ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν. ΒΛΥΣΙΔΟΥ ΟΙ ΑΠΟΚΛΊΣΕΙΣ ΓΕΝΕΣΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΊΑΣ ΘΕΟΦΆΝΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΑΣΊΛΕΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΉΛ Γ '

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν. ΒΛΥΣΙΔΟΥ ΟΙ ΑΠΟΚΛΊΣΕΙΣ ΓΕΝΕΣΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΊΑΣ ΘΕΟΦΆΝΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΑΣΊΛΕΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΉΛ Γ '"

Transcript

1 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ ΟΙ ΑΠΟΚΛΊΣΕΙΣ ΓΕΝΕΣΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΊΑΣ ΘΕΟΦΆΝΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΑΣΊΛΕΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΉΛ Γ ' Στα μέσα του δέκατου αιώνα ο ίδιος αυτοκράτορας έδωσε δύο φορές την ίδια εντολή Πρόκειται για τον Κωνσταντίνο Ζ Πορφυρογέννητο και τη βούληση του να συνεχιστεί η Χρονογραφία του Θεοφάνη Αποτέλεσμα του εγχειρήματος αυτού ήταν η συγγραφή δύο έργων: των Βασιλειών τον Ιωσήφ Γενεσίου 1 και της χρονογραφίας, που είναι γνωστή με τη συμβατική ονομασία Συνέχεια Θεοφάνη 2 Τα κείμενα αυτά έχουν αποτελέσει αντικείμενο μακροχρόνιων ερευνών Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί από τους μελετητές στη χρονική αλληλουχία τους 3 και την κοινή, αλλά χαμένη για μας, πηγή τους 4 1 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, έκδ Anni LESMÜLLER-WERNER -1 THURN, Προοίμιον, 3ι_ 2 ο 2 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ (Βόννη), Προοίμιον, 3 Γ 5 )6 Πρβλ Η HUNGER, Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, Μόναχο 1978, τόμ I, Ενδεικτικά βλ F HIRSCH, Byzantinische Studien, Λαμία 1876 (ανατύπωση Amsterdam 1965), A P KAZDAN, IZ istorii vizantijskoj chronografii Χ ν, 3 «Knigacarej» i «zizneopissanije Vasilija», Viz Vrem 21, 1962, Βλ H GRÉGOIRE, Autour de Digénis Akritas, Byzantion 7, 1932, (= ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Autour de l'épopée byzantine, Λονδίνο 1975, αρ IV) Λεπτομερής παρουσίαση των προβλημάτων, που έχουν προκύψει σχετικά με τα δύο αυτά κείμενα, υπάρχει στην εισαγωγή της έκδοσης του Γενεσίου, σελ ix-xvi, όπου και εκτενής βιβλιογραφία Επίσης, βλ τις πρόσφατες μελέτες των: Α MAPKOPOULOS, Quelques remarques sur la famille des Génésioi aux IXe-Xe siècles, ZRVI24/25, 1986, , J N LJUBARSKIJ, Theophanes Continuatus und Genesios Das problem einer gemeinsamen Quelle, BS/48, 1987, και J SIGNES-CODONER, Constantino Porfirogéneto y la fuente comùn de Genesio y Theophanes Continuatus I-IV, BZ 86/87, ,

2 76 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ Η συγγραφή πον δύο έργων κατόπιν εντολής του Κωνσταντίνου Ζ' υποδηλεόνει την ταυτόσημη πολιτική τους κατεύθυνση, η οποία αποσκοπούσε στην αμαύρωση το>ν αυτοκρατόρων, που βασίλεψαν από το 813 ιός το 867, και την προπαγάνδα υπέρ της Μακεδόνικης δυναστείας Η πιο κρίσιμη περίοδος για την επιτυχία της επινόησης αυτής ήταν η βασιλεία του Μιχαήλ Γ', η δολοφονία του οποίου από τον Βασίλειο Α' έπρεπε να συγκαλυφθεί και να δικαιολογηθεί Αυτή την εποχή, όμως, Γενεσιος και ανώνυμος συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη ò \ την εξιστόρησαν με τον ίοιο τρόπο Στην παρούσα μελέτη εξετάζονται οι αποκλίσεις μεταξύ του πρώτου τμήματος του Δ'βιβλίου των Βασιλειών KUI του Λ'βιβλίου της Συνέχειας Θεοφάνη και διερευνάται, αν από αυτές προκύπτουν δύο διαφορετικές απόψεις για την ιστορική πραγματικότητα των ετών α' Οι όιαφορετικες απόψεις για τη όιακνβέρνηση της αυτοκρατορίας την περίοδο Ι Στις 21 Ιανουαρίου του 842 τον νεκρό Θεόφιλο διαδέχθηκε ο ανήλικος γιος του Μιχαήλ Γ ' 5 μαζί με τη μητέρα του Θεοδώρα 6 Επίτροποι του νέου αυτοκράτορα, κατά τον Γενεσιο, ορίσθηκαν ο πατρίκιος Θεοκτιστος και ο πρωτομάγιοτρος Μανουηλ, φ και οιά μερίμνης ένήν το φιλοοεσποτεΐν και λόγοιςπρός τούτο και πράξεσι οιατίθεσβαι 1, Αν και νεκρός από το 838 b, ο Μανουήλ συνέχιζε να μιλά και να δρα: στον γεμάτο Ιππόδρομο από πάντα τον υπασπιστήν λαονκαι «εύπειβεις» 5 Βλ C MANGO, When was Michael III Born?, DOP 21, (= TOY ΙΛΊΟΥ Byzantium and its Image, Λονδίνο 1984, αρ XIV) 6 Βλ Αικατερίνη ΧΡΙΣΙΟΦΙ \ΟΠΟΥ \ΟΥ, Ή αντιβασιλεία εις τυ Βινάντιον, Σύμμεικτα 2, 1970, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ ' 1, Για τον ποοτομαγιοτοο βλ Ν OIKONOVUDIS, Lei' Hues de préséance byzantines dei IXe er Xe siècles, Παρίσι 1972, Η GRÉGOIRE, Etudes sur le neuvième siècle Ln singulier revenant: Manuel le Magistre dans ses rôles posthumes, By/antion , ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Manuel et Théophobe ou la concurrence de deux monastères Byzantion 9, 1934, Σύμΐ((ονα με τον Γ HAI KIN (Trois dates précisées grâce au Svnaxaire, Byzantion 24, 1954, 9-11) ο Μανουήλ πέθανε στις 27 Ιουλίου του 838 Την άποψη αυτή δεν αποδέχεται η ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΟΧ 35-41

3 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 1 77 προς αυτόν στρατιώτες ο Μανουήλ ζήτησε να του αποδοθούν «αϊ αντιχάριτες» Ot ελπίδες, όμως, του ακροατηρίου ότι αυτός θα ήταν ο νέος αυτοκράτορας διαψεύσθηκαν, μόλις ο Μανουήλ αναφώνησε Μιχαήλ τε και Θεοδώρας τά έτη προς πλείστον όδεύσειεν Απογοήτευση και θλίψη κυρίευσε τους συγκεντρωμένους, αλλά χάρη στην «εύπείθεια» των στρατιωτών προς τον Μανουήλ rò προσταγέν έξεπλήρουν και τά τ?)ς αυτοκρατορίας διετετράνωτο 9 Με αυτό τον τρόπο διηνείται ο Γενέσιος την άνοδο του Μιχαήλ Γ ' στο θρόνο και στο σημερινό μελετητή παρέχεται η δυνατότητα να εντοπίσει αμέσως τις δύο διαφορές που υπάρχουν μεταξύ ιου κειμένου του και της Συνέχειας Θεοφάνη, όπου η σκηνή στον Ιππόδρομο παραλείπεται 10 και η σύνθεση του συμβουλίου, που επιτρόπευε τον ανήλικο αυτοκράτορα, συμπληρώνεται με την παρουσία του Βάρδα 11 Όσον αφορά την τελευταία διαφορά, σκοπός μας δεν είναι να ανακινήσουμε το πρόβλημα των επιτρόπων του Μιχαήλ Γ' Χ1, αλλά να σημειώσουμε ότι, κατά τον Γενέσιο, ο Βάρδας δεν συμπεριλαμβανόταν στα άτομα, στα οποία είχε επίσημα ανατεθεί η διαχείριση των πολιτικών πραγμάτων της αυτοκρατορίας τον Ιανουάριο του Συνεχίζοντας τη σύγκριση ανάμεσα στον Γενέσιο και τη Συνέχεια Θεοφάνη, παρατηρούμε ότι μέχρι το σημείο που γίνεται λόγος για την αίρεση των Ζηλίκων 13 τα δύο κείμενα παρουσιάζουν μεγάλη αντιστοιχία 9 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 1, 55 2 Ο-»6 3 7 Βλ Αικατερίνη ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ, 'Εκλογή, άναγόρευσίζ και στέψις τον βυζαντινού αυτοκράτορας, Αθήνα 1956, πρβλ Anni LESMÜLLER-WERNER, Miscellanea zur Übersetzung des Genesios, JOB 38, 1988, Το επεισόδιο, όμως, μνημονεύεται από τον ΣΚΥΛΙΤΖΗ, έκο THURN, Ο7 Πρβλ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ, 'Αντιβασιλεία, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Λ' 1, 148, 2 12 Βλ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ, 'Αντιβασιλεία, 34-43, όπου η σχετική ανάλυση των πηγών και η παλαιότερη βιβλιογραφία για το θέμα 13 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 6, και ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 12, Βλ J GouiLLARD, Deux figures mal connues du second iconoclasme, Byzantion 21, 1961, (= ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, La vie religieuse à Byzance, Λονδίνο 1981, αρ VI) πρβλ P LEMERLE, L'histoire des Pauliciens d'asie Mineure d'après les sources grecques, TM5, 1973, 43

4 78 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ στη δομή τους χωρίς, όμως, αυτό να σημαίνει ότι απουσιάζουν και οι μεταξύ τους αποκλίσεις Κύριο θέμα είναι η αναστήλωση των εικόνων και στην εκτενή αφήγηση της Συνέχειας Θεοφάνη τον πρωταρχικό ρόλο έχουν η Θεοδώρα και ο Μανουήλ 14 Το σχήμα αυτό εμφανίζεται να ακολουθεί και, ταυτόχρονα, να συμπληρώνει ο Γενέσιος, καθώς στο κείμενο του μπορεί εύκολα κανείς να διακρίνει τα ίχνη της παράδοσης εκείνης, σύμφωνα με την οποία ο Θεόκτιστος ήταν αυτός, ο οποίος συνέχαιρε δε και συνεκρότει επί τούτοις τη αύγούστη ί5 Αν στη Συνέχεια Θεοφάνη δεν γίνεται καμία απολύτως νύξη για τη συμβολή του Θεοκτίστου στην αναστήλωση των εικόνων, οτο κείμενο των Βασιλειών αναφέρεται ότι είχοντο δε τοΰ εύθέος σκοποϋ δ τε Θεόκτιστος, άλλως τε και αυτός Μανουήλ 10 Την παρουσία του θεοκτίστου υπενθυμίζει ο Γενέσιος και στην υπόθεση της κατηγορίας για κρυψιγαμία που εκτοξεύθηκε εναντίον του πατριάρχη Μεθοδίου Η Συνέχεια Θεοφάνη για άλλη μία φορά αγνοεί τον άνδρα 17 3 Η διήγηση του Γενεσίου για την αναστήλωση των εικόνων, πολύ πιο συνοπτική από αυτήν της Συνέχειας Θεοφάνη, εμφανίζεται χωρισμένη σε δύο ενότητες: η πρώτη αναφέρεται στη λήξη της δεύτερης εικονομαχίας, την καθαίρεση του Ιωάννη Γραμματικού και την άνοδο στον πατριαρχικό θρόνο 14 ΣΥΝΕΧΡΙΑ ÖFOOANH, Δ' 1-2, 148ΐ βλ J GOUILLARD, Le Synodikon de l'orthodoxie: édition et commentaire, TM 2, 1967, και C MANGO, The Liquidation of Iconoclasm and the Patriarch Photios, στον τόμο A BRYER- Judith HERRIN ίέκδ), Iconoclasm, Birmingham 1977, Α ΜΑΡΚΌΠΟΥΛΟΣ, Βίος της αυτοκράτειρας Θεοδώρας (BHG 1731), Σύμμεικτα 5,1983, 10, 267 7, 7ν Τον πρωταρχικό ρόλο του θεοκτίστου στην αναστήλωση των εικόνων τονίζουν και οι παραλλαγές του Χρονικού του Λογοθέτη: (α) ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ (Βόννη), _ 9, (β) ΨΕΥΔΟΣΥΜΕΩΝ (Βόννη), (Υ) ΛΈΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΌΣ (Βόννη), , (δ) ΘΕΟΔΌΣΙΟΣ ΜΕΛΙΤΗΝΟΣ (εκδ TAIXL), 159, (ε) ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ (Istrin), 3 10,- πρβλ Patricia KARLIN- HAYTER, Études sur les deux histoires du règne de Michel III, Byzantion 41, 1971,455 (= ΤΙΙΣ ΙΔΙΑΣ, Studies in Byzantine Political History, Λονδίνο 1981, αρ IV) 16 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 2,56 4) 4 2 Βλ KARLIN-HAYTER, ό π, 464, σημ 2 17 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 5, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 10, ] S Για τον μητροπολίτη Σμύρνης Μητρός άνη, το όνομα του οποίου εμπλέκεται στην υπόθεση αυτή, βλ H-G BECK, Kirche und theologische Literatur im byzantinischen Reich, Μόναχο 1959, 543 Επίσης, βλ Patricia KARLIN-HAYTER, L'enjeu d'une rumeur Opinion et imaginaire à Byzance au IXe s, 70041,1991, 108, σημ 53

5 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜIXΑΗΛ Γ 79 του Μεθοδίου 18, ενώ η διύτερη αφορά τον κολασμό του Ιωάννη Γραμματικού και την υπόθεση κρυψιγαμίας του Μεθοδίου 19 Η μετάβαση από την πρώτη στη δεύτερη ενότητα γίνεται με μία προσπάθεια του Γενεσίου να συνοψίσει, όσα έχει αναφέρει: Ταϋτα μεν εν πρώτοις Μιχαήλ τε και Θεοδώρας, των ευσεβών βασιλέων, τά κατορθώματα 20 Αυτή την απλή φράση, που ανάλογη της, όμως, δεν υπάρχει στη Συνέχεια Θεοφάνη, επέλεξε ο Γενέσιος για να ανακεφαλαιώσει τα προηγούμενα και να προϊδεάσει, ίσως, τον αναγνώστη του,/ια τα επόμενα επιτεύγματα των βασιλέων 4 Με την καταστολή ι ης αίρεσης των Ζηλίκων οι συγγραφείς και των δύο κειμένων ολοκληρώνουν την ενασχόληση τους με τα θρησκευτικοεκκλησιαστικά προβλήμαια των αρχών της βασιλείας του Μιχαήλ Γ και στρέφουν το ενδιαφέρον τους σε αμιγώς πολιτικά θέματα Για ορισμένα από αυτά οι απόψεις τους διαφέρουν σημαντικά Ενώ τον ανώνυμο συντάκτη της Συνέχειας Θεοφάνη δεν απασχόλησε ο τρόπος μετάβασης από την μία αφηγηματική ενότητα στην άλλη, στο κείμενο των Βασιλειών είναι έκδηλη η διάθιση του συγγραφέα να αναπληρώσει τα κενά που τυχόν δημιούργησε στον αναγνώστη του η μέχρι τώρα διήγηση του Έν δέ τω μεταξύχρόνφ καλώς τά της πολιτείας έκεκυβέρνητο παρά τε βασιλέως Μιχαήλ <καί> Θεοδώρας της τούτου μητρός, μεσιτευόντων των προδηλωθέντων àνδρών σημειώνει ο Γενέσιος 21, προσθέτοντας, έτσι, στα έν πρώτοις κατορθώματα του Μιχαήλ Γ'και της Θεοδώρας και την καλή διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας Αμέσως μετά, ο Γενέσιος αναφέρεται στη σθεναρή στάση της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, έναντι του ηγεμόνα της Βουλγαρίας, το όνομα του οποίου δεν μνημονεύει Σύμφωνα, όμως, με την αντίστοιχη μνεία της Συνέχειας Θεοφάνη είναι βέβαιο ότι πρόκειται για τον Βόρη ( ) 22 και το επεισόδιο με «τον Σκύθην», ο οποίος προτίμησε ήρεμεΐν κατά τήν ιδίαν 18 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 2-3, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 4-5, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ ' 4, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ ' 7, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ, Δ' 13, Πρβλ Anni LESMÜLLER-WERNER, Byzanz am Vorabend neuer Grösse Überwindung des Biidersiœites und der innenpolitischen Schwäche ( ) Die vier Bücher der Kaisergeschichte des Ioseph Genesios, Byzantinische Geschichtsschreiber 18, Βιέννη 1989, 166

6 80 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ χιόραν 23, χρονολογείται το 852/S53 24 Από τα συμβάντα του 843 ο συγγραφέας των Βασιλειών μεταπηδά σε εκείνα του 852/853 και έν τω μεταξύ χρόνιο καλώς τά της πολιτείας έκεκυβέρνητο Η καλή διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας επί δώδεκα χρόνια προϋποθέτει και τις ανάλογες ορθές αποφάσεις και πράξεις των κυβερνώνπον: του Μιχαήλ Γ ', της Θεοδώρας, και των προδηλωϋέντων ανδρών, των επιτρόπων δηλαδή του ανήλικου αυτοκράτορα που αναφέρθηκαν στην αρχή του Δ ' βιβλίου των Βασιλειών, του Θεοκτίστου και του Μανουήλ 2 \ Οι συγκεκριμένοι βασιλείς και επίτροποι διαχειρίστηκαν τα πολιτικά πράγματα της αυτοκρατορίας μέχρι το και το έργο που επιτέλεσαν, κατά τον Γενέσιο πάντα, δεν παρουσίαζε τίποτε το μεμπτό 5 Έχουμε ήδη αναφερθεί στη Βουλγαρία και πρέπει να σημειώσουμε μία ακόμη σημαντική απόκλιση μεταξύ Γενεσίου και Συνέχειας Θεοφάνη, εφόσον οι συγγραφείς των δύο κειμένων περιέγραψαν με άλλο τρόπο τη διαμόρφωση των σχέσεων της χώρας αυτής με την αυτοκρατορία Η διήγηση του Γενεσίου για τη Βουλγαρία είναι συνοπτική και πιο κοντά στην ιστορική πραγματικότητα: στην αυτοκράτειρα Θεοόιυρα απέδωσε μόνο την αποσόβηση της βουλγαρικής απειλής το S52/853 27, ενώ τον εκχριστιανιομό των Βουλγάριον εξέτασε σε ξεχωριστή ενότητα 28, τοποθετώντας τον στη σωστή χρονική στιγμή, μετά τη νίκη του Πέτρωνα στον Λαλακαοντα τον Σεπτέμβριο του Με τρόπο σύντομο και σαφή, ο συγγραφέας των 23 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 7, J Β Bi'RY, A History of Eastern Roman Empire from the fall of Irene to the Accession of Basil I (AD ), Λονδίνο 191? 34, σημ 2 βλ Genoveva CANKOVA-PETKOVA, Contribution au sujet de la conversion des Bulgares au Christianisme, Byzantinobulgarica 4, 1973, 23-26, 39 Πρβλ και Ευ ΚΥΡΙΑΚΉ Βυζάντιο και Βούλγαροι (7ος-10ος αι) Συμβολή στην εξωτερική πολιτική τον Βυζαντίου, Αθήνα 1993, 129, Βλ πιο πόνο), σημ 7 26 Ο θεοκτιστος δολοφονήθηκε στις 20 Νοεμβρίου του 855 βλ HALKIN, Trois dates, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ ' 7, _9 4 Βλ και πιο πάνω, (mu Βλ πιο κάτω, σημ 30 και ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ 15, 6δ, Βλ Α Α VASILIEV, Byzmce et les Arabes, τόμ I: La dynastie d'amorium ( ), Βρυξέλλες 1935, και G HUXLEY, The

7 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΠΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 81 Βασιλειών παρουσίασε τον εκχριστιανισμό των Βουλγάρων ως άμεση συνέπεια της νίκης του Πέτρωνα, «τοΰ τοιούτου ευτυχήματος», όπως χαρακτηριστικά την αποκαλεί, αλλά και του λιμού που εκείνη την εποχή μάστιζε τη Βουλγαρία 30 Η ενασχόληση του με το θέμα ολοκληρώνεται με την πληροφορία ότι ο «αρχηγός» των Βουλγάρων μετονομάσθηκε Μιχαήλ επί τώ βασιλέως ονόματι 31 Στη Συνέχεια Θεοφάνη τα σχετικά με τη Βουλγαρία αναλύονται εκτενέστερα και ενιαία, αλλά η διήγηση δεν έχει διαρθρωθεί με βάση τη χρονική διαδοχή των γεγονότων Τα επεισόδια, που αφορούν την απελευθέρεοση του μοναχού Θεοδώρου Κουφαρά και της αδελφής του Βόρη, καθώς και αυτό με τον ζωγράφο Μεθόδιο 32, και τα οποία παραλείπονται από τον Γενέσιο, παρείχαν στον συγγραφέα της Συνέχειας Θιοφάνη τη δυνατότητα να αρχίσει και να ολοκληρώσει την αφήγηση του για τη Βουλγαρία με τις πράξεις της αυτοκράτειρας Θεοδώρας 33 Ερμηνεύοντας τον εκχριστιανισμό των Βουλγά-ρων ως αποτέλεσμα του φόβου για την ήπειλημένην κόλασιν, που προκά-λεσε στον Βόρη η σκηνή της Δευτέρας Παρουσίας 34, ο ανώνυμος συγγρα-φέας της Συνέχειας Θεοφάνη δεν χρειάστηκε να αναφερθεί σε κανένα απολύτως «ευτύχημα» των βυζαντινών όπλων Τη νίκη του 863 τη γνωρί-ζει 35, αγνοεί, όμως, τις θετικές της για το γόητρο της αυτοκρατορίας Emperor Michael III and the Battle of Bishop's Meadow (AD 863), GRBS 16, 1975, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 16, Ο εκχριστιανισμός των Βουλγάρων έγινε το 864 Βλ Η GRÉGOIRE, La date de la conversion des Bulgares, Byzantion 8, 1933, , P PETROV, La politique étrangère de la Bulgarie au milieu du IXe siècle et la conversion des Bulgares, Byzantinobulgarical, 1966, 41-52, F DVORNIK, The Photian Schism History and Legend, Cambridge 1972, και CANKOVA-PETKOVA, ά π, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 16, Πρβλ V BESEVLIEV, Die protobulgarischen Inschriften, BBA 23, Βερολίνο 1963, αρ 15, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 14-15, , βλ και ΨΕΥΔΟΣΥΜΕΩΝ, 664ι και ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 13, και 15, Πρβλ Δ Α ΖΑΚΥΘΗΝΟΣ, Βυζαντινή Ιστορία , Αθήνα 1972, 236, σημ 3 34 Βλ Ι DiJJCEv, Légendes byzantines sur la conversion des Bulgares, Medioevo Bizantino-Slavo, τόμ Ill, Ρώμη 1971,63-75, εδώ: ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 25, 179 ]

8 82 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ συνέπειες, όπως αγνοεί και το όνομα που έλαβε ο Βόρης κατά τη βάπτιση του 36 Ιδιαίτερα σίγουρος για τη συμβολή της αυτοκράτειρας Θεοδώρας στην επίλυση του προβλήματος της Βουλγαρίας εμφανίζεται ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη, όταν, στη συνέχεια της διήγησης του, επιμένει ότι η αυτοκράτειρα εξαπέλυσε διωγμό εναντίον των Παυλικιαναχν 37, ευχαριστημένη από τη λαμπρή έκβαση των κατά την δύσιν πραγμάτων 38 όπου, όπως έχει ήδη αναφερθεί, απασα ή Βουλγαρία προς εύσέβειαν μετερρυθμίσθη? 9 Η «έφεσις», ωστόσο, της Θεοδώρας για ενδοξότερα τρόπαια δεν συνέπεσε αυτή τη φορά με τη διάθεση του συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη να τα περιγράψει ή να της αποδώσει επιτεύγματα που δεν της ανήκαν, όπως συνέβη με την περίπτωση της Βουλγαρίας 40 Η απόφαση της αυτοκράτειρας να εκδιώξει τους Παυλικιανούς συνοδεύεται από την εκτίμηση ότι πολλών κακών τήν ήμετέραν ένέπλησεν* Χ, Σταθερός και επίμονος στις εχθρικές προς τη δυναστεία του Αμορίου απόψεις του, ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη δεν δείχνει να συγκινείται από τη νικηφόρα εκστρατεία του Πέτρωνα εναντίον των Αράβων και των Παυλικιανών το 856: αναγγέλλει την έναρξη της, αλλά «αγνοεί» την έκβαση της 42 Η τήρηση του «κανόνα» της αποσιώπησης των νικών του Μιχαήλ Γ' και των στρατηγών του έχει ήδη αρχίσει 43 6 Συνοψίζοντας όσα έχουμε αναφέρει μέχρι το σημείο αυτό, διαπιστώνουμε ότι από τον ανώνυμο συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη δεν ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 15, Ο Γενέσιος δεν μνημονεύει το συμβάν 38 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 16, 165 n is Βλ LEMERLE, Histoire des Pauliciens, 39 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 15, Η Θεοδώρα απομακρύνθηκε από το παλάτι στις 15 Μαρτίου του 856(;) (βλ BURY, History of the Eastern Roman Empire, και ΜΑΡΚΌΠΟΥΛΟΣ, Βίος αυτοκράτειρας Θεοδώρας, 283), οκτώ περίπου χρόνια πριν από τον εκχριστιανισμό των Βουλγάρων 41 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 16, 165 ι5 -ΐ6 βλ LEMERLE, ri π, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 16, Βλ VASILIEV, ό π, , και LEMERLE, ό π, Η GRÉGOIRE, Etudes sur l'épopée byzantine, REG 46, 1933, (= TOY ΙΔΙΟΥ, Autour de l'épopée byzantine, αρ Vili)

9 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 83 διατυπώθηκε καμία απολύτως θετική κρίση για τη διακυβέρνηση του κράτους που θα μπορούσε να παραπέμπει σε αποφάσεις και πράξεις των επιτρόπων του ανήλικου Μιχαήλ Γ ' Μοναδική εξαίρεση από τα πρόσωπα, που διαχειρίστηκαν τα πολιτικά πράγματα της αυτοκρατορίας μέχρι το 855/856, υπήρξε η «δέσποινα» Θεοδώρα, στην οποία αποδόθηκαν ακόμη και επιτυχίες που δεν της ανήκαν, όπως ο εκχριστιανισμός των Βουλγάρων 44 Αντίθετα, κατά τον Γενέσιο, η αναστήλωση των εικόνων ανήκε στα έν πρώτοις κατορθώματα των ευσεβών βασιλέων Μιχαήλ Γ ' και Θεοδώρας, οι οποίοι, με τη βοήθεια των προδηλωθέντων ανδρών Μανουήλ και Θεοκτίστου, διοίκησαν κααώςτην αυτοκρατορία για δεκατέσσερα περίπου χρόνια β ' Η διαφορετική υστεροφημία των κυβερνώντι,ον 1 Ο Γενέσιος και ο ανώνυμος συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη κατέγραψαν, στη συνέχεια της διήγησης τους, τη μεταβολή που επήλθε στο πολιτικό προσκήνιο της αυτοκρατορίας με την απομάκρυνση από το παλάτι και την εξουσία του Μανουήλ, του Θεοκτίστου και της Θεοδώρας Η ενασχόληση τους με τις διενέξεις μεταξύ των επιτρόπων του Μιχαήλ Γ' αρχίζει με ένα μύθευμα: την απομάκρυνση του Μανουήλ από το παλάτι 45 Πρόκειται για την παράδοση εκείνη που θέλει τον Μανουήλ επίτροπο του ανήλικου Μιχαήλ και, μάλιστα, ιδιαίτερα δραστήριο, εφόσον κατηγορήθηκε από τον Θεόκτιστο για έγκλημα καθοσίωσης Το «συμβάν» κατέληξε στη μετοικεσία του Μανουήλ από το παλάτι στην κινστέρνα του Άσπαρος, όπου βρισκόταν ο «εαυτού οίκος», ο οποίος, αφού μετατράπηκε σε μοναστήρι, υπήρξε ο τόπος ταφής του άνδρα που επί μακρόν χρόνον έζησε ενδόξως 46, αναφέρει κατατοπιστικά ο Γενέσιος 44 Βλ και πιο κάτω, σελ Βλ πιο πάνω, σημ 8 46 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ " 8, 61 6 _ 16 Πρβλ R JANIN, La géographie ecclésiastique de l'empire byzantin, A Le siège de Constantinople et le patriarcat œcuménique, III Les églises et les monastères, Παρίσι 1969,

10 84 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ Στη Συνέχεια Θεοφάνη ο αφηγηματικός πυρήνας παραμένει ο ίδιος 47, αλλά στο «συμβάν» προστέθηκαν και ορισμένες άλλες πτυχές Η αναφορά στον «δυσαπάλλακτον έρωτα» του Βάρδα για τη βασιλεία 48, αποσκοπεί στο να θεωρηθεί η απομάκρυνση του Μανουήλ από το παλάτι ως η έναρξη της υλοποίησης των απώτερων σχεδίων του Βάρδα Όταν πια ο Μανουήλ είχε οριστικά αλλάξει τόπο διαμονής, ο ανώνυμος συγγραφέας συμπεραίνει: τούτον ούτως où δι" εαυτού αλλά δια τού Θεοκτίστου άποσεισάμενος ό Βάρδας, ταύτόν δε ειπείν και άποφορτισάμενος* 9 Τα σχέδια του Βάρδα είναι γνωστά, η κατάληξη τους ακόμη γνωστότερη και η μνεία, που μόλις παραθέσαμε, σίγουρα δεν ξενίζει τον αναγνώστη τόσο, όσο ο σκοπός, για τον οποίο υποτίθεται ότι ο Μανουήλ εγκατέλειψε το παλάτι Σύμφωνα με τον συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη, ο άνδρας αποφάσισε να απομακρυνθεί από τα ανάκτορο, γιατί μόνο έτσι θα του δινόταν η ευκαιρία να δολοφονήσει τον Θεόκτιστο 50 Ανέφικτο, λοιπόν, ήταν για τον Μανουήλ να απαλλαγεί από την παρουσία του αντιπάλου του όσο καιρό ζούσε στο παλάτι, και εφικτό, όταν θα το επισκεπτόταν, όποτε οι περιστάσεις το απαιτούσαν 51 Για το θέμα η φαντασία μιας θα μπορούσε να υποθέσει πολλά, αλλά για το μόνο που είναι δυνατόν να είμαστε σίγουροι είναι ότι σε καμία άλλη πηγή δεν γίνεται λόγος για το «τολμηρό» αυτό σχέδιο του Μανουήλ Ακόμη και ο μεταγενέστερος Σκυλίτζης, που για το επεισόδιο αυτό ακολουθεί περίπου κατά λέξη τη Συνέχεια Θεοφάνη, αγνοεί ότι ο Θεόκτιστος υπήρξε κάποτε ο στόχος του Μανουήλ 52 Οι διενέξεις μεταξύ των επιτρόπων του Μιχαήλ Γ ' άρχισαν και σε λίγο θα λάβουν τη μορφή στυγερών δολοφονιών, από τις οποίες ο Μανουήλ δεν κατόρθωσε να αποστασιοποιηθεί Για τον συγγραφέα της Συνέχεια; Θεοφάνη η συμβολή του στη δημιουργία ενός τέτοιου κλίματος όεν ήταν περιφρονητέα Ήταν ο πρώτος εμπνευστής της δολοφονίας του Θεοκτίστου 47 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, ig 48 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, 168 (7 -ΐ9-52 ΣΚΥΛΙΤΖΗΣ, _60

11 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ' 85 και ασφαλώς ένας άνδρας, που απεργάζεται τον όλεθρο των άλλων, δεν μπορεί ποτέ να έχει ζήσει ένδόξως, όπως πιστεύει ο Γενέσιος 53 Τον ίδιο μύθο επεξεργάστηκαν οι συγγραφείς των Βασιλειών και της Συνέχειας Θεοφάνη: ο πρώτος αναπαρήγαγε τα στοιχεία εκείνα του θρύλου που συνέθεταν την εικόνα του ένδοξου Μανουήλ ο δεύτερος, όμως, φρόντισε να μετριάσει την υστεροφημία του, καταλογίζοντας του ανομολόγητους σκοπούς 2 Περισσότερο ή λιγότερο ένδοξος, ο Μανουήλ βρισκόταν πια εκτός παλατιού, το οποίο και χωρίς αυτόν συνέχισε να σφύζει ζωής ή μάλλον μηχανορραφιών, πραγματικών αυτή τη φορά Οι ψίθυροι για τις άνομες σχέσεις του Βάρδα με τη νύφη του 54, η αξίωση του Μιχαήλ Γ ' να τιμηθεί με ανώτερα βασιλικά αξιώματα ο ανάγωγος τε και πόρρωθεν τρόπων των eùyevtov παιδαγωγός του και η διαβολή του Βάρδα, δια στόματος του παιδαγωγού, ότι η αυτοκράτειρα Θεοδώρα σχεδιάζει να παντρευτεί ή να παντρέψει μία από τις θυγατέρες της και στη συνέχεια να τυφλώσει τον γιο της 55 προβάλλονται από τον συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη ως οι λόγοι που οδήγησαν στην απόφαση της δολοφονίας του Θεοκτίστου, ο οποίος επέμενε να καυτηριάζει μοιχείες, να απορρίπτει παράλογες απαιτήσεις και να ενθαρρύνει συνωμοτικές διαθέσεις Λακωνικότερος και λιγότερο επιρρεπής σε φήμες εμφανίζεται ο Γενέσιος, ο οποίος, αφού ανακοινώσει την πρόθεση του Βάρδα άφαντώσαι τον Θεόκτιστο, αναφέρεται μόνο στη συκοφαντία σχετικά με τα φιλόδοξα σχέδια της αυτοκράτειρας Βλ πιο πάνω, σημ ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 18, Το θέμα θεωρήθηκε ως ή πρώτη της εκκλησιαστικής ακαταστασίας αφορμή και υπήρξε η αιτία ρήξης πατριάρχη Ιγνατίου και Βάρδα: Βίος Ιγνατίου, PG 105, 504 AC Βλ και ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ, )2 Πρβλ F DVORNIK, Patriarch Ignatius and Caesar Bardas, BS/27, 1966, (= TOY ΙΔΙΟΥ, Photian and Byzantine Ecclesiastical Studies, Λονδίνο 1974, αρ XIX) 55 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 19, Πρβλ KARLIN-HAYTER, Les deux histoires, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 19, Στις παραλλαγές ίου Χρονικού του Λογοθέτη η αιτία της δολοφονίας ανακοινώνεται χωρίς περιστροφές: έως εστί Θεόκτιστος μετά της Αύγούστης, ούκ αρξει ουδέ εξουσιάσει ηοτε ό βασιλεύς: ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ,

12 86 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ Η απόφαση να εκλείψει από το πολιτικό προσκήνιο ο Θεόκτιστός λήφθηκε 57, και τώρα, που ο λόγος δεν αφορά φήμες αλλά δράση, ο Γενέσιος γίνεται αναλυτικότερος Λεπτομερής στην απαρίθμηση των συνεργών του Μιχαήλ Γ ' και του Βάρδα, ενημερωμένος για τη νευρικότητα, που διακατείχε τον Βάρδα λίγο πριν από το εγχείρημα, και γνά)στης της σύγχυσης που επικράτησε τη στιγμή της σύλληψης του Θεοκτίστου 58, ο Γενέσιος περιγράφει με ιδιαίτερα χαρακτηριστικές αποχρώσεις το τέλος του άνδρα Έπί πολύ χρειάστηκε να παραμείνει κατά τά Σκϋλα^9 ο Θεόκτιστος, φρουρούμενος από τον Κωνσταντίνο τον Αρμένιο, τις αρετές του οποίου υ συγγραφέας των βασιλείων έχει ήδη επαινέσει 60 Η ικεσία, που απηύθυνε ο Θεόκτιστος στον Κωνσταντίνο να τον προστατεύσει, βρήκε ανταπόκριση και οι πύλες, που οδηγούσαν στον τρίκλινο του Ιουστινιανού 61, έκλεισαν Με αυτό τον τρόπο ο Κωνσταντίνος κατόρθωσε να εμποδίσει την άκρατώς ερχομένην εισβολή των στρατιωτών, μέχρις ότου καθοριστούν τα της εξορίας του Θεοκτίστου για να μην κηλιδωθούν χέρια με αίμα χριστιανικό 62 "Απήγετο δέ προς τά Σκύλα φρουρά τέως παραδοθησόμενος, μέχρις άν τά κατ'αυτού άποφήναιντο, αναφέρει αόριστα ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη 63, αλλά ο Γενέσιος, στιγματίζοντας το μέγα μειονέκτημα της δολοφονίας, επανέρχεται στη λύση της εξορίας 64 Σε αυτήν πίστευε ο 57 γνώμην άπέφαινον τοϋ εκ μέσον τον θεόκτιστον ποιήσαι όολοφονία τινί ή νπερορία αναφέρεται στη ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ (Δ' 19, Ι69 2 ι 22 ), ενώ στο κείμενο των Βασιλειών η λύση της εξορίας εμφανίζεται ως ιδεωδέστερη: δυλυφυνήσαι ή μάλλον ύπερορίσαι, ει γε ουνήσονται ( ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ ' 9, s) 58 ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 9, Βλ R GL'ILLAND, La pone des Skyla, Études de topographie de Constantinople byzantine, τόμ I, ΒΒΑ 37, Βερολίνο-Αμστερνταμ 1969, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 3, Πρβλ KARLIN-HAYTER, Les deux histoires, 485 και Βλ τα σχόλια της LESMÜI ι FR-WERNER, Byzanz am Vorabend, ΓΕΝΈΣΙΟΣ, Δ' 10, ΣΥΝεχείΑ ΘΓΟΦΑΝΗ, Δ ' 19, ]4 64 Βλ πιο πάνω, σημ 57

13 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 87 Κωνσταντίνος ο Αρμένιος, όταν υπεραμυνόταν του Θεοκτίστου, και γι' αυτήν πολυμερώς έπεφρόνηστο ο Βάρδας 65 Σίγουρος ότι η αρχική απόφαση προέβλεπε την εξορία του Θεοκτίστου και ακόμη πιο σίγουρος ότι ο Βάρδας φρόντιζε γι' αυτήν 66, ο συγγραφέας των Βασιλειών απέδωσε τη δολοφονία του Θεοκτίστου σε αυτά που συμβαίνουν, όταν η παρόρμηση υπερισχύει της απόφασης και η βία της δύναμης Κάποιοι παρακίνησαν τον αυτοκράτορα να προχωρήσει διά τάχους στη δολοφονία του Θεοκτίστου, διαφορετικά έπανάστασις εσται παρά δεσποίνης δυσφόρητος 61 Το «ραγδαιον πρόσταγμα» του Μιχαήλ όριζε τον άνδρα συντόμως διαχειρίσασθαι, αλλά ο Κωνσταντίνος για άλλη μία φορά επιχειρούσε να μετριάσει το άμετρον των κακών και, όσον ένήν αύτφ σθένους εν τε λόγοις και εργοις, να κατευνάσει την ορμή των επίδοξων δολοφόνων 68 Η δύναμη, όμως, τοϋ βοηθού εξαντλήθηκε και οποιαδήποτε ελπίδα σωτηρίας του Θεοκτίστου χάθηκε Αυτά συμβαίνουν, όταν φθάνει στο αποκορύφωμα της η βία, το σθένος της οποίας είναι άδήριτον, διαπιστώνει ο Γενέσιος με λόγια δανεικά 69 «La fin cependant est la même chez tous-deux», παρατηρεί η Karlin- Hayter 70 Πράγματι, Συνέχεια Θεοφάνη και Γενεσιος αναφέρουν τη σφαγή του Θεοκτίστου από κάποιον φρουρό και την εμφάνιση του «φοιβολήπτου» ή «σιβυλλαίνοντος» Μανουήλ, ο οποίος προλέγει οτον Βάρδα ότι θα χαθεί με τον ίδιο τρόπο 71 Η κατάληξη της διήγησης για τη δολοφονία του Θεοκτίστου είναι σίγουρα ίδια στα δύο κείμενα, αλλά η διαδρομή, που οι συγγραφείς τους διανύουν για να φτάσουν σε αυτήν, εντελώς διαφορετική 65 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 10, Πρβλ HIRSCH, Studien, Κανένα άλλο κείμενο δεν αποδίδει στον Βάρδα τέτοια πρόθεση 67 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 10, _ 65 Μήπως η έκφραση επανάστασις όνσφόρητος αποτελεί απόηχο της αποτυχημένης συνωμοσίας της Θεοδώρας εναντίον του Βάρδα, που μαρτυρούν τα κείμενα του Χρονικού του Λογοθέτη (ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ, , ΛΕΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΣ, 237, Μ 9, ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ (IstrinXSLö); 68 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 10, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 10, KARLIN-HAYTER, Les deux histoires, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 19, , ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ ' 10, _ S3

14 88 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ Σύντομη και απαλλαγμένη από όλες εκείνες τις λεπτομέρειες, που μόνο ο Γενέσιος είχε υπόψη του 72, είναι η αφήγηση της Συνέχειας Θεοφάνη για τη σύλληψη, φρούρηση και σφαγή του Θεοκτίστου Η παρέμβαση του Κωνσταντίνου του Αρμενίου και η λύση της εξορίας, που αυτός ανέμενε, αγνοούνται Τά της σωτηρίας του Θεοκτίστου, που τόσο ενδιέφεραν τον Γενέσιο, δεν είχαν θέση στο κείμενο της Συνέχειας Θεοφάνη Η δολοφονία του άνδρα δεν οφειλόταν σε παρόρμηση της στιγμής- ήταν αποτέλεσμα απόφασης 73, η οποία εκτελέσθηκε ψυχρά και περιγράφηκε ωμα: άλλ~ ελαθε κατά γαστέρα πληγείς και θανάτω παραδοθείς, αναφέρει ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη και συνεχίζει, δίνοντας ανάγλυφα την εικόνα του κατακρεουργημένου πτώματος: των εγκάτων έκχυθέντων αυτού 14 Με θηρών ωμότητα και αγριότητα διαπράχθηκε η δολοφονία του Θεοκτίστου αναφέρουν οι παραλλαγές του Χρονικού του Λογοθέτη που, μαζί με τον Βίο της αυτοκράτειρας Θεοδώρας 75, τη χαρακτήρισαν άδικον σφ αγήν Ί( \ Από τη δική του σκοπιά, ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη, περιγράφοντας το θέαμα που παρουσίαζε ο δολοφονημένος Θεόκτιστος, επιβεβαίωσε μόνο τη βαναυσότητα της επίθεσης Η άποψη για το άδικον του εγχειρήματος δεν τον έβρισκε σύμφωνο Η στάση του ψυχρού αφηγητή, που απέφυγε οποιονδήποτε χαρακτηρισμό του συμβάντος 77, εγκαταλείφθηκε, όταν τη γραφίδα του απασχόλησε και πάλι η δράση και το τέλος του άνδρα Ο φ-ρονήσεως άμοιρων και λόγου και τών έν πολέμοις ανδραγαθημάτων απείρως έχων Θεόκτιστος υπήρξε η αιτία μεγάλων συμφορών για την αυτοκρατορία και ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη 72 Βλ πιο πάνω, σελ ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 19, _ [6 : ως ό" ου ζην οέει της Αύγονσιης αυτόν έβουλεύσαντο, Ινα και μή θαττυν άπολνθή 74 ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ, Δ' 19, _20 75 Βίος αυτοκράτειρας Θεοδώρας (εκδ ΜΑΡΚΌΠΟΥΛΟΥ), 10, και 11, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ, 822 )6 18 και , ΨΕΥΔΟΣΥΜΕΩΝ, 658,, 12, ΛΈΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΌΣ, 236 ]ö 17, ΘΕΟΔΌΣΙΟΣ ΜΚΛΙΤΗΝΟΣ, 165 και 166, ΣΥΝΕΧΕΊΑ ΓΕΩΡΓΊΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ (Istrin), 7 Η 12,28 77 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 20, : Αλλ' ό μεν θεόκτιστος ούτω το τον βίου πέρας άπείληφεν, και μετά τήν αντον σφαγην

15 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ' 89 εκφράζει την ικανοποίηση του που τά κακά επιστρέφουν σε αυτούς, οι οποίοι τα προξένησαν 78 3 Οι διαφορές μεταξύ της διήγησης Συνέχειας Θεοφάνη και Βασιλειών για τη δολοφονία του Θεοκτίστου είναι αρκετές και έχουν ήδη επισημανθεί 79 Όσο, όμως, σίγουρος και αν είναι κάποιος ότι για το συμβάν αυτό ο μεν συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη ακολούθησε σχεδόν πίστα τη διήγηση δύο χαμένων για μας πηγών 80, ενώ ο Γενέσιος συμπεριέλαβε στην αφήγηση του στοιχεία μυθιστορηματικά, το ίδιο ουσιώδη όσο και άχρηστα, ή ακόμη ότι κατέφυγε σε «mauvaise littérature» 81, δεν μπορεί να παραβλέψει τη συνοχή, που ο καθένας επέλεξε να δά)οει στο κείμενο του, και, κυρίως, την άποψη τους για τη λύση του δράματος Αν για τη Συνέχεια Θεοφάνη ο Θεόκτιστος υπήρξε «εφευρέτης» πολλών κακών και βρήκε αντάξιο των έργιον του θάνατο 82, για τον Γενέσιο είχε συμβάλει στην καλή διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας 83 και η δολοφονία του δεν ήταν προδιαγραμμένη: ήταν αποτέλεσμα παρόρμησης, που, ραγδαία) προστάματι, διαπράχθηκε συντόμως* 4 Ο τρόπος, με τον οποίο ο συγγραφέας των Βασιλειών διηγήθηκε τη σφαγή του Θεοκτίστου, εμπεριέχει όλα εκείνα τα στοιχεία που οδηγούν στο χαρακτηρισμό της ως άδικης 85 4 Και μετά βραχύ τά κατά τήν δέσποιναν έκταράττεται, ανακοινώνει ο Γενέσιος, η ενασχόληση του οποίου, όμως, με το νΐ ο συμβάν, σε αντίθεση με τη μέθοδο που ακολούθησε στη δολοφονία του Θεοκτίστου, είναι ιδιαίτερα σύντομη 86 Η απομάκρυνση της αυτοκράτειρας και των θυγατέρων της από το παλάτι και η μοναχική κουρά μνημονεύονται περίπου επιγραμματικά και χωρίς να γίνεται καμία αναφορά σε αυτούς που έλαβαν και 78 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 39, Ι2 Βλ VASILIEV, ό π, 194, σημ 1 πρβλ G HUXLEY, Theoktistos, Abasgia and Two Eclipses, J3S/50, 1989, KARLIN-HAYTER, Les deux histoires, Ό π, 465: «En conclusion, le récit de la mort de Théoctiste qui se lisait dans la Vie de Manuel a été recueilli par *S[ource commune], d'où il est passé dans THc, apparemment sans grande modification» 81 Ό π, 462 και Βλ πιο πάνω, σημ Βλ πιο πάνω, σελ Βλ πιο πάνω, σημ Βλ πιο πάνω, σημ 75 και ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 11, 64 84

16 90 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ υλοποίησαν τις αποφάσεις αυτές 87 Στη συνέχεια, ακολουθεί η ενημέρωση της συγκλήτου από τη Θεοδώρα για τα οικονομικά της αυτοκρατορίας 88 και η αφηγηματική ενότητα ολοκληρώνεται με την πρόρρηση της μητέρας προς τον γιο της αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ ' για τον άφυκτον ολεθρον^9 Κατά τον βιογράφο της, η αυτοκράτειρα Θεοδώρα, αποχωρώντας από το παλάτι, ευχήθηκε στον γιο της, το θεού δώρημα, όπως τον αποκαλεί, τον άρχικόν τουτονί πλουν καλώς όιασώσασθαι τω οϊακι της δικαιοσύνης τήν κοσμικήν ταύτην ναϋν διϊθύνοντι και πνεύμα τής σωτηρίας έπιπνεομένω 90 Για τον Γενέσιο προέβλεπε ολεθρον και για τη Συνέχεια Θεοφάνη τον ευχόταν Η φοβερή κατάρα της να βρουν ο γιος της και ο αδελφός της τον ίδιο θάνατο με τον Θεόκτιστο πραγματοποιήθηκε και ο Βασίλειος Μακεδών φαίνεται ότι επαλήθευσε και την τρομερή ελπίδα της να δει αυτή την εκδίκηση 91 Παρά τη λυσσαλέα οργή της αυτοκράτειρας, ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη συνέχιζε να βλέπει στο πρόσωπο της τον άνθρωπο που δεν επιζητούσε φόνους 92 Στα κείμενα του κύκλου του Λογοθέτη αναφέρεται ÓTL η Θεοδώρα ανάξια εαυτής κατασκευάζει, επιχειρώντας να δολοφονήσει τον αδελφό της Βάρδα 93, αλλά ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη πιστεύει ότι αρκέσθηκε στο να επισκέπτεται συχνά το ναό των Βλαχερνών, εύχάς τινας αποδίδουσα Θεώ 94 Εκεί κάποτε τη συνάντησε ο άλλος της αδελφός, ο Πετριονάς, ο οποίος υποχρέωσε την ίδια και τις θυγατέρες της να καρούν 87 ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 11, Το γεγονός αναλύει διεξοδικά η KARLIN-HAYTER, Les deux histoires, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 11, 64 S7 93 Βλ Η-G BECK, Senat und Volk von Konstantinopel, Bayer Akademie der Wissensch Phil-Hist Kl Sitzungsberichte 1965,55 (= ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ Ideen und Realitäten in Byzanz,, Λονδίνο 1972, αρ XII) και Patricia KARLIN-HAYTER, Michael III and Money, BS/50, 1989, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ ' 11, _95 90 Βίος αυτοκράτειρας Θεοδώρας (έκδ ΜΑΡΚΟΠΟΎΛΟΥ), 12, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 20, _ 16 Βλ KARLIN-HAYTER, L'enjeu d'une rumeur, 106, σημ 49 Πιθανότατα, η Θεοδώρα πέθανε λίγο μετά τη δολοφονία του Μιχαήλ Γ ' βλ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ, La mort de Theodora, JOB 40, 1990, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ ' 20, 171 iq-21- Επίσης, βλ ΣΚΥΛΙΤΖΗ, και ΖΩΝΑΡΑ (έκδ DlNDORF), IV, Βλ πιο πάνω, σημ ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 22,

17 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 91 μοναχές, όπως όριζε η διαταγή του Μιχαήλ και του Βάρδα 95 Η πληροφορία της ανάμειξης του Πέτρωνα στην κουρά της Θεοδώρας, που μας παρέχει η Συνέχεια Θεοφάνη και την οποία μόνο ο Σκυλίτζης επανέλαβε 96, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όταν, μετά την αναγγελία του θανάτου της και τη μεταφορά της σωρού της από τον Βασίλειο Α ' στη μονή των Γαστρίων 97, επιχειρείται η αποτίμηση του έργου της: αύτη μεν ούτως άπεβίω, όνομα τω υίω, ούχ ώς εκείνοι, πονηρόν αλλ'αγαθόν άπολιπούσά τε και σεμνοί 8 Μόνον η Θεοδώρα, λοιπόν, σύμφωνα πάντα με την άποψη του συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη, άφησε στον γιο της όνομα αγαθόν και σεμνόν Η πιθανότητα να προσέδιδε ο ίδιος ο «υιός» κάποια αίγλη στο αξίωμα του έχει εκμηδενισθεί, εφόσον το ήδη γναιστό πάθος του για τις αρματοδρομίες και η κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος απέκλειαν κάτι τέτοιο 99 Με τη μνεία, που παραθέσαμε, έρχεται να απορριφθεί και το ενδεχόμενο να όφειλε ο Μιχαήλ Γ ' την υστεροφημία του σε «εκείνους» που τον περιστοίχιζαν Όσον αφορά τον Μανουύλ και τον Θεόκτιστο, ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη έλαβε την απαιτούμενη μέριμνα, ώστε ο αναγνώστης του να απέχει αρκετά από το να αποκομίσει θετική εντύπωση για τη δράση των δύο ανδρών Αυτοί, όμως, είναι μερικά χρόνια που απουσιάζουν από το παλάτι Τώρα, μεταξύ 856 και το πολιτικό προσκήνιο ανήκει σε άλλους Ανάμεσα τους είναι αναμφίβολα και ο Πετρωνάς Λίγο μετά την απομάκρυνση της Θεοδώρας από το παλάτι, ηγήθηκε μίας εκστρατείας, για την επιτυχή έκβαση της οποίας ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη προσποιείται άγνοια 102 Για τη δράση του Πέτρωνα την περίοδο αυτή γνωρίζει 95 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 22, _ 7 96 ΣΚΥΛΊΤΖΗΣ, ΣΥΝΕΧΕΊΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 22, ι 4 Βλ Ph GRIERSON, The Tombs and Obits of the Byzantine Emperors ( ), DOP 16, 1962, 27, σημ ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 22, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 21, Πρβλ Ε KISLINGER, Michael III Image und Realität, Eos 75, 1987, και J Ν LJLBARSKU, Der Kaiser als Mime Zum Problem der Gestalt des byzantinischen Kaisers Michael III, JOB 37,1987, Βλ πιο πάνα), σελ και Η κουρά της Θεοδώρας τοποθετείται το φθινόπωρο του 858: BURY, History of the Eastern Roman Empire, Βλ πιο πάνω, σελ 82

18 92 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ καλά μόνο τον ρόλο που έπαιξε μία μέρα στο ναό των Βλαχερνών Τη νίκη του το 863 δεν έχει ακόμη διηγηθεί, αλλά, όπως ειπώθηκε, έχει ήδη «εξουδετερώσει» τις θετικές της συνέπειες 103 Ήταν το κατάλληλο σημείο έκφρασης μιας αποστροφής προς το πρόσωπο του Πέτρωνα, που σε κανένα άλλο κείμενο δεν φιλοξενήθηκε Ακόμη και στην περίπτωση που η ανάμειξη του στην κουρά της Θεοδώρας συμπεριλαμβανόταν στα παραπτώματα, τα οποία ο ίδιος ο Πετρωνάς εμφανίζεται να ομολογεί ότι είχε διαπράξει 104, χαρακτηρισμοί, όπως «πανεύφημος», «πανευκλεέστατος» και «μεγαλοπρεπέστατος», συνέχιζαν να συνοδεύουν το όνομα του και την υστεροφημία του Ο πρώτος κύκλος των διενέξεων και δολοφονιών της βασιλείας του Μιχαήλ Γ ' ολοκληρώθηκε Στη διαφορετική άποψη Γενεσίου και συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη για τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας μέχρι το 855/856 προστέθηκαν η εξίσου διαφορετική περιγραφή και εκτίμηση τους για το τέλος και την υστεροφημία των κυβερνώντων Μία επιπλέον απόκλιση μεταξύ των δύο κειμένων αποτελεί η περίπτωση του Πέτρωνα: ο ανώνυμος συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη αποσιώπησε τη νικηφόρα εκστρατεία του το 856, τον ενέπλεξε στην κουρά της Θεοδώρας και, λίγο μετά τον κατέταξε μεταξύ αυτών που άφησαν όνομα πονηρόν Ο Γενέσιος δεν έχει ακόμη ασχοληθεί με τον άνδρα σύντομα, όμως, θα του απονείμει έναν άλλο, κάπως παράδοξο, ρόλο Βλ πιο πάνω, σελ ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ ' 25, 183]Q-184 ], Βίος Αντωνίου του Νέου, (έκδ F HALKIN, Samt Antoine le Jeune et Pétronas le vainqueur des Arabes en 863 (d'après un texte inédit), An Boll 62, 1944), 10, και 17, 221 M0 (=TOY ΙΔΙΟΥ, Saints moines d'orient, Λονδίνο 1973, αρ VIII) βλ και τα σχόλια του HALKIN, Βίος Αντωνίου του Νέου, 12, 217 )3, 16, και 18, ι και τα αντίστοιχα σχόλια, 199 και 207, σημ 4 και Βλ πιο κάτω, σημ 117

19 ΓΕΝΕΣΙΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΘΕΟΦΑΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΧΑΗΛ Γ 93 γ' Η απόκλιση των δύο κειμένων: φιλοδοξία του Βάρδα ή ανεπαρκής βασιλεία του Μιχαήλ Γ '; 1 Το πολιτικό προσκήνιο άλλαξε ο Μιχαήλ Γ' έμεινε μόνος αυτοκράτορας και ο Βάρδας μόνος ισχυρός άνορας της αυτοκρατορίας Η εξέλιξη της σταδιοδρομίας του από το 855 και εξής σκιαγραφείται πληρέστερα στη Συνέχεια Θεοφάνη: κανίκλειος μετά τη δόλοςονία τοπ Θεοκτίστου 107, κουροπαλάτης το 859 για τον δθλονπου επιτέλεσε εις βάρος της Θεοδώρας 108, ο Βάρδας έγινε καίσαρ τρία χρόνια αργότερα (Απρίλιος του 862), με απώτερο σκοπό την ανάρρηση του στον θρόνο, εφόσον τον Μιχαήλ τίποτε δεν απασχολούσε περισσότερο από τα θέατρα και τις αρματοδρομίες 109 Στο κείμενο των Βασιλειών ο Βάρδας μνημονεύεται μόνο υις καίσαρ και η φιλοδοξία του να γίνει αυτοκράτορας δεν συνόιεται με την αδιαφορία του Μιχαήλ Γ' για τα πολιτικά πράγματα Τη στρατιωτική δράση του Μιχαήλ Γ εναντίον των Αράβων μεταξύ των ετών θέλησαν να εξιστορήσουν και οι δύο συγγραφείς στη συνέχεια των κειμένων τους Για την επίτευξη του σκοπού τους κατέφυγαν σε δύο, διάσημες πια, «ιστορίες»: πρόκειται για τη νίκη του Μιχαήλ Γ ' στα Σαμόσατα, που μετατράπηκε σε «ήττα» 111, και την περίφημη «μάχη» στο 107 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 20, Βλ R GL ILLAND Le Domestique des Scholes, Recherches sur les institutions byzantines, τομ Ι, Βερολινυ-Αμστερνταμ 1967, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ 23, 176 Μ 109 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 26, 184 Π -185, Βλ Patricia KARLIN-HAYTER, Imperial charioteers seen by the Senate or by the Plebs, Byzantion 57, 1987, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 12, 64 r 65, 0 και 15, _ 4I Βλ HIRSCH, Studien, 162 Ο πρωτοσπαθάριος Φιλόθεος, που παρότρυνε τον Βάρδα να λάβει τον τίτλο του καίσαρος, κατείχε το αξιωιια τον λογοθέτη του γενικού: Βίος Ιγνάτιου, PG D βλ V LAURENT, Le Corpus des sceaux de l'empire byzantin, II L'administration centrale, Παρίσι 1981, αρ 309, 148, όπου η αναφορά στις υπόλοιπε; πήγες 111 ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 23, , ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ 13, 65 Π 21 Βλ Η GRÉGOIRE, Inscriptions historiques byzantines, Byzantion 4, , και TOY ΙΔΙΟΥ, Michel III et Basile le Macédonien dans les inscriptions d'ancyre, Byzantion 5, , (= ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, Autour de l'epopee byzantine, αρ Ι) Μετά την «ήττα» στα Σαμόσατα, στη ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ (Δ' 23, 176 2r 177 7>

20 94 ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ν ΒΛΥΣΙΔΟΥ Ανζήν, όπου ο Μανουήλ επανέλαβε τον ίδιο ακριβώς ρόλο, που είχε διαδραματίσει είκοσι δύο χρόνια πριν Παρεμφερής είναι η αφήγηση του Γενεσίου και του ανώνυμου συγγραφέα της Συνέχειας Θεοφάνη yia τα δύο αυτά μυθεύματα, αλλά διαφορετική για το ιστορικό συμβάν που ακολουθεί, τη νίκη δηλαδή του Πέτρωνα κατά του Αμερ το Τη γνο)στή από τον ένατο αιώνα παράδοση, αλλά με κάποιες διαφοροποιήσεις, επαναλαμβάνει ο συγγραφέας της Συνέχειας Θεοφάνη, αναφέροντας τη διαταγή του Μιχαήλ προς τον Πετροινά και την άφιξη του τελευταίου στο όρος Λάτρος, προκειμένου να αποσπάσει από τον μονάχο Ιωάννη την «άνιοθεν έπικουριαν» 114 Αντίθετα, ο Γενέσιος μας μεταφέρει στο παλάτι, όπου ο Μιχαήλ Γ' δεν διασκεδάζει, αλλά, ανήσυχος, αναζητά κάποιον, ο οποίος, διαπνεόμενος από άγάπην ειλικρινή προς αυτόν και τους Χριστιανούς, θα προθυμοποιειτο να πολεμήσει τον Αμερ Δια στόματος Πέτρωνα η «μεγαλόδοξος βασίλεια» του πληροφορείται ότι έχει πολλούς υπηκόους, οι οποίοι πλείστα τον αγαπούν και είναι πρόθυμοι να πεθάνουν γι' αυτόν Λίγο μετά, ο Πετρωνάς δηλώνει έτοιμος να χύσει το αίμα του για τον βασιλέα και τους ομοθρήσκους του 115 Η στιγμή δείχνει επική και απέχει πολύ από τη διήγηση της Συνέχειας Θεοφάνη Έτσι θέλησε να εξιστορήσει ο συγγραφέας των Βασιλειών την ανάθεση της αρχηγίας της εκστρατείας αυτής στον Πέτρωνα Ωστόσο, στη Συνέχεια Θεοφάνη το γεγονός συνοψίσθηκε σε λίγες μόνο λέξεις, Μιχαήλ έκέλευσε τον Πετρωνάν ]ί6, χωρίς να χρειασθεί να αποδοθούν στον Μιχαήλ Γ'τόσο αφοσιωμένοι υπήκοοι Από αυτήν την πλευρά, η ένταξη του διαλόγου αυτού μνημονεύεται η επιδρομή του Καρβέα το 859, η οποία παραλείπεται από τον Γενέσιο βλ LEMERLE, Histoire des Pauliciens, ΣΥΝΕΧΕΊΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 24, 177 1S , ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 14, Βλ GRÉGOIRE, Études sur le neuvième siècle, πρβλ VASILIEV, ό π, 245, σημ 2 και Πρβλ GRÉGOIRE, Michel III et Basile le Macédonien, ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 25, , Βίος Αντωνίου τον Νέου, 14-15, Βλ και τα σχόλια του HAI KIN, ΓΕΝΕΣΙΟΣ, Δ' 15, ΐ Πρβλ Αθήνα ΚΟΛΙΑ-ΔΙΡΜΙΤΖΑΚΗ, Ο βυζαντινός «ιερυς πόλεμος» Η έννοια και η προβολή του θρησκευτικού πολέμου στο Βυζάντιο, Αθήνα ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΘΕΟΦΆΝΗ, Δ' 25, ι

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 9 Ο Ένατος Αιώνας: Νικηφόρος Α (802-811) - Μιχαήλ Α Ραγκαβές (811-813) Λέων Ε Αρμένιος (813-820) - Φρυγική Δυναστεία (ή του Αμορίου) 820-867: Μιχαήλ Β Τραυλός (820-829) - Θεόφιλος

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΝΙΚΟΛΆΟΥ ΘΕΟΔΏΡΑ ΚΑΙ ΘΕΟΚΤΙΣΤΟΣ

ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΝΙΚΟΛΆΟΥ ΘΕΟΔΏΡΑ ΚΑΙ ΘΕΟΚΤΙΣΤΟΣ ΚΑΤΕΡΊΝΑ ΝΙΚΟΛΆΟΥ ΘΕΟΔΏΡΑ ΚΑΙ ΘΕΟΚΤΙΣΤΟΣ Στις 20 Νοεμβρίου του 855 1, δεκατρία χρόνια μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Θεοφίλου και την ανάληψη της εξουσίας από τα μέλη της επιτροπείας (αυτοκράτειρα Θεοδώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση)

5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5. Στίχοι 100-161 (από µετάφραση) 5.1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 1. Μετά τον πρόλογο ακολουθεί η είσοδος του χορού, η πάροδος. α) Με ποια διάταξη και από

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους»

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των αναπαραστάσεων των Ελλήνων/ίδων μαθητών/τριών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001 Βυζαντινά Σύμμεικτα Τομ. 14, 2001 Αναζητώντας την εικόνα του Ελκομένου της Μονεμβασίας. Το χαμένο παλλάδιο της πόλης και η επίδρασή του στα υστεροβυζαντινά μνημεία του νότιου ελλαδικού χώρου ΦΩΣΚΟΛΟΥ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς.

Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρει πρώτα την ιστορία της κάθε Μονής και μετά συμπληρώνει τις συνταγές που υλοποιούνται από τους μαγείρους μοναχούς. Μια γυναίκα γράφει «συνταγές από το Περιβόλι της Παναγιάς» Δημοσιεύτηκε στις 21/02/2012 στις 11:41 μμ στις κατηγορίες: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στο PSEMA, ΜΑΓΕΙΡΕΜΑΤΑ, ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η συγγραφέας Μαριάνθη Μυλωνά

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Ενότητα: 13. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις στίχων 663-718 της Μήδειας Μενέλαος Χριστόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά

Ημερίδα: Πολιτισμός της μνήμης και συνεργασία νέων 15.-17.9.2012 στην Παραμυθιά Πάνελ 1: Σύγχρονη μετάδοση της ιστορίας από νέους για νέους - Τι κάνει ένα μνημείο ελκυστικό για νέους? - Πως μπορεί να διαμορφωθεί η ιστορική-πολιτική παιδεία? - Τι μπορούν να κάνουν οι νέοι για την ενθυμίση?

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 12: Επιστολή Ιούδα & Β Πέτρου Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α'

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α' ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α' Διαμόρφωση νέας στρατιωτικής ηγεσίας* 'Λπο την 'ίδρυση του παπικού κράτους (754) μέχρι την εποχή τοΰ Βασιλείου Λ', ή Δύση επεκτεινόταν συνεχώς εδαφικά και

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αθήνα, 12-11-2014 ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΟΑΕΕ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ. ΟΜΙΛΙΑ 11ος/2014 ΕΒΕΑ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αθήνα, 12-11-2014 ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΟΑΕΕ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ. ΟΜΙΛΙΑ 11ος/2014 ΕΒΕΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αθήνα, 12-11-2014 ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΟΑΕΕ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑ 11ος/2014 ΕΒΕΑ Θα ήθελα κατ' αρχήν να ευχαριστήσω τους διοργανωτές της σημερινής εκδήλωσης, αφ' ενός για την πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι.

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΠΡΩΤΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑ 2004 Πρόλογος Το φθινόπωρο του 2000

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

3/10/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΕΕ και Μηχανικοί: «Λέοντες αντί αμνών».

3/10/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΕΕ και Μηχανικοί: «Λέοντες αντί αμνών». www.dkmtkm.com/wordpress 3/10/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΕΕ και Μηχανικοί: «Λέοντες αντί αμνών». Την Παρασκευή 26/9 πραγματοποιήθηκε έκτακτη συνεδρίαση της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ/ΤΚΜ με τη συμμετοχή του

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα