Δώρημα Εὐχαριστήριον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δώρημα Εὐχαριστήριον"

Transcript

1 Δώρημα Εὐχαριστήριον Τιμητικός Τόμος Πέτρου Α. Γέμτου EK O π.. OÀ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΝΤ. Ν. ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ - ΚΟΜΟΤΗΝΗ

2 Χ. Μαντζαβίνος Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 1 Ο ερμηνευτικός κύκλος αποτελεί ένα βασικό επιχείρημα όλων όσων υποστηρίζουν την αυτονομία των ανθρωπιστικών επιστημών ή συνηγορούν υπέρ μιας εναλλακτικής μεθοδολογίας των ανθρωπιστικών επιστημών. Σε αυτήν την εργασία εξετάζω την εγκυρότητα του επιχειρήματος. Υποστηρίζω τη θέση ότι ο ερμηνευτικός κύκλος δεν είναι γνήσιο οντολογικό επιχείρημα, ούτε λογικό επιχείρημα και ως εκ τούτου δεν είναι σε θέση να νομιμοποιήσει την απαίτηση για αυτονομία των ανθρωπιστικών επιστημών. Καταδεικνύω ότι μάλλον είναι ένα εμπειρικό πρόβλημα, το οποίο έχει μελετηθεί από μακρού χρόνου με τα εργαλεία των εμπειρικών επιστημών. Ο ερμηνευτικός κύκλος αποτελεί ένα βασικό επιχείρημα όλων όσων συνηγορούν υπέρ της αυτονομίας των ανθρωπιστικών επιστημών. Οι υποστηρικές μιας εναλλακτικής μεθοδολογίας των ανθρωπιστικών επιστημών παρουσιάζουν τον ερμηνευτικό κύκλο είτε ως οντολογικό πρόβλημα, είτε ως ένα ειδικό μεθοδολογικό πρόβλημα των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Ερμηνευτικής στον αγγλοσαξωνικό χώρο, ο Charles Taylor ισχυρίζεται για παράδειγμα (1985, p. 18): This is one way of trying to express what has been called the hermeneutical circle. What we are trying to establish is a certain reading of text or expressions, and what we appeal to as our grounds for this reading can only be other readings. The circle can also be put in terms of part-whole relations: we are trying to establish a reading for the whole text, and for this we appeal to readings of its partial expressions; and yet because we are dealing with meaning, with making sense, where expressions only make sense or not in relation to others, the readings of partial expressions depend on those 1. Ο Καθηγητής Πέτρος Γέμτος έχει ασχοληθεί επί σειρά ετών με προβλήματα της Ερμηνευτικής προτείνοντας πρωτότυπες και σημαντικές λύσεις. Η παρούσα εργασία εντάσσεται στην παράδοση της μεθοδολογίας των κοινωνικών επιστημών, όπως αυτή συνδιαμορφώθηκε από τον τιμώμενο στον παρόντα τιμητικό τόμο. Για τις γενικότερες απόψεις μου περί Ερμηνευτικής ως κλάδου της φιλοσοφίας των κοινωνικών επιστημών ίδε Mantzavinos (2005).

3 496 Χ. Μαντζαβίνος of others, and ultimately of the whole. Η κατανόηση μιας κοινωνίας εκλαμβάνεται ως κυκλική κατ αναλογικό τρόπο: μπορούμε για παράδειγμα να κατανοήσουμε ένα μέρος μιας πολιτικής διαδικασίας μόνο αν έχουμε ήδη κάποια κατανόηση του όλου, αλλά μπορούμε μόνο να κατανοήσουμε το όλον, αν έχουμε ήδη κατανοήσει το μέρος 2. Σε αυτήν την εργασία θέλω να εξετάσω την εγκυρότητα αυτού του επιχειρήματος. Θα ξεκινήσω με την σκιαγράφηση τριών παραλλαγών του προβλήματος (τμ.1). Θα τις υποβάλω κατόπιν σε κριτικό έλεγχο και θα προτείνω εναλλακτικές λύσεις (τμ. 2) πριν κλείσω με ένα σύντομο συμπέρασμα (τμ. 3). 1. Το πρόβλημα του ερμηνευτικού κύκλου Ι. Είναι ο ερμηνευτικός κύκλος ένα οντολογικό πρόβλημα; Ο φιλόλογος Friedrich Ast (1808) ήταν ίσως ο πρώτος ο οποίος έστρεψε την προσοχή μας στην κυκλική δομή της ερμηνείας. Κατέδειξε τον θεμελιώδη νόμο κάθε είδους κατανόησης και γνώσης που είναι aus dem Einzelnen den Geist des Ganzen zu finden, und durch das Ganze das Einzelne zu begreifen (σ.178) 3. Υπάρχει μια σειρά φιλοσόφων που παρουσιάζουν τον ερμηνευτικό κύκλο ως οντολογικό πρόβλημα. Ανακύπτει έτσι το ερώτημα τι σημαίνει ακριβώς αυτό και αν πράγματι ο ερμηνευτικός κύκλος αποτελεί ένα τέτοιου είδους πρόβλημα (Albert, 1994). Σύμφωνα με την παραδοσιακή αντίληψη η οντολογία ασχολείται με το τι υπάρχει και τα οντολογικά επιχειρήματα συνήθως έχουν να κάνουν με τα βασικά δομικά υλικά του κόσμου και το χαρακτήρα τους. Εναλλακτικά, η αρχή τών οντολογικών δεσμεύσεων (ontological commitments) του Quine σύμφωνα με την οποία το να υπάρχει κάτι σημαίνει να είναι η τιμή μιας φραγμένης ή δεσμευμένης μεταβλητής, δεν μας λέει ποια πράγματα υπάρχουν, αλλά το πώς να καθορίσουμε τα αντικείμενα τα οποία μια θεωρία ισχυρίζεται ότι υπάρχουν 4. Σε κάθε περίπτωση η οντολογία ασχολείται με την ύπαρξη αντικειμένων και το ερώτημα που μας απασχολεί εδώ είναι αν ο ερμηνευτικός κύκλος έχει να κάνει με κάτι τέτοιο. 2. Πρβλ. Wolfgang Stegmüller (1979/1988, σ. 28): [D]er Verstehenszirkel scheint der rationale Kern zu sein, welcher nach Ausschaltung aller irrationalen Faktoren von der These der Auszeichnung oder der Sonderstellung der Geisteswissenschaften gegenüber den Naturwissenschaften übrig bleibt. 3. Ο Schleiermacher (1999, σ. 329) χαρακτήρισε κατόπιν το γεγονός, dass, wie freilich das Ganze aus dem Einzelnen verstanden wird, so doch auch das Einzelne nur aus dem Ganzen verstanden werden könne, ως ερμηνευτική αρχή (το hermeneutischen Grundsatz ). 4. Πρβλ. για παράδειγμα Quine (1980).

4 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 497 ΙΙ. Είναι ο ερμηνευτικός κύκλος ένα πρόβλημα λογικής; Ο ερμηνευτικός κύκλος μπορεί εναλλακτικά να θεωρηθεί ως πρόβλημα λογικής 5. Είναι κατ αρχήν δυνατόν το φαινόμενο του ερμηνευτικού κύκλου να έχει κάποια σχέση με τον λογικό κύκλο. Η σχέση μεταξύ του νοήματος του όλου προς τα μέρη και τανάπαλιν θα μπορούσε να είναι λογικής μορφής. Δύο είδη προβλήματος λογικού χαρακτήρα θα μπορούσαν να υπάρχουν εδώ. Ο ερμηνευτικός κύκλος θα μπορούσε να αφορά την κυκλική επιχειρηματολογία κατά την παραγωγή, η οποία εμφανίζεται όταν κατά τη διαδικασία αποδείξεως κάποιου ισχυρισμού χρησιμοποιεί κανείς μια πρόταση την οποία επροτίθετο κατ αρχάς να αποδείξει. Ή θα μπορούσε να αναφέρεται στον κυκλικό ορισμό, ο οποίος εμφανίζεται όταν ένας όρος, ο οποίος είναι προς ορισμόν, έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στο κείμενο πρωθύστερα. Είναι η φύση του προβλήματος λογικής μορφής; ΙΙΙ. Είναι ο ερμηνευτικός κύκλος ένα εμπειρικό πρόβλημα; Ο ερμηνευτικός κύκλος συνήθως θεωρείται ως οντολογικό πρόβλημα ή ως πρόβλημα λογικής και αναλύεται αναλόγως. Προκύπτει όμως το ερώτημα αν το φαινόμενο που έχουν κατά νου οι εκπρόσωποι της ερμηνευτικής και το χαρακτηρίζουν ως ερμηνευτικό κύκλο δεν είναι εν τέλει ένα εμπειρικό πρόβλημα. Με αυτό εννοώ ότι η κίνηση της κατανόησης από το όλο στο μέρος και πίσω στο όλο είναι μια νοητική λειτουργία που μπορεί να αναλυθεί με τα εργαλεία της εμπειρικής επιστήμης. Σε αυτήν την περίπτωση ο ερμηνευτικός κύκλος δεν θα συναρτάται με την οντολογία ή τη λογική, αλλά με την αναπαράσταση της γνώσης στο νου του ερμηνευτή, δηλαδή με το ακόλουθο εμπειρικής φύσης πρόβλημα: με ποιον τρόπο το γνωσιακό σύστημα του ερμηνευτή προσλαμβάνει, κατηγοριοποιεί και κατανοεί γραπτά σύμβολα; Είναι αυτή η νοητική λειτουργία αυτοματοποιημένη, και τι είδους γνωσιακός μηχανισμός ενεργοποιείται έτσι ώστε το νόημα ενός μέρους μιας γραπτής έκφρασης να γίνεται αντιληπτό στον ερμηνευτή μόνο σε εξάρτηση από το όλον και τανάπαλιν; 2. Η λύση του προβλήματος Σε περίπτωση που ο ερμηνευτικός κύκλος ήταν είτε οντολογικό πρόβλημα είτε πρόβλημα λογικής, τότε οι συνέπειες θα ήταν πράγματι πολύ 5. Το locus classicus στο οποίο αναφέρεται η βιβλιογραφία είναι Gadamer (1959/1988, σ. 57): Die hermeneutische Regel, dass man das Ganze aus dem Einzelnen und das Einzelne aus dem Ganzen verstehen müsse, stammt aus der antiken Rhetorik und ist durch die neuzeitliche Hermeneutik von der Redekunst auf die Kunst des Verstehens übertragen worden. Es ist ein zirkelhaftes Verhältnis, das hier wie dort vorliegt.

5 498 Χ. Μαντζαβίνος σημαντικές. Αν μπορούσε να καταδειχθεί ότι ο ερμηνευτικός κύκλος είναι οντολογικό πρόβλημα, τότε θα αναγκαζόμασταν να μεταβάλουμε τις απόψεις μας περί οντολογίας. Επειδή ο ερμηνευτικός κύκλος είναι εν τη πράξει πανταχού παρών όταν γίνεται χρήση της γλώσσας και όταν γίνεται ερμηνεία κειμένων, θα αναγκαζόμασταν να προβούμε σε μια σειρά οντολογικών δεσμεύσεων, τις οποίες δεν θα ήμασταν διατεθειμένοι να αναλάβουμε σε διαφορετική περίπτωση. Από την άλλη μεριά, αν ο ερμηνευτικός κύκλος ήταν πρόβλημα λογικής, τότε αυτό θα σήμαινε ότι τα θεμέλια των ανθρωπιστικών επιστημών είναι αβέβαια και ο επιστημονικός τους χαρακτήρας σε κίνδυνο. Πολλά πράγματα διακυβεύονται και στις δύο περιπτώσεις. Θα ήθελα να καταδείξω ακολούθως ότι ο ερμηνευτικός κύκλος δεν είναι ούτε γνήσιο οντολογικό πρόβλημα ούτε πρόβλημα λογικής και ότι συνεπακολούθως ούτε η οντολογία, ούτε η μεθοδολογία των ανθρωπιστικών επιστημών αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο τον οποίο πολλοί φιλόσοφοι και ερευνητές στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες ισχυρίζονται ότι υπάρχει 6. Θα καταδειχθεί πολύ περισσότερο ότι είναι εμπειρικό πρόβλημα, το οποίο έχει μελετηθεί από μακρού με τη χρήση των εργαλείων της εμπειρικής επιστήμης. Ι. Γιατί ο ερμηνευτικός κύκλος δεν είναι οντολογικό πρόβλημα. Οι φιλόσοφοι που τονίζουν τον οντολογικό χαρακτήρα του ερμηνευτικού κύκλου δεν επικεντρώνονται σε μια περιφερειακή ή ειδική οντολογία, ας πούμε του κοινωνικού κόσμου. Η έρευνά τους δεν αφορά στον τρόπο κατά τον οποίο τα κοινωνικά γεγονότα υπάρχουν και τι είδους ιδιότητες έχουν 7. Η έρευνά τους δεν αφορά επίσης στον τρόπο κατά τον οποίο η κοινωνική πραγματικότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εν γένει οντολογίας ή με άλλα λόγια στον τρόπο κατά τον οποίο η ύπαρξη των κοινωνικών γεγονότων συσχετίζεται με τα άλλα αντικείμενα που υπάρχουν. Αντιθέτως ισχυρίζονται ότι ο ερμηνευτικός κύκλος είναι η έκφραση της βασικής δομής των ανθρωπίνων όντων. Το locus classicus στο οποίο αναφέρονται είναι από τον Heidegger (1927/1993, σ. 153): Dieser Zirkel des Verstehens ist nicht ein Kreis, in dem sich eine beliebige Erkenntnisart bewegt, sondern er ist der Ausdruck der existenzialen Vor-Struktur des Daseins selbst. Der Zirkel darf nicht zu einem vitiosum und sei es auch nur zu einem geduldeten herabgezogen werden 8. Καθώς ο ισχυρισμός αυτός συνήθως δεν συγκε- 6. Για συζητήσεις της ερμηνευτικής μεθοδολογίας ίδε Little (1991 ch. 4), Kincaid (1996, ch. 6) και Manicas (2006, ch. 3). 7. Για μια τέτοια έρευνα πρβλ. για παράδειγμα Searle (1995 και 2005). 8. Ίδε επίσης την παρατήρηση του Gadamer (1959/1988, σ. 59): Heideggers hermeneutische Reflexion hat ihre Spitze nicht so sehr darin, nachzuweisen, dass hier ein Zirkel vorliegt, als vielmehr darin, dass dieser Zirkel einen ontologisch positiven Sinn hat.

6 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 499 κριμενοποιείται περαιτέρω μπορεί ενδεχομένως να λειτουργήσει ως μια ποιητική περιγραφή της ανθρώπινης φύσης, δεν συνιστά όμως σε καμία περίπτωση πρόβλημα και ούτε καν επιχείρημα το οποίο θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο ορθολογικής εξέτασης. ΙΙ. Γιατί ο ερμηνευτικός κύκλος δεν είναι πρόβλημα λογικής. Ενώ ο λόγος για τον οποίο ο ισχυρισμός ότι ο ερμηνευτικός κύκλος είναι οντολογικό πρόβλημα φαίνεται να είναι σχετικά ξεκάθαρος, το ίδιο δεν συμβαίνει με το ερώτημα αν είναι πρόβλημα λογικής, μια και αυτό μοιάζει να είναι πιο σύνθετο. Όπως σημειώνει ο Stegmüller στο κλασικό του άρθρο (1979/1988, σ. 29επ.) το πρόβλημα του ερμηνευτικού κύκλου παρουσιάζει μια σειρά λογικών δυσκολιών, οι οποίες εμφανίζονται σε όλο το φάσμα της βιβλιογραφίας περί την Ερμηνευτική: το μεταφορικό λόγο, την έλλειψη σαφούς διάκρισης μεταξύ γλώσσας των αντικειμένων και μεταγλώσσας, την ασάφεια περί του λογικού status των βασικών ερμηνευτικών όρων (πάνω από όλα την αμφισημία του όρου κατανόηση ), τη μόνο φαινομενική αποστασιοποίηση από τον ψυχολογισμό, και τέλος την πλήρη έλλειψη αναλύσεως συγκεκριμένων παραδειγμάτων. Εν τούτοις, αυτό που σε κάθε περίπτωση ισχύει είναι ότι το φαινόμενο του ερμηνευτικού κύκλου δεν έχει καμία σχέση με λογικό κύκλο παρά τις συχνές αναφορές των εκπροσώπων της Ερμηνευτικής περί του αντιθέτου. Η σχέση μεταξύ νοήματος του όλου προς τα μέρη και τανάπαλιν δεν είναι λογικής μορφής. Δεν αφορά επομένως στην κυκλική επιχειρηματολογία κατά την παραγωγή, η οποία εμφανίζεται όταν κατά την διαδικασία αποδείξεως κάποιου ισχυρισμού κανείς χρησιμοποιεί μια πρόταση την οποία επροτίθετο να αποδείξει. Ούτε αναφέρεται στον κυκλικό ορισμό, ο οποίος εμφανίζεται όταν ένας όρος, ο οποίος είναι προς ορισμόν, έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στο κείμενο πρωθύστερα. Είναι ουχ ήττον όμως δυνατόν ο ερμηνευτικός κύκλος μη αποτελώντας σίγουρα περίπτωση λογικού κύκλου να είναι παρ όλα αυτά εν τέλει πρόβλημα λογικής μορφής. Σε μια ενδελεχή εννοιολογική εξειδίκευση ο Stegmüller ισχυρίζεται ότι ο ερμηνευτικός κύκλος αποτελεί δίλημμα ή πιο συγκεκριμένα έξι διαφορετικά είδη διλημμάτων, τα οποία εξαρτώνται από το τι εννοούμε κάθε φορά με την έννοια ερμηνευτικός κύκλος 9. Αυτός ο μετασχηματισμός του φαινομένου σε διαφορετικά είδη διλημμάτων, δηλ. σε εκείνους τους τύπους δυσκολιών κατά τους οποίους ο ερευνητής είναι αναγκασμένος να επιλέξει μεταξύ δύο επιλογών που είναι και οι δύο στον ίδιο βαθμό ανεπιθύμητες, δεν μου φαίνεται να εί- 9. Για μια ακόμα πιο λεπτομερή εννοιολογική εξειδίκευση ίδε Göttner (1973, σ. 132επ.).

7 500 Χ. Μαντζαβίνος ναι ορθός. Κατ αρχάς η ανάλυση του Stegmüller επιχειρεί να καταδείξει ότι ο ερμηνευτικός κύκλος δεν είναι στην πραγματικότητα ένα λογικό πρόβλημα, αλλά ότι μπορεί παρ όλα αυτά να ερμηνευθεί ως μεθοδολογικό πρόβλημα, το οποίο σε κάποιες από τις παραλλαγές του δεν είναι σε καμιά περίπτωση ένα στένα επιστημολογικό πρόβλημα των ανθρωπιστικών επιστημών, αλλά αφορά όλες τις επιστήμες. Αυτό είναι αληθές για παράδειγμα στην περίπτωση αυτού που είναι γνωστό ως το δίλημμα της επιβεβαίωσης, καθώς επίσης και στην περίπτωση του διαχωρισμού μεταξύ γνωστικού υπόβαθρου (background knowledge) και γεγονότων. Σε μια προσεκτική ανάλυση βασισμένη σε παραδείγματα τόσο από την αστρονομία, όσο και από τη λογοτεχνία ο Stegmüller καταδεικνύει ότι κατά τη διάρκεια του ελέγχου της σχετικής υπόθεσης αναφύονται δυσκολίες ακριβώς αναφορικά με τον διαχωρισμό μεταξύ γνωστικού υπόβαθρου (background knowledge) και γεγονότων. Ο έλεγχος των υποθέσεων απαιτεί τη σαφή διάκριση μεταξύ των υποθετικών συστατικών στα παρατηρησιακά δεδομένα (observational data) από τη μια πλευρά και του θεωρητικού γνωστικού υπόβαθρου (background knowledge) από την άλλη. Όπως δείχνει πειστικά ο Stegmüller (1979/1988, σ. 58επ.), αυτό το πρόβλημα σε καμιά περίπτωση δεν εμφανίζεται μόνο στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Μπορεί μόνο να λυθεί μέσω κριτικής συζήτησης και της συμφωνίας των ερευνήτων για το ποια αρμόζουν να θεωρούνται ως γεγονότα και ποια ως γνωστικό υπόβαθρο (background knowledge) σε σχέση με την συγκεκριμένη προς έλεγχο υπόθεση. Οι Føllesdal, Walløe και Elster επίσης υποστηρίζουν τη θέση ότι ο ερμηνευτικός κύκλος είναι ένα μεθοδολογικό πρόβλημα. Συζητούν μια σειρά μεθοδολογικών προβλημάτων που εμφανίζονται κατά τη διαδικασία της κατανόησης και υποστηρίζουν τη θέση ότι όλα αναφύονται στη σχέση θεμελίωσης (context of justification) μιας ερμηνείας 10. Δεν επιθυμώ να φέρω αντιρρήσεις σε μια τέτοια θεώρηση του προβλήματος per se, εκτός ίσως από την παρατήρηση ότι σίγουρα δεν αφορά ένα λογικό πρόβλημα κατά οποιαδήποτε στενή έννοια, αλλά μάλλον ένα κατ εξοχήν μεθοδολογικό πρόβλημα. Θα αρνιόμουν εν τούτοις να δεχθώ ότι η σχέση μεταξύ του νοήματος του όλου προς τα μέρη του και τανάπαλιν μπορεί να μετασχηματισθεί κατ αυτόν τον τρόπο. Μια κεντρική ιδέα των Stegmüller και Føllesdal, Walløe και Elster, την οποία αποδέχομαι 10. Ίδε Føllesdal, Walløe και Elster (1996, σ. 116επ.). Πραγματεύονται τέσσερις παραλλαγές του ερμηνευτικού κύκλου: τον κύκλο όλου και μέρους, τον κύκλο υποκειμένουαντικειμένου, τον υποθετικό-παραγωγικό κύκλο και το κύκλο ερώτησης-απόκρισης. Ο Martin (1994, σ. 265επ.) επίσης επιχειρεί να δείξει that there is a problem analogous to the hermeneutic circle in the natural sciences but that has not prevented natural scientists from objectively testing their theories.

8 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 501 πλήρως, είναι ότι κατά τη διαδικασία πρόσληψης του νοήματος ενός κειμένου διαφορετικές ερμηνευτικές υποθέσεις πρέπει να γίνουν αντικείμενο κριτικού ελέγχου. Κατά τη διαδικασία ελέγχου τέτοιων ερμηνευτικών υποθέσεων τα μεθοδολογικά προβλήματα ή διλήμματα που αυτοί οι συγγραφείς συζητούν, αναφύονται συχνά ή σχεδόν πάντα - κατά κύριο λόγο ανακύπτει το πρόβλημα του διαχωρισμού μεταξύ γνώσης του βάθους (background knowledge) και γεγονότων. Όμως, το πρόβλημα της σχέσης μεταξύ του νοήματος του όλου προς τα μέρη του δεν εμφανίζεται κατά τον έλεγχο των ερμηνευτικών υποθέσεων, αλλά κατά τη διατύπωση τους. Εντοπίζεται ειδικότερα στο φαινόμενο που έρχεται στο φως όταν κανείς δεν κατορθώνει να κατανοήσει γλωσσικές εκφράσεις (ή άλλα σύμβολα) αμέσως, δηλ. κατά το μάλλον ή ήττον αυτόματα. Είναι τότε αναγκαίο να διατυπωθούν ερμηνευτικές υποθέσεις, και είναι ακριβώς κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας που καλείται κανείς να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της σχέσης του νοηματικού όλου προς τα μέρη του. Θα ασχοληθώ ως εκ τούτου ακολούθως με αυτή τη δραστηριότητα κατά τρόπο πιο συγκεκριμένο και θα περιγράψω πώς μπορεί αυτή να εξηγηθεί. Συνοψίζοντας, μπορεί να ισχυρισθεί κανείς ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται ο ερμηνευτικός κύκλος από τους εκπροσώπους της Φιλοσοφικής Ερμηνευτικής δεν αποτελεί μεθοδολογικό δίλημμα που μπορεί να λυθεί μέσω μιας αιτιολογημένης απόφασης ή με κάποιο άλλο τρόπο. Παρουσιάζεται πολύ περισσότερο μια αναπόφευκτη ερμηνευτική κατάσταση και γίνεται λόγος περί κύκλου ώστε να δραματοποιηθεί η κατάσταση. Οι Stegmüller και Føllesdal, Walløe και Elster αρνούνται το αναπόφευκτο του προβλήματος και καταδεικνύουν με τη βοήθεια μεθοδολογικών συλλογισμών την ύπαρξη ορθολογικών τρόπων αντιμετώπισης τού θέματος. Θα ήθελα να αποδεχθώ το αναπόφευκτο του προβλήματος, αλλά ταυτοχρόνως να το αποδραματοποιήσω καταδεικνύοντας ότι η ερμηνευτική κατάσταση είναι ένα εμπειρικό φαινόμενο. III. Γιατί ο ερμηνευτικός κύκλος είναι ένα εμπειρικό φαινόμενο. Wer einen Text verstehen will, vollzieht immer ein Entwerfen. Er wirft sich einen Sinn des Ganzen voraus, sobald sich ein erster Sinn im Text zeigt. Ein solcher zeigt sich wiederum nur, weil man den Text schon mit gewissen Erwartungen auf einen bestimmten Sinn hin liest. Im Ausarbeiten eines solchen Vorentwurfs, der freilich beständig von dem revidiert wird, was sich beim weiteren Eindringen in den Sinn ergibt, besteht das Verstehen dessen, was da steht. Έτσι περιγράφει ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος της Φιλοσοφικής Ερμηνευτικής, ο H.-G. Gadamer (GW, I, σ. 271), την ολοκλήρωση της διαδικασίας κατανόησης ενός κειμένου ως μια ακολουθία ερμηνευτικών κύκλων. Ο ερμηνευτής διαβάζει ένα κείμενο με παγιωμένες προσδοκίες, δηλαδή με προκαταλήψεις (Vor-Meinungen bzw. Vorurteilen) και κατά τη διάρκεια της δρα-

9 502 Χ. Μαντζαβίνος στηριότητάς του προχωράει σε αλλαγές. Η κατανόηση του κειμένου παραμένει όμως διαρκώς καθορισμένη von der vorgreifenden Bewegung des Vorverständnisses (Gadamer, GW, I, σ. 298). Κατά το τέλος αυτής της δραστηριότητας, στην τρόπο τινά ολοκληρωμένη κατανόηση, ο κύκλος του όλου και μέρους δεν εξαφανίζεται, αλλά πραγματώνεται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο ( [wird] nicht zur Auflösung gebracht, sondern im Gegenteil am eigentlichsten vollzogen. (ibid.)). Σε αυτήν την κλασική περιγραφή 11 του ερμηνευτικού κύκλου είναι κατά την άποψή μου φανερό ότι σε αντίθεση με αυτό που πρεσβεύουν οι περισσότεροι φιλόσοφοι της ερμηνευτικής σχολής το περιγραφέν φαινόμενο είναι εμπειρικό. 12 Περί τίνος πρόκειται λοιπόν, πιο ειδικά; Τι είδους γνωσιακή λειτουργία είναι η γλωσσική κατανόηση; Δεδομένου του γεγονότος ότι αυτή η γνωσιακή λειτουργία βελτιώνεται με την πράξη, έτσι ώστε κανείς να μπορεί να αυξήσει την ταχύτητά του κατά την εξάσκηση αυτής της λειτουργίας και να γίνει πιο ακριβής, φαίνεται ξεκάθαρα ότι πρόκειται περί δεξιότητας (skill). Εν γένει ισχύει, ότι η απόκτηση δεξιοτήτων είναι πολύ διαφορετική από την εκμάθηση γεγονότων 13. Ένας βιολιστής για παράδειγμα μαθαίνει να παίζει κομμάτια πιο γρήγορα και να κρατάει το ρυθμό με την εξάσκηση. Ένα μικρό παιδί μπορεί να μάθει να βουρτσίζει τα δόντια 11. Κλασική με την έννοια ότι η τρέχουσα συζήτηση αναφέρεται σταθερά σε αυτό το χωρίο. Πρβλ. π.χ. Reale (2000, σ. 96επ.). 12. Είναι χαρακτηριστικό της επικρατούσας σύγχυσης ότι σε διαφορετικά loci ο ίδιος ο Gadamer λέει διαφορετικά ή και ακόμα αντιφατικά πράγματα για τον ερμηνευτικό κύκλο. Στο Wahrheit und Methode στην σελ. 298επ. Der Zirkel des Verstehens ist also überhaupt nicht ein >>methodischer<< Zirkel, sondern beschreibt ein ontologisches Strukturmoment des Verstehens [Έμφαση δική μου, Χ.Μ.]. Αλλά σε μια υποσημείωση σημειώνει ο Gadamer αντιδρώντας στην άνω αναφερθείσα κριτική του Stegmüller (GW I, S. 271, Fn 187): Die von logischer Seite gegen die Rede vom >>hermeneutischen Zirkel<< erhobene Einrede verkennt, dass hier überhaupt kein wissenschaftlicher Beweisanspruch erhoben wird, sondern dass es sich um eine aus der Rhetorik seit Schleiermacher bekannte logische Metapher handelt. [Έμφαση δική μου, Χ.Μ.]. Φαίνεται έτσι ότι είναι και τα δύο, ένα οντολογικό δομικό στοιχείο (ontologisches Strukturmoment) και μια λογική μεταφορά (logische Metapher), ενώ βέβαια παραμένει εντελώς απροσδιόριστη η σημασία μιας λογικής μεταφοράς. 13. Νευρολογικές μελέτες με ασθενείς που πάσχουν από αμνησία δείχνουν ότι η διαφορά μεταξύ απόκτησης δεξιοτήτων και εκμάθησης γεγονότων εδράζεται στο νευρικό σύστημα. Σε μιά κλασική έρευνα οι Cohen και Squire, για παράδειγμα, αναφέρονται σε ασθενείς οι οποίοι ήταν ικανοί να αποκτήσουν μια δεξιότητα διαβάσματος καθρέφτη (mirror-reading skill), παρά το γεγονός ότι δεν είχαν μνήμη των λέξεων που διάβαζαν ούτε ακόμη του γεγονότος ότι είχαν έρθει αντιμέτωποι με το πρόβλημα. Η αμνησία σε σχέση με τις ειδικές λέξεις και με το γεγονός ότι ήρθαν σε επαφή μαζί τους στο πλαίσιο ενός εργαστηριακού πειράματος δεν εμπόδισε την εκμάθηση ή την εξάσκηση μιας δεξιότητας, δηλ. την ανάγνωση των λέξεων που ήταν παρουσιασμένες ως είδωλα σε καθρέφτη. Ίδε Cohen και Squire (1980).

10 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 503 του μόνο στην πράξη κλπ. Η έρευνα των μαθησιακών διεργασιών που οδηγούν στην απόκτηση τέτοιων δεξιοτήτων είναι από μακρού χρόνου ένα καθιερωμένο πεδίο ψυχολογικής έρευνας. Στη δική μας περίπτωση είναι σημαντικό ότι κατά την απόκτηση δεξιοτήτων κανείς δεν καθίσταται μόνο ταχύτερος και πιο ακριβής, αλλά και το γεγονός ότι η εξάσκησή τους γίνεται ευχερέστερη και η δεξιότητα γίνεται αυτόματη 14. Στην καθημερινή ζωή ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός δεξιοτήτων εκτελούνται κατά τρόπο αυτοματοποιημένο. Αυτό σημαίνει ότι λαμβάνουν το χαρακτήρα ρουτίνων και ότι η εξάσκησή τους δεν απαιτει γνωσιακούς πόρους, κυρίως αυτό που στην καθομιλουμένη ονομάζουμε προσοχή. Η αυτοματοποίηση των δεξιοτήτων ουσιαστικά συνεπάγεται ότι η εξάσκησή τους γίνεται χωρίς ενσυνείδητη προσπάθεια. Στην περίπτωση της γλωσσικής κατανόησης, που ενδιαφέρει εδώ, χαρακτηριστικό είναι το λεγόμενο stroop effect, λόγω της ανακάλυψής του από τον Ridley Stroop 15 : όταν επιδεικνύονται σε υποκείμενα τα ονόματα χρωμάτων τα οποία είναι τυπωμένα με διαφορετικό χρώμα μπλέ τυπωμένο με κόκκινο, πράσινο τυπωμένο με μαύρο κλπ., και καλούνται να κατονομάσουν τα χρώματα στα οποία είναι τυπωμένα τα ονόματα, τείνουν να διαβάζουν τις λέξεις, γιατί η ανάγνωση είναι αυτοματοποιημένη δεξιότητα. Τείνουμε να προφέρουμε τις λέξεις ασυνείδητα γιατί έχουμε εξασκηθεί σε αυτό για πολλά χρόνια. 16 Αυτή η αυτοματοποίηση των αποκτηθεισών δεξιοτήτων είναι ένα γενικό φαινόμενο, το οποίο έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο εμπειρικής μελέτης και έχει εξηγηθεί (παρά το γεγονός ότι δεν έχει επέλθει ακόμα συμφωνία μεταξύ των ερευνητών για τις λεπτομέρειες της νευροφυσιολογικής διαδικασίας στην οποία εδράζεται). Είναι γνωστό, για παράδειγμα, ότι στη μεσαία φάση ενός παιχνιδιού, ένας πρωταθλητής σκακιού χρειάζεται πέντε ως δέκα δευτερόλεπτα για να προτείνει μια καλή κίνηση, η οποία είναι συχνά αντικειμενικά η καλύτερη δυνατή κίνηση (Simon, 1979, σ. 386επ.). Όπως παρατηρεί ο Simon όταν αναφέρεται σε αυτήν την εξήγηση: [I]t does not go deeper than the explanation of your ability, in a matter of seconds, to recognize one of your friends whom you meet on the path tomorrow as you are going to class. Unless you are very deep in thought as you 14. Περί αυτού πρβλ. Baron (1994). 15.Ίδε Stroop (1935). 16. Είναι δυνατόν να βιώσει κανείς την ίδια δυσκολία με παρεμφερή τρόπο. Προσπαθήστε να δώσετε τον αριθμό των συμβόλων σε κάθε ομάδα συμβόλων στην κάτωθι λίστα. Όταν για παράδειγμα βλέπετε ΥΥΥ, απαντήστε με τρία, όταν βλέπετε 5555 απαντήστε με τέσσερα κτλ.: YYY YY

11 504 Χ. Μαντζαβίνος walk, the recognition will be immediate and reliable. Now in any field in which we have gained considerable experience, we have acquired a large number of friends a large number of stimuli that we can recognize immediately.[ ] We can do this not only with faces, but with words in our native language. Almost every college-educated person can discriminate among, and recall the meanings of, fifty to a hundred thousand different words. Somehow, over the years, we have all spent many hundreds of hours looking at words, and we have made friends with fifty or a hundred thousand of them. Every professional entomologist has a comparable ability to discriminate among the insects he sees, and every botanist among the plants. In any field of expertise, possession of an elaborate discrimination net that permits recognition of any one of tens of thousands of different objects or situations is one of the basic tools of the expert and the principal source of his intuitions. Φαίνεται λοιπόν πως τα κείμενα αναγιγνώσκονται όχι μόνο υπό το φως των υποθέσεων και προκαταλήψεων των αναγνωστών, αλλά -πιο γενικάυπό το φως της εμπειρίας τους με το υλικό. Επειδή η αντίστοιχη δεξιότητα έχει γίνει ρουτίνα, το κείμενο κατανοείται συνήθως αυτόματα, και όχι ενσυνείδητα. Σε αυτό το σημείο πρέπει επίσης να τονιστεί ότι, δεδομένου ότι αυτή η δεξιότητα είναι περίπλοκη, όλα τα επίπεδα παίζουν ρόλο στη γλωσσική κατανόηση: το φωνολογικό, το σημασιολογικό, το συντακτικό και το πραγματιστικό επίπεδο. Αποκτά κανείς με το χρόνο εμπειρία σε όλα αυτά τα επίπεδα, έτσι ώστε ήχοι, λέξεις, προτάσεις και ολόκληρα κείμενα να κατηγοριοποιούνται αυτόματα και εξ αυτού του λόγου η γλωσσική κατανόηση να γίνεται κατά αυτοματοποιημένο τρόπο. Όταν όμως εμφανισθεί μια δυσκολία στη διαδικασία γλωσσικής κατανόησης και αν κανείς δεν κατορθώσει να κατανοήσει μια γλωσσική έκφραση αμέσως, τότε ενεργοποιούνται γνωσιακοί πόροι για την επίλυση του προβλήματος. Επικεντρώνουμε την προσοχή μας ώστε να ερμηνεύσουμε μια έκφραση: μια ερμηνευτική υπόθεση έχει ενσυνείδητα δημιουργηθεί. Στην ψυχογλωσσολογία αυτή η ενσυνείδητη κατανόηση της γλώσσας μοντελοποιείται συχνά ως μια διαδραστική διαδικασία. Τα σχετικά επίπεδα της πληροφοριακής επεξεργασίας (information processing), το φωνολογικό, το σημασιολογικό, το συντακτικό και το πραγματιστικό δεν ενεργοποιούνται κατ ακολουθίαν, δηλαδή το ένα μετά το άλλο. Αυτό που πολύ περισσότερο συμβαίνει, είναι ότι η πληροφορία γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας σε όλα τα επίπεδα παράλληλα και ταυτόχρονα. Το σύστημα γλωσσικής κατανόησης κρατάει όλες τις πληροφορίες διαθέσιμες, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατό να ανατρέξουμε σε όλες τις κατηγορίες πληροφοριών σε κάθε χρονική στιγμή Αυτή η διαδραστική προσέγγιση του συστήματος γλωσσικής κατανόησης έχει πει-

12 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 505 H συζήτηση περί ερμηνευτικού κύκλου δεν κάνει τίποτε περισσότερο από το να αποτυπώνει κατά ασαφή τρόπο τη διαδικασία έρευνας, η οποία ενεργοποιείται, όταν ο ερμηνευτής δεν έχει κατανοήσει κάτι αμέσως. Σήμερα, η ψυχογλωσσολογία δεν προσφέρει μόνο πιο ακριβείς περιγραφές του φαινομένου, αλλά παρέχει επίσης και εξηγήσεις των βασικών μηχανισμών γλωσσικής κατανόησης. Γνωρίζουμε για παράδειγμα ότι η αναγνώριση γλωσσικών μηνυμάτων είναι αποτέλεσμα της κατηγοριοποίησης υποδειγμάτων (classification of patterns) και ότι ένας αρκετά μεγάλος αριθμός δεδομένων είναι απαραίτητος για αυτήν την κατηγοριοποίηση. Οι εξηγήσεις οι οποίες προσφέρονται από την ψυχογλωσσολογία είναι διατυπωμένες σε μορφή που επιδέχονται εμπειρικού ελέγχου και έχουν εμπειρικά ελεγχθεί σε εργαστηριακά πειράματα απλώς δεν ομιλεί κανείς περί ερμηνευτικών κύκλων σε αυτές τις περιπτώσεις 18. Θα ήθελα να αναφερθώ περαιτέρω και σε σχέση με την ολοκλήρωση της κατανόησης σε συμφωνία με την ολοκλήρωση του ερμηνευτικού κύκλου και στο γνωσιακό μηχανισμό που βρίσκεται στην βάση κάθε αχά εμπειρίας ( aha experience ). Οι εμπειρίες αχά διαφορετικής εντάσεως που έχει ο ερμηνευτής όταν η διαδικασία της κατανόησης ολοκληρώνεται δεν είναι ούτε ιρρασιοναλιστική ούτε a priori. Το βασικό επιχείρημα προς επίρρωση του ισχυρισμού ότι υπάρχει ένας γνωσιακός μηχανισμός εν δράσει στο υπό μελέτη φαινόμενο είναι το γεγονός ότι μόνο άτομα με την κατάλληλη γνώση έχουν μια εμπειρία αχά. Χωρίς αναγνώριση βασισμένη σε παρελθούσα εμπειρία η διαδικασία κατανόησης νέων γλωσσικών εκφράσεων δεν μπορεί να λάβει χώρα και κατά τη διάρκεια της άσκησης αυτής της δραστηριότητας η προαίσθησή μας (intuition) εκμεταλλεύεται τη γνώση που έχει αποκτηθεί κατά τη διάρκεια παρελθουσών ερευνών. Τέλος, είναι σημαντικό να τονισθεί σε αυτό το σημείο ότι στη διαδικασία αντίληψης (perceptual process), η οποία βρίσκεται στη βάση της γενικότερης νοητικής λειτουργίας κατανόησης κειμένων, κατ αρχάς η γραπτή έκφραση κωδικοποιείται πριν να μπορεί να λάβει χώρα, σε ένα δεύτερο στάδιο, η συντακτική και σημασιολογική ανάλυση που είναι γνωστή ως parsing. Parsing είναι η διαδικασία κατά την οποία οι λέξεις στην έκφραση μετατρέπονται σε μια νοητική αναπαράσταση (mental representation) βάσει του συνδυασμένου νοήματος των λέξεων. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας το νόημα μιας πρότασης γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας φράση φράση (Anderson, 2005, σ. 391.) Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τόσο συντακτικές όσο και σημασιολογικές νύξεις για να κατανοήσουν ραματικά μελετηθεί κυρίως από τους Danks, Bohn & Fears (1983). 18. Για μια εμπεριστατωμένη εποπτεία του επιστημονικού πεδίου περί την γλωσσική κατανόηση με περαιτέρω βιβλιογραφικές αναφορές ίδε Anderson (2005, ch. 12).

13 506 Χ. Μαντζαβίνος μια πρόταση ή ένα κείμενο. Όπως ορθά σημειώνει ο Steven Pinker (1994, σ. 227): Understanding, then, requires integrating the fragments gleaned from a sentence into a vast mental database. For that to work, speakers cannot just toss one fact after another into a listener s head. Knowledge is not like a list of facts in a trivial column but is organized into a complex network. When a series of facts comes in succession, as in a dialogue or text, the language must be structured so that the listener can place each fact into an existing framework. Είναι λοιπόν φανερό ότι το φαινόμενο που ονομάζουμε ερμηνευτικό κύκλο λαμβάνει χώρα κατά τη διαδικασία της κατανόησης. Όταν κανείς καλείται να αναγνώσει λέξεις, προσπαθεί αμέσως να εξαγάγει όσο περισσότερο νόημα είναι δυνατό: δεν περιμένει, με άλλα λόγια, ώσπου να ολοκληρωθεί η πρόταση πριν καταλήξει στον τρόπο με τον οποίο θα ερμηνεύσει κάποια λέξη. Αυτό είναι ένα εύρημα το οποίο ήρθε στο φως, μεταξύ άλλων, με τα πειράματα τών Just και Carpenter 19. Αν κάποια πρόταση περιλαμβάνει άγνωστες λέξεις οι οποίες δεν μπορούν να κατανοηθούν αμέσως, τότε κανείς καταναλώνει επιπρόσθετο χρόνο στο τέλος της φράσης ή της πρότασης για να ολοκληρωθεί η κατανόηση του νοήματος. Έτσι, το πρόβλημα της σχέσης μεταξύ νοήματος του όλου προς τα μέρη και τανάπαλιν δεν εμφανίζεται κατά τον έλεγχο των ερμηνευτικών υποθέσεων, αλλά κατά τη διαδικασία γένεσής τους. Αναφέρεται στο φαινόμενο που εμφανίζεται όταν δεν είναι δυνατόν να κατανοηθούν οι γλωσσικές εκφράσεις αμέσως, δηλ. κατά το μάλλον ή ήττον αυτόματα. Αυτό το πρόβλημα φαίνεται λοιπόν να εμφανίζεται για αμφότερες τις λέξεις και τις προτάσεις, καθώς επίσης και για ολόκληρα κείμενα. Προς επίλυσή του επικεντρώνουμε την προσοχή μας προκειμένου να ερμηνεύσουμε ενσυνείδητα μια έκφραση και οι ερμηνευτικές υποθέσεις γεννώνται ενσυνειδήτως. Θα έπρεπε να έχει στο μεταξύ καταστεί φανερό από την μέχρις εδώ επιχειρηματολογία μου, αλλά θα επιθυμούσα να το διατυπώσω και expressis verbis: για την εγκυρότητα του γενικού μου επιχειρήματος δεν είναι αναγκαία η αποδοχή για παράδειγμα του μηχανισμού του parsing ως της ορθής εξήγησης του φαινομένου ή του γεγονότος ότι τα σχετικά επίπεδα επεξεργασίας των πληροφοριών ενεργοποιούνται ταυτόχρονα 19. Οι Just και Carpenter μελέτησαν την κίνηση των ματιών κατά τη διάρκεια αναγνώσεως μιας πρότασης και καθώς τα υποκείμενα όταν αναγιγνώσκουν προσηλώνουν το βλέμμα τους σχεδόν σε κάθε λέξη, βρήκαν ότι ο χρόνος τον οποίο δαπανούν τα υποκείμενα για την προσήλωση σε μια λέξη είναι ανάλογος με το μέγεθος των πληροφοριών που περιλαμβάνει η αντίστοιχη λέξη. Αν μια πρόταση περιλαμβάνει μια σχετικά άγνωστη λέξη, η κίνηση του ματιού σταματάει κατά μεγαλύτερο διάστημα σε αυτήν τη συγκεκριμένη λέξη. Επίσης, στο τέλος της φράσης στην οποία βρίσκεται η άγνωστη λέξη υπάρχουν μεγαλύτερες παύσεις. Ίδε Just και Carpenter (1980).

14 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 507 και όχι κατ ακολουθίαν. Το μόνο που είναι σημαντικό είναι ότι αυτοί οι ισχυρισμοί είναι εμπειρικού χαρακτήρα ακόμα και αν είναι λανθασμένοι, παραμένουν όμως εμπειρικού χαρακτήρα. 3. Συμπέρασμα Συμπεραίνοντας, είναι δυνατόν να ισχυρισθεί κανείς ότι μέχρι σήμερα δεν έχει καταστεί δυνατό να καταδειχθεί πειστικά ότι ο ερμηνευτικός κύκλος είναι οντολογικό ή λογικό πρόβλημα. Όλα συντείνουν μάλλον στο ότι ο ερμηνευτικός κύκλος περιγράφει ένα εμπειρικό φαινόμενο, το οποίο μπορεί να μελετηθεί μέσα στο πλαίσιο της ψυχογλωσσολογίας και των άλλων εμπειρικών επιστημών. Δεν μπορεί έτσι να χρησιμεύσει ως ένα νομιμοποιητικό επίχειρημα για το διαχωρισμό μεταξύ των φυσικών και των ανθρωπιστικών επιστημών και δεν μπορεί ως εκ τούτου να εδραιώσει την απαίτηση για αυτονομία των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών.

15 508 Χ. Μαντζαβίνος Βιβλιογραφία ANDERSON, JOHN R. (2005), Cognitive Psychology and Its Implications, 6 th edition, New York: W.H. Freeman and Company. ALBERT, HANS (1994): Kritik der Reinen Hermeneutik, Tübingen: J. C. B. Mohr (Paul Siebeck). AST, FRIEDRICH D. (1808), Grundlinien der Grammatik, Hermeneutik und Kritik, Landshut: at Jos. Thomann, Buchdrucker und Buchhändler. BARON, JONATHAN (1994), Thinking and Deciding, 2nd Edition, Cambridge: Cambridge University Press. COHEN, NEAL and SQUIRE, LARRY R. (1980), Preserved Learning and Retention of Pattern-Analyzing Skill in Amnesia: Dissociation of Knowing How and Knowing That, in: Science, vol. 210, σ DANKS, JOSEPH H., BOHN, LISA & FEARS, RAMONA (1983), Comprehension Processes in Oral Reading, in: Giovanni B. Flores d Arcais & Robert J. Jarvella (eds): The Process of Language Understanding, Chichester, Chishester, New York etc.: John Wiley & Sons, σ FØLLESDAL, DAGFINN, WALLØE, LARS and ELSTER, JOHN (1996), Argumentasjonsteori, språk og vitenskapsfilosofi, Oslo: Universitetsforlaget. GADAMER, HANS-GEORG (1959/1988), Vom Zirkel des Verstehens, in: Festschrift für Martin Heidegger zum 70. Geburtstag, (Hrsg.) G. Neske, Pfullingen 1959, σ , επανέκδοση στο Gesammelte Werke, Bd. 2, Hermeneutik II: Wahrheit und Methode, Ergänzungen, Register, 2. Auflage, Tübingen, J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), σ GADAMER, HANS-GEORG (1960/1990): Gesammelte Werke, Bd. 1, Hermeneutik I: Wahrheit und Methode, 6. Auflage, Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck). GOETTNER, HEIDE (1973), Logik der Interpretation, München: Wilhelm Fink. HEIDEGGER, MARTIN (1927/1963), Sein und Zeit, 17. Auflage Tübingen: Max Niemeyer Verlag. JUST, MARCEL ADAM and CARPENTER, PATRICIA A. (1980), A Theory of Reading: From Eye Fixations to Comprehension, in: Psychological Review, vol. 87, σ KINCAID, HAROLD (1996), Philosophical Foundations of the Social Sciences, Cambridge: Cambridge University Press. LITTLE, DANIEL (1991), Varieties of Social Explanation, Boulder, Colorado: Westview Press. MANICAS, PETER (2006), A Realist Philosophy of Social Science. Explanation and Understanding, Cambridge: Cambridge University Press. MANTZAVINOS, C. (2005), Naturalistic Hermeneutics, Cambridge: Cambridge University Press MARTIN, MICHAEL (1994), Taylor on Interpretation and the Sciences of Man in: Readings in the Philosophy of Social Science, (eds.) Martin, Michael and McIntyre Lee C., Cambridge/Mass.: The MIT Press, σ PINKER, STEVEN (1994), The Language Instinct, New York: Perennial Classics.

16 Τι είδους πρόβλημα είναι ο ερμηνευτικός κύκλος; 509 QUINE, WILLARD VAN ORMAN (1980), From A Logical Point of View, 2 nd. Rev. Ed., Cambridge, Mass.: Harvard University Press. REALE, GIOVANNI (2000), Gadamer, ein großer Platoniker des 20. Jahrhunderts, in (Hrsg.) Günter, Figal: Begegnungen mit Hans-Georg Gadamer, Stuttgart: Reclam, σ SCHLEIERMACHER, FRIEDRICH DANIEL ERNST (1999), Hermeneutik und Kritik, (Hrsg.) Manfred Frank, 7. Auflage Frankfurt am Main: Suhrkamp, 7th Edition. SEARLE, JOHN (1995), The Construction of Social Reality, New York: Free Press. SEARLE, JOHN (2005), What is an Institution?, in: Journal of Institutional Economics, vol. 1, σ SIMON, HERBERT (1979), Models of Thought, New Haven and London: Yale University Press. SIMON, HERBERT (1983), Reason in Human Affairs, Stanford, California: Stanford University Press. STEGMUELLER, WOLFGANG (1979/1988), Walther von der Vogelweides Lied von der Traumliebe und Quasar 3 C 273. Betrachtungen zum sogenannten Zirkel des Verstehens und zur sogenannten Theorienbeladenheit der Beobachtungen, in: Rationale Rekonstruktion von Wissenschaft und ihrem Wandel, Stuttgart: Reclam, σ STROOP, H. RIDLEY (1935), Studies of Interference in Serial Verbal Reactions, in: Journal of Experimental Psychology, vol. 18, σ TAYLOR, CHARLES (1985): Interpretation and the Sciences of Man, στο ιδίου: Philosophy and the Human Sciences, Philosophical Papers vol. 2, σ

17 510 Χ. Μαντζαβίνος Abstract The hermeneutic circle serves as a standard argument for all those who raise a claim to the autonomy of the human sciences or propagate an alternative methodology for the human sciences. In this paper I check the soundness of this argument. It is argued that the hermeneutic circle is neither a genuine ontological problem nor a logical problem and consequently that it cannot lend legitimacy to the claim of autonomy of the human sciences. Rather, it is shown that it is an empirical problem, which has long been studied using the tools of the empirical sciences.

English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based

English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based exclusively on safe, managed code. PDFsharp offers two powerful

Διαβάστε περισσότερα

English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based

English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based English PDFsharp is a.net library for creating and processing PDF documents 'on the fly'. The library is completely written in C# and based exclusively on safe, managed code. PDFsharp offers two powerful

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 H επικοινωνία στην οικονομία

Κεφάλαιο 2 H επικοινωνία στην οικονομία Κεφάλαιο 2 H επικοινωνία στην οικονομία Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό, θα περιγράψουμε τι σημαίνει ειδική επικοινωνία και θα φωτίσουμε τη σχέση της με την ειδική γλώσσα. Για την κατανόηση των μηχανισμών της

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : Λεωφ. Αντ.Τρίτση, Αργοστόλι Κεφαλληνίας Τ.Κ. 28 100 τηλ. : 26710-27311 fax : 26710-27312

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αριστείδης Κοσιονίδης Η κατανόηση των εννοιών ενός επιστημονικού πεδίου απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΜΣ «ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ «ΕΥΦΥΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΜΣ «ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ «ΕΥΦΥΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΜΣ «ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ «ΕΥΦΥΕΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΤΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΘΕΜΕΛΗ ΤΙΤΛΟΣ Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * *

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * In the first chapter, we practiced the skill of reading Greek words. Now we want to try to understand some parts of what we read. There are a

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response

Advanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Write your name here Surname Other names Edexcel GE entre Number andidate Number Greek dvanced Subsidiary Unit 1: Understanding and Written Response Thursday 16 May 2013 Morning Time: 2 hours 45 minutes

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού)

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved.

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved. 2001 2 :1001-4918(2001) - 02-0045 - 49 :B844. 1 :A Ξ ( 250014) ( 100875) : : ; 1978 Premack Woodruff Wellman (theory of mind) Perner : Maxi A, 20 Maxi 1999 A (false belief) B Maxi 77,177 591 Maxi [1 ]?,3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014 LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26 18 November 2014 But Weekend I love The song I sing I smile I laugh Greek (thing) Greek(people) Greek (man) αλλά (το) Σαββατοκύριακο αγαπώ (το) τραγούδι τραγουδώ

Διαβάστε περισσότερα

Στο εστιατόριο «ToDokimasesPrinToBgaleisStonKosmo?» έξω από τους δακτυλίους του Κρόνου, οι παραγγελίες γίνονται ηλεκτρονικά.

Στο εστιατόριο «ToDokimasesPrinToBgaleisStonKosmo?» έξω από τους δακτυλίους του Κρόνου, οι παραγγελίες γίνονται ηλεκτρονικά. Διαστημικό εστιατόριο του (Μ)ΑστροΈκτορα Στο εστιατόριο «ToDokimasesPrinToBgaleisStonKosmo?» έξω από τους δακτυλίους του Κρόνου, οι παραγγελίες γίνονται ηλεκτρονικά. Μόλις μια παρέα πελατών κάτσει σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ του Γεράσιμου Τουλιάτου

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

Code Breaker. TEACHER s NOTES

Code Breaker. TEACHER s NOTES TEACHER s NOTES Time: 50 minutes Learning Outcomes: To relate the genetic code to the assembly of proteins To summarize factors that lead to different types of mutations To distinguish among positive,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ/ LESSONS ABOUT RESPONSIBILITY Μάθημα 1: Νιώθω υπερήφανος όταν.../ I feel proud when.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα είναι μικρότεροι το 1000 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση του προβλήματος. Διάρκεια: 3,5 ώρες Καλή

Διαβάστε περισσότερα

IMES DISCUSSION PAPER SERIES

IMES DISCUSSION PAPER SERIES IMES DISCUSSION PAPER SERIES Will a Growth Miracle Reduce Debt in Japan? Selahattin mrohorolu and Nao Sudo Discussion Paper No. 2011-E-1 INSTITUTE FOR MONETARY AND ECONOMIC STUDIES BANK OF JAPAN 2-1-1

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

Η προβληματική της Protention στη φαινομενολογία του χρόνου του Husserl

Η προβληματική της Protention στη φαινομενολογία του χρόνου του Husserl Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Φιλοσοφίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Η προβληματική της Protention στη φαινομενολογία του χρόνου του Husserl Διπλωματική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 1

ΣΤΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 1 Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΣΧΕ ΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 1 Αναστασία Β. Παπαβασιλείου, Υποψήφια διδάκτωρ του.π.θ (apapavas@demokritos.cc.duth,gr) Γεωργίου ηµήτριος, Αν. Καθηγητής.Π.Θ. Καράκος Αλέξανδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας

Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας Κάποιες βασικές έννοιες στη μεθοδολογία της ψυχολογίας 3 βασικές μέθοδοι έρευνας: ενδοσκόπηση παρατήρηση πείραμα (+ μοντέλλα) πειραματική ψυχολογία υποκείμενα/συμμετέχοντες πειραματική διαδικασία, έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΥΟΛΖ ΠΟΛΗΣΗΚΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΟΜΔΑ ΓΟΜΟΣΑΣΗΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΤΘΤΜΗΑ ΝΗΚ. ΚΟΤΚΗΟΤ 01104766 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ:ΑΝ.ΚΑΘΖΓΖΣΖ ΗΧΑΝΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder...

Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder... Wenn ihr nicht werdet wie die Kinder... . Der Memoriam-Garten Schön, dass ich mir keine Sorgen machen muss! Mit dem Memoriam-Garten bieten Ihnen Friedhofsgärtner, Steinmetze

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΛΑΞΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΙ Η ΤΗΣ ΣΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ

Η ΜΑΛΑΞΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΙ Η ΤΗΣ ΣΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΕΤΟΛΟΓΙΑΣ Η ΜΑΛΑΞΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΙ Η ΤΗΣ ΣΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ Σταµάτη Κωνσταντίνα Φεβρουάριος 2012 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 22 Έλα τώρα, κουνήσου

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 22 Έλα τώρα, κουνήσου 22 Έλα τώρα, κουνήσου Η Άννα µεταφέρεται στο Βερολίνο του έτους 1989, όπου κυριαρχεί ο ενθουσιασµός για την πτώση του Τείχους. Πρέπει να περάσει µέσα από το πλήθος και να πάρει τη θήκη. Θα τα καταφέρει;

Διαβάστε περισσότερα

Όλνκα πνπδάζηξηαο: Γξεγνξία αββίδνπ Α.Δ.Μ:7859. Δπηβιέπνλ Καζεγεηήο: Παζραιίδεο Αζαλάζηνο ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ

Όλνκα πνπδάζηξηαο: Γξεγνξία αββίδνπ Α.Δ.Μ:7859. Δπηβιέπνλ Καζεγεηήο: Παζραιίδεο Αζαλάζηνο ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΛΟΓΗΣΗΚΖ Εςπωπαϊϊκή Εταιιπείία,, ο θεσμόρ καιι η ανάπτςξη τηρ. Όλνκα πνπδάζηξηαο: Γξεγνξία αββίδνπ Α.Δ.Μ:7859 Δπηβιέπνλ Καζεγεηήο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ ΕΙΔΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ ΕΙΔΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ ΕΙΔΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 24/06/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού

Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού Ψηφιακές Τεχνολογίες βασικά θεωρητικά ζητήματα με αναφορά στη διαδικασία σχεδιασμού N.Γιαννούτσου Εργαστήριο Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας- ΦΠΨ-Φιλοσοφική σχολή http://etl.ppp.uoa.gr Τεχνολογίες για την ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014

LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV. 18 February 2014 LESSON 14 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΑ) REF : 202/057/34-ADV 18 February 2014 Slowly/quietly Clear/clearly Clean Quickly/quick/fast Hurry (in a hurry) Driver Attention/caution/notice/care Dance Σιγά Καθαρά Καθαρός/η/ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ιπλωµατική Εργασία. της ΘΕΟ ΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗΣ ΜΣ:5411

ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ιπλωµατική Εργασία. της ΘΕΟ ΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗΣ ΜΣ:5411 Παρακίνηση εργαζοµένων: Ο ρόλος του ηγέτη στην παρακίνηση των εργαζοµένων. ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ιπλωµατική Εργασία της ΘΕΟ ΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗΣ ΜΣ:5411 ΠΑΡΑΚΙΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

Δθαξκνζκέλα καζεκαηηθά δίθηπα: ε πεξίπησζε ηνπ ζπζηεκηθνύ θηλδύλνπ ζε κηθξνεπίπεδν.

Δθαξκνζκέλα καζεκαηηθά δίθηπα: ε πεξίπησζε ηνπ ζπζηεκηθνύ θηλδύλνπ ζε κηθξνεπίπεδν. ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ Δπηζηήκε ηνπ Γηαδηθηύνπ «Web Science» ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Δθαξκνζκέλα καζεκαηηθά δίθηπα: ε πεξίπησζε ηνπ ζπζηεκηθνύ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Θεωρία Παιγνίων;

Τι είναι η Θεωρία Παιγνίων; Θεωρία Παιγνίων Τι είναι η Θεωρία Παιγνίων; Η ανάλυση ανταγωνιστικών (ή συγκρουσιακών) καταστάσεων με χρήση μαθηματικών μοντέλων Το πώς παίζεται το παίγνιο εξαρτάται από τη στρατηγική σχέδιο δράσης που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014 LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV 4 February 2014 Somewhere κάπου (kapoo) Nowhere πουθενά (poothena) Elsewhere αλλού (aloo) Drawer το συρτάρι (sirtari) Page η σελίδα (selida) News τα νέα (nea)

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014 LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28 2 December 2014 Place/Seat Right (noun) I am right I am not right It matters It does not matter The same (singular) The same (Plural) Η θέση Το δίκιο Έχω

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Final Test Grammar. Term C'

Final Test Grammar. Term C' Final Test Grammar Term C' Book: Starting Steps 1 & Extra and Friends Vocabulary and Grammar Practice Class: Junior AB Name: /43 Date: E xercise 1 L ook at the example and do the same. ( Κξίηα ηξ παοάδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κατ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μοντέλα στρατηγικής διοίκησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Bildung älterer Arbeitnehmer

ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Bildung älterer Arbeitnehmer ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΩΡΙΜΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Bildung älterer Arbeitnehmer Kassandra Teliopoulos IEKEP 06/03/06 ΜΕΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙΔΙΑ Einige Gedankenansätze!Στις περισσότερες χώρες μέλη της Ε.Ε. μεγάλης ηλικίας εργαζόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door Right Rear Door Let's now finish the door hinge saga with the right rear door You may have been already guessed my steps, so there is not much to describe in detail. Old upper one file:///c /Documents

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΖΑΡΑΒΕΛΑ Δ. 1, και ΒΡΥΩΝΗΣ Δ. 1 1 4ο Τ.Ε.Ε. Καλαμάτας, Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκ/σης Μεσσηνίας e-mail: dzaravela@yahoo.qr ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

45% of dads are the primary grocery shoppers

45% of dads are the primary grocery shoppers 45% of dads are the primary grocery shoppers 80% for millennial dads Y&R New York North America s study on dads Shutterfly greeting cards/2014 Goodbye daddy rule. Hello daddy cool! Οι new generation daddiesέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις»

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΜΙΚΗΣ & ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 6 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΙ) REF : 201/045/26-ADV. 10 December 2013

LESSON 6 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΙ) REF : 201/045/26-ADV. 10 December 2013 LESSON 6 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΙ) REF : 201/045/26-ADV 10 December 2013 I get up/i stand up I wash myself I shave myself I comb myself I dress myself Once (one time) Twice (two times) Three times Salary/wage/pay Alone/only

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου

Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΣΤΑΝΟΣ» Το σύστημα των αξιών της ελληνικής κοινωνίας μέσα στα σχολικά εγχειρίδια της Λογοτεχνίας του Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Τομέας: Ανανεώσιμων Ενεργειακών Πόρων Εργαστήριο: Σχεδιομελέτης και κατεργασιών

Τομέας: Ανανεώσιμων Ενεργειακών Πόρων Εργαστήριο: Σχεδιομελέτης και κατεργασιών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ& ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τομέας: Ανανεώσιμων Ενεργειακών Πόρων Εργαστήριο: Σχεδιομελέτης και κατεργασιών ΠΤΥΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1)

4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(1,1) 84 CHAPTER 4. STATIONARY TS MODELS 4.6 Autoregressive Moving Average Model ARMA(,) This section is an introduction to a wide class of models ARMA(p,q) which we will consider in more detail later in this

Διαβάστε περισσότερα

FLASHBACK: Der Mechanismus ist nicht komplett, verstehst du? Es fehlt ein Teil. Seit neunzehnhunderteinundsechzig.

FLASHBACK: Der Mechanismus ist nicht komplett, verstehst du? Es fehlt ein Teil. Seit neunzehnhunderteinundsechzig. 12 Εκκλησιαστική µουσική Στην Άννα µένουν ακόµα 65 λεπτά. Στην εκκλησία ανακαλύπτει ότι το µουσικό κουτί είναι κοµµάτι που λείπει από το αρµόνιο. Η γυναίκα στα κόκκινα εµφανίζεται και ζητά από την Άννα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών δικτύων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών δικτύων ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μηχανισμοί πρόβλεψης προσήμων σε προσημασμένα μοντέλα κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΘ ΔΘΖΗΣΘΟΣ Θ,28-32

ΟΔΟΘ ΔΘΖΗΣΘΟΣ Θ,28-32 ΟΔΟΘ ΔΘΖΗΣΘΟΣ Θ,28-32 Πξώηε Αλάγλωζε Δξκελεία [... ] ρ ξ ε ω 1 δ ε ζ ε π α λ η α π π ζ ε ζ ζ α η 2 1 ΘΔΚΗΠ, ΓΗΘΖ, ΑΛΑΓΘΖ, ΚΝΗΟΑ / ΣΟΖ, ΣΟΔΩΛ: νλνκαηα ηνπ ΡΝ ΑΡΝΛ! Ρν Απξνζσπν Martin Heidegger, Απν Ρν Σι

Διαβάστε περισσότερα

Η διεπιστημονική ορολογία του τομέα διαχείρισης φυσικών κινδύνων Το παράδειγμα του σεισμικού κινδύνου

Η διεπιστημονική ορολογία του τομέα διαχείρισης φυσικών κινδύνων Το παράδειγμα του σεισμικού κινδύνου Η διεπιστημονική ορολογία του τομέα διαχείρισης φυσικών κινδύνων Το παράδειγμα του σεισμικού κινδύνου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Βασιλική Μασούρα Ο τομέας της διαχείρισης φυσικών κινδύνων είναι ένας χώρος συνάντησης της

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3

Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3 Information literacy and the autonomous learner Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3 1) Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης, nikit@lib.teiher.gr, r,

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Αζεκίλα Α. Μπνπράγηεξ (Α.Μ. 261)

Αζεκίλα Α. Μπνπράγηεξ (Α.Μ. 261) ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΘΔΜΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: Ζ ΑΝΣΗΛΖΦΖ ΣΧΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΧΝ ΓΗΑ ΣΖ ΖΜΑΗΑ ΣΖ ΑΤΣΟΔΚΣΗΜΖΖ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Πληροφορική 1.1 Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισμοί Πληροφορία (information) είναι η αποδιδόμενη σημασία σε ένα παρατηρούμενο συμβάν ή αντικείμενο, καθώς αυτό ταυτοποιείται με μια

Διαβάστε περισσότερα

Μαυροζαχαράκης Εµµανουήλ Mavrozacharakis Emmanouil

Μαυροζαχαράκης Εµµανουήλ Mavrozacharakis Emmanouil «ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ Ο..Γ. ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ, ΕΝ ΟΓΕΝEIΣ ΚΑΙ ΕΞΩΓΕΝEIΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ» (THE IMPACT OF GERMAN REUNIFICATION THE FOREIGN POLICY FRY. HISTORICAL

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ

Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ Η ΔΙΑΣΤΡΕΥΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ-ΜΑΡΙΝΑΣ ΔΑΦΝΗ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ιονίων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες ρωγµές στην γερµανική ηγεµονία. (New rifts in the German hegemony) Μαυροζαχαράκης Εµµανουήλ Πολιτικός Επιστήµονας

Νέες ρωγµές στην γερµανική ηγεµονία. (New rifts in the German hegemony) Μαυροζαχαράκης Εµµανουήλ Πολιτικός Επιστήµονας Νέες ρωγµές στην γερµανική ηγεµονία. (New rifts in the German hegemony) Μαυροζαχαράκης Εµµανουήλ Πολιτικός Επιστήµονας Mavrozacharakis Emmanouil Political Scientist Abstract Greek Η προσφυγική κρίση που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

1) Abstract (To be organized as: background, aim, workpackages, expected results) (300 words max) Το όριο λέξεων θα είναι ελαστικό.

1) Abstract (To be organized as: background, aim, workpackages, expected results) (300 words max) Το όριο λέξεων θα είναι ελαστικό. UΓενικές Επισημάνσεις 1. Παρακάτω θα βρείτε απαντήσεις του Υπουργείου, σχετικά με τη συμπλήρωση της ηλεκτρονικής φόρμας. Διευκρινίζεται ότι στα περισσότερα θέματα οι απαντήσεις ήταν προφορικές (τηλεφωνικά),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Ο.Ε. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΟΥΡΑΝΟΥ ΕΡΜΙΟΝΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΔΕΜΕΤΖΟΥ ΑΓΛΑΪΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Κορφιατη - Π. Γεωργίου ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ

Μ. Κορφιατη - Π. Γεωργίου ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ Μ. Κορφιατη - Π. Γεωργίου ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ Αξιολόγηση υπηρεσιών: Έρευνα χρηστών της ΒιΒλιοθήκης και Υπηρεσίας Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Πατρών Μ. Korfiati - P. Georgiou

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ :ΤΥΠΟΙ ΑΕΡΟΣΥΜΠΙΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΕΥΘΥΜΙΑ ΟΥ ΣΩΣΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1 ΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 13 Βοήθεια εκ Θεού

Mission Berlin. Deutsch lernen und unterrichten Arbeitsmaterialien. Mission Berlin 13 Βοήθεια εκ Θεού 13 Βοήθεια εκ Θεού Η εκκλησία φαίνεται πως είναι το σωστό µέρος για να πάρει κανείς πληροφορίες. Ο πάστορας εξηγεί στην Άννα τη µελωδία και της λέει ότι είναι το κλειδί για µια µηχανή του χρόνου. Αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα