. Δύο νέοι ἑνώνουν τήν ἀγάπη τούς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

Θεολογία γεγονότων. Ὅπως ἡ ἰατρική ἐπιστήμη μεταδίδεται ἀπό ἰατρούς σέ μαθητές, ἔτσι μεταδίδεται καί ἡ πνευματική ἰατρική ἐπιστήμη στούς

Θεολογία γεγονότων. Ὅπως ἡ ἰατρική ἐπιστήμη μεταδίδεται ἀπό ἰατρούς σέ μαθητές, ἔτσι μεταδίδεται καί ἡ πνευματική ἰατρική ἐπιστήμη στούς Θεολογία γεγονότων Τά πάντα μέσα στήν Ἐκκλησία ἔχουν δογματικό καί ἀσκητικό χαρακτήρα, ἀφοῦ ἔχουν δημιουργηθῆ ἀπό ἁγίους Πατέρες, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐμπειρίες τῆς πνευματικῆς ζωῆς καί ὁδηγοῦν τούς πιστούς

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ιάταξη της θείας Λειτουργίας 1. Όταν ο λαός συναχθεί, ο ιερέας με τους βοηθούς του προχωρεί προς το ιερό, ενώ ψάλλεται το εισοδικό άσμα. Όταν φτάσει στο ιερό, κάνει υπόκλιση

Διαβάστε περισσότερα

οικουμενικο πατριαρχειο και θεια λατρεια ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ορθοδοξια και οικουμενη eπιστημονικά συμπόσια Θεσσαλονίκη Ἀμφιθέατρο Πατριαρχικοῦ Ἱδρύματος Μελετῶν

οικουμενικο πατριαρχειο και θεια λατρεια ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ορθοδοξια και οικουμενη eπιστημονικά συμπόσια Θεσσαλονίκη Ἀμφιθέατρο Πατριαρχικοῦ Ἱδρύματος Μελετῶν eπιστημονικά συμπόσια ορθοδοξια και οικουμενη γ ΦΩΤΟ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΓΓΙΝΑΣ οικουμενικο πατριαρχειο και θεια λατρεια ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ πεμπτη 1 εωσ σαββατο 3 Δεκεμβρίου 2016 Θεσσαλονίκη Ἀμφιθέατρο Πατριαρχικοῦ Ἱδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Σεβασμιώτατε Μητροπολῖτα Καισαριανῆς, Βύρωνος & Ὑμηττοῦ, καί Πρόεδρε τῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς

Σεβασμιώτατε Μητροπολῖτα Καισαριανῆς, Βύρωνος & Ὑμηττοῦ, καί Πρόεδρε τῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς Χαιρετισμός του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου Σεβασμιώτατε Μητροπολῖτα Καισαριανῆς, Βύρωνος & Ὑμηττοῦ, καί Πρόεδρε τῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης

Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι. Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης Πατέρες και Οικουµενικοί Διδάσκαλοι ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Πατρολογία Ι (Υ102) Διδάσκων: Συμεών Πασχαλίδης 1 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΣΥΜΕΩΝ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ Οι Πατέρες των πρώτων αιώνων Ποιοι ονοµάζονταν

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ Νέου Ἔτους, Συμεὼν ὁσίου τοῦ Στυλίτου, τῶν Ἁγίων 40 Γυναικῶν, Ἀμμοῦν Διακόνου Ἑσπερινός-Παράκληση 18:00-19:00 06:30-08:30 2 4 6 8 Μάμαντος Μεγαλομάρτυρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ

ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ Ἡ Ἐκκλησία ἀπό τά πρῶτα βήματά της μαζί μέ τό βάπτισμα τῶν ἐνηλίκων υἱοθέτησε καί τόν νηπιοβαπτισμό, δηλαδή τό βάπτισμα τῶν νηπίων καί μικρῶν παιδιῶν. Τήν ἀρχαία αὐ τή παράδοση συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους

Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους Μιά βραδυά στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἅγιε Γέροντα, ἄρχισα μέ φωνή χαμηλή, αὐτόν τόν καιρό μέ κατέλαβε πολύ δυνατά μιά ἐπιθυμία. Πιστεύω πώς ὁ Θεός τήν ἔχει φυτεύσει. Θέλω νά καθαριστῶ. Βλέπω μέσα μου

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης σε ποίημά του λέει: Αν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, θα βρεις ότι αποτελείται από μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι, που σημαίνει, ότι

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 11: Οι Καππαδόκες Πατέρες

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς

Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς 1 20-06-83 Ὁ Ἀντίχριστος διά μέσου τῶν αἰώνων καί ὁ συνοδός τοῦ Ἀντιχρίστου [δ.29'] 2 14-09-83 Τό σημεῖον τοῦ Σταυροῦ καί τό σημεῖον τοῦ Ἀντιχρίστου [δ.28'] 3 05-11-83 Εὐαγγελιζόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του Εἰς μνημόσυνον...ὁ πατέρας μου διακρινόταν ἐπίσης ἀπό εὐλάβεια, μέ ὅλη τήν σημασία τῆς λέξεως. Σεβόταν ἀπόλυτα τόν Θεό, σεβόταν τούς Κληρικούς, δέν ὁμιλοῦσε ποτέ ἐναντίον τους, οὔτε συμμετεῖχε σέ συζητήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Καθολικές επιστολές

Οι Καθολικές επιστολές EIΔΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μάθημα 10 Οι Καθολικές επιστολές ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ Ιακώβου Α Πέτρου Β Πέτρου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Ιούδα Οι 7 αυτές επιστολές επιγράφονται με το όνομα του αποστολέα τους και όχι

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 7: Αρχαίοι Απολογητές 2

Διαβάστε περισσότερα

Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό

Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό Ὁ ὀρθόδοξος χριστιανικός γάμος, ὅταν εἶναι σωστός καί ἀληθινά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 10: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ÉÅÑÁ ÓÕÍÏÄÏÓ ÅÊÊËÇÓÉÁÓ ÔÇÓ ÅËËÁÄÏÓ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

ÉÅÑÁ ÓÕÍÏÄÏÓ ÅÊÊËÇÓÉÁÓ ÔÇÓ ÅËËÁÄÏÓ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ÉÅÑÁ ÓÕÍÏÄÏÓ ÅÊÊËÇÓÉÁÓ ÔÇÓ ÅËËÁÄÏÓ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ τηλ. 210-72.72.235/ 239 fax 210-72.72.238 www.ecclesia.gr - E-mail : istypos@otenet.gr Ἀθήνα 19 Σεπτεμβρίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Έναρξη του ΙΓ Πανελληνίου

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το άγιο Βάπτισμα είναι το πρώτο Μυστήριο της Εκκλησίας, διά του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται στην αιώνια ζωή, γίνεται μέλος του σώματος του σταυρωμένου και

Διαβάστε περισσότερα

Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη.

Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη. Κληρικολαικη Συνελευση Ιουλιος 2015 Ιερα Μητροπολη Τοροντο και παντος Καναδα Θεμα: εστω δε ο λογος υμων ναι ναι και ου ου (Ματθ. 5. 37) Μια προσεγγιση αναφορικα με τη ψυχη. Ομιλητης: Αρχιμ. Δημητριος Αντωνοπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 11: Η ΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΩΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ Στα κυριότερα θρησκεύματ 15 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης Διερευνητική Εργασία της Β Λυκείου ΓΕΝΙΚ Α Χριστιανισμός, ονομάζεται το θρησκευτικό σύστημα πίστης, το οποίο αναγνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων».

«Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». «Αν είσαι συ ο βασιλιάς των Ιουδαίων, σώσε τον εαυτό σου». Υπήρχε και μια επιγραφή από επάνω του: «Αυτός είναι ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Ένας απ τους σταυρωμένους κακούργους τον βλαστημούσε λέγοντας: «Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης - Λέκτορας 8η Εβδοµάδα Η Φιλοσοφία της Παιδείας στην ορθόδοξη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος

ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ΟΙ 3 ΙΕΡΑΡΧΕΣ: Βασίλειος ο Μέγας Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός Ιωάννης ο Χρυσόστομος Ποιοί ήταν; Πού έζησαν; Τί έκαναν; Δρ. Χρυσόστομος Παπασπύρου 30 Ιανουαρίου 2015 Βασίλειος ο Μέγας (330-379) Ο Βασίλειος ο

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Εκκλησιολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 3: Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 3: Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 3: Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ Παλαιά καί νέα Ρώμη Μετά τήν Πεντηκοστή ἐπεκτάθηκε ἡ Ἐκκλησία σέ ὅλον τόν κόσμο καί μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου διαρθρώθηκε σέ τοπικές Ἐκκλησίες σέ μιά ἑνότητα, κατά τόν εὐχαριστιακό λόγο «μελίζεται καί διαμερίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαχόμενη Θεολογία. Περιεχόμενα. 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά. 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ

Μαχόμενη Θεολογία. Περιεχόμενα. 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά. 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ Μαχόμενη Θεολογία Περιεχόμενα Πρόλογος 1996 1. Τί πολίτες θέλει ἡ σύγχρονη ἐξουσία; Μιά συνέντευξη γιά τά ναρκωτικά 1997 2. Ἡ σημασία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ 1998 3. Προβλήματα ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς 4.

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα