π Το ι ράσινο ν π ΕΣΠΑ πρόγραµµα για την ανάπτυξη ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "π Το ι ράσινο ν π ΕΣΠΑ 2007-2013 πρόγραµµα για την ανάπτυξη ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ"

Transcript

1 κ ό ι τ π σ ράσινο α ι ρ ε π Το ι α γ ς τ ή η ν ω ζ π ό ή λ γ η η π ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΤΗΤΑΣ ΕΣΠΑ πρόγραµµα για την ανάπτυξη ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Όλα είναι θέμα Παιδείας

2 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ άνθρωπος από την στιγμή που εγκατέλειψε την ύπαιθρο Ο και εγκαταστάθηκε στις πόλεις άρχισε να αποξενώνεται από τη φύση. Οι πόλεις απέκτησαν και αποκτούν διαρκώς όλο και περισσότερους κατοίκους, οι οποίοι με τις δραστηριότητες τους δημιουργούν προβλήματα και βαθιά αλλοίωση των διεργασιών του φυσικού περιβάλλοντος. Όμως και το δομημένο περιβάλλον επιδρά με πολλούς τρόπους και προκαλεί ριζικές αλλαγές. Οι σύγχρονες πόλεις χαρακτηρίζονται περισσότερο από την κυριαρχία του μπετόν και του αυτοκινήτου, ενώ απουσιάζουν οι χώροι πρασίνου ή όπου υπάρχουν είναι περιορισμένοι και όχι πάντα προσβάσιμοι στους κατοίκους. Η απουσία αυτών των χώρων και των στοιχείων της φύσης στις πόλεις δημιουργεί πολλά προβλήματα, τόσο περιβαλλοντικά όσο και αισθητικά. Μετά δε τις τελευταίες φωτιές ιδιαίτερα δασών που βρίσκονται κοντά σε πόλεις (Πάρνηθα, Πεντέλη, κ.λ.π), τις αλλαγές χρήσεις γης που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια αλλά και τα κενά στη νομοθεσία που τις ευνόησαν γίνεται επιτακτικότερη η ανάγκη για την προστασία και διατήρηση των χώρων πρασίνου αλλά και η δημιουργία καινούριων. Γ ια όλους τους παραπάνω λόγους αποφασίστηκε η δημιουργία ενός προγράμματος που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας πέντε έως δώδεκα ετών. Τα παιδιά καλούνται μέσα από κατάλληλες στρατηγικές (παιγνίδι, ιστοριογραμμή, παρατήρηση, έρευνα πεδίου, ομάδες εργασίας) να διερευνήσουν την αξία του πρασίνου για την πόλη, να γνωρίσουν τη σημασία της λειτουργίας των οικοσυστημάτων, να αναπτύξουν την παρατηρητικότητα και την κριτική τους σκέψη βρίσκοντας τρόπους προστασίας του πρασίνου. Τέλος να κατανοήσουν τις κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και οικολογικές διαστάσεις του θέματος καθώς και τις ευθύνες τόσο των πολιτών όσο και της πολιτείας για τη διατήρηση του. 3

4 ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Να κατανοήσουν τα παιδιά την σημασία της ύπαρξης του πράσινου για την γειτονία τους και την πόλη (πνεύμονας πρασίνου) Να κατανοήσουν την επίδραση του πρασίνου στην ζωή των ανθρώπων και των ζώων. Να γνωρίσουν τους τρόπους που οι άνθρωποι επιδρούν στο περιβάλλον και το αντίστροφο και πόσο η ύπαρξη του πρασίνου επηρεάζει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και το μικροκλίμα της περιοχής. Να ενημερωθούν οι μαθητές και να ευαισθητοποιηθούν οικολογικά ώστε να έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη διατήρηση των βιοτόπων. Να γνωρίσουν τα μεσογειακά φυτά και τα πλεονεκτήματα τους όταν χρησιμοποιούνται στους κήπους. Να καλλιεργήσουμε στους μαθητές την καλαισθησία για το χώρο. Να διαπιστώσουν οι μαθητές τις δυνατότητες που έχουν για παρέμβαση στο περιβάλλον τους προκειμένου να το βελτιώσουν. Να αποκτήσουν την ικανότητα να ακούνε όλες τις απόψεις γύρω από ένα θέμα να κατανοούν τις διαστάσεις του και να προσπαθούν να προτείνουν εφικτές λύσεις. Να είναι σε θέση να περιγράψουν μερικές γενικές έννοιες που συνδέονται με τα οικοσυστήματα όπως (χλωρίδα, πανίδα, τροφικές αλυσίδες κ.λ.π.) Να γνωρίσουν τους φορείς διαχείρισης ενός χώρου πρασίνου και τα διαφορετικά συμφέροντα που συγκρούονται στη διαχείριση του. Να αποκτήσουν δεξιότητες που αφορούν την καταγραφή στοιχείων, χρήση οργάνων, παρατήρηση και εξαγωγή συμπερασμάτων. Οι μαθητές να κατανοήσουν τη συμβολή του πρασίνου στην προώθηση της κοινωνικότητας των ανθρώπων και στην ψυχαγωγία τους. Τέλος να καλλιεργηθεί η αγάπη για τo ενδιαφέρον για τη φύση και τη διατήρηση της. 4

5 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Χωρισμός σε ομάδες: Οι μαθητές χωρίζονται σε τρείς ομάδες που αντιπροσωπεύουν τα μέρη ενός δέντρου. Σχηματίζουν με το σώμα τους το μέρος του δέντρου που το όνομα του φέρει η ομάδα (κλαδιά, φύλλα, κορμό). Με τον τρόπο αυτό τα μέλη της ομάδας γνωρίζονται και εξοικειώνονται μεταξύ τους. Συζητούν μεταξύ τους και ορίζουν δύο συντονιστές, δύο γραμματείς και δύο παρουσιαστές. Καταιγισμός ιδεών: Με τη μέθοδο του καταιγισμού ιδεών ζητάμε από κάθε ομάδα να αναφέρουν λέξεις και φράσεις που σχετίζονται με το πράσινο. Αφού οι απόψεις καταγραφούν στον πίνακα γίνεται ομαδοποίηση τους σε ενότητες: Χλωρίδα και πανίδα Αξίες και ωφέλειες Κίνδυνοι και προστασία Είδη πρασίνου- άνθρωπος πόλη Αυτές είναι σε γενικές γραμμές και οι ενότητες με τις οποίες και θα ασχοληθούμε κατά την εξέλιξη του προγράμματος. Εξέλιξη προγράμματος: Γίνεται παρουσίαση και συζήτηση που περιλαμβάνει ένα θεωρητικό μέρος που διαπραγματεύεται την έννοια και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων, τις λειτουργίες που είναι απαραίτητες για τη ζωή των φυτών και τα είδη πρασίνου που συναντάμε γύρω και μέσα στην πόλη. Οικοσύστημα Βιότοπος Έδαφος Κλίμα (Αέρας, φως, νερό, θερμοκρασία) Βιοκοινότητα Φυτοκοινότητα Ζωοκοινότητα Μικροβιοκοινότητα αποσύνθεσης 5

6 Φωτοσύνθεση Ηλιακή ακτινοβολία ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Θρεπτικές ουσίες (γλυκόζη κ.α.) ΝΕΡΟ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΑΛΑΤΑ ΟΞΥΓΟΝΟ 6

7 Τροφική αλυσίδα Καταναλωτές Γ τάξης Καταναλωτές Β τάξης Καταναλωτές Α τάξης Παραγωγοί οργανισµοί 7

8 Τι προσφέρει το πράσινο Μειώνει τους αέριους ρύπους από την ατμόσφαιρα Δεσμεύει το CO2 που παράγεται από τις καύσεις Κρατά στα φυλλώματα τη σκόνη Συντελεί στη διάλυση του νέφους Ένα ώριμο δέντρο παράγει 1,7 κιλά οξυγόνο Μειώνει τους θορύβους 8

9 Τι προσφέρει το πράσινο Τα δέντρα µειώνουν την ταχύτητα του ανέµου Η αυξηµένη υγρασία γύρω από τα δέντρα βελτιώνει το µικροκλίµα της περιοχής Ένα δέντρο καταναλώνει την ηµέρα θερµική ενέργεια πού αντιστοιχεί σε 5 κλιµατιστικά µειώνει τη θερµοκρασία Ένα δέντρο διοχετεύει στην ατµόσφαιρα µέχρι 400 λίτρα νερού την ηµέρα Στη σκιά ενός δέντρου έχουµε λιγότερη ακτινοβολία 9

10 Τι προσφέρει το πράσινο: Τα δέντρα µειώνουν την ορµή του νερού της βροχής Βοηθούν στην απορρόφηση του νερού από το έδαφος Συγκρατούν το χώµα που θα παρέσυρε το νερό της βροχής Προστατεύονται οι πόλεις από τις πληµµύρες Εµπλουτίζουν τα υπόγεια νερά Αποφεύγεται η διάβρωση του εδάφους και οι κατολισθήσεις Εξασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης σε πολλούς φυτικούς και ζωικούς οργανισµούς Βελτιώνει την αισθητική του χώρου και αναδεικνύει υποβαθµισµένες περιοχές Προσφέρει άθληση, ψυχαγωγία, κοινωνική συναναστροφή Συµβάλλει στην οικονοµική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη 10

11 «Το νήμα της ζωής» ΠΑΙΓΝΙΔΙΑ Υλικά: Νήμα, εικόνες ζώων και φυτών Περιγραφή παιγνιδιού: Τα παιδιά χωρίζονται σε δύο ομάδες. Τα μέλη της πρώτης ομάδας διαλέγουν μια εικόνα που σηματοδοτεί το ζώο η φυτό που αντιπροσωπεύουν τα μέλη της και στέκονται στο χώρο. Η δεύτερη ομάδα παίρνει το νήμα και προσπαθεί να συνδέσει τα μέλη της πρώτης ομάδας π.χ Το παιδί που φοράει την κάρτα του ποντικού θα συνδεθεί με το παιδί που φοράει την κάρτα με το φουντούκι αλλά και με το παιδί που έχει την κάρτα με το σαλιγκάρι. Το παιδί που φοράει την κάρτα με το φίδι συνδέεται με το ποντίκι μέχρι να συνδεθούν όλοι μεταξύ τους. Έτσι με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά κατανοούν βιωματικά τη διαδικασία των τροφικών σχέσεων στη φύση. Εξέλιξη: Ο εκπαιδευτικός δημιουργεί ένα πρόβλημα π.χ. λέει στα παιδιά ότι λόγω προβλήματος (υπερβόσκιση, κυνήγι κ.λ.π.)ένα από τα ζώα εξαφανίζεται και πρέπει να φύγει από το πλέγμα που έχει δημιουργηθεί. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει μια και το νήμα δεν επιτρέπει σε κανένα μέλος της ομάδας να αποχωρήσει. Έτσι τα παιδιά μπορούν να παρατηρήσουν ότι ολόκληρο το πλέγμα επηρεάζεται. Με αφορμή το παραπάνω παιγνίδι συζητάμε για τα τροφικά πλέγματα, τις τροφικές αλυσίδες και τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους φυσικούς και τους ζωικούς οργανισμούς. Ανάλογα με την ηλικία και το γνωστικό επίπεδο των παιδιών μπορούμε να σχολιάσουμε μερικές από τις παρακάτω φράσεις: Όταν υπάρχει ποικιλία τροφών στη φύση σημαίνει αδιατάρακτο περιβάλλον. Μείωση των τροφικών επιλογών στη φύση σημαίνει υποβαθμισμένο περιβάλλον ή και ρύπανση. Τήρηση βασικών κανόνων και συμπεριφορών προς το περιβάλλον. Τρόποι που ο άνθρωπος με τις ενέργειες του επηρεάζει την ισορροπία στη φύση. «Οικονομία των Φυσικών πόρων» Το δάσος αποτελεί φυσικό πόρο για τον άνθρωπο. Άρα τα παιδιά πρέπει και βιωματικά να κατανοήσουν την ανάγκη της σωστής και συνετής χρήσης των φυσικών πόρων και της ελαχιστοποίησης των ανθρωπίνων επιπτώσεων προς το φυσικό περιβάλλον, ώστε να μπορούν να ζήσουν σε αυτό και οι μελλοντικές γενεές χωρίς προβλήματα. Υλικά: Τρία καλάθια, ξηροί καρποί (τετραπλάσιοι για τον αριθμό των μελών κάθε ομάδας) και πλαστικά μπουκάλια ή άδεια κουτιά αναψυκτικών ή άχρηστα χαρτιά. Οι ξηροί καρποί αντιπροσωπεύουν τα αγαθά που οι άνθρωποι παίρνουν από το περιβάλλον και τα άχρηστα υλικά τις επιπτώσεις των ανθρώπινων ενεργειών στο περιβάλλον. Περιγραφή παιγνιδιού: Τα παιδιά χωρίζονται σε τρεις ομάδες και σχηματίζουν τρεις κύκλους. Σε κάθε κύκλο τοποθετούνται οι ξηροί καρποί που αντιστοιχούν στο τετραπλάσιο του αριθμού των μελών της ομάδας και ο κάθε παίκτης παίρνει τέσσερα πλαστικά μπουκάλια ή ότι άλλο έχει οριστεί ως επίπτωση στο περιβάλλον. Δίνουμε στα παιδιά τις εξής οδηγίες: 11

12 Μετά από έναν χαρακτηριστικό ήχο ξεκινά το παιγνίδι και με τον ίδιο ήχο τελειώνει ο πρώτος γύρος. Κάθε παίκτης μπορεί να πάρει μέχρι τέσσερεις καρπούς και για κάθε καρπό που παίρνει αφήνει ένα άχρηστο υλικό από αυτά που του έχουμε δώσει. Κερδίζει η ομάδα που θα μπορέσει να παίξει τους περισσότερους γύρους. Στο τέλος κάθε γύρου μετράμε το περίσσευμα των καρπών. Εάν τα μέλη της ομάδας έχουν πάρει το μέγιστο αριθμό καρπών που δικαιούνται και δεν υπάρχει περίσσευμα τότε δεν προσθέτουμε καρπούς και η ομάδα δεν μπορεί να παίξει άλλο γύρο. Μετά από κάθε γύρω μετράμε το περίσσευμα των καρπών και το διπλασιάζουμε. Στον πρώτο γύρο δεν επιτρέπεται η επικοινωνία των παικτών μεταξύ τους ενώ επιτρέπεται στους επόμενους. Μετά τη λήξη κάθε γύρου συζητάμε τα αποτελέσματα: Με πιο τρόπο κατάφεραν να παίξουν περισσότερους γύρους. Με πιο τρόπο κατάφεραν να ελαχιστοποιήσουν τις «ανθρώπινες» επιπτώσεις στο περιβάλλον. Πόσο επιβαρύνει το περιβάλλον ο καθένας ατομικά και όλοι μαζί. Υπολογίζουμε τους καρπούς που αναγεννήθηκαν σε κάθε γύρο ανάλογα με την στρατηγική εκμετάλλευσης που ακολουθήθηκε από κάθε ομάδα. Πληροφορίες - Γνώσεις - Μηνύματα Οι φυσικοί πόροι είναι συστατικά του περιβάλλοντος που δεν παράγονται από τον άνθρωπο. Ο ήλιος, ο αέρας, το νερό, το έδαφος, το δάσος, τα ζώα, τα φυτά του φυσικού περιβάλλοντος είναι φυσικοί πόροι. Άρα επειδή χρησιμοποιούμε τους φυσικούς πόρους για τη διαβίωση μας έχει μεγάλη σημασία η σωστή και προγραμματισμένη χρήση τους έτσι ώστε να μην εξαντληθούν και να επιτυγχάνεται η αειφόρος διαχείριση τους. Άρθρα από τον τύπο για επεξεργασία και συζήτηση 12 «Φιλοπάππου» από Καθημερινή ΟΙΚΟ, ( ) Αν περπατήσει κανείς περιφερειακά στο λόφο του Φιλοπάππου, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, θα συναντήσει νέους που κάνουν τζόγκιγκ, ηλικιωμένους που περπατούν στα μονοπάτια την βόλτα που τους σύστησε ο γιατρός, ποδηλάτες,αναρριχητές, παρέες που απολαμβάνουν ένα πικ-νικ στα ξύλινα τραπέζια στα πλατώματά του. Συχνά, μάλιστα, τα καλοκαίρια θα δείτε κυρίως ηλικιωμένους να κρατούν ένα μπουκάλι με νερό- «για να μην ξεραθούν οι δαφνούλες», θα σας εξηγήσουν. Μπορεί ο λόφος να έχει μόλις 120 υψόμετρο, αλλά οι κάτοικοι που τον απολαμβάνουν, τον αποκαλούν βουνό. Και όχι άδικα. Στις δασωμένες πλαγιές του έχουν καταγραφεί 53 είδη δέντρων και θαμνώδους βλάστησης, 31 φυτά και μία αξιόλογη ορνιθοπανίδα 88 πουλιών, τέσσερα είδη λεπιδόπτερων και τέσσερα ερπετών, πολλά από τα οποία ανήκουν σε προστατευόμενα είδη. Τα 700 στρέμματα του λόφου είναι ο μεγαλύτερος και από τους τελευταίους ελεύθερους προσβάσιμους χώρους πρασίνου στην καρδιά της πόλης. Ανάλογα με την ώρα, για τους μόνιμους υπάρχουν οι «βάρδιες». Τα μέλη κάθε βάρδιας γνωρίζονται μεταξύ τους. Η βόλτα εκεί, με ή χωρίς δίτροχο ή τετράποδο, είναι μια κοινωνική συναναστροφή - σπάνια για τη μοναξιά μιας μεγαλούπολης. Όλοι αυτοί κινδυνεύουν να βρεθούν έξω από τα κάγκελα, ως απειλή για τις αρχαιότητες. Γιατί εκτός από όαση στην έρημο του τσιμέντου, ο λόφος του Φιλοπάππου είναι και αρχαιολογικός χώρος, με χαρακτηριστικότερο μνημείο την Πνύκα.

13 «Πλατείες σαν πολυκατοικίες» από Καθημερινή ΟΙΚΟ ΤΑΤΙΑΝΑ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ «Οι πλατείες, που τις ονομάζουμε χώρους πρασίνου, κάθε άλλο παρά δικαιώνουν το όνομά τους. Έχουν πολλά δομικά υλικά, οπότε λειτουργούν σαν θερμοσυσσωρευτές, καθώς αυτά απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία και την εκπέμπουν στο περιβάλλον με τη μορφή θερμικής ακτινοβολίας», τονίζει η κ. Α. Σερέλη, διευθύντρια του Εργαστηρίου Γενικής και Γεωργικής Μετεωρολογίας του ΓΠΑ. Εξαιτίας των υλικών αυτών, με τη μορφή δρόμων, πλακόστρωτων, θεάτρων, οι πλατείες δεν αποδίδουν στο περιβάλλον. «Είτε πρόκειται για πλατεία είτε για δομημένο περιβάλλον, είναι το ίδιο όσον αφορά τη θερμοκρασία». Στην πράξη, ωστόσο, αποδεικνύεται ότι και μικρότερα των δέκα στρεμμάτων πάρκα μπορούν να «κάνουν δουλειά» όσον αφορά τη θερμοκρασία αλλά και τη ρύπανση στην πόλη, εφόσον τηρούνται συγκεκριμένοι κανόνες και προδιαγραφές. Το εργαστήριο έχει πραγματοποιήσει συστηματικές μετρήσεις όσον αφορά τη θερμοκρασία στο πάρκο της Αγίας Αννης μεγέθους 6 στρεμμάτων και στο πάρκο που βρίσκεται στην Πέτρου Ράλλη στην περιοχή πίσω από το κατάστημα Macro, μεγέθους 27 στρεμμάτων. Το πρώτο παρά το μικρό του μέγεθος «αποδίδει», με αποτέλεσμα εντός του πάρκου να πέφτει αισθητά η θερμοκρασία σε σχέση με τη γύρω δομημένη περιοχή. Αντίθετα, το δεύτερο δεν βοηθάει ιδιαίτερα, καθώς η θερμοκρασία που μετρήθηκε εντός του πάρκου ήταν η ίδια με τον γύρω χώρο. Σύμφωνα με την κ. Σερέλη, το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι εντός του πάρκου, η φύτευση διακόπτεται από ασφαλτόστρωση, ενώ ένας χώρος που είχε σχεδιαστεί ως ρυάκι τελικά «Άλσος Βεΐκου» από Καθημερινή - ΟΙΚΟ, ( ) (ανεσύρθει ) Γ. Λιάλιου Από κακόφημη περιοχή μετατράπηκε τη δεκαετία του 80 σε άλσος. Σήμερα υποδέχεται καθημερινά επισκέπτες αποτελώντας το πιο δημοφιλές πάρκο μιας πόλης που δεν έχει μάθει να ζει σε ελεύθερους χώρους. Το Αλσος Βεΐκου είναι η ζωντανή απόδειξη ότι ο κόσμος δεν συνωστίζεται μόνο σε εμπορικά κέντρα -αν και η Πολιτεία «φρόντισε» κλείστηκε με πέτρες. Δίπλα ακριβώς, εξάλλου, έχει δημιουργηθεί χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων. «Ενα πάρκο για να προσφέρει δροσισμό πρέπει να διαθέτει υψηλή δενδρώδη βλάστηση και σύνθεση αειθαλών και φυλλοβόλων δέντρων, ώστε το χειμώνα που τα φυλλοβόλα θα ρίξουν τα φύλλα τους να έχει περισσότερη ηλιοφάνεια και άρα υψηλότερη θερμοκρασία. Σε αντίθεση με το καλοκαίρι, που θα δημιουργείται περισσότερη σκιά», λέει η κ. Σερέλη. Η δημιουργία ενός χώρου πρασίνου μέσα στην πόλη που να μπορεί να προσφέρει στο μικροκλίμα αλλά και να γίνει επισκέψιμος πρέπει να είναι αποτέλεσμα μελέτης και επιστημονικής εργασίας και όχι να επαφίεται στη διάθεση και στο γούστο των τοπικών αρχόντων, οι οποίοι κάνουν αναπλάσεις ξοδεύοντας κονδύλια προκειμένου να φτιάξουν πλακοστρώσεις και άλλες κατασκευές μέσα στα πάρκα. «Στη σημερινή Αθήνα δεν έχουμε την πολυτέλεια να αφήνουμε ακάλυπτους χώρους, πρέπει να φυτεύουμε όπου μπορούμε», καταλήγει η κ. Σερέλη. Τα φυτά απορροφούν ρύπους Οι στενοί ανήλιαγοι δρόμοι χωρίς φυτά αποτελούν τα σημεία που υποφέρουν περισσότερο από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα φυτά «απορροφούν» τους ρύπους, κυρίως τα επικίνδυνα αιωρούμενα σωματίδια. Περισσότερο «αποδοτικά» όσον αφορά την απορρύπανση, σύμφωνα με την κ. Σερέλη, είναι εκείνα που έχουν κατσαρό φύλλωμα και διαθέτουν πυκνά φύλλα με τραχιά επιφάνεια. Χαρακτηριστικά αναφέρει το βιβούρνο. Η φυσική απορρύπανση διευκολύνεται επίσης όταν ένας δρόμος είναι φαρδύς, καθώς ο αέρας περνάει ανάμεσα από τα κτίρια. Οι ακτίνες του ήλιου φτάνουν στο έδαφος, οπότε ο αέρας που θερμαίνεται γίνεται ελαφρύτερος και ανεβαίνει, αφήνοντας χώρο σε ψυχρότερα στρώματα. Με αυτόν τον τρόπο ανανεώνεται η ατμόσφαιρα και απομακρύνονται οι ρύποι. να ανοίξει το δρόμο και για ένα τέτοιο στον ίδιο χώρο εξοργίζοντας τους θαμώνες του... Eίναι μια ακόμα ηλιόλουστη καλοκαιρινή Κυριακή και ήδη από τις 9 το πρωί οι δρόμοι γύρω από το Αλσος Βεΐκου στο Γαλάτσι έχουν αρχίσει να γεμίζουν από σταθμευμένα αυτοκίνητα. Το πρωί έρχονται κυρίως οικογένειες με μικρά παιδιά και ηλικιωμένοι προς το μεσημέρι είναι η σειρά του 20-40, που έρχεται για να αθληθεί ή να απολαύσει έναν καφέ στη σκιά των πεύκων. «Είναι ένας πολύ ωραίος χώρος με πράσινο, στον οποίο μπορείς άνετα να κάνεις τη βόλτα σου, να περπατήσεις, να πιεις έναν καφέ, να πας το παιδί σου στις κούνιες... Είμαστε πολύ τυχεροί που έχουμε έναν τέτοιο χώρο 13

14 κοντά μας», λέει στο ΟΙΚΟ η κ. Δήμητρα Μαξίδου, κάτοικος της περιοχής. «Μάλιστα στο Αλσος Βεΐκου διοργανώνονται και πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις τον Σεπτέμβριο, αλλά και την Καθαρά Δευτέρα». «Είναι ένας ωραίος χώρος για άθληση, συχνά παίρνω τους φίλους μου και έρχομαι για μπάσκετ», συμπληρώνει ο μέλλων σύζυγός της, κ. Λεωνίδας Καντζίδης. «Ερχόμαστε συχνά, ειδικά τα Σαββατοκύριακα. Ο χώρος είναι ιδανικός για οικογένειες με μικρά παιδιά», λέει η κ. Βάσω Καμπά. «Για μένα είναι πολύ σημαντικό ότι στο άλσος δεν επιτρέπονται τα κατοικίδια και έτσι τα παιδιά μπορούν να παίξουν στο γρασίδι, χωρίς να φοβόμαστε ότι... θα κολλήσουν καμιά ασθένεια! Τα περισσότερα πάρκα στις γειτονιές έχουν μετατραπεί σε αποχωρητήρια για τα κατοικίδια» επισκέπτες ημερησίως! Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τελικά τη διαφορά; Το ερώτημα θυμίζει λίγο... την κότα και το αυγό: είναι άραγε η προτίμηση του κόσμου που επιβάλλει σταδιακά και τη φροντίδα ενός πάρκου, ή μήπως η περιποίηση ενός χώρου είναι αυτή που τελικά προσελκύει τον κόσμο; Σε κάθε περίπτωση, το Αλσος Βεΐκου διαθέτει και άφθονο πράσινο και χιλιάδες επισκέπτες, που σπεύδουν για να το χαρούν. Και αποτελεί παράδειγμα για τη διαχείριση χώρων πρασίνου και αναψυχής. Στα 256 στρέμματα της έκτασής του περιλαμβάνει ένα μικρό υπαίθριο θέατρο, παιδική χαρά, ανοιχτό κολυμβητήριο, γήπεδα ποδοσφαίρου, τένις και μπάσκετ, κλειστό γυμναστήριο, μια καφετέρια και έναν καλοκαιρινό κινηματογράφο. Το άλσος φυλάσσεται καθ όλο το 24ωρο, ενώ στους χώρους του απασχολούνται εκτός από τους φύλακες, γυμναστές, γιατρός και νοσηλεύτρια, κηπουροί και υπάλληλοι καθαριότητας. Σύμφωνα με τον κ. Αχιλλέα Βρέτζο, υπεύθυνο του χώρου από τον Δήμο Γαλατσίου, το άλσος ήταν μέρος του κτήματος του Βεΐκου, ενός τσιφλικά που κατείχε μεγάλο μέρος του σημερινού Γαλατσίου. Στα μέσα της δεκαετίας του 80, ο τότε δήμαρχος Βασ. Παπαδιονυσίου... καταπάτησε μέρος του κτήματος και δημιούργησε το αθλητικό κέντρο, που αποτέλεσε τον πυρήνα του άλσους. Σταδιακά το πάρκο από κακόφημο μέρος (στο λατομείο που βρίσκεται στην κορυφή του έχουν γίνει βιασμοί, ακόμα και φόνοι!) έγινε σημείο αναφοράς στην ευρύτερη περιοχή Γαλατσίου, Νέας Ιωνίας και Φιλοθέης. «Το , όταν ξεκίνησε η λειτουργία των αθλητικών εγκαταστάσεων, το άλσος επισκέπτονταν άτομα την ημέρα. Σήμερα οι επισκέπτες του υπολογίζονται ημερησίως, ανάμεσα στους οποίους και πολλά σχολεία που μας έρχονται εκδρομές», λέει ο κ. Βρέτζος, δηλώνοντας ιδιαίτερα υπερήφανος για τις 920 τριανταφυλλιές του Αλσους, «σε όλα τα χρώματα που έχει η ελληνική Φύση!» 14 «Βίοι & Πολιτείες / Πάρκα τσέπης για την Αθήνα» από Ελευθεροτυπία, ( ) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΑΚΟΥ Η Αθήνα δεν είναι μια πόλη βιώσιμη για τους κατοίκους της, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος. Διότι, σε καθέναν από εμάς αντιστοιχούν 6,84 τ.μ. πρασίνου, αντί του μίνιμουμ των 9 τ.μ. που δικαιούμαστε. Αν τον 19ο αιώνα η δημιουργία κοινόχρηστων χώρων πρασίνου ήταν μια κίνηση αναβάθμισης της ποιότητας ζωής στις πόλεις του βιομηχανικά αναπτυγμένου κόσμου, φαίνεται πως για την ελληνική πρωτεύουσα του 21ου αιώνα είναι πια υπόθεση (επι)βιωσιμότητας. Τα «πάρκα τσέπης», που διεθνώς δεν μετρούν πάνω από 15 χρόνια ζωής, αποτελούν μια νέα κατηγορία χώρων αστικού πρασίνου ανάμεσα το πάρκο γειτονιάς και τον ιδιωτικό κήπο - την ιδέα για τη δημιουργία τους γέννησαν οι ανάγκες της εποχής: η υπερσυγκέντρωση των ανθρώπων στα αστικά κέντρα, η συρρίκνωση των δημόσιων χώρων και η συνειδητοποίηση, καθυστερημένα έστω, πως έχουμε φτάσει σε εκείνο το σημείο όπου κανένα μέτρο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν είναι περιττό. Ενα δίκτυο πρασίνου για το μητροπολιτικό συγκρότημα «Τα πρώτα πάρκα τσέπης (pocket parks) δημιουργήθηκαν στο Μανχάταν και το Μπρονξ της Νέας Υόρκης, με πρωτοβουλία των κατοίκων στις γειτονιές», λέει η κ. Κοσμάκη, εξηγώντας πως εκείνο που πέτυχαν οι Νεοϋορκέζοι ήταν να ιδρύσουν έναν ενδιάμεσο κοινωνικό χώρο, που λειτουργούσε σαν πολύτιμος βιοκλιματικός θύλακας στον ιστό της περιοχής τους. «Μιλάμε για κενά οικόπεδα που ενδεχομένως χρησιμοποιούνται ήδη άτυπα από τους περίοικους, χώρους που μπορεί να ξεκινούν από 300 τ.μ. και να φτάνουν το πολύ τα δύο ή τρία στρέμματα και είναι ανοιχτά προς το σύστημα των δρόμων», εξηγεί. «Συμπληρώνουν το δίκτυο πρασίνου, το οποίο ξεκινάει από το περιαστικό πράσινο, συνεχίζει στα μεγάλα αστικά πάρκα, στα πάρκα γειτονιάς και καταλήγει στα πάρκα τσέπης». Στην πυκνοδομημένη Αθήνα, όμως,

15 πόσο ρεαλιστικό είναι να σχεδιαστεί ένα δίκτυο από πάρκα τσέπης; «Φανταστείτε τα σαν κενά οικόπεδα, ακάλυπτους χώρους και αστικά κενά που προκύπτουν, τα οποία προσφέρονται για νέες χωροθετήσεις εδαφών», απαντά.(...) Η μοίρα τους συνδέεται συνήθως με χρήσεις που δίνουν προτεραιότητα στην οικοδόμηση και την εντατική εκμετάλλευση της γης, «εκμετάλλευση που πάντως δεν αφορά το κοινό όφελος», παρατηρεί η κ. Κοσμάκη και αναρωτιέται αν αυτή η τάση δεν συνιστά τελικά ένδειξη πολιτισμικής οπισθοδρόμησης. Δεν έχει άδικο όταν παρατηρεί πως στην ελληνική πρωτεύουσα δεν διαπιστώνουμε μικρή αναλογία εμπορικών καταστημάτων ανά κάτοικο - «το αστικό πράσινο είναι το αγαθό εν ανεπαρκεία». Ο ρόλος του δήμου και η συμμετοχή των πολιτών Αν η οικιστική ανάπτυξη της πρωτεύουσας ουσιαστικά σαμποτάρισε το μέλλον της, το σκηνικό του παρόντος μας περιέχει παρ όλα αυτά τις ευκαιρίες για τη διάχυση της φύσης στον αστικό ιστό. Βιομηχανικά συγκροτήματα που εγκαταλείπονται, καθώς η παραγωγή αναπόφευκτα εξοβελίζεται από το αστικό περιβάλλον, μικρότερα γήπεδα βιοτεχνιών, πυρήνες κτημάτων που επιβίωσαν έως σήμερα, οικόπεδα που για λόγους πολεοδομικούς ή απλώς ιδιωτικούς δεν οικοδομήθηκαν, ξεχασμένες κοίτες ρεμάτων και εξάρσεις του εδάφους, ακόμη κι ένας αδιέξοδος δρόμος με ικανό πλάτος - όλα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία χώρων που μια γειτονιά, σε συνεργασία με το δήμο, θα μπορούσε να μετατρέψει σε πάρκα τσέπης, περιγράφει η κ. Κοσμάκη. «Ο σχεδιασμός για τη δημιουργία ενός μικρού χώρου πρασίνου στην Καλλιθέα, για παράδειγμα, μπορεί να γίνει σε επίπεδο δήμου. Είτε με απαλλοτριώσεις είτε με συμφωνίες για χρήση γης σε περιπτώσεις οικοπέδων που παραμένουν ανεκμετάλλευτα από τους ιδιοκτήτες τους», προτείνει. Ωστόσο, για το σύνολο του μητροπολιτικού συγκροτήματος θα ήταν απαραίτητο να υπάρξει κεντρικός σχεδιασμός - όπως συνέβη με τα πάρκα τσέπης του Βερολίνου. Είναι άλλωστε αυτονόητο πως τα οφέλη για το σύνολο του πληθυσμού πολλαπλασιάζονται όσο το δίκτυο επεκτείνεται Με τα κινήματα πολιτών να διεκδικούν πλέον ενεργό ρόλο στη διαχείριση των δημόσιων χώρων, η πρόταση για τον σχεδιασμό πάρκων τσέπης στις γειτονιές της Αθήνας ακούγεται ρεαλιστική. «Εξάλλου, η φιλοσοφία αυτής της νέας κατηγορίας χώρων αστικού πρασίνου στηρίζεται στη συμμετοχή των κατοίκων τόσο στη δημιουργία όσο και στη συντήρηση του πάρκου», επιμένει η κ. Κοσμάκη, που μιλάει τελικά για μια ιδέα με μάλλον χαμηλό κόστος, απλή στην υλοποίηση. Για γκαζόν ούτε κουβέντα. Από τη στιγμή που ο στόχος είναι ο έλεγχος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, του θορύβου και της υπερθέρμανσης του αστικού ιστού, φυτεύοντας γκαζόν θα ήταν σαν να βάζουμε αυτογκόλ: «Δεν μπορεί να παίξει τον επιθυμητό βιοκλιματικό ρόλο, εφόσον πρόκειται για χαμηλή βλάστηση που μάλιστα απαιτεί πολύ νερό και περιποίηση. Αυτό που χρειαζόμαστε επειγόντως στην Αθήνα είναι φυτά με ελάχιστες απαιτήσεις» εξηγεί, «για παράδειγμα πικροδάφνες, κυπαρίσσια ή αγριελιές». Προφανώς, τα πάρκα τσέπης δεν θα μπορούσαν να μετατρέψουν την Κυψέλη σε Φιλοθέη, αλλά και οι κάτοικοι της Φιλοθέης θα έβλεπαν την ποιότητα της ατμόσφαιρας στη γειτονιά τους να βελτιώνεται χάρη σε ένα δίκτυο πρασίνου επιμερισμένο σε ολόκληρο το μητροπολιτικό συγκρότημα «Πράσινο» από την Ιστοσελίδα του Δήμου Γαλατσίου Το περιβάλλον μιας πόλης όπως το Γαλάτσι συντίθεται και επηρεάζεται από πάρα πολλές παραμέτρους. Για το λόγο αυτό ακόμα και μεμονωμένες παρεμβάσεις που είναι απαραίτητες για την προστασία και την αναβάθμιση του περιβάλλοντος θα πρέπει να εντάσσονται μέσα σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Σχεδιάζουμε μια ολοκληρωμένη και αειφόρο πολιτική: Αυξάνοντας τους ελεύθερους χώρους και το πράσινο στο Γαλάτσι... Διαμορφώνουμε με ειδικές φυτεύσεις τις πλατείες ώστε όλες οι γειτονιές να έχουν χώρους πρασίνου, αναψυχής και ψυχαγωγίας, με υλικά φιλικά στο περιβάλλον και λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες λειτουργίες στην πόλη. Αξιοποιούμε και φυτεύουμε τους ελεύθερους χώρους ιδιοκτησίας του Δήμου και του Δημοσίου, απαλλοτριώνοντας όπου αυτό είναι αναγκαίο, για να δώσουμε ανάσες σε όλες τις γειτονιές της πόλης. Φυτεύουμε νέα δένδρα στα πεζοδρόμια όλων των γειτονιών του Γαλατσίου που έχουν επισημανθεί κενά και ελλείψεις. Εμπλουτίζουμε με πράσινο χώρους σημαντικούς για το Γαλάτσι Δημιουργούμε εστίες πρασίνου στις σχολικές αυλές, στους δημοτικούς αθλητικούς χώρους, στους παιδικούς σταθμούς, στις παιδικές χαρές αλλά και στους ελεύθερους χώρους δημόσιων και δημοτικών κτιρίων. Ενεργοποιώντας τους πολίτες και αναπτύσ- 15

16 σοντας συνεργασίες για το πράσινο στο Γαλάτσι... Αγαπάμε και φροντίζουμε τα ζώα. Σε συνεργασία με την ελληνική φιλοζωική εταιρία αξιοποιούμε και φροντίζουμε αδέσποτα ζώα Διαμορφώνουμε πρόγραμμα για την αναμόρφωση χώρων πρασίνου και πλατειών. Κινητοποιούμε ιδιώτες και επιχειρήσεις για να αναλάβουν, ως προσφορά στους κατοίκους της πόλης που ζουν και δραστηριοποιούνται, την ανάπλαση και φροντίδα πράσινων χώρων της πόλης. Τιμούμε και προβάλλουμε όσους θα συμμετάσχουν. Δίνουμε κίνητρα στους πολίτες για να φυτεύουν στις ταράτσες και τα μπαλκόνια, ώστε οι πολυκατοικίες της Αθήνας να πρασινίσουν. Αξιοποιούμε την εμπειρία από φυτεύσεις ταρατσών και σχεδιάζουμε πιλοτικό πρόγραμμα φύτευσης ταρατσών σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, ώστε να διασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις ασφάλειας των κτιρίων. Θεσμοθετούμε ετήσια εκδήλωση την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος με τίτλο. Πάρε το κλίμα στα χέρια σου, Γίνε εθελοντής για το περιβάλλον». Η υπηρεσία πρασίνου σε συνεργασία με συλλόγους, σωματεία, εθελοντές και τους μαθητές των σχολείων της περιοχής, διοργανώνει δενδροφυτεύσεις στην αναδασωτέα περιοχή του Λόφου Κόκκου. Εκπαιδεύουμε έτσι τους μαθητές των σχολείων της πόλης, δημιουργώντας μια νέα γενιά πιο ευαίσθητη και πιο συνειδητοποιημένη σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Κινητοποιούμε Οργανώσεις, Συλλόγους και ομάδες κατοίκων Εθελοντών, ώστε με την ενίσχυση και την υποστήριξη του Δήμου να αναλάβουν την εποπτεία των πάρκων και των πλατειών της περιοχής τους, προσφέροντας τη φροντίδα τους και την προστασία τους από τυχόν βανδαλισμούς και φθορές. Υπογράφουμε μνημόνιο συνεργασίας για το περιβάλλον με συλλόγους. Καταρτίζουμε τη Χάρτα για το πράσινο στο Γαλάτσι, ένα κείμενο πλαίσιο που προσδιορίζει τις υποχρεώσεις όλων μας, ιδιωτών και φορέων, για τη φροντίδα του πρασίνου και προβλέπει κυρώσεις στις περιπτώσεις καταστρατήγησής τους «Άγρια πουλιά της πόλης» από Νέα, ( ) Στις αρχές Ιανουαρίου πολίτες στην Πετρούπολη αντίκρυσαν έκπληκτοι ένα ασυνήθιστο θέαμα, λίγα μέτρα μακριά από τα τελευταία σπίτια της πόλης: ένας φιδαετός πάλευε με ένα φίδι (ανήκει στο είδος σαπίτης). Και τα δύο ζώα, εξαντλημένα από τη μάχη, ήταν σε κακή κατάσταση. Έτσι, οι πολίτες τα μετέφεραν στον Σύλλογο Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής «Άνιμα», στην Καλλιθέα, προκειμένου να τα φροντίσουν οι ειδικοί. Σε πάρκα και άλση Περισσότερα από 150 είδη πουλιών, σύμφωνα με ορνιθολόγους και τους ειδικούς που περιθάλπουν τα άγρια ζώα, βρίσκουν καταφύγιο, φωλιάζουν και τρέφονται στα πάρκα, τα άλση και άλλους ελεύθερους χώρους της Αττικής. «Για παράδειγμα, έχουμε παρατηρήσει βραχοκιρκίνεζα να φωλιάζουν ψηλά σε πολυκατοικία στην Ηλιούπολη και σε βιομηχανικά κτίρια δεξιά και αριστερά από τον Κηφισό», λέει η κ. Γανωτή. Αλλά και το 2007 τα 458 ζώα από τα 817 που παρέλαβε ο σύλλογος ήταν από την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Ανάμεσά τους ήταν αρκετά άγρια πουλιά, όπως 33 αρπακτικά και 12 θαλασσοπούλια. Υποδομές στα πάρκα Απαραίτητη είναι η δημιουργία υποδομών, τονίζουν οι ειδικοί, προκειμένου να γίνουν πιο φιλόξενοι οι λιγοστοί ελεύθεροι χώροι της Αθήνας για τα άγρια πουλιά. «Οι χώροι αυτοί δέχονται συνεχείς πιέσεις για δόμηση. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι μία νοητή ενοποίηση των πάρκων και των λόφων πρασίνου (Πάρκο Τρίτση, Λυκαβηττός, Πεδίον Άρεως). Τι εννοούμε; Μπορούν να φυτευτούν θάμνοι και άλλα φυτά όπως μυρτιές και πυράκανθοι οι οποίοι προσφέρουν μικρούς καρπούς για τα πουλιά. Να τοποθετηθούν μικρές γουρνίτσες για να πίνουν νερό. Είναι απλά πράγματα, που όμως απαιτούν έναν σχεδιασμό». Παρόμοιες προτάσεις διατυπώνει και ο κ. Παπακωνσταντίνου, έτσι ώστε να γίνουν πιο φιλόξενες οι πόλεις για την άγρια πανίδα. «Εύκολα μπορούν να τοποθετηθούν ξύλινες τεχνητές φωλιές σε χώρους που δεν διαθέτουν φυσικές». Εκτός από τις υποδομές όμως, σημειώνει ο κ. Παπακωνσταντίνου, «χρειάζεται και παιδεία. Εάν δεν κυνηγάμε συνεχώς και παντού τα πουλιά θα τα βλέπουμε δίπλα μας». (ΝΕΑ) 16

17 Φωτογραφίες για συζήτηση 17

18 Οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες επεξεργάζονται υλικό παρόμοιο με αυτό που ενδεικτικά παραθέτουμε το οποίο χρησιμοποιούμε σαν ερέθισμα για να συζητήσουμε για την αξία του πράσινου στην πόλη και τη συμβολή του στην ποιότητα ζωής του πολίτη, τη στάση φορέων και πολιτών, τις διαφορετικές προτεραιότητες που θέτει κάθε ομάδα και τις αξίες που κρύβονται πίσω από αυτές, την κριτική προσέγγιση στην πληροφορία και τις προσωπικές τους θέσεις και προτιμήσεις. Τέλος τους ζητάμε να μπαίνουν στη θέση των άλλων και να οργανώνουν τα επιχειρήματα τους σε ένα διάλογο αναλαμβάνοντας ρόλους πολιτών, οικολογικών οργανώσεων, δημοτικής αρχής κ.λ.π. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ Παιγνίδια παρατήρησης: Τα παιδιά χωρισμένα σε τρείς ομάδες μπαίνουν σε τρείς σειρές, κλείνουν τα μάτια με μαντήλια και κρατιούνται ο ένας από τον ώμο του άλλου. Κάνουν με οδηγό τον εκπαιδευτικό διαφορετική διαδρομή η κάθε ομάδα. Στη διάρκεια της διαδρομής τους ζητάμε να είναι ήσυχοι και να ακούσουν όλους τους ήχους, να θυμηθούν τις μυρωδιές και να αγγίξουν όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα (κορμούς, φύλλα, λουλούδια κ.λ.π) Μετά συζητάμε την διαδρομή και τις παρατηρήσεις τους. Επαναλαμβάνουν τη διαδρομή με ανοικτά μάτια και την ζωγραφίζουν σημειώνοντας τα σημεία που τους έκαναν εντύπωση. «Η παλέτα του ζωγράφου» Ανακαλύπτουν τα διαφορετικά χρώματα και σχήματα που υπάρχουν στη φύση. Ζητάμε από τα παιδιά να ανακαλύψουν και να φτιάξουν διαφορετικές αποχρώσεις του ίδιου χρώματος με αντικείμενα που θα διαλέξουν από τη φύση (πόσα διαφορετικά πράσινα υπάρχουν; Πόσα διαφορετικά χρώματα και σχήματα έχουν οι κορμοί των δέντων;). Τα παιδιά με κλειστά μάτια οδηγούνται μπροστά σε ένα δέντρο ή θάμνο. Ζητάμε από τα παιδιά να γνωρίσουν το δέντρο τους. Να το αγγίξουν, να χαϊδέψουν τον κορμό, τα κλαδιά του, να νιώσουν την μυρωδιά του. Μπορούμε ακόμη να τους ζητήσουμε να του δώσουν ένα δικό τους όνομα. Μετά τους οδηγούμε σε κύκλο και τους ζητάμε να βρουν το δέντρο που γνώρισαν με κλειστά μάτια. Χρησιμοποιώντας έναν οδηγό και κατάλληλες φωτογραφίες με τα δέντρα του πάρκου προσπαθούν να αναγνωρίσουν όσα δεν ξέρουν. Τα φωτογραφίζουν ή τα ζωγραφίζουν. Συζητάμε για τον τόπο καταγωγής τους και για την κατάσταση της υγείας τους. Π.χ έχουν τσιμέντο γύρω από τη βάση του κορμού τους; Έχουν κάγκελο γύρο τους; Ποτίζονται σωστά; Υπάρχουν πληγές στον κορμό τους; Κλαδεύονται σωστά; Κ.λ.π. Παρατηρώντας με αυτόν τον τρόπο ανακαλύπτουν την ποικιλία των δέντρων και των θάμνων του πάρκου και τώρα είναι έτοιμοι να καταγράψουν. 18

19 «Προσπαθώντας να διαπιστώσουμε τη βιοποικιλότητα» Χρησιμοποιούμε ένα ξύλινο πλαίσιο με 16 «κουτάκια» τα οποία φτιάχνουμε με νήμα. Τοποθετούμε το πλαίσιο σε ένα χέρσο οικόπεδο. Μετράμε τα φυτά που μπαίνουν σε καθένα από τα 16 κουτάκια και σημειώνουμε τη θέση τους πάνω σε ένα χαρτί που έχουμε ζωγραφίσει τα αντίστοιχα 16 κουτάκια. Χρησιμοποιούμε διαφορετικά σύμβολα για τα διαφορετικά φυτά που ανακαλύπτουμε. Μετράμε τον αριθμό των φυτών και τα είδη των διαφορετικών φυτών που βρήκαμε. Επαναλαμβάνουμε τη μέτρηση των φυτών κάτω από μια πυκνή συστάδα δέντρων στο πάρκο. Συζητούμε τα αποτελέσματα. Που βρήκαμε περισσότερα είδη φυτών και γιατί. Μαζεύουμε διάφορα φύλλα από αυτοφυή φυτά και ανάλογα με το σχήμα των φύλων τους, προσπαθούμε να τα αναγνωρίσουμε με τη βοήθεια φωτογραφιών και τα τοποθετούμε σε εφημερίδες. Οι μαθητές τα παίρνουν μαζί τους για να φτιάξουν ένα μικρό φυτολόγιο. 19

20 «Θερμοκρασία και πράσινο» Μετράμε τη θερμοκρασία του εδάφους και του αέρα σε τρία διαφορετικά σημεία: Στους γύρω δρόμους με πυκνή δόμηση Σε ένα σημείο του πάρκου που δεν υπάρχει πυκνή βλάστηση Σε ένα σημείο του πάρκου που έχει συστάδες από μεγάλα δέντρα Συζητάμε για τις διαφορές που υπάρχουν και αναζητούμε τις αιτίες. Μετράμε ακόμη το θόρυβο στους γύρο δρόμους και στο πάρκο. (που υπάρχει μεγαλύτερος θόρυβος και γιατί) Καταγράφουμε τα συμπεράσματα μας. «Ψάχνοντας για ζώα» Προσπαθούμε να εντοπίσουμε την ύπαρξη ζώων. Ψάχνουμε για τα ίχνη τους (φτερά, υπολείμματα τροφής κ.λ.π.). Κοιτάμε προσεκτικά στο έδαφος ή στα φύλλα των φυτών προσπαθώντας να ανακαλύψουμε μικρά ζώα ή έντομα. Τα αιχμαλωτίζουμε προσεκτικά σε εντομοσκόπια και τα παρατηρούμε (τι κάνουν εκεί). Τα καταγράφουμε ή τα ζωγραφίζουμε. «Ανθρώπινη επέμβαση και παρουσία» Παρατηρούν και καταγράφουν: Υπάρχουν σκουπίδια; Υπάρχουν κάδοι απορριμμάτων; Υπάρχουν σημάδια φροντίδας ή παραμέλησης; Υπάρχουν ανθρώπινες κατασκευές και με τι υλικά έχουν κατασκευαστεί; Επιστρέφουμε στο κέντρο και οι ομάδες ετοιμάζουν τις παρουσιάσεις τους ανάλογα με τον τρόπο που οι ίδιες θα επιλέξουν ΠΙΘΑΝΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ : ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Είμαστε ομάδα δημοσιογράφων και παρουσιάζουμε στην τηλεόραση μια έρευνα για το πράσινο στη γειτονιά μας (προσέχουμε να παρουσιάσουμε το θέμα μας λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη όλων των μερών που ενδιαφέρονται π.χ. πολίτες, δήμος κ.λ.π.) Φτιάχνουμε ένα σχέδιο με αυτά που μας ικανοποιούν και με αυτά που θέλουμε να αλλάξουν. Ζωγραφίζουμε μια αφίσα ή φτιάχνουμε ένα διαφημιστικό μήνυμα που να μιλάει για τις ωφέλειες του πρασίνου στην ζωή των πολιτών. 20

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ - ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Ηλιούπολη 12 Μαρτίου 2012 ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΤΤΙΚΗ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ ΠΡΑΣΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ 10 ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης Μυκόνου 34, Ηλιούπολη Οριοθετείται από: Aριστερά από την οδό Πάφου, δεξιά από την οδό Αιγίνης και

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να αιτιολογεί την πτωτική ροή της ενέργειας μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης 3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Διαχείριση απορριμμάτων Τα απομεινάρια μιας ημέρας» Μαθητικές Ομάδες των Τμημάτων Ε1, Ε2, Ε3 Παιδαγωγική Ομάδα: Καραναστάση Άννα, Χαϊλατζίδου

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας. Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Ελκυστικοί και λειτουργικοί κάδοι απορριμμάτων στους δρόμους της πόλης μας Μια πρόταση με άποψη Α ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 Με τη συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις και την τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων Τα παιδιά: να αναγνωρίζουν ονομαστικά τα στοιχεία του χώρου που μελετούν, χρησιμοποιώντας το κατάλληλο λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΤΡΑΚΗ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΤΡΑΚΗ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΤΡΑΚΗ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Το σχολείο μας, το καινούριο στολίδι της πόλης του Ζήνωνα, κτίστηκε με δαπάνη του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και λειτούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 2 ο 2/θ Νηπιαγωγείο Αιγινίου Τμήμα 1 ο Κλασικό Αριθμός νηπίων προνηπίων: 13 Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Το σποράκι πηγή Ζωής «Σποράκι εδώ - σποράκι εκεί χτίζεται μια νέα ζωή» Υπεύθυνη Νηπιαγωγός:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτειο Δημοτικό Σχολείο Λυθροδόντα

Μελέτειο Δημοτικό Σχολείο Λυθροδόντα Μελέτειο Δημοτικό Σχολείο Λυθροδόντα Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Εκπαίδευση Αειφόρου Ανάπτυξης Γενικό Θέμα: Απορρίμματα Σχολική χρονιά: 2011 2012 ΣΤΟΧΟΙ: Συνειδητοποίηση 1. Τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια

ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ: Εξοικονόμηση ενέργειας και ΑΠΕ στα κτήρια ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ ΠΑΘΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ O φυσικός ή παθητικός δροσισμός βασίζεται στην εκμετάλλευση ή και στον έλεγχο των φυσικών φαινομένων που λαμβάνουν χώρα στο κτήριο και το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σπίτι μου, σπιτάκι μου, κάτσε να σου μετρήσω το οικολογικό σου αποτύπωμα!

Σπίτι μου, σπιτάκι μου, κάτσε να σου μετρήσω το οικολογικό σου αποτύπωμα! Σπίτι μου, σπιτάκι μου, κάτσε να σου μετρήσω το οικολογικό σου αποτύπωμα! Της Ελένης Σβορώνου Δημοσιεύτηκε στην παιδική εφημερίδα Ερευνητές, ένθετο στην Καθημερινή, 12/11/2011 Υπέροχο αγαθό το σπίτι. Όχι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ <Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΠΟΡΟΥ ΣΕ ΦΥΤΟ> ΣΤΑΔΙΟ 1

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ <Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΠΟΡΟΥ ΣΕ ΦΥΤΟ> ΣΤΑΔΙΟ 1 ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ Ξεκινάμε την ιστοεξερεύνηση μας βλέποντας με τα παιδιά τον τίτλο, την εισαγωγή και την εργασία με παράλληλη επεξήγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αρχιτεκτονική. Περιβαλλοντική αρχιτεκτονική

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αρχιτεκτονική. Περιβαλλοντική αρχιτεκτονική Η ιδιοκτησία της ΑΝΘΕΜΙΑΣ Α.Ε., χωροθετείται μέσα στον οικισμό της Καρδίας. Ο πολεοδομικός και ο οικιστικός σχεδιασμός των οικοπέδων της ιδιοκτησίας οφείλει να στηρίζεται σε συγκεκριμένο στρατηγικό πλάνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: 6 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η Επισκόπηση χωρίζεται σε δύο μέρη: Α. Γενικό μέρος (συμπληρώνεται από όλα τα Σχολεία) Β. Ειδικό Μέρος που αντιστοιχεί στο θέμα που επιλέγεται κάθε χρόνο (Νερό,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Πρόγραμμα Ενημέρωσης εκπαιδευτικών για INDUCTION 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013

ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 1/4/2013: ΦΙΛΙΚΟΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΜΟΝΤΕΣΣΟΡΙΑΝΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΟΑΓΓΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Οι μαθητές των Ε και ΣΤ τάξεων συμμετείχαν σε φιλικό αγώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταξίδι στο κέντρο της γης Ο κόσµος των εντόµων Είµαι ο σπόρος Το παιχνίδι της χαµένης Θη-Σάυρας Υπεύθυνοι Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Αίτια, συνέπειες και αντιμετώπιση Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Στόχοι: Να εκφραστεί ο μαθητής μέσω των χρωμάτων, να γνωρίσει ότι υπάρχουν αγριοκάτσικα και να ενεργοποιηθεί συναισθηματικά προς αυτά. Παράλληλα να αναπτύξει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική

5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική 5.000 τόνοι μπάζα πνίγουν καθημερινά την Αττική Στα συρτάρια το Προεδρικό Διάταγμα που θα έλυνε το πρόβλημα της διαχείρισής το Καμπανάκια κινδύνου χτυπά στην Αττική, καθώς αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΑΚΕ ΟΝΟΜΑΧΩΝ (ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ)

ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΑΚΕ ΟΝΟΜΑΧΩΝ (ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ) 29 11. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η δυνατότητα εξεύρεσης νέων χώρων στο πυκνοδοµηµένο πολεοδοµικό συγκρότηµα της Θεσσαλονίκης είναι ακόµη εφικτή και εντοπίζεται κυρίως στους παρακάτω χώρους: Α. Υπαίθριοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΠΑΡΚΟΥ ΚΡΟΚΙΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΠΑΡΚΟΥ ΚΡΟΚΙΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΠΑΡΚΟΥ ΚΡΟΚΙΩΝ Η ανάπλαση του Πάρκου Κροκίων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Δήμου για τη βελτίωση της λειτουργικότητας του δημόσιου χώρου. Περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Λυκαβητού (Κ.Β.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αρ. Μαθητών: 136 Αρ. Εκπαιδευτικών: 12 Συντονιστής/στρια

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης

αναπτύσσεται και αποδίδει σε συγκεκριµένο έδαφος, κλίµα, υψόµετρο υγρασία και έκθεση. Εποχή φύτευσης Οδηγός φυτεύσεων Επιλογή θέσης φύτευσης Η θέση φύτευσης επιλέγεται, µε βάση τις τοπικές συνθήκες, το µέγεθος της επέµβασης και το σκοπό που θα εξυπηρετήσει. Η επιβίωση του φυτού κρίνεται από το βάθος του

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

Παροχή στοιχείων που ζητήθηκαν. Ηλίας Γιαννίρης. 10 Οκτωβρίου 2013

Παροχή στοιχείων που ζητήθηκαν. Ηλίας Γιαννίρης. 10 Οκτωβρίου 2013 Παρατηρητήριο Ελεύθερων Χώρων Αθήνας-Αττικής Ηλεκτρονική πλατφόρμα για τους ελεύθερους χώρους και την ποιότητα ζωής στην Αθήνα Από το 1999 Υπεύθυνος: Ηλίας Γιαννίρης Ηλεκτρονική σελίδα www.asda.gr/elxoroi

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΛΥΣΕΙΣ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΛΥΣΕΙΣ 2η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 26 Μαΐου, 2013 Ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως μέσο προστασίας Ρούλα Τρίγκου Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης Μέλος Εκπαιδευτικής Ομάδας Ορνιθολογικής ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ -1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ Γιατί Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα