Κεφάλαιο 4 Παραγωγή λέξεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 4 Παραγωγή λέξεων"

Transcript

1 Κεφάλαιο 4 Παραγωγή λέξεων 4.1. Σύνθεση Εισαγωγή: Τυπολογία σύνθεσης (Καλομοίρα Νικολού & Γιώργος Μαρκόπουλος) Ο όρος σύνθεση (compounding) αναφέρεται στη διαδικασία συνένωσης δύο λεξικών μορφημάτων που έχει ως αποτέλεσμα το σχηματισμό μιας νέας λεξικής μονάδας με συγκεκριμένο σημασιολογικό περιεχόμενο. Το προϊόν της σύνθεσης, η σύνθετη λέξη ή απλώς σύνθετο, αποτελεί, πέρα από σημασιολογική, μια φωνολογική ενότητα, στο εσωτερικό της οποίας αναπτύσσεται ένας κύριος τόνος, ενώ και η αυτόνομη μορφολογική της υπόσταση δηλώνεται συχνά από την ενιαία γραφηματική της αναπαράσταση. Η σύνθεση, λοιπόν, αποτελεί ένα βασικό μορφολογικό μηχανισμό που διαθέτει κάθε γλώσσα για το σχηματισμό νέων λέξεων. Ο άλλος βασικός μηχανισμός είναι η παραγωγή (derivation), από την οποία όμως διαφέρει η σύνθεση όσον αφορά το είδος των επιμέρους μορφημάτων που χρησιμοποιεί. Ενώ, δηλαδή, η παραγωγή συνδυάζει λεξικά με παραγωγικά μορφήματα, στη σύνθεση μετέχουν κυρίως λεξικά στοιχεία, μορφήματα δηλαδή που φέρουν λεξική πληροφορία. Η μορφή που μπορεί να έχει ένα σύνθετο διαφέρει διαγλωσσικά, καθώς επηρεάζεται από τα ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά κάθε γλώσσας. Έτσι, στην αγγλική και στις ρωμανικές γλώσσες τα σύνθετα αποτελούνται συνήθως από δύο ανεξάρτητες λέξεις, οι οποίες, στη γραφηματική τους αναπαράσταση, είτε ενώνονται συγκροτώντας μία ενιαία λεξική μονάδα, είτε εμφανίζονται με παύλα ανάμεσά τους είτε απλώς παρατίθενται η μία δίπλα στην άλλη (Ράλλη 2007: 29): (1) Αγγλική α. bed room bedroom υπνοδωμάτιο κρεβάτι δωμάτιο (Νικολού 2008: 81) β. high school high school λύκειο ψηλό σχολείο (Νικολού 2008:81) (2) Γαλλική α. moulin vent moulin à vent ανεμόμυλος μύλος αέρας (Ράλλη 2007: 52) β. ouvr(ir) boîtes ouvre boîtes ανοιχτήρι (Ράλλη 2007: 52) Τα σύνθετα της Τουρκικής, η οποία ανήκει στις συγκολλητικές γλώσσες, σχηματίζονται με παρόμοιο τρόπο, μπορεί ωστόσο να εμφανίζουν ένα δείκτη σύνθεσης, ο οποίος τοποθετείται μετά το β συνθετικό (3β). Πρόκειται για το κτητικό επίθημα I που έχει γραμματικοποιηθεί σήμερα και χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη σχέση προσδιορισμού που υπάρχει ανάμεσα στα δύο συστατικά του σύνθετου (izafet δομές, βλ. Spencer , Ράλλη 2007: 45).

2 Δράση 5 ΕΠ (3) Τουρκική α. orta çağ Orta çağ Μεσαίωνας μεσαίος αιώνας (Ράλλη 2007: 29) β. ana dil anadili μητρική γλώσσα μητέρα γλώσσα (Ράλλη 2007: 29) Σε πολυσυνθετικές γλώσσες, όπως είναι η Μοχώκ, η δομή του σύνθετου μπορεί να περιλαμβάνει μια ακολουθία λέξεων που στα ελληνικά θα αποτελούσε προτασιακό περιεχόμενο: (4) Μοχώκ wa ke nakt a hninu αγόρασα κρεβάτι γεγον 1Εν κρεβάτι Ø 1 αγοράζω Συνοπτ (Spencer 1991: 204, Ράλλη 2007: 44) Στόχος αυτού του κεφαλαίου είναι ακριβώς η περιγραφή και η ανάλυση των μηχανισμών της σύνθεσης στην Αλβανική (ενότητα ) και στην Ελληνική (4.1.3.). Στην τελευταία ενότητα (4.1.4.) εξετάζονται συγκριτικά οι δύο γλώσσες και εντοπίζονται τα σημεία τομής και διαφοροποίησης Είδη συνθέτων στην Αλβανική (Καλομοίρα Νικολού) Η σύνθεση αποτελεί μια παραγωγική διαδικασία σχηματισμού νέων λέξεων στην αλβανική γλώσσα (Newmark et al. 1982: 175). Ωστόσο, ελάχιστες μελέτες υπάρχουν στη βιβλιογραφία για τα είδη και τη δομή των συνθέτων της αλβανικής γλώσσας. Η απουσία εξειδικευμένων μελετών καθιστά τη συγκεκριμένη πτυχή της έκθεσης εξαιρετικά δύσκολη. Η συγγραφή της παρούσας ενότητας βασίζεται αφενός στη γραμματική περιγραφή των Newmark et al. (1982) και αφετέρου σε προσωπική έρευνα. Σε αντίθεση με την Ελληνική, ο σχηματισμός των συνθέτων στην Αλβανική στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο συστατικό της λέξης και όχι στο θέμα. Όσον αφορά τη μορφολογική τους δομή, η Αλβανική διαθέτει τρία είδη σύνθεσης: (α) τα παρατακτικά σύνθετα (coordinating compounds), τα οποία αποτελούνται (τουλάχιστον) από δύο αυτόνομες λέξεις, κάθε μία από τις οποίες φέρει τη δική της κλιτική κατάληξη. Ο δείκτης σύνθεσης συνήθως απουσιάζει (5α) αλλά όχι πάντα (5β). Τα συνθετικά μέρη αυτών των συνθέτων αποτυπώνονται στο γραπτό λόγο ως δύο ξεχωριστές λέξεις, το οποίο δηλώνεται και με το ενωτικό ( ). (5) α. kafe restaurant < kafe + restaurant καφέ ρέστοραν καφέ ρέστοραν β. materialo teknik < material + teknik υλικοτεχνικός υλικός τεχνικός (β) τα υποτακτικά σύνθετα, (subordinating), τα οποία σχηματίζονται από τη συνένωση δύο απλών ολοκληρωμένων λέξεων (6). 1 Σύμφωνα με τη Ράλλη, η οποία βασίζεται στη Mithun, το a λειτουργεί ως δείκτης σύνθεσης.

3 3 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή (6) α. vargmal < varg + mal οροσειρά σειρά βουνό β. drejtshkrim < drejt + shkrim ορθογραφία ορθά γραφή (Newmark et al. 1982: 175) (γ) τα υποτακτικά σύνθετα, (subordinating), τα οποία σχηματίζονται με τη συνένωση μιας απλής λέξης και μιας μορφολογικά σύνθετης λέξης. Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσονται τα σύνθετα με δεύτερο συνθετικό μέρος ρηματικό παράγωγο. Τα σύνθετα αυτά σχηματίζονται με τη προσθήκη ενός παραγωγικού επιθήματος που είναι ένα από τα: / ës/, / im/ή / je/. Η προσάρτηση του επιθήματος / ës/ προσδίδει στη σύνθετη λέξη τη λειτουργία του δράστη (agent) ή του οργάνου (instrument) (7α). (7) α. gurskalit ës < gur + skalitës γλύπτης πέτρα χαράκτης β. armëpush im < armë + pushim εκεχειρία στρατός διακοπή γ. vëllavras je < vëlla + vrasje αδελφοκτονία αδελφός δολοφονία (Newmark et al. 1982: ) Γραμματικές κατηγορίες συνθέτων και σχέσεις συνθετικών μερών Τα σύνθετα της Αλβανικής κατατάσσονται κυρίως σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: ουσιαστικά, επίθετα και ρήματα. Τα παραδείγματα που χρησιμοποιούνται σε αυτήν την ενότητα κατανέμονται ανάλογα με τη γραμματική κατηγορία των συνθέτων και τις κατηγορίες των επιμέρους συστατικών τους Ονοματικά σύνθετα Με βάση τη σχέση των συνθετικών τους μερών τα σύνθετα της Αλβανικής διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες: παρατακτικά και προσδιοριστικά (για πιο αναλυτική παρουσίαση αυτών των δύο ειδών σύνθεσης βλ. και υποενότητα ). Θα ξεκινήσουμε την περιγραφή με τα παρατακτικά σύνθετα. Σε αυτήν την κατηγορία συνθέτων, τα συνθετικά μέρη παρατάσσονται χωρίς το ένα να προσδιορίζει το άλλο. Τα σύνθετα με παρατακτική σχέση δεν είναι τόσο συχνά στην Αλβανική. (8) α. gusht o vjeshtë < gusht vjeshtë τέλος Αυγούστου αρχές Σεπτεμβρίου Αύγουστος φθινόπωρο β. dash a mir < dash mirë πολυαγαπημένος αγάπη καλός (Newmark et al. 1982: 175) Αξίζει να σημειωθεί ότι σε κάποιους σύνθετους σχηματισμούς, όπως οι παραπάνω, εμφανίζεται ένα συνδετικό φωνήεν μεταξύ των συνθετικών τους μερών που έχει τη μορφή / o / ή / a /.

4 Δράση 5 ΕΠ Ωστόσο, η παρουσία του, σε αντίθεση με την Ελληνική, δεν είναι συστηματική αλλά μάλλον σποραδική. Η πλειονότητα των ονοματικών συνθέτων της Αλβανικής ανήκει στην κατηγορία των προσδιοριστικών συνθέτων. Πιο συγκεκριμένα, στα σύνθετα αυτού του είδους αναπτύσσονται σχέσεις εξάρτησης ή υπόταξης. Έτσι, ένα από τα δύο συνθετικά μέρη έχει το ρόλο του προσδιορίζοντος στοιχείου και το άλλο έχει το ρόλο του προσδιοριζόμενου στοιχείου στις σύνθετες δομές. Ανάλογα με τη γραμματική κατηγορία των συνθετικών τους μερών, τα υποτακτικά σύνθετα διακρίνονται σε πέντε επιμέρους υποκατηγορίες. 1. Ουσιαστικό + Ουσιαστικό Σε αυτήν την κατηγορία συνθέτων, η σειρά με την οποία τοποθετούνται τα επιμέρους μέρη στα σύνθετα μπορεί να ποικίλει. Έτσι, συναντάμε σύνθετα όπου το προσδιοριζόμενο στοιχείο βρίσκεται στα δεξιά της δομής: (9) α. hekurudhë < hekur + udhë σιδηρόδρομος σίδερο δρόμος β. kryeqytet < krye + qytet πρωτεύουσα κεφάλι πόλη (Campbell 2000) Υπάρχουν όμως και σύνθετα στα οποία το προσδιοριζόμενο στοιχείο τοποθετείται στα αριστερά της δομής: (10) α. vargmal < varg + mal οροσειρά σειρά βουνό β. ditëlindje < ditë + lindje γενέθλια μέρα γέννηση γ. punëdore < punë + dore χειρωνακτική εργασία εργασία χέρι (Newmark et al. 1982: 176) 2. Επίρρημα + Ουσιαστικό Σε αυτήν την ομάδα συνθέτων το πρώτο συνθετικό μέρος ανήκει στην κατηγορία των επιρρημάτων: (11) α. drejtshkrim < drejt + shkrim ορθογραφία ορθά γραφή β. bashkëpunëtor < bashkë + punëtor συνεργάτης μαζί εργάτης (Newmark et al. 1982: 175)

5 5 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή 3. Αντωνυμία + Ουσιαστικό Τα περισσότερα σύνθετα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία είναι ρηματικά σύνθετα, με την έννοια ότι το β συστατικό τους είναι ρηματικό παράγωγο που προσδιορίζεται από μια αντωνυμία που απαντά στα αριστερά της δομής: (12) α. vetëbesim < vetë + besim αυτοπεποίθηση εαυτός πεποίθηση β. vetëmbrojtje < vetë + mbrojtje αυτοάμυνα εαυτός άμυνα γ. vetëmohim < vetë + mohim αυτοάρνηση εαυτός άρνηση (Newmark et al. 1982: 177) 4. Ουσιαστικό + Επίθετο Η σύνθεση ουσιαστικού και επιθέτου χρησιμοποιείται κυρίως για τη δημιουργία τοπωνυμικών ουσιαστικών. (13) α. Gurakuq < gura + kuq Κοκκινόπετρα πέτρα κόκκινος β. Kryezi < krye + zi Μαυροκέφαλος κεφάλι μαύρο (Newmark et al. 1982: 177) 5. Ρήμα + Ουσιαστικό Ο συγκεκριμένος τύπος σύνθεσης απαντά στην καθομιλουμένη γλώσσα αλλά δεν είναι ιδιαίτερα παραγωγικός (Newmark et al. 1982). (14) α. dredhalesh < dredh + alesh ρόκα, αδράχτι κουνιέται μαλλί β. vëmendje < vë + mendje προσοχή βάζω μυαλά (Newmark et al. 1982: 177) Σύνθετα στην κατηγορία των επιθέτων Σύνθετα επίθετα στην Αλβανική σχηματίζονται από τη συνένωση δύο επιθέτων, ενός ουσιαστικού με ένα επίθετο αλλά και από τη συρραφή δύο ουσιαστικών. Τα συνθετικά μέρη των επιθέτων μπορεί να βρίσκονται είτε (α) σε σχέση παράταξης είτε (β) σε σχέση εξάρτησης μεταξύ τους. Τα παρατακτικά σύνθετα αποτελούνται γενικά από στοιχεία που ανήκουν στην ίδια γραμματική κατηγορία, δηλ. είναι συνδυασμοί δύο ουσιαστικών, δύο επιθέτων ή δύο ρημάτων. Τα παρατακτικά σύνθετα επίθετα σχηματίζονται από τη συνένωση δύο (ή και σπανιότερα τριών) επιθέτων και η σημασία τους προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους σημασιών των συνθετικών τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα δύο μέλη αυτών των συνθέτων συνδέονται χαρακτηριστικά με το φωνήεν / ο /. Στο γραπτό λόγο η σύνθετη φύση αυτών των δομών δηλώνεται με το ενωτικό ( ), όπως φαίνεται στα παρακάτω παραδείγματα.

6 Δράση 5 ΕΠ Επίθετο + Επίθετο (15) α. ekonomiko shoqëror < ekonomik + shoqëror κοινωνικοοικονομικός οικονομικός κοινωνικός β. materialo teknik < material + teknik υλικοτεχνικός υλικός τεχνικός (Newmark et al. 1982: 205) Αντίστοιχα με τα ουσιαστικά, τα περισσότερα σύνθετα επίθετα ανήκουν στην κατηγορία των προσδιοριστικών ή υποτακτικών συνθέτων. Ανάλογα με τη γραμματική κατηγορία των συνθετικών τους μερών, τα υποτακτικά σύνθετα διακρίνονται σε δύο κυρίως υποομάδες. 1. Ουσιαστικό + Ουσιαστικό (16) α. kokëkungull < kokë + kungull αυτός που έχει άδειο κεφάλι κεφάλι κολοκύθα β. hundëshkabë < hundë + shkabë αετομύτης μύτη αετός 2. Ουσιαστικό + Επίθετο (17) α. zemërgjere < zemër + gjere γενναιόδωρος καρδιά ευρύς β. belhollë < bel + hollë αυτός που έχει λεπτή μέση μέση λεπτός (Newmark et al. 1982: ) Όλα τα παραπάνω σύνθετα είναι εξωκεντρικά και χαρακτηρίζονται από τον υψηλό βαθμό σημασιολογικής αδιαφάνειας (semantic opacity). Με άλλα λόγια, η σημασία τους δεν προκύπτει από τις επιμέρους σημασίες των συνθετικών μερών και είναι, κατά κύριο λόγο, μεταφορική Ρηματικά σύνθετα Στα σύνθετα που ανήκουν στα ρήματα παρατηρείται ο συνδυασμός επιρρήματος και ρήματος και ουσιαστικού και ρήματος. Και στις δύο κατηγορίες η σχέση των συνθετικών μερών είναι αυτή της εξάρτησης. Τα ρηματικά σύνθετα των οποίων το πρώτο συστατικό σχετίζεται με κάποιο επίρρημα είναι πολύ παραγωγικά, ειδικότερα στην καθομιλουμένη (18). Λιγότερα συγκριτικά με τα τελευταία είναι οι σχηματισμοί στους οποίους το πρώτο συνθετικό είναι ουσιαστικό και λειτουργεί ως συμπλήρωμα της ρηματικής βάσης (19). (18) Επίρρημα + Ρήμα α. bashkëekzistoj < bashkë + ekzistoj συνυπάρχω μαζί υπάρχω β. mirëpres < mirë + pres καλοσορίζω καλά περιμένω

7 7 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή γ. keqkuptoij < keq + kuptoij παρεξηγώ κακώς καταλαβαίνω (19) Ουσιαστικό + Ρήμα α. buzëqesh < buzë + qesh χαμογελώ χείλη γελώ β. duartrokit < duar + trokit χειροκροτώ χέρια χτυπώ (Newmark et al. 1982: 118) Τονισμός Σύμφωνα με τα παραδείγματα στο (20), οι σύνθετες λέξεις της Αλβανικής αναπτύσσουν δύο τόνους. Ο κύριος τόνος μιας σύνθετης λέξης φέρεται από το β συνθετικό, ενώ στο α συνθετικό αποδίδεται ένας δευτερεύων τόνος: (20) α. kry~e cyte!t πρωτεύουσα κεφάλι πόλη β. bu~ku Sk i!m καλλιγραφία ωραίος γραφή γ. vago~n estau a!nt εστιατόριο σε βαγόνι βαγόνι εστιατόριο (Newmark et al. 1982: 16) Είδη συνθέτων στην Ελληνική (Καλομοίρα Νικολού) Η διεργασία της σύνθεσης έχει ιδιαίτερα υψηλό βαθμό παραγωγικότητας στην Ελληνική τροφοδοτώντας τη γλώσσα κυρίως με νεολογισμούς (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986, Ράλλη 2005). Τα σύνθετα της Ελληνικής συνδυάζουν όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της «λέξης» και συγκεκριμένα: (α) συνιστούν μία φωνολογική ενότητα, (β) εμφανίζουν σημασιακή αδιαφάνεια, (γ) συνιστούν μία γραφική ενότητα (με εξαίρεση τα πολυλεκτικά σύνθετα) και (δ) αποτελούνται από υπολεξικά στοιχεία. Στην ενότητα αυτή θα εξετάσουμε μια σειρά από ειδικά χαρακτηριστικά που αφορούν τη δομή τους Συνδετικό φωνήεν /δείκτης σύνθεσης Μια από τις χαρακτηριστικές ιδιότητες των συνθέτων της Ελληνικής είναι η ύπαρξη του φωνήεντος /o/ που συνδέει τα δύο συστατικά του συνθέτου. Το συνδετικό αυτό φωνήεν ή δείκτης σύνθεσης (compounding marker) σύμφωνα με τη Ράλλη (2005, 2007) διατηρείται αμετάβλητο σε όλο το κλιτικό παράδειγμα. 2 Δε θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι το φωνήεν 2 Όπως έχει υποστηριχθεί από τη Ralli (1992), το ο δεν αποτελεί κλιτικό επίθημα του πρώτου συνθετικού αλλά το φωνήεν σύνδεσης των δύο μελών ενός σύνθετου σχηματισμού. Ως επιχείρημα γι αυτό αναφέρει ότι ακόμα και σε σύνθετα όπου η μορφή του συνδετικού φωνήεντος συμπίπτει με τη μορφή κλιτικού επιθήματος, π.χ. βιβλιοθήκη. Και πάλι όμως δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το φωνήεν είναι κλιτικό

8 Δράση 5 ΕΠ αυτό αποτελεί κάποιου τύπου μόρφημα, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν είναι φορέας κάποιας σημασίας ή γραμματικής λειτουργίας (δηλαδή δεν είναι ούτε κλιτικό ούτε παραγωγικό μόρφημα). Η υπόστασή του συνδέεται άμεσα με το φαινόμενο της σύνθεσης. Αντίστοιχα συνδετικά στοιχεία απαντούν και σε άλλες γλώσσες, όπως η Ρωσική, η Λατινική, κ.ά. (21) συνδετικό φωνήεν μεταξύ των δύο συνθετικών α. πηγαιν ο έρχομαι β. μηχαν ο κίνητος γ. κουκλ ό σπιτο Όσον αφορά την Ελληνική, το συνδετικό φωνήεν ο δεν εμφανίζεται πάντα σε σύνθετες δομές. Η απουσία του είναι εμφανής, όταν ο αρκτικός φθόγγος του β συστατικού είναι φωνήεν, στην περίπτωση δηλ. που μέσα σε ένα σύνθετο δημιουργείται ακολουθία δύο διαδοχικών φωνηέντων. Στο (22) δίνονται ενδεικτικά παραδείγματα συνθέτων που αποβάλλουν το συνδετικό φωνήεν σε περιβάλλον χασμωδίας (Νικολού 2008). (22) αποβολή συνδετικού φωνήεντος α. σφιχτ αγκαλιάζω αντί του *σφιχτοαγκαλιάζω β. λαδ έμπορος αντί του *λαδοέμπορος γ. αγρι άνθρωπος αντί του *αγριοάνθρωπος Μορφολογικές κατηγορίες σύνθετων λέξεων Παρά τις σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των γλωσσών ως προς το φαινόμενο της σύνθεσης, έχουν προταθεί από τους γλωσσολόγους τρεις μορφολογικές κατηγορίες στις οποίες κατατάσσονται οι σύνθετες λέξεις. Σύμφωνα με αυτές, τα σύνθετα διακρίνονται (α) ως προς τη δομή, (β) ως προς την ύπαρξη ή μη κεφαλής και (γ) ως προς τη σχέση των συνθετικών τους όρων. ως προς τη δομή Για το σύνολο των συνθέτων της Ελληνικής έχουν προταθεί από τους ερευνητές τρεις μορφολογικές κατηγορίες που εμφανίζουν τα εξής δομικά σχήματα: (23) μορφολογικές κατηγορίες σύνθετων λέξεων ως προς τη δομή α. ΘΕΜΑ ΘΕΜΑ ΚΛΙΤΙΚΟ ΕΠΙΘΗΜΑ [[νυχτ] Θ ο [λουλουδ] Θ ο] ΚΛ ΕΠΙΘ β. ΘΕΜΑ ΛΕΞΗ [[τον] Θ ο [σαλάτα] Λ ] γ. ΛΕΞΗ ΛΕΞΗ [[ταξίδι] Λ [αστραπή] Λ ] Από τις παραπάνω κατηγορίες, οι δύο πρώτες αποτελούν τα βασικά είδη μονολεκτικής σύνθεσης στην Ελληνική. (Για την τρίτη κατηγορία, τα πολυλεκτικά σύνθετα βλ. ενότητα ). Ωστόσο, σύμφωνα με τη Ράλλη (2007), υπάρχουν δύο ακόμα, λιγότερο συχνά, δομικά σχήματα επίθημα, γιατί η μορφή του συγκεκριμένου στοιχείου δε μεταβάλλεται ανάλογα με την αλλαγή του αριθμού και της πτώσης, π.χ. βιβλιοθήκης (γεν), βιβλιοθήκες (πληθ).

9 9 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή δημιουργίας μονολεκτικών συνθέτων: (α) [ΛΕΞΗ ΘΕΜΑ], π.χ. κατω σέντον ο και (β) [ΛΕΞΗ ΛΕΞΗ], π.χ. πισω γυρίζ ω. Πιο συγκεκριμένα, τα σύνθετα του (23α) σχηματίζονται από τη συρραφή δύο θεμάτων, με τη βοήθεια του συνδετικού φωνήεντος ο στη σύνθετη αυτή βάση προστίθεται υποχρεωτικά ένα κλιτικό επίθημα (π.χ. ος, ης, κτλ.), το οποίο φέρει τα απαραίτητα χαρακτηριστικά κλίσης (αριθμό, πτώση, κ.λπ), ή ένα παραγωγικό επίθημα (π.χ. τής). Οι σύνθετοι σχηματισμοί στο (23β) δημιουργούνται από την προσκόλληση ενός θέματος σε μια ήδη σχηματισμένη λέξη. Τα σύνθετα στο (23γ) ονομάζονται χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα (Ράλλη 2005, 2007) και δημιουργούνται από τη συνένωση δύο ανεξάρτητων λέξεων. Αυτό που τα διαφοροποιεί από τις άλλες δύο κατηγορίες σύνθεσης είναι η απουσία του δείκτη σύνθεσης ο. - ως προς την ύπαρξη ή μη κεφαλής εξωκεντρικά (exocentric ή bahuvrihi, κατά τον σανσκριτικό όρο): δεν έχουν κεφαλή που σημαίνει ότι το γένος και η συντακτική κατηγορία δεν προέρχονται από τα συνθετικά στοιχεία της λέξης. Τόσο στην Ελληνική όσο και σε άλλες γλώσσες απαντούν σύνθετες λέξεις στις οποίες το κεντρικό στοιχείο βρίσκεται εκτός της εσωτερικής δομής τους. Για παράδειγμα, το κλασικό εξωκεντρικό σύνθετο της Αγγλικής redhead ( κοκκινοκέφαλος ) δε δηλώνει το κεφάλι που είναι κόκκινο, αλλά αυτόν ή αυτό που έχει κόκκινο κεφάλι. Είναι εμφανές ότι το βασικό νόημα και η γραμματική κατηγορία του συνθέτου δεν καθορίζεται από κανένα από τα δύο συστατικά του μέρη. Συχνά τα σύνθετα αυτά είναι σημασιολογικά αδιαφανή. Παραδείγματα εξωκεντρικών συνθέτων δίνονται στο (24). (24) παραδείγματα εξωκεντρικών συνθέτων: Ελληνική, Αγγλική α. Ελληνική: ανοιχτοχέρης σκληρόκαρδος μεγαλοδύναμος αετοκέφαλος β. Αγγλική: blockhead ηλίθιος cutthroat αυτός που κόβει λαρύγγια butterfingers αυτός που αδυνατεί να κρατήσει κάτι στα χέρια του χωρίς να του πέσει κάτω ενδοκεντρικά (endocentric): έχουν κεφαλή (head), δηλ. το συστατικό που καθορίζει τη συντακτική κατηγορία και τα μορφοσυντακτικά χαρακτηριστικά της σύνθετης λέξης, όπως γένος, αριθμό, πτώση κτλ. Στην Ελληνική βρίσκεται κυρίως (όχι πάντα) στα δεξιά της δομής, π.χ. (25) ενδοκεντρικά σύνθετα με την κεφαλή στα δεξιά της δομής α. Ελληνική: ανεμόμυλος ψαρόσουπα φοινικόδασος αυλόπορτα β. Αγγλική: schoolteacher δάσκαλος bookseller βιβλιοπώλης bathroom μπάνιο

10 Δράση 5 ΕΠ ως προς τη σχέση των όρων παρατακτικά (appositional ή dvandva, κατά την σανσκριτική ονομασία): τα δύο συστατικά παρατίθενται χωρίς το ένα να προσδιορίζει το άλλο. Τέτοιου είδους σχηματισμοί αποτελούνται από στοιχεία που ανήκουν στην ίδια γραμματική κατηγορία, δηλ. είναι συνδυασμοί δύο ουσιαστικών, δύο επιθέτων ή δύο ρημάτων, όπως φαίνεται στα ακόλουθα παραδείγματα: (26) παρατακτικά σύνθετα: Ελληνική, Αγγλική α. Ελληνική: ανεβοκατεβαίνω Ρήμα+Ρήμα μακρόστενος Επίθετο+Επίθετο αλατοπίπερο Ουσιαστικό+Ουσιαστικό β. Αγγλική: Austria Hungary Ουσιαστικό+Ουσιαστικό Αυστροουγγαρία Στα σύνθετα των οποίων τα συστατικά βρίσκονται σε θέση παράταξης, όπως τα παραπάνω, αναμένεται η σειρά των όρων να είναι σχετικά ελεύθερη. Πράγματι, στην Ελληνική (Ralli 1992: 157) υπάρχουν τέτοια παραδείγματα, όπου ένα συστατικό μπορεί να εμφανίζεται ως πρώτο ή δεύτερο μέλος του συνθέτου χωρίς μεταβολή στη σημασία του: στενόμακρος/ μακρόστενος, χιονόνερο/ νερόχιονο. Ωστόσο, πολύ συχνά η σειρά των όρων δεν μεταβάλλεται κυρίως στα ονοματικά και ρηματικά σύνθετα: αυγολέμονο/ *λεμόναυγο, ανοιγοκλείνω/ *κλεινανοίγω. Γι αυτά τα σύνθετα θα μπορούσε κανείς να επικαλεσθεί σημασιοπραγματολογικούς λόγους, οι οποίοι καθορίζουν την προτίμηση για τη συγκεκριμένη σειρά όρων (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1996), π.χ. πηγαινοέρχομαι (πρώτα «πηγαίνω» και μετά «έρχομαι»), ψωμοτύρι (περισσότερη ποσότητα «ψωμιού» και λιγότερη «τυριού»), τρωγοπίνω (βασική ενέργεια είναι το «τρώγω» και δευτερεύουσα είναι το «πίνω»). προσδιοριστικά (ή εξαρτημένα) σύνθετα, όπου το α συστατικό σε θέση μη κεφαλής έχει το ρόλο προσδιορίζοντος στοιχείου, ενώ το β συστατικό, αυτό σε θέση κεφαλής, έχει το ρόλο προσδιοριζόμενου στοιχείου. Το προσδιορίζον στοιχείο προηγείται του προσδιοριζόμενου. Αυτός ο τύπος σύνθεσης είναι πολύ παραγωγικός στις περισσότερες γλώσσες. Παραδείγματα προσδιοριστικών συνθέτων δίνονται στο (27). (27) προσδιοριστικά σύνθετα: Ελληνική, Αγγλική α. Ελληνική: αγριοπερίστερο τρελοκόριτσο στραβοκοιτώ τυροσαλάτα β. Αγγλική: housecleaning καθάρισμα σπιτιού lemon tree λεμονιά Χαλαρά πολυλεκτικά σύνθετα Οι πολυλεκτικοί σύνθετοι σχηματισμοί, αν και έχουν τη μορφή ονοματικών φράσεων, έχουν μορφολογική υπόσταση. Διαφέρουν, ωστόσο, από τα μονολεκτικά σύνθετα, αφού τα συστατικά τους εμφανίζουν χαλαρότερη δομική συνοχή, η οποία μάλιστα αποτυπώνεται και ορθογραφικά

11 11 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή με το ότι γράφονται ως δύο ανεξάρτητες λέξεις και με το ότι δεν υπάρχει δείκτης σύνθεσης (Ράλλη 2007). Ο σχηματισμός χαλαρών συνθέτων είναι πολύ παραγωγικός, ιδίως στα ειδικά επιστημονικά και τεχνικά λεξιλόγια. Παραδείγματα χαλαρών πολυλεκτικών συνθέτων στην Ελληνική είναι τα εξής: (28) Επίθετο + Ουσιαστικό α. τρίτος κόσμος (= οι «υπό ανάπτυξη» χώρες) β. παιδική χαρά (= υπαίθριος χώρος με κούνιες, τσουλήθρες κτλ. για να παίζουν παιδιά) γ. μικρή οθόνη (= τηλεόραση) (29) Ουσιαστικό + Ουσιαστικό σε γενική πτώση α. ζώνη ασφαλείας (=σύστημα πρόσδεσης των επιβατών) β. κρέμα ημέρας (= καλλυντική κρέμα) γ. άρμα μάχης (=τανκ) (30) Ουσιαστικό + Ουσιαστικό σε ονομαστική πτώση α. νόμος πλαίσιο β. άνθρωπος κλειδί γ. πίσσα σκοτάδι δ. γυναίκα λάστιχο Όσον αφορά τη θέση της κεφαλής, απαντάται στα αριστερά σε κάποια πολυλεκτικά σύνθετα, όπως: άνθρωπος κλειδί, γυναίκα λάστιχο, ζώνη ασφαλείας, κτλ., σε αντίθεση με τα πίσσα σκοτάδι, διαμάντι παιδί, κανόνι μαθητής, αλλά και τα τρίτος κόσμος, δημόσιος υπάλληλος, πυρηνικός πόλεμος που έχουν την κεφαλή στα δεξιά της δομής (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986, 1996, Ράλλη 2005, 2007) Τονισμός συνθέτων Τα σύνθετα της Ελληνικής δεν παρουσιάζουν ομοιόμορφο τονικό σχήμα, αλλά ο τόνος τους καθορίζεται από τη μορφολογική κατηγορία στην οποία ανήκουν. Έτσι τα σύνθετα με δομή [ΘΕΜΑ ΘΕΜΑ ΚΛΙΤΙΚΟ ΕΠΙΘΗΜΑ] τονίζονται συνήθως στην προπαραλήγουσα, εκτός εάν το επίθημα φέρει εγγενείς τονικές ιδιότητες (π.χ. τής) οπότε και έλκει τον τόνο (π.χ. θηριοδαμαστής). Τα σύνθετα που τονίζονται στην προπαραλήγουσα δεν παρουσιάζουν μετακίνηση σε πτώσεις στις οποίες σε απλές/κλιτές λέξεις ο τόνος μετακινείται στην παραλήγουσα ή τη λήγουσα, π.χ. κουκλόσπιτο, κουκλόσπιτου αλλά όχι *κουκλοσπίτου (βλ. επίσης ΕΠ ). (31) σύνθετα [[ΘΕΜΑ ΘΕΜΑ] ΚΛΙΤΙΚΟ ΕΠΙΘΗΜΑ] (Nespor & Ralli 1996, Ράλλη 2007, Nικολού 2008) μορφολογική δομή φωνητική πραγμάτωση α. κουκλόσπιτο /kukl o spit o/ [kuklo!spito] < ku!kla, spi!ti β. αλατοπίπερο /alat o piper o/ [alatopi!pero] < ala!ti, pipe!ri

12 Δράση 5 ΕΠ γ. νυχτοήμερος /nixt o imer os/ [nixtoi!meros] < ni!xta, (i)me!ra δ. θηριοδαμαστής /Tiri o Damas ti!s/ [TirjoDamasti!s] < Tiri!o (Ο), Dama!zo (Ρ) Ο τόνος στην κατηγορία των σύνθετων με δομή [ΘΕΜΑ ΛΕΞΗ] μπορεί να είναι είτε στη συλλαβή που φέρει τόνο η εσωτερική, δηλ. η πιο εγκιβωτισμένη λέξη του σύνθετου, π.χ. χαρτοπετσέτα [χαρτ ο [πετσέτα] ΛΕΞΗ ] ΛΕΞΗ < πετσέτα, είτε στην προπαραλήγουσα, π.χ. λεμονόδασος. Συχνά, σε αυτό το είδος σύνθεσης αναπτύσσεται ένας δευτερεύοντας, ρυθμικής φύσης, τόνος στην πρώτη συλλαβή του α συνθετικού, π.χ. α~ντι καπνιστής, υ~περ πλήρης, με~γαλοαπατεώνας, κτλ. (32) σύνθετα [[ΘΕΜΑ [ΛΕΞΗ]] (Ralli 1992, Nespor & Ralli 1996, Ράλλη 2007, Νικολού 2008, Revithiadou 2009) μορφολογική δομή φωνητική πραγμάτωση α. νερομπογιά /ner o bovj a!/ [neroboja!] < nero!, bovja! β. χαρτοπετσέτα /xart o petse!t a/ [xartopetse!ta] < xarti!, petse!ta γ. τονοσαλάτα /ton o sala!t a/ [tonosala!ta] < to!nos, sala!ta δ. νυχτοφύλακας /nixt o filak as/ [nixtofi!lakas] < ni!xta, fi!lakas ε. παλιογυναίκα /palj o Vine!k a/ [paljojine!ka] < paljo!s, Vine!ka ζ. ψιλοβρέχω /psil o vrex o/ [psilovre!xo] < psilo!s, vre!xo Χαρακτηριστικό των χαλαρών πολυλεκτικών συνθέτων είναι η ύπαρξη δύο τόνων, o δεύτερος από τους οποίους είναι πιο ισχυρός, όπως φαίνεται και στα ακόλουθα παραδείγματα: (33) σύνθετα [[ΛΕΞΗ] [ΛΕΞΗ]] (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1996, Ralli & Stavrou 1998, Ράλλη 2005, 2007, Νικολού 2008, Revithiadou 2009, μ.ά.) μορφολογική δομή φωνητική πραγμάτωση α. νόμος πλαίσιο /nom os plesi o/ [no~mosple!sio] λέξη κλειδί /le!ksi klidi!/ [le~ksiklidi!] β. ηλεκτρολόγος μηχανολόγος /ilektrolo!vos mixanolo!vos/ [ilektrolo~vos mixanolo!vos] μεταφραστής διερμηνέας /metafrasti!s Diermine!as/ [metafrasti~s Djiermine!as]

13 13 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή Κατηγοριακά χαρακτηριστικά των συνθέτων Τα σύνθετα της Ελληνικής κατατάσσονται κυρίως στις τρεις μεγάλες γραμματικές κατηγορίες ανάλογα με την κατηγορία της κεφαλής τους: ουσιαστικά, επίθετα και ρήματα. α. ουσιαστικά (34) ουσιαστικό + ουσιαστικό α. χιονόβροχο < χιόνι + βροχή β. νυχτολούλουδο < νύχτα + λουλούδι γ. οργανοπαίκτης < όργανο + παίκτης (35) επίθετο + ουσιαστικό α. ασχημόπαπο < άσχημο + παπί β. ελαφρόπετρα < ελαφριά + πέτρα γ. τρελοκόριτσο < τρελό + κορίτσι (36) επίρρημα + ουσιαστικό α. εξώπορτα < έξω + πόρτα β. πισωγύρισμα < πίσω + γύρισμα γ. κατωσέντονο < κάτω + σεντόνι β. επίθετα (37) επίθετο + επίθετο α. ασπρόμαυρος < άσπρος + μαύρος β. γλυκόξινος < γλυκός + ξινός γ. νοτιοδυτικός < νότιος + δυτικός (38) ουσιαστικό + επίθετο α. νερόβραστος < νερό + βραστός β. λαομίσητος < λαός + μισητός γ. κοσμοξάκουστος < κόσμος + ξακουστός (39) επίρρημα + επίθετο α. αργοκίνητος < αργά + κινητός β. εξωσχολικός < έξω + σχολικός γ. πυκνοκατοικημένος < πυκνά + κατοικημένος γ. ρήματα (40) ρήμα + ρήμα α. ανοιγοκλείνω < ανοίγω + κλείνω β. πηγαινοέρχομαι < πηγαίνω + έρχομαι γ. αναβοσβήνω < ανάβω + σβήνω

14 Δράση 5 ΕΠ (41) ουσιαστικό +ρήμα α. νυχτοπερπατώ < νύχτα + περπατώ β. αβγοκόβω < αβγό + κόβω γ. χαρτοπαίζω < χαρτί + παίζω (42) επίρρημα + ρήμα α. πισωγυρίζω < πίσω + γυρίζω β. αργοπεθαίνω < αργά + πεθαίνω γ. σιγοβράζω < σιγά + βράζω Αξίζει να προσθέσουμε ότι υπάρχουν και σύνθετα που ανήκουν στην κατηγορία του επιρρήματος. Στην ουσία τα σύνθετα αυτά παράγονται δευτερογενώς από επιθετικά σύνθετα με την προσθήκη του παραγωγικού επιθήματος α, π.χ. βορειοανατολικ ά < βορειοανατολικός/ή/ό < βόρειος + ανατολικός Σύγκριση σύνθετων δομών Αλβανικής Ελληνικής (Καλομοίρα Νικολού) Από την αντιπαραβολική εξέταση των σύνθετων σχηματισμών των δύο υπό μελέτη γλωσσών μπορούν να εξαχθούν οι ακόλουθες γενικεύσεις: Στην Ελληνική τα σύνθετα δεν αποτελούνται συνήθως από πλήρεις λέξεις, αλλά από θέματα (π.χ. ερυθρ ό δερμ ος). Στην Αλβανική ο πιο διαδεδομένος τρόπος σχηματισμού σύνθετων λέξεων είναι η συνένωση ανεξάρτητων λέξεων, όπως ακριβώς συμβαίνει στην περίπτωση των πολυλεκτικών συνθέτων της Ελληνικής. Ο δείκτης σύνθεσης/συνδετικό φωνήεν είναι υποχρεωτικός στην πλειονότητα των σύνθετων λέξεων της Ελληνικής, σε αντίθεση με την Αλβανική, όπου η παρουσία οποιουδήποτε συνδετικού στοιχείου μεταξύ των μελών του συνθέτου δεν είναι συστηματικό φαινομένο αλλά σποραδικό. Όσον αφορά τον τονισμό, τα σύνθετα της Αλβανικής παρουσιάζουν ενιαίο τονικό σχήμα: υπάρχουν δύο τόνοι, εκ των οποίων ο τόνος του δεύτερου συνθετικού είναι ο πρωτεύων όλης της σύνθετης δομής. Με άλλα λόγια, στα σύνθετα της Αλβανικής ο κύριος τόνος βρίσκεται στα δεξιό άκρο της δομής. Τα σύνθετα της Ελληνικής, από την άλλη πλευρά, δεν παρουσιάζουν ομοιόμορφο τονικό σχήμα. Η τονική τους συμπεριφορά εξαρτάται από το είδος της μορφολογικής κατηγορίας στην οποία ανήκουν. Με βάση το μορφολογικό τύπο στον οποίο ανήκουν, εμφανίζουν τρία διαφορετικά τονικά σχήματα (βλ, και πίνακα 1). Αν απομονώσουμε, ωστόσο, την τονική συμπεριφορά των πολυλεκτικών σύνθετων σχηματισμών της Ελληνικής και την αντιπαραβάλουμε με εκείνη των συνθέτων της Αλβανικής, θα διαπιστώσουμε μια σημαντική ομοιότητα: και τα δύο είδη συνθέτων έχουν δύο τόνους, εκ των οποίων ο ισχυρότερος είναι ο δεύτερος.

15 15 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή Ο Πίνακας 1 συνοψίζει τις μορφολογικές κατηγορίες και τα τονικά σχήματα των σύνθετων λέξεων στην Αλβανική και Ελληνική. Πίνακας 1. Βασικά είδη σύνθεσης Αλβανικής Ελληνικής Είδος σύνθετου Aλβανική Ελληνική ΘΕΜΑ ΘΕΜΑ Τόνος ΘΕΜΑ ΛΕΞΗ Τόνος ΛΕΞΗ ΛΕΞΗ Τόνος όχι όχι ναι κύριος στο β συνθετικό δευτερεύων στο α συνθετικό ναι ΠΠΛ ή Κατάληξη ναι κύριος στο β συνθετικό δευτερεύων στο α συνθετικό (προαιρετικά) ναι και στα δύο συνθετικά 4.2. Αρκτικόλεξα και ακρωνύμια (Καλομοίρα Νικολού) Εισαγωγή: Αρκτικόλεξα/ ακρωνύμια Τα αρκτικόλεξα (initialisms, alphabetisms) είναι συντομευμένοι λεξικοί τύποι που σχηματίζονται από τα αρχικά γράμματα ή συμπλέγματα γραμμάτων πλήρων λέξεων ονοματικών φράσεων, που δηλώνουν επωνυμίες οργανισμών, επιχειρήσεων, πολιτικών κομμάτων κτλ., π.χ. Ο.Τ.Ε. < Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος. Μέσω της διαδικασίας της συντόμευσης 3 ήδη υπαρκτών λεξικών μονάδων, το αρκτικόλεξο παραπέμπει σε ήδη υπάρχοντα αντικείμενα αναφοράς για να καλύψει ένα άλλο υφολογικό και χρηστικό επίπεδο, λ.χ. τον προφορικό λόγο, ή για να καλύψει τις ανάγκες οικονομικότερης εκφοράς λόγου (βλ. Booij 2005). Στόχος αυτού του κεφαλαίου είναι ακριβώς η περιγραφή αυτών των συντομευμένων λεξικών τύπων στην Αλβανική (υποενότητα ) και στην Ελληνική (4.2.3.). Στην τελευταία ενότητα (4.2.4.) εξετάζονται συγκριτικά οι δύο γλώσσες και εντοπίζονται τα σημεία τομής και διαφοροποίησης Αρκτικόλεξα/ακρωνύμια στην Αλβανική Τα ακρωνύμια της Αλβανικής αποτελούν συντομευμένους τύπους ονοματικών φράσεων που αντιστοιχούν σε οργανισμούς, εταιρείες, ιδρύματα, πολιτικά κόμματα και ονόματα κρατών. Πιο συγκεκριμένα, ανήκουν στη γραμματική κατηγορία των ουσιαστικών και ειδικότερα στα κύρια ονόματα, γι αυτό και γράφονται με κεφαλαία γράμματα. Λόγω απουσίας εξειδικευμένων 3 Η συντόμευση ή σύντμηση (abbreviation) είναι μια γενική γλωσσική διεργασία κατά την οποία μια λέξη ή φράση συντομεύεται, με διάφορες επιμέρους διεργασίες, με αποτέλεσμα να προκύπτει μια νέα λέξη (βλ. Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986: ). Μια από αυτές τις επιμέρους διεργασίες συντόμευσης είναι αυτή της δημιουργίας αρκτικόλεξων και ακρωνυμίων, η οποία είναι αποτέλεσμα «πολλαπλής αποκοπής», δηλαδή παράλειψης πολλών συστατικών από μια λεξική μονάδα.

16 Δράση 5 ΕΠ μελετών για τους ακρωνυμικούς σχηματισμούς της Αλβανικής, για την περιγραφή που παραθέτουμε στις παρακάτω ενότητες θα βασιστούμε εξολοκλήρου στη γραμματική περιγραφή των Newmark et al. (1982) Τρόπος σχηματισμού Η πλειονότητα των ακρωνυμίων της Αλβανικής σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα πλήρων λέξεων της ονοματικής φράσης από την οποία προέρχονται. Τα ακρωνύμια που σχηματίζονται από τη συνένωση των αρχικών συλλαβών λέξεων είναι ιδιαίτερα σπάνια στην Αλβανική. (43) α. ATSH < Agjensia Telegrafike Shqiptare Αλβανικό Τηλεγραφικό Πρακτορείο β. NBSH < Ndërmarrja Bujqësore Shtetërore Εθνική Αγροτική Εταιρεία γ. OKB < Organizata e Kombeve të Bashkuara Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (Newmark et al. 1982: 177) Φωνητική πραγμάτωση ακρωνυμίων Στην Αλβανική σημειώνονται τρεις τρόποι προφοράς των ακρωνυμίων (Newmark et al. 1982: 177): κάθε γράμμα προφέρεται ανεξάρτητα από το άλλο, με τον τρόπο που προφέρεται στο αλφάβητο της Αλβανικής (αλφαβητική προφορά) το ακρωνύμιο προφέρεται ως μια απλή λέξη, χωρίς παύση μεταξύ των γραμμάτων και φέρει έναν κύριο τόνο (συλλαβική προφορά) το ακρωνύμιο συνδυάζει και τους δύο παραπάνω τρόπους πραγμάτωσης (44) αλφαβητική προφορά α. SMT [s m t ] β. NBSH [n b S ] γ. PPSH [p p S ] (45) συλλαβική προφορά α. FUD [fud] β. NIQ [nik] (46) συνδυασμός συλλαβικής και αλφαβητικής προφοράς α. NILRG [nilr g ] β. NTSHUS [n t Sus] γ. NTSHAP [n t Sap] Όσον αφορά τον τονισμό, όλα τα ακρωνύμια της Αλβανικής τονίζονται στη ληκτική συλλαβή, π.χ. SMT [s m t ], NTSHAP [n t Saṕ], κτλ. (Newmark et al. 1982: 177).

17 17 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή Γένος Τα ακρωνύμια στην Αλβανική φέρουν το ονοματικό χαρακτηριστικό του γένους το οποίο πραγματώνεται στο κλιτικό τους επίθημα (βλ. υποενότητα ). Διακρίνονται σε αρσενικά και θηλυκά ακρωνύμια και το γένος τους καθορίζεται από τον τρόπο πραγμάτωσης του ακρωνυμίου. Έτσι, στην περίπτωση που το ακρωνύμιο λήγει σε τονισμένο φωνήεν, τότε είναι θηλυκού γένους και θα λάβει το αντίστοιχο κλιτικό επίθημα, π.χ. NBSH ja. Αν λήγει σε σύμφωνο, είναι αρσενικό και δέχεται τα κλιτικά επιθήματα των αρσενικών ουσιαστικών, π.χ. FUD i. Σύμφωνα με τους Newmark et al. (1982: 178), τα ακρωνύμια που πραγματώνονται με αλφαβητική προφορά είναι στο σύνολό τους θηλυκού γένους, εκείνα που προφέρονται κατά το συλλαβικό τρόπο είναι ως επί το πλείστον αρσενικού γένους (με εξαίρεση κάποια δάνεια ακρωνύμια του τύπου NATO, UNESCO, κτλ.) και όσα συνδυάζουν δύο τρόπους εκφοράς μπορεί να είναι είτε αρσενικά είτε θηλυκά ανάλογα με το είδος του ληκτικού τεμαχίου Κλίση Τα ακρωνύμια της Αλβανικής, σε αντίθεση με την Ελληνική, διαθέτουν κλίση για την πτώση και την οριστικότητα όπως τα κοινά ουσιαστικά. Η προσθήκη των πτωτικών επιθημάτων εξαρτάται από το γένος του ακρωνυμίου. Έτσι οι κλιτοί τύποι του ενικού σχηματίζονται με την προσθήκη (α) κάποιου από τα επιθήματα: ja, së, në για τα θηλυκά, ή (β) κάποιου από τα επιθήματα i, it, in για τα αρσενικά. Η προσάρτηση των πτωτικών επιθημάτων στα ακρωνύμια δηλώνεται στο γραπτό λόγο με το ενωτικό ( ). (47) πτωτικά επιθήματα ακρωνυμίων της Αλβανικής ΘΗΛΥΚΑ ΑΡΣΕΝΙΚΑ α. OKB ja FUD i OKB SG.NOM.DEF FUD SG.NOM.DEF β. OKB së FUD it OKB SG.GEN/DAT/ACC.DEF FUD SG.GEN/DAT/ABL.DEF γ. OKB në FUD in OKB SG.ABL.DEF FUD SG.ACC.DEF (Newmark et al. 1982: 177) Αρκτικόλεξα/ ακρωνύμια στην Ελληνική Τα αρκτικόλεξα της Ελληνικής είναι άκλιτα, ανήκουν στη γραμματική κατηγορία των ουσιαστικών και ειδικότερα στα κύρια ονόματα, γι αυτό και αποδίδονται με κεφαλαιογράμματη γραφή (για μια αναλυτική περιγραφή των αρκτικόλεξων της Ελληνικής, βλ. Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986). (48) α. Ο.Τ.Ε. [oté] < Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος β. ΕΛ.ΤΑ [elta!] < Ελληνικά Ταχυδρομεία γ. Δ.Ν.Τ. [Du] [nu] [tu ]/ < Διεθνές Νομισματικό Ταμείο Όταν η συντομευμένη φράση περιέχει λειτουργικές λέξεις (άρθρα, προθέσεις, συνδέσμους), αυτές συνήθως απορρίπτονται (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986; Vazou & Xydopoulos 2007), π.χ.

18 Δράση 5 ΕΠ Κ.Ε.Α.Δ.Ε.Α. < Κέντρο για την Εθνική Ανεξαρτησία, τη Διεθνή Ειρήνη και τον Αφοπλισμό, αλλά όχι πάντα, π.χ. Α.ΜΕ.Α. < Άτομα με Αναπηρίες. Τα αρκτικόλεξα είναι προϊόντα του γραπτού λόγου και η δημιουργία τους υπακούει μόνο σε ορθογραφικούς κανόνες και όχι σε φωνολογικούς ή μορφολογικούς. Απόδειξη γι αυτό είναι ότι (α) υπάρχουν αρκτικόλεξα που δε χρησιμοποιούνται στον προφορικό λόγο, π.χ. Ε.Ε.Ε.Ε (<Ελληνική Εταιρεία Επιχειρησιακών Ερευνών) ή Ε.Σ.Ν.Γ.Π. (< Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας) και (β) πολλά αρκτικόλεξα σχηματίζονται με τα αρκτικά γραφήματα και όχι με τα αρκτικά φωνήματα της ονοματικής φράσης από την οποία προέρχονται, π.χ. Ε.Ο.Κ. (<Ευρωπαϊκή Οικονομική Ένωση), αν και η δεύτερη λέξη αρχίζει από το φθόγγο /i/. Με άλλα λόγια, οι συντομευμένοι σχηματισμοί δημιουργούνται ανεξάρτητα από το γεγονός αν είναι δυνατόν να προφερθούν και έχουν καθαρά γραφηματικό χαρακτήρα. Όσα αρκτικόλεξα συνιστούν προφερτές μονάδες, καταφέρνουν, δηλαδή, να περάσουν στον προφορικό λόγο, π.χ. ΟΤΕ, ΕΛΤΑ, κτλ., ονομάζονται από τους περισσότερους ερευνητές 4 ως ακρωνύμια (acronyms). Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελληνική, η δημιουργία αρκτικόλεξων και ακρωνυμίων θεωρείται ως μια διεργασία εμπλουτισμού του λεξικού με πολύ υψηλό βαθμό παραγωγικότητας. Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα κυριότερα μορφολογικά και φωνολογικά χαρακτηριστικά αυτών των συντομευμένων λεξικών σχηματισμών Τρόπος σχηματισμού Τα αρκτικόλεξα/ακρωνύμια δημιουργούνται από τη γραμμική συνένωση των αρκτικών γραφημάτων, αρκτικών συλλαβών ή μέρους των αρκτικών συλλαβών. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις τρόποι σχηματισμού αρκτικόλεξων στα ελληνικά (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986): με αντιγραφή των αρκτικών γραμμάτων πλήρων λέξεων της ονοματικής φράσης από την οποία προέρχεται, π.χ. Δ.Ε.Η., Α.Ε.Κ., Φ.Π.Α., Α.Φ.Μ. με αντιγραφή των αρκτικών συλλαβών [Σ(ύμφωνο)+Φ(ωνήεν)] ή μέρος των αρκτικών συλλαβών [Φ(ωνήεν) + Σ(ύμφωνο)] των λέξεων, π.χ. ΕΛ.ΤΑ, ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. από το συνδυασμό των δύο παραπάνω τρόπων, π.χ. Ο.ΠΕ.Κ., ΠΑ.ΣΟ.Κ., Ε.ΥΔ.Α.Π. Η λεξική υπόσταση των ακρωνυμίων αποδεικνύεται από το ότι οι σχηματισμοί αυτοί (α) υποβάλλονται σε μορφολογικές διαδικασίες παραγωγής, (β) φέρουν γραμματικά χαρακτηριστικά (γ) εμφανίζουν εννοιακά χαρακτηριστικά (πολυσημία, ομωνυμία). Ας δούμε συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με αυτές τις ιδιότητές τους. Τα ακρωνύμια συμπεριφέρονται ως κοινά θέματα από τα οποία, με την προσάρτηση παραγωγικών επιθημάτων δημιουργούνται νέες παράγωγες λέξεις, όπως επίθετα (π.χ. νατοϊκός, εξωοτεϊκός), ονόματα (π.χ. δαπίτης, πασοκτζής), μεγεθυντικά (π.χ. αεκάρα, παοκάρα). Η πλειονότητα των παράγωγων λέξεων που έχουν ως βάση ακρωνύμια προέρχονται από το στρατιωτικό, πολιτικό και αθλητικό λεξιλόγιο. Τα ακρωνύμια, αν και είναι άκλιτα, φέρουν ονοματικά γραμματικά χαρακτηριστικά, π.χ. γένους και αριθμού, που πραγματώνονται στο άρθρο που τα εισάγει. Τα χαρακτηριστικά που φέρουν είναι συνήθως της λέξης κεφαλής της φράσης από την οποία προέρχονται, π.χ. η ΔΕΗ (Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού), τα ΗΛΠΑΠ (Ηλεκτροκίνητα Λεωφορεία Περιοχής Αθηνών Πειραιώς) (Ξυδόπουλος 4 Cannon (1989), Bat el (1994), Booij (2005), Aronoff & Fudeman (2005), Vazou & Xydopoulos (2007), Ξυδόπουλος (2008), μεταξύ άλλων.

19 19 Συγκριτική περιγραφή Αλβανικής Ελληνικής: Κεφάλαιο 4 Παραγωγή 2008). Σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρείται και σύγχυση ως προς το γένος, π.χ. ο/το ΗΣΑΠ (αντί του οι ΗΣΑΠ < Ηλεκτρικοί Σιδηρόδρομοι Αθηνών Πειραιώς), λόγω του ότι οι ομιλητές τείνουν να συσχετίζουν το γένος με την οντότητα την οποία δηλώνουν (βλ. ο/το ΗΣΑΠ: ο σιδηρόδρομος/ το τρένο) (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986: ). Σε σχέση με τα εννοιακά 5 χαρακτηριστικά, τα ακρωνύμια, σύμφωνα με τον Ξυδόπουλο (2008), μπορεί να είναι είτε πολύσημα, δηλ. να διαθέτουν περισσότερες της μίας σημασίες, είτε ομώνυμα, δηλ. να εμφανίζονται με κοινούς φωνητικούς και ορθογραφικούς τύπους Φωνητική πραγμάτωση αρκτικόλεξων/ακρωνυμίων Υπάρχουν τρεις τρόποι προφοράς των αρκτικόλεξων της Ελληνικής (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986, Vazou & Xydopoulos 2007, Νικολού 2010) : α) το αρκτικόλεξο προφέρεται ως μια απλή λέξη, χωρίς παύση μεταξύ των γραμμάτων και φέρει έναν κύριο τόνο (49), β) κάθε γράμμα προφέρεται ανεξάρτητα από το άλλο, με τον τρόπο που προφέρεται στο αλφάβητο της Ελληνικής (50), γ) σε περιπτώσεις που το αρκτικόλεξο δεν είναι προφερτό και προκύπτουν δυσπρόφερτα συμφωνικά συμπλέγματα παρατηρείται επένθεση φωνήεντος. Τα επενθετικά φωνήεντα που εμφανίζονται στα αρκτικόλεξα της Ελληνικής είναι τα υψηλά φωνήεντα /u/ και /i/ (51). (49) συλλαβική προφορά α. Ο.Τ.Ε. [ote!] β. Α.Σ.Ε.Π. [ase!p] (50) αλφαβητική προφορά α. Κ.Κ.Ε. [ka!pa ka!pa e!psilon] β. Α.Ε. [a!lfa e!psilon] (51) επένθεση /i/, /u/ α. Π.Π.Σ.Π. [pi! pi! si! pi!] β. Δ.Σ. [Du! su!] Οι δύο τελευταίοι τρόποι πραγμάτωσης των αρκτικόλεξων υπογραμμίζουν και την ιδιαιτερότητά τους ως λεξικές μονάδες, καθώς δείχνουν τους μηχανισμούς που επιστρατεύονται από τη γλώσσα προκειμένου να αποφευχθούν διαδοχικές ακολουθίες φωνημάτων που δεν είναι αποδεκτές από το φωνολογικό σύστημα της Ελληνικής, π.χ. *[Ds], *[ppsp]. Επιπλέον, στις 5 Τα ακρωνύμια, σύμφωνα με το Ξυδόπουλο (2008), μπορεί να είναι είτε πολύσημα (π.χ. ΟΤΕ) είτε ομώνυμα (π.χ. ΔΟΕ): ΟΤΕ: (α) ο λογαριασμός του ΟΤΕ: πλήρωσα τον ΟΤΕ, (β) ο τεχνικός του ΟΤΕ: ήρθε ο ΟΤΕ να μου φτιάξει το τηλέφωνο, (γ) η μετοχή του ΟΤΕ: αγόρασα ΟΤΕ σε καλή τιμή, (δ) το τιμολόγιο του ΟΤΕ: ακρίβυνε πάλι ο ΟΤΕ. ΔΟΕ < (α) Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας, (β) Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή, (γ) Διεθνής Οργάνωση Εργασίας. Η ομωνυμία πολλές φορές παρατηρείται και μεταξύ ενός λεξικοποιημένου ακρωνυμίου και μιας υπάρχουσας λέξης του γενικού λεξιλογίου, π.χ. ΕΣΥ (Εθνικό Σύστημα Υγείας) εσύ (προσωπική αντωνυμία), ΕΜΠΡΟΣ (Εταιρεία Μελέτης Προβλημάτων Συλλογικών) εμπρός (επίρρημα) για ευκολότερη απομνημόνευση και ανάκληση από τους ομιλητές (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1986: 234).

20 Δράση 5 ΕΠ παραπάνω κατηγορίες προστίθεται μια υβριδική ομάδα αρκτικόλεξων που συνδυάζει δύο από τους τρόπους εκφοράς που προαναφέρθηκαν. Έτσι, τα αρκτικόλεξα πραγματώνονται συνδυάζοντας είτε την αλφαβητική προφορά συμφώνου και τη συλλαβική προφορά φωνήεντος (52) είτε τη συλλαβική προφορά φωνήεντος και την επένθεση των φωνηέντων /i/ ή /u/ (53). (52) α. Φ.Π.Α. [fipia!] β. Α.Φ.Μ. [afimi!] γ. Μ.Μ.Ε. [mimie!] (53) α. Δ.Ν.Τ. [Dunutu!] β. Α.Π.Θ. [apuθu!] Συλλαβική δομή Με βάση τα συλλαβικά καλούπια που εμφανίζουν, τα ακρωνύμια διακρίνονται σε μονοσύλλαβα, δισύλλαβα, τρισύλλαβα και τετρασύλλαβα. Το μέγεθος των περισσότερων ακρωνυμίων είναι μίας ή δύο συλλαβών. Τα τρισύλλαβα αν και απαντούν δεν είναι ιδιαίτερα συχνά, ενώ τα τετρασύλλαβα ακρωνύμια είναι πολύ περιορισμένα. Σε γενικές γραμμές, το μέγεθος του ακρωνυμίου φαίνεται να είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συλλαβική του δομή. Όπως θα δούμε και πιο αναλυτικά παρακάτω, όσο αυξάνεται ο αριθμός των συλλαβών σε έναν ακρωνυμικό σχηματισμό, τόσο περισσότερο απλοποιείται η συλλαβική δομή. Έτσι, τα μονοσύλλαβα ακρωνύμια εμφανίζουν πιο περίπλοκη συλλαβική δομή, παραβιάζοντας σε μεγαλύτερο βαθμό τους φωνοτακτικούς περιορισμούς της Ελληνικής σε σχέση με τους πολυσύλλαβους συντομευμένους τύπους. Πιο αναλυτικά, τα μονοσύλλαβα ακρωνύμια της Ελληνικής συνιστούν λέξεις που αποτελούνται από μία και μόνο συλλαβή. 6 Τα περισσότερα μονοσύλλαβα ακρωνύμια εμφανίζονται με τη μορφή κλειστών συλλαβών, και μάλιστα του τύπου ΣΦΣ (Σύμφωνο Φωνήεν Σύμφωνο) (Vazou & Xydopoulos 2007). Το σύμφωνο που καταλαμβάνει τη θέση εξόδου, ειδικά στο τέλος της λέξης, μπορεί να είναι είτε ένα από τα αποδεκτά από το φωνολογικό σύστημα της Ελληνικής σύμφωνα ([n] ή [s]) (54α), είτε μη αποδεκτό, παραβιάζοντας τους φωνοτακτικούς περιορισμούς της γλώσσας (54β). (54) το συχνότερο μονοσύλλαβο σχήμα (ΣΦΣ) α. Γ.Ε.Ν. [Jén] Π.Α.Σ [pás] β. Κ.Ε.Π. [ke!p] Φ.Ε.Κ. [fe!k] Δ.Ε.Θ. [ðéθ] Η συλλαβική δομή των (προφερτών) μονοσύλλαβων ακρωνυμίων ποικίλλει και πολλές φορές παραβιάζει τη συλλαβική δομή της Ελληνικής. Πιο συγκεκριμένα, τα ακρωνύμια διαθέτουν 6 Οι μονοσύλλαβες λέξεις είναι γενικά επιτρεπτές, αλλά αρκετά περιορισμένες στο φωνολογικό σύστημα της Ελληνικής, π.χ. ζω, πες, θες, κτλ.

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ

Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ Μάθημα 9, 6/12/2016 ΛΕΞΙΚΟΛΟΓΙΑ, Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ Μορφολογική ταξινόμηση απομονωτικές, συγκολλητικές, διαχυτικές, πολυσυνθετικές, σχεδιοτυπικές απομονωτικές γλώσσες: - π.χ. βιετναμεζική, κινεζική - χωρίς μορφολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) «Διερμηνεία και Μετάφραση» Tων Τμημάτων: Φιλολογίας, Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Γαλλικής Γλώσσας και

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη

Γλωσσική Τεχνολογία. Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία. Βασιλική Σιμάκη 1 Γλωσσική Τεχνολογία Μάθημα 3 ο : Βασικές Γλωσσολογικές Έννοιες Ι: Μορφολογία 2 Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας Κυρίως γραπτή γλώσσα, κύριος στόχος η δημιουργία υπολογιστικών μοντέλων γλωσσολογικών θεωριών

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ

Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ Κομοτηνή, 2 Οκτωβρίου 2016 Η Νέα Ελληνική Γλώσσα στον Παρευξείνιο Χώρο και στα Βαλκάνια Στάσεις σπουδαστών με Γ1 την Τουρκική προς τη γραμματική της Νέας Ελληνικής και η διδασκαλία αυτής ως ΞΓ Χασάν Καϊλή

Διαβάστε περισσότερα

Αντίληψη και παραγωγή σύνθετων λέξεων από παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας: διδακτικές προεκτάσεις

Αντίληψη και παραγωγή σύνθετων λέξεων από παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας: διδακτικές προεκτάσεις Αντίληψη και παραγωγή σύνθετων λέξεων από παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας: διδακτικές προεκτάσεις Μαρίνα Τζακώστα & Δέσποινα Μανωλά 1. Εισαγωγή Η παρούσα μελέτη διερευνά τους μηχανισμούς που ενεργοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο

[+εαυτό / +Α] Αναφορικές εκφράσεις: δεδομένα από τα Νέα Ελληνικά. Brian D. Joseph Πανεπιστήμιο της Πολιτείας του Οχάιο [In D. Theofanopoulou-Kondou, X. Laskaratou, M. Sifianou, M. Georgiafendis, & V. Spyropoulos, eds. Sinxrones tasis stin eliniki glosologia. Meletes afieromenes stin Eirene Philippaki-Warburton [Synchronic

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης

3ο Νηπ/γείο Κορδελιού Τμήμα Ένταξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ Περιεχόμενα Α ΕΠΙΠΕΔΟ (λεξιλόγιο) 1 ο ΣΤΑΔΙΟ : Ονοματοποίηση αντικειμένων και προσώπων 2 Ο ΣΤΑΔΙΟ: Ονοματοποίηση πράξεων 3 ο ΣΤΑΔΙΟ : Καθημερινές εκφράσεις και χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Παπαναγιώτου Πανεπιστήμιο Πατρών cpapanag@yahoo.gr

Χρήστος Παπαναγιώτου Πανεπιστήμιο Πατρών cpapanag@yahoo.gr K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Παρατηρήσεις στα φραστικά σύνθετα και στις ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας Ελληνικής στην Πρωτοπαθή Προοδευτική Αφασία με αγραμματικό λόγο

Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας Ελληνικής στην Πρωτοπαθή Προοδευτική Αφασία με αγραμματικό λόγο ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: "Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τα κείμενα" Μεταπτυχιακή Διατριβή Η επεξεργασία των συνθέτων της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ Χ --Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΡΦ, ΠΡΦ, ΕΦ, ΟΦ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ Χ --Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΡΦ, ΠΡΦ, ΕΦ, ΟΦ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ Χ --Η ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΡΦ, ΠΡΦ, ΕΦ, ΟΦ Ι. Η ανεπάρκεια των επίπεδων δομών. Η δομή της ΟΦ. Συμπληρώματα vs. Προσδιορισμοί ήτροποποιητές ΙΙ. Η δομή της ΡΦ, ΕΦ, ΠρΦ ΙΙΙ. Οι Αρχές της Θεωρίας του Χ' Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΟΝΑ Α ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ονοµατικά σύνολα της Νέας Ελληνικής: Εξάλειψη µορφολογικών αµφισηµιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Μορφολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Μορφολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη.

Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6. Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Μαρία Κολιοπούλου Α.Μ.Μ.Φ. 6 Επόπτρια: Δρ. Αγγελική Ράλλη. Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή... 2 2. Μέθοδοι συλλογής και προσέγγισης υλικού... 5 3. Επισκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας... 13 4. Διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου)

ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου) ΓΛΩ 372 ΕΝΟΤΗΤΑ Γ. Κατηγορίες (Μέρη του Λόγου) Πρέπει να ονοματίσουμε τους διάφορους κόμβους με ταμπέλες που να παραπέμπουν στα μέρη του λόγου ή, πιο τεχνικά, στις συντακτικές κατηγορίες που εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα. Βάζω σε αλφαβητική σειρά τα παρακάτω υλικά και χριστουγεννιάτικα γλυκά και φαγητά ;

Γλώσσα. Βάζω σε αλφαβητική σειρά τα παρακάτω υλικά και χριστουγεννιάτικα γλυκά και φαγητά ; Γλώσσα Αλφαβητική σειρά Βάζω σε αλφαβητική σειρά τα παρακάτω υλικά και χριστουγεννιάτικα γλυκά και φαγητά ; κάστανα, καραμέλες, κουραμπιέδες, μελομακάρονα, δίπλες, αλεύρι σοκολατάκια, γαλοπούλα, ρόδι,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια // Διαμόρφωση και οργάνωση κειμένου Η γλωσσική επιμέλεια αφορά τη γλωσσική μορφή και το περιεχόμενο, ενώ η διαμόρφωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ. Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ. Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση. ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΑΣΗ Η οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει μόνο ένα νόημα, με σύντομη συνήθως διατύπωση, λέγεται πρόταση. Ως προς το περιεχόμενό τους 1) κρίσεως ο ομιλητής θέλει να πληροφορήσει, να δηλώσει

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 7 η : «Πολιτείες ντυμένες στα λευκά!» Παρελθοντικοί χρόνοι: Αόριστος-Παρατατικός...24 Το ρήμα «είμαι» στον αόριστο και παρατατικό...25 Χρονικοί και Αιτιολογικοί σύνδεσμοι...26 Παραθετικά επιθέτων...26

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σύνταξη Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ Βασίλης Αναστασίου

ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ Βασίλης Αναστασίου ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Η γλώσσα μας αποτελείται από λέξεις. Λέξεις μικρές ή και μεγάλες, συνηθισμένες ή ασυνήθιστες. Ο αριθμός των λέξεων της γλώσσας μας είναι τεράστιος. Η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Από τη λέξη στη φράση: φραστική δομή

Κεφάλαιο 3. Από τη λέξη στη φράση: φραστική δομή Κεφάλαιο 3 Από τη λέξη στη φράση: φραστική δομή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζουμε την παραγωγή της φραστικής δομής. Έχοντας αναγνωρίσει ότι μια φράση αποτελείται από συστατικά, τα οποία καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Ελισάβετ Νεοφυτίδου Ψυχολόγος, ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ Α.Π.Θ Η αναζήτηση κατάλληλων μεθόδων και εξιδεικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός

Τα ουσιαστικά. Ενικός αριθµός Πληθυντικός αριθµός Τα ουσιαστικά Ανισοσύλλαβα ουσιαστικά λέµε τα ουσιαστικά που στον πληθυντικό έχουν µια παραπάνω συλλαβή, ενώ ισοσύλλαβα αυτά που έχουν στον ενικό και στον ενικό και τον πληθυντικό τον ίδιο αριθµό συλλαβών.τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 013-014 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προγραμματισμός κατά ενότητα 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου. Κύρια ονόματα Ενότητα 2η : «Στο σπίτι και στη γειτονιά» Κύρια ονόματα...10 Γενική πτώση ουσιαστικών...11 Επίθετα...11 Συγκριτικός Βαθμός επιθέτων...11 Ενεστώτας: οριστική ενεργητικής και παθητικής φωνής...12 Βοηθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη

Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη Μοντέλα γλωσσικής επεξεργασίας: σύνταξη Μάθημα: Εισαγωγή στις επιστήμες λόγου και ακοής Ιωάννα Τάλλη, Ph.D. Σύνταξη Είναι ο τομέας της γλώσσας που μελετά τη δομή των προτάσεων, δηλαδή ποια είναι η σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Επόπτρια: Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ Ηλίας Παπαθανασίου Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Λογοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Επιστημονικός Συνεργάτης Α Πανεπιστημιακής ΩΡΛ Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σύνταξη Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραμμα: Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2005-2007 Δράση: Γραμματική και Διδασκαλία Εργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστημονικός υπεύθυνος - επιμέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Συντακτικές κατηγορίες

Κεφάλαιο 2. Συντακτικές κατηγορίες Κεφάλαιο 2 Συντακτικές κατηγορίες Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζουμε τα βασικά μέρη της πρότασης, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα, και δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στις συντακτικές κατηγορίες, αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές

Νέα ελληνικά Επίπεδο A1-Εξάμηνο Α Κοινωνικοπολιτιστικά Βιβλία. Πηγές Μάθημα Περιεχόμενο Επικοινωνιακός στόχος Λεξιλόγιο 1 Δ1 Ελληνικό αλφάβητο Γραφή-προφοράτονισμός Δ2 Ανάγνωση ασκήσεις γραφής. Δ3 Απλοί χαιρετισμοί. 2 Δ1 Εμπέδωση της γραφής της ανάγνωσης. Ορθογραφία απλών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα

«Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα «Ο Ρόλος της Κεφαλής στα Παρατακτικά σύνθετα της Νέας Ελληνικής. Μια ψυχογλωσσολογική προσέγγιση.» Κορδούλη Κωνσταντίνα Φεβρουάριος 2012 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα κα. Χριστίνα

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Στ Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Βασισμένο στην ύλη του σχολικού βιβλίου ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Γρήγορα τεστ Γλώσσα Γ Δημοτικού Γ 3 ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Ενότητα 9η Άνθρωποι και μηχανές Βασικό λεξιλόγιο σιδηρουργός,

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 12/13/12 2:30 PM Page 1 ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α, Β, Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 21-0058_1-16_1-16 3/29/13 11:19 AM Page 2 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΡΙΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Βασισμένο στην ύλη του σχολικού βιβλίου ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Γρήγορα τεστ Γλώσσα Δ Δημοτικού Δ 1 ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ Βασικό λεξιλόγιο Ενότητα 1η Ένα ακόμη σκαλί Σεπτέμβρης, φύλλο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Κίτσου Ιωάννα «Η Σύνθεση στη Νέα Ελληνική: μια πρώτη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας. Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση

Τίτλος Εργασίας. Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση Τίτλος Εργασίας Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Αντίληψη της ομιλίας Απεικόνιση της πρότασης «θα σας διηγηθώ την ιστορία των δύο νέων» κυματομορφή Φασματόγραμμα Συνάρθρωση Οι φθόγγοι αλληλεπικαλύπτονται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή

Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή Ψυχογλωσσολογικά ευρήματα για τους κλινικούς δείκτες πρώιμης διάγνωσης στην Ειδική Γλωσσική Διαταραχή Σπυριδούλα Βαρλοκώστα Πανεπιστήμιο Αθηνών Ημερίδα «Γλωσσικές διαταραχές στα παιδιά και τους εφήβους:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ον/μο:.. Α Λυκείου Γεν. Παιδείας 01-12-12 ΚΕΙΜΕΝΟ : Η γλώσσα των νέων α. Τα κορακίστικα των νέων, καθώς παραβιάζουν του κανόνες της «καθώς πρέπει» ομιλίας, αποτελούν πράξη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

[H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα]

[H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα] Κείμενο [H επίδραση της τεχνολογίας στη γλωσσική ποικιλότητα] Ένας χώρος με ιδιαίτερη επίδραση στο θέμα της γλωσσικής διαφοροποίησης και της διερεύνησης της γλωσσικής ποικιλότητας είναι ο χώρος της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) :

Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) : Α. ΓΕΝΙΚΑ Δεκτές είναι μόνο οι λέξεις της νέας Eλληνικής γλώσσας που υπάρχουν στα ισχύοντα βοηθήματα-λεξικά τα οποία είναι τα εξής (1) : 1. «Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής» Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 1998

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου. Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιδιοσυγκρασιακά Φωνολογικά Χαρακτηριστικά της Κρητικής Διαλέκτου Ιωάννα Κάππα Πανεπιστήμιο Κρήτης Σημερινή χρήση της Κρητικής διαλέκτου Ø Ø στην Κρήτη από ελληνόφωνους μουσουλμανικούς πληθυσμούς: Τουρκία:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης

Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης Τίτλος Εργασίας Εργαστηριακής Παρουσίασης Επώνυμο και Όνομα Πρώτου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα το Επώνυμο) Ιδιότητα, Εργασιακός Φορέας, Διεύθυνση email Επώνυμο και Όνομα Δεύτερου Εισηγητή (ΠΡΟΣΟΧΗ: πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα