ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ"

Transcript

1 ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

2 Στόχος του βιβλιαρίου υγείας που κρατάτε στα χέρια σας είναι η προαγωγή της υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών και η πρόληψη των νοσηµάτων. Σε συνεργασία πάντα µε τον παιδίατρό σας, θα σας βοηθήσει µε απλό και κατανοητό τρόπο να παρακολουθήσετε την πορεία της ανάπτυξης των παιδιών σας και να αντιληφθείτε έγκαιρα τις παρεκκλίσεις από το φυσιολογικό. Θα σας βοηθήσει επίσης να γνωρίσετε τους παράγοντες εκείνους που βοηθούν στη σωστή σωµατική και συναισθηµατική ανάπτυξη του παιδιού ώστε να προληφθούν πολλά από τα προβλήµατα κατά την ενηλικίωση του. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στην πρόληψη και αντιµετώπιση της παχυσαρκίας µέσω της σωµατικής άσκησης και ορισµένων εκ των προτύπων της παραδοσιακής ελληνικής διατροφής. Φυλάξτε το βιβλιάριο αυτό µε προσοχή. Συνιστάται ο κάτοχος του βιβλιαρίου αυτού να το διατηρεί εφόρου ζωής προκειµένου να γνωρίζει ποιες ασθένειες πέρασε, τι εµβόλια έκανε και όλες εκείνες τις πληροφορίες που θα βοηθήσουν να φροντίσει την υγεία του. Το βιβλιάριο αυτό είναι απόρρητο και µπορούν να το δουν εκτός από τους άµεσα ενδιαφερόµενους, µόνο όσοι εντάσσονται στο ιατρικό απόρρητο. Να το έχετε πάντα µαζί σας όταν πηγαίνετε στο γιατρό και όταν ταξιδεύετε. Αν κάποιος βρει αυτό το βιβλιάριο παρακαλείται να το παραδώσει στη διεύθυνση που σηµειώνεται στη σελίδα 2. Χωρίς το βιβλιάριο δεν µπορεί να γίνει η εγγραφή στο Ληξιαρχείο και το Σχολείο και θα υπάρξουν δυσκολίες για τις διάφορες ασφαλιστικές παροχές. Οι γονείς πρέπει να συµβουλεύονται περιοδικά το βιβλιάριο ώστε να διαπιστώσουν ότι δεν υπάρχουν παραλείψεις, ότι οι αναµνηστικές δόσεις των εµβολίων έχουν πραγµατοποιηθεί και ότι η ανάπτυξη του παιδιού τους είναι µέσα στα φυσιολογικά όρια.

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ... 2 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ... 3 Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ... 4 Ο ΤΟΚΕΤΟΣ... 5 ΠΡΟΠΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΕΟΓΝΩΝ... 6 ΤΟ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΟ (ΠΡΩΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ)... 7 ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ (1 η ΕΒ ΟΜΑ Α ΣΤΟ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ)... 8 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι... 9 ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ & ΙΑΤΡΟΦΗ ΒΡΕΦΟΥΣ 0-6 ΜΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΑΛΟΥΧΙΑ & ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ 6 ΕΩΣ ΤΟΥΣ 12 ΜΗΝΕΣ 23 Η ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 1 ο ΕΩΣ ΤΟ 3 ο ΕΤΟΣ Η ΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 3 ο ΕΩΣ ΤΟ 5 ο ΕΤΟΣ ΠΑΙ ΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟΣ ΕΙΚΤΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 0-24 ΜΗΝΕΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 2 ΕΤΗ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 2-6 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 6 ΕΤΗ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ 6-14 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 8 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 10 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 12 ΕΤΗ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 14 ΕΤΗ ΟΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (0-6,5 ΕΤΗ) ΜΗΚΟΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (0-6,5 ΕΤΗ) ΕΙΚΤΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (0-6,5 ΕΤΗ) ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΚΕΦΑΛΗΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (0-6 ΕΤΗ) ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΜΕΣΗΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (4,5-17,5 ΕΤΗ) ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ ΑΓΟΡΙΩΝ (4,5-17,5 ΕΤΗ) ΒΑΡΟΣ ΚΑΙ ΥΨΟΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (6-18 ΕΤΗ) ΕΙΚΤΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΓΟΡΙΩΝ (6-18 ΕΤΗ) ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΕΒΑΙΩΣΗ (ΓΙΑ ΤΗ ΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ) ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ Η κινητική εξέλιξη του παιδιού µέχρι τα 5 χρόνια Βασικές αρχές διαιτολογίου κατά τον θηλασµό Υπόδειγµα δίαιτας στην περίοδο της εγκυµοσύνης Υπόδειγµα δίαιτας στην περίοδο του θηλασµού Η συνιστώµενη σειρά για την εισαγωγή στερεών τροφίµων από τον 7 ο µήνα Ηµερήσιες ανάγκες των παιδιών σε ενέργεια Καθηµερινές ανάγκες σε µερίδες ανάλογα µε την ηλικία Οµάδες τροφίµων & µέγεθος µερίδας 29 Πίνακας τροφίµων µε πληροφορίες για την ενέργεια Πίνακας µε πληροφορίες για τον γλυκαιµικό δείκτη τροφίµων Υπολογισµός των θερµίδων του βασικού µεταβολισµού ηµερήσιως Συντελεστές έντασης δραστηριότητας ανά κατηγορία δραστηριότητας Χρονοδιάγραµµα εµφάνισης και αντικατάστασης των πρώτων δοντιών Εθνικό Πρόγραµµα Εµβολιασµών (2003) Χρονοδιαγράµµατα εµβολιασµών 40

4 ΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (συµπληρώνεται µετά τη γέννηση του παιδιού) ΕΠΩΝΥΜΟ / SURNAME ΟΝΟΜΑ / NAME ΦΥΛΟ / SEX ΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ / DATE OF BIRTH ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ / PLACE OF BIRTH ΑΡΙΘΜΟΣ ΛΗΞΙΑΡΧΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ / ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ / HOME ADDRESS ΤΗΛΕΦΩΝΟ / TELEPHONE NUMBER (Αλλαγή διεύθυνσης κατοικίας, τηλεφώνου κ.α.) 2

5 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Η ΜΗΤΕΡΑ ΟΝΟΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ / ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗ Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΟΝΟΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ / ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΙΣΗ Α ΕΡΦΙΑ (Ονοµατεπώνυµο, φύλο, ηµεροµηνία γέννησης) 3

6 Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Η εγκυµοσύνη είναι φυσιολογική κατάσταση. Για να πάνε όµως όλα καλά, χρειάζονται µερικές προφυλάξεις. Πρώτα απ' όλα είναι απαραίτητη η ιατρική παρακολούθηση της εγκυµοσύνης, όσο οµαλή κι αν είναι αυτή. Η παρακολούθηση της εγκυµοσύνης πρέπει να γίνεται από γιατρό και η έγκυος πρέπει να λέει σε αυτόν όλη την αλήθεια και να κάνει όλες τις εξετάσεις που της συστήνει. Η διατροφή της εγκύου πρέπει να περιλαµβάνει γάλα (χαµηλό σε λιπαρά), φρούτα, λαχανικά, άπαχο κρέας, πουλερικά, όσπρια, δηµητριακά, ψάρια και αυγά. Αυτά θα δώσουν στον οργανισµό της τα συστατικά που χρειάζεται (λεύκωµα, βιταµίνες, ασβέστιο και σίδηρο) και δεν θα την αφήσουν να πάρει βάρος περισσότερο από το κανονικό, το οποίο είναι κιλά σε όλη τη διάρκεια της εγκυµοσύνης. (υπόδειγµα δίαιτας για την έγκυο θα βρείτε στη σελίδα 20). Είναι επίσης καλό να πίνει τέσσερα µε πέντε ποτήρια νερό την ηµέρα. Μπορεί ακόµη να πίνει και λίγο τσάι ή καφέ αν το εγκρίνει ο γιατρός της, αλλά καλό είναι να αποφεύγει κάθε ποτό που περιέχει οινόπνευµα. Αν καπνίζει, πρέπει να κόψει το τσιγάρο και να αποφεύγει χώρους όπου καπνίζουν τρίτοι, γιατί υπάρχει φόβος να γεννήσει πρόωρα ή να επηρεαστεί αρνητικά η ανάπτυξη του παιδιού της. Ακτινογραφία µπορεί να κάνει µόνο αν το συστήσει ο γιατρός της. εν πρέπει ποτέ να µπαίνει στον θάλαµο της ακτινογράφησης όταν συνοδεύει άλλο παιδί της ή συγγενικό πρόσωπο σε ακτινολογική εξέταση. εν πρέπει επίσης να παίρνει φάρµακα, ούτε και αυτά που θεωρούνται αθώα, ή να κάνει εµβόλια χωρίς τη συµβουλή του γιατρού της. Πρέπει επίσης να περιποιείται τα δόντια της και αν παρατηρήσει κάτι ασυνήθιστο να πάει αµέσως στον οδοντίατρο. Η έγκυος πρέπει να φοράει άνετα ρούχα, να κοιµάται τουλάχιστον 8 ώρες το 24ωρο και να αναπαύεται µία ώρα κατά τη διάρκεια της ηµέρας. Επίσης η φυσική άσκηση είναι απαραίτητη για την έγκυο και το έµβρυο, διότι δυναµώνει τους µύες και διευκολύνει τον τοκετό. Εποµένως αν δεν υπάρχουν προβλήµατα στην εγκυµοσύνη η έγκυος µπορεί να έχει συστηµατική φυσική άσκηση καθηµερινά (π.χ. πεζοπορία) και µάλιστα κατά το τελευταίο τρίµηνο µόνο πεζοπορία. Το τελευταίο τρίµηνο της εγκυµοσύνης, η έγκυος θα πρέπει επίσης να προετοιµαστεί για τον θηλασµό. Μετά τον τοκετό, ο θηλασµός πρέπει να ξεκινήσει το συντοµότερο δυνατό και δεν πρέπει να επιτραπεί να δοθεί στο βρέφος γάλα αγελάδας µε µπιµπερόν. Αν η έγκυος είναι υπέρβαρη δεν πρέπει να κάνει προσπάθεια να χάσει βάρος µε υποθερµιδικές δίαιτες παρά µόνο µετά το πέρας της εγκυµοσύνης και του θηλασµού, γιατί οι υποθερµιδικές δίαιτες θα αναστείλλουν την ανάπτυξη του εµβρύου. 4

7 Ο ΤΟΚΕΤΟΣ ΗΝΙΑ ΩΡΑ ΚΛΙΝΙΚΗ / ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΠΟΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΚΥΗΣΗΣ (ΕΒ ΟΜΑ ΕΣ) ΤΟΚΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΙΣΧΙΑΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΜΕ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΜΕ ΑΝΑΡΡΟΦΗΤΗΡΑ ΕΜΒΡΥΟΥΛΚΙΑ ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙ ΕΣΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΚΙΝΗΣΙΑ ΑΛΛΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ ΜΗΤΕΡΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΦΡΑΓΙ Α ΚΑΙ 5

8 ΠΡΟΠΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΕΟΓΝΩΝ Ο προληπτικός έλεγχος νεογνών είναι ένα από τα απαραίτητα µέτρα υγείας που προσφέρει δωρεάν η Πολιτεία στο σύνολο των νεογέννητων της χώρας. Στόχος του προληπτικού αυτού µέτρου είναι ο εντοπισµός των νεογέννητων που πάσχουν έτσι ώστε η έγκαιρη παρέµβαση να τα προφυλάξει από τις δυσάρεστες συνέπειες της αρρώστιας τους. Τρία είναι τα νοσήµατα που αναζητούνται στην Ελλάδα: 1) η νόσος φαινυλκετονουρία (ΡΚU) 2) ο συγγενής υποθυρεοειδισµός (ΤSΗ) και 3) η ανεπάρκεια της αφυδρογονάσης 6 - φωσφορικής γλυκόζης (G6ΡD). Η φαινυλκετονουρία Είναι µία κληρονοµική αρρώστια που αν δεν διαγνωστεί έγκαιρα προκαλεί βαριά νοητική καθυστέρηση. Τίποτα στο µωρό δεν δείχνει την ύπαρξη της τόσο σοβαρής αυτής αρρώστιας. Μία εξέταση όµως του αίµατος θα δείξει την αρρώστια και θα εξασφαλίσει την έγκαιρη θεραπεία της. Τα παιδιά που αρχίζουν έγκαιρα θεραπεία γίνονται τελείως φυσιολογικά. Ο συγγενής υποθυρεοειδισµός Είναι µια παθολογική κατάσταση όπου ένας ενδοκρινής αδένας, ο θυρεοειδής, δεν λειτουργεί σωστά ή δεν λειτουργεί καθόλου, µε αποτέλεσµα µια σηµαντική ορµόνη που εκκρίνει, η θυροξίνη, να λείπει από τον οργανισµό ή να βρίσκεται σε χαµηλά επίπεδα. Όταν ο υποθυρεοειδισµός µείνει αδιάγνωστος, προκαλεί νωθρότητα, χαµηλό ύψος και κυρίως χαµηλή νοηµοσύνη. Όλα αυτά προλαµβάνονται αν η διάγνωση γίνει στη νεογνική ηλικία και το υποθυρεοειδικό παιδί αρχίσει αµέσως θεραπεία. Η ανεπάρκεια του ενζύµου αφυδρογονάση της 6 - φωσφορικής γλυκόζης (G6ΡD) εν είναι αρρώστια. Τα άτοµα (µωρά και ενήλικες) που έχουν αυτή την ανεπάρκεια δεν ανέχονται πάντα ορισµένες ουσίες (ναφθαλίνη, φρέσκα κουκιά και πολύ σπάνια ορισµένα φάρµακα) και υπάρχει κίνδυνος να κάνουν οξεία αιµόλυση αν έρθουν σε επαφή µαζί τους (φάνε κουκιά ή µυρίσουν ναφθαλίνη). Ο εντοπισµός των ατόµων που έχουν αυτή την ευαισθησία και η ενηµέρωσή τους για το ποιες ουσίες πρέπει να αποφεύγουν, έχει ως αποτέλεσµα την προστασία τους από κρίση αιµόλυσης. Ο εντοπισµός και των τριών αυτών καταστάσεων επιτυγχάνεται µε την εξέταση σταγόνων αίµατος που παίρνονται από όλα τα νεογνά, την τελευταία ηµέρα της παραµονής τους στο µαιευτήριο. ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ να γίνει η προληπτική αυτή αιµοληψία και να γραφεί στη σελίδα 7. 6

9 ΤΟ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΟ ΠΡΩΤΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΒΑΡΟΣ (gr) ΜΗΚΟΣ (cm) ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΚΕΦΑΛΙΟΥ (cm) ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΣΗ APGAR 1min: 5min: 10min: ΚΥΑΝΩΣΗ ΝΑΙ ΟΧΙ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΗΧΟ ΝΑΙ ΟΧΙ ΕΚΛΑΨΕ ΑΜΕΣΩΣ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΡΑΣΗ (ΦΩΤΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ) ΝΑΙ ΟΧΙ ΚΡΙΣΗ ΑΠΝΟΙΑΣ ΝΑΙ ΟΧΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΜΥΪΚΟΣ ΤΟΝΟΣ ΝΑΙ ΟΧΙ ΚΑΡ ΙΑΚΟ ΦΥΣΗΜΑ ΝΑΙ ΟΧΙ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΝΑΙ ΟΧΙ ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ ΝΑΙ ΟΧΙ ΠΡΟΣΟΧΗ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΝΑΙ ΟΧΙ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ ΝΑΙ ΟΧΙ ΙΣΧΙΑ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΗΡΕ ΟΞΥΓΟΝΟ; ΝΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΙΑΣΤΗΜΑ ΜΠΗΚΕ ΣΕ ΘΕΡΜΟΚΟΙΤΙ Α; ΝΑΙ ΟΧΙ ΠΟΣΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΑΙΤΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ; ΣΠΑΣΜΟΙ; ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΙΚΤΕΡΟΣ; ΝΑΙ ΟΧΙ ΧΟΛΕΡΥΘΡΙΝΗ; ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ / ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΑΙΜΟΛΗΨΙΑ ΓΙΑ G6PD PKU TSH ΗΝΙΑ ΣΦΡΑΓΙ Α ΚΑΙ 7

10 ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 1 η ΕΒ ΟΜΑ Α ΣΤΟ ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΒΑΡΟΣ ΣΩΜΑΤΟΣ: ΝΕΟΓΝΙΚΑ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ: ΙΣΧΙΑ ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΟΙ ΗΜΑ ΙΚΤΕΡΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΛΑΜΑ ΥΣΠΝΟΙΑ ΚΥΑΝΩΣΗ ΚΑΡ ΙΑΚΟΙ ΤΟΝΟΙ ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΗΧΟ ΑΝΤΙ ΡΑΣΗ ΣΤΟ ΦΩΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΓΑΛΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΙΚΤΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΑΛΛΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΗΝΙΑ ΣΦΡΑΓΙ Α ΚΑΙ 8

11 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙ Ι ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ & ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ - ΣΦΡΑΓΙ Α ΟΜΑ Α ΑΙΜΑΤΟΣ RHESUS ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΑΛΛΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΕΛΛΕΙΨΗ G6PD ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΑΛΛΑ 9

12 ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ακούστε µε προσοχή τις συµβουλές του παιδίατρου και ζητήστε να σας λύσει κάθε απορία, όσο απλή κι αν σας φαίνεται. Περιποιηθείτε τον οµφαλό του νεογνού µε καθαρό οινόπνευµα ή άλλο αντισηπτικό διάλυµα, 2-3 φορές την ηµέρα. Πριν κλείσει ο οµφαλός του βρέφους µπορείτε να κάνετε µπάνιο σε ολόκληρο το σώµα µε σφουγγάρι (σαπούνισµα και ξέπλυµα). Όταν επουλωθεί ο οµφαλός του µπορείτε να το βάζετε µέσα σε νερό κάθε µέρα. Η θερµοκρασία του δωµατίου του να είναι βαθµοί Κελσίου για το τελειόµηνο και λίγο πιο υψηλή, βαθµοί, για το πρόωρο. Αερίζετε συχνά το δωµάτιο του µωρού, το οποίο πρέπει να είναι φωτεινό και στολισµένο µε έντονα χρώµατα. Το τελειόµηνο βρέφος αισθάνεται όπως κι εσείς, γι' αυτό πρέπει να το ντύνετε ανάλογα µε το δικό σας ντύσιµο. Όσο λιγότερα ρούχα φοράει, τόσο πιο άνετα νιώθει και τόσο πιο εύκολα µπορείτε να το κρατάτε καθαρό. Μην του φοράτε πολλά ρούχα. Ιδρώνει και νιώθει πολύ άσχηµα. Το παιδί δεν αρρωσταίνει γιατί κρύωσε, αλλά γιατί «κόλλησε» κάποιο µικρόβιο ή ιό. Και τα «καλά» ντυµένα παιδιά αρρωσταίνουν! Όταν το βρέφος σας πνίγεται στο τάισµα, µην το σηκώνετε όρθιο, αλλά κρατώντας το στο πλάι µε το κεφάλι προς τα κάτω, χτυπήστε ελαφρά την πλάτη του και σκουπίστε τη µύτη του από το γάλα ή άλλη τροφή. Το βρέφος από πάρα πολύ µικρό καταλαβαίνει, ακούει και βλέπει. Έχει ανάγκη από το χαµόγελο σας, τον ήρεµο τρόπο σας, όταν το ταΐζετε, το αλλάζετε ή το ντύνετε. Έχει ανάγκη την αγκαλιά, και την τρυφερότητά σας. Να το κρατάτε και να του µιλάτε αρκετή ώρα µετά από το φαγητό του. Μην το αφήνετε πολλές ώρες µόνο του. Βαριέται! Βεβαιωθείτε ότι ο χρόνιος βήχας που έχει η γιαγιά ή ο παππούς ή κάποιος άλλος στο σπίτι, δεν είναι φυµατίωση. Μην καπνίζετε µέσα στο δωµάτιό του, γιατί το παιδί σας καπνίζει ταυτόχρονα παθητικά. Μην πηγαίνετε το βρέφος σε κλειστούς χώρους µε πολλά άτοµα. Μην το φιλάτε στο πρόσωπο και µην το πλησιάζετε, όταν είσαστε άρρωστοι ή δεν είστε καθαροί. 10 ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Μετά τη γέννηση Λίγες ώρες µετά τη γέννηση, το νεογνό µπορεί να διακρίνει διαφορετικούς ήχους και δείχνει προτίµηση στις ανθρώπινες φωνές. Αντιδρά στις έντονες οσµές, όπως η αµµωνία, προτιµά τις γλυκές γεύσεις και µπορεί να ξεχωρίσει τις πικρές από τις ξινές. Επίσης αντιδρά στην αφή, κυρίως στα χέρια και το στόµα. Το οπτικό σύστηµα του βρέφους τίθεται σε λειτουργία αµέσως µετά τη γέννηση. Βλέπει καθαρά σε απόσταση 20 εκατοστών, συνήθως µπορεί να παρακολουθήσει ένα κινούµενο αντικείµενο µε τα µάτια του και προσπαθεί να αποφύγει ένα αντικείµενο που φαίνεται να έρχεται καταπάνω του. είχνει προτίµηση σε στρογγυλά σχήµατα, όπως τα ανθρώπινα πρόσωπα, και µπορεί να ξεχωρίσει κάποια χρώµατα. Τις δύο πρώτες εβδοµάδες της ζωής του το βρέφος φαίνεται να χαµογελά. Όµως αυτά τα χαµόγελα δεν έχουν σχέση µε ό,τι συµβαίνει στον εξωτερικό κόσµο, γι' αυτό ονοµάζονται ενδογενή ή αντανακλαστικά. Ανάµεσα στις 6 εβδοµάδες και τους 3 µήνες το βρέφος χαµογελά σε ό,τι διαφορετικό βλέπει ή ακούει. Στον τρίτο µήνα χαµογελά για να πάρει µιαν απάντηση από κάποιον. Το χαµόγελο λοιπόν έχει γίνει µέσο επικοινωνίας.

13 Τα νεογνά λίγων ηµερών µπορούν να µιµηθούν µορφασµούς, αν ανταµειφθούν (µε ένα χάδι, αγκαλιά, τροφή). Επίσης µιµούνται µορφασµούς ενηλίκων χωρίς καµιά άλλη ανταµοιβή εκτός από την επικοινωνία και κάνουν κινήσεις που συντονίζονται µε την οµιλία των ενηλίκων όταν απευθύνονται σ' αυτά. Εποµένως, από τη στιγµή που τα παιδιά έρχονται στον κόσµο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα σε ερεθίσµατα που προέρχονται από ανθρώπους. Παρατηρούν το περιβάλλον τους και προσπαθούν να προσελκύουν την προσοχή των ανθρώπων που είναι κοντά τους. Οι συµπεριφορές τους έχουν ισχυρή έµφυτη προδιάθεση αλλά υπόκεινται από νωρίς στις διαδικασίες µάθησης. Νεογνικά αντανακλαστικά Τα νεογνά γεννιούνται εφοδιασµένα µε µια σειρά αντανακλαστικών, ή αλλιώς αυτόµατων σωµατικών αντιδράσεων σε συγκεκριµένα ερεθίσµατα, το καθένα από τα οποία διαρκεί µια ορισµένη περίοδο της ζωής τους: Αντανακλαστικό δραγµού ή σύλληψης Το βρέφος τυλίγει σφιχτά τα δάχτυλά του γύρω από αντικείµενο που ακουµπά στην παλάµη του (το αντανακλαστικό αυτά υπάρχει και στα πέλµατα). Υπάρχει φυσιολογικά µέχρι τον 3 ο -4 ο µήνα. Αντανακλαστικό βάδισης Αν κρατήσουµε ένα νεογνό σε όρθια θέση και φέρουµε τα πέλµατά του σε επαφή µε σκληρή επιφάνεια, αρχίζει να κάνει βαδιστικές κινήσεις. ιατηρείται µέχρι την 6 η εβδοµάδα. Αντανακλαστικό θηλασµού Όταν πλησιάσουµε κάποιο αντικείµενο στο στόµα του, τυλίγει τα χείλη του γύρω απ' αυτό και αρχίζει να θηλάζει. Μπορεί να διατηρηθεί µέχρι τον 1 ο χρόνο. Αντανακλαστικό Moro ή εναγκαλισµού Είναι αντανακλαστικό φόβου. Οι βραχίονες εκτείνονται στα πλάγια και τα αντιβράχια κάµπτονται µπροστά (θέση εναγκαλισµού), ενώ τα δάχτυλα είναι ανοιχτά και η πλάτη σχηµατίζει τόξο. Το βλέπουµε ως αντίδραση του βρέφους σε δυνατό ηχητικό ερέθισµα ή απότοµη µεταβολή της κινητικής του κατάστασης. ιατηρείται µέχρι τον 3 ο µήνα. Αντανακλαστικό αναζήτησης Όταν αγγίζουµε το βρέφος στο µάγουλο, στρέφει το κεφάλι του στην κατεύθυνση του αγγίγµατος και προσπαθεί να θηλάσει. Υπάρχει µέχρι τον 4 ο µήνα (όταν κοιµάται το βρέφος, παρατηρείται µέχρι τον 7 ο ). Σωµατική ανάπτυξη Οι αλλαγές στο βάρος και το µήκος συντελούνται µε γοργό ρυθµό τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού. Μετά ακολουθούν µια πιο αργή πορεία µέχρι την εφηβεία, η οποία οριοθετεί ένα νέο εξελικτικό άλµα. Οι σηµαντικότεροι και πιο εύκολα µετρήσιµοι δείκτες ανάπτυξης του παιδιού, είναι το βάρος, το µήκος και η περίµετρος κεφαλής, που βοηθά να εκτιµηθεί η ανάπτυξη του εγκεφάλου. Υπάρχουν βέβαια µεγάλες αποκλίσεις στη φυσική ανάπτυξη κάθε παιδιού. Ο ρυθµός ανάπτυξης κάθε παιδιού συγκρίνεται µε ειδικές καµπύλες που δείχνουν τον φυσιολογικό ρυθµό ανάπτυξης των παιδιών της ηλικίας του. Στις σελίδες 55, 56 και 58 παρουσιάζονται οι καµπύλες αύξησης του βάρους, του µήκους και της περιµέτρου κεφαλής στα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού. Οι δείκτες ανάπτυξης έχουν συνοπτικά την ακόλουθη πορεία: Το βάρος Το µήκος µετριέται σε ύπτια θέση ενώ το ύψος σε όρθια θέση 11

14 Το µέσο βάρος του νεογέννητου είναι περίπου 3,5 kg. Υπάρχει µικρή απώλεια βάρους τις πρώτες ηµέρες µετά τον τοκετό, κυρίως λόγω της ανεπαρκούς διατροφής του βρέφους και της καθυστέρησης στην έναρξη της σίτισής του. Το βρέφος επανακτά συνήθως το βάρος της γέννησής του µέχρι τη 10 η ηµέρα. Το µήκος Το µέσο µήκος του τελειόµηνου νεογέννητου είναι περίπου 50 cm. Το µήκος σε ύπτια θέση µπορεί να µετρηθεί µε περισσότερη ακρίβεια απ' ότι το ύψος σε όρθια θέση στα παιδιά που είναι µικρότερα των 5 χρόνων. Το µήκος αυξάνει κατά cm µέχρι τη συµπλήρωση του 1 ου χρόνου και φθάνει τα cm. Στο τέλος του 2 ου χρόνου το µήκος του παιδιού φθάνει τα 85 cm περίπου, ενώ τα επόµενα 3 χρόνια το παιδί κερδίζει σταθερά 6-8 cm τον χρόνο. Περίµετρος κεφαλής Η περίµετρος κεφαλής είναι ο καλύτερος και απλούστερος δείκτης για να εκτιµηθεί η ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος συµπληρώνει συνήθως την ανάπτυξη του τον δεύτερο χρόνο. Γι' αυτό η περίµετρος κεφαλής αυξάνει πολύ γρήγορα τα δύο πρώτα χρόνια, ενώ στα µετέπειτα χρόνια έχουµε µικρή αύξηση του βάρους, κυρίως του εγκεφάλου. Η µέτρηση της περιµέτρου της κεφαλής έχει ιδιαίτερη σηµασία στη βρεφική και προσχολική ηλικία. Στο σχήµα της σελίδας 58 παρουσιάζεται η καµπύλη της περιµέτρου του κεφαλιού στα παιδιά. Φυσιολογικά, όλοι οι δείκτες των µετρήσεων του παιδιού πρέπει να βρίσκονται ανάµεσα στις δύο ακραίες γραµµές και να ακολουθούν µια προοδευτική αύξηση. Σοβαρό πρόβληµα µπορεί να υπάρχει όταν, από επαναλαµβανόµενες µετρήσεις διαπιστώνεται ότι δεν αυξάνεται η περίµετρος κεφαλής, ή ότι αυξάνεται πολύ γρήγορα, ή είναι έξω από τα φυσιολογικά όρια. Σ' αυτές τις περιπτώσεις να συµβουλευτείτε τον παιδίατρο. Κινητική εξέλιξη Στον εγκέφαλο οι περιοχές που ελέγχουν την κίνηση των χεριών, της κεφαλής και του σώµατος αναπτύσσονται νωρίς. Οι βάσεις των κινητικών ικανοτήτων του παιδιού µπαίνουν στα δύο πρώτα χρόνια. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η κινητική εξέλιξη του παιδιού µέχρι τα 5 χρόνια. Ο όρος «αδρή κινητικότητα» περιλαµβάνει τις κινήσεις του κορµού και των ποδιών, ενώ ο όρος «χειρισµός» αναφέρεται στις λεπτές κινήσεις των χεριών. ΗΛΙΚΙΑ Α ΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ 4 ΕΒ ΟΜΑ ΕΣ Σηκώνει λίγο το κεφάλι, το γυρίζει από την µία πλευρά στην άλλη. Τα δάχτυλα του είναι κλειστά. 3 ΜΗΝΕΣ Σηκώνει το κεφάλι του σε γωνία 90. Στηρίζει το βάρος του στα αντιβράχια. Χέρια χαλαρά, τραβάει τα σκεπάσµατά του. 12

15 ΗΛΙΚΙΑ Α ΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ 4 ΜΗΝΕΣ Στηρίζει το κεφάλι του. Πιάνει εκούσια (όχι αντανακλαστικά) αντικείµενο που τοποθετείται στην παλάµη του. 5 ΜΗΝΕΣ Το κεφάλι παραµένει σταθερό, όταν στην καθιστή θέση προκαλέσουµε ελαφρά κίνηση του κορµιού του στο πλάι. Συλλαµβάνει µε ολόκληρη την παλάµη αντικείµενο που βρίσκεται σε απόσταση, το βάζει στο στόµα. 6 ΜΗΝΕΣ Γυρίζει από την πρηνή θέση στην ύπτια. Κάθεται υποστηριζόµενο. Στηρίζει µεγάλο µέρος του βάρους του στην όρθια θέση. Μεταφέρει αντικείµενο από το ένα χέρι στο άλλο. 8 ΜΗΝΕΣ Γυρίζει από την ύπτια στην πρηνή θέση. Κάθεται µόνο του. Στηρίζει όλο το βάρος του. Μπορεί να κρατήσει δύο αντικείµενα (ένα σε κάθε χέρι). Τα χτυπάει µεταξύ τους, όταν του δείξουν. 13

16 ΗΛΙΚΙΑ Α ΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ 10 ΜΗΝΕΣ «Μπουσουλάει». Στηρίζεται κρατώντας έπιπλο. Περπατάει όταν του κρατάµε και τα δύο χέρια. Πιάνει αντικείµενο µε τον αντίχειρα και το δείκτη. Ρίχνει αντικείµενο µε πρόθεση. 12 ΜΗΝΕΣ Περπατάει όταν του κρατάµε το χέρι, σηκώνεται όρθιο κρατώντας έπιπλο. Μπορεί να κάνει βήµατα µόνο του Βάζει και βγάζει µικρά αντικείµενα σε κουτί. 15 ΜΗΝΕΣ Βαδίζει µόνο του καλά. Τοποθετεί ένα κύβο πάνω στον άλλο. 18 ΜΗΝΕΣ Ανεβαίνει σκάλα κρατώντας τα κάγκελα. Τρέχει. Τρώει µε κουτάλι. Χτίζει πύργο µε τρεις κύβους. Μουτζουρώνει χαρτί. 14

17 ΗΛΙΚΙΑ Α ΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ 2-2,5 ΕΤΗ Στέκεται στα δάκτυλα. Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλα. ( ύο πόδια σε κάθε σκαλί). Αντιγράφει γραµµή. Χτίζει πύργο µε έξι κύβους. Βγάζει κάλτσες, παπούτσια, παντελόνι. 3 ΕΤΗ Στέκεται στο ένα πόδι για ένα δευτερόλεπτο. Κάνει ποδήλατο µε τρεις ρόδες. Ανεβαίνει σκάλα, (ένα πόδι σε κάθε σκαλί). Αντιγράφει κύκλο. 4 ΕΤΗ Κάνει κουτσό, δύο µέτρα εµπρός. Κάνει γέφυρα µε τρεις κύβους. Ζωγραφίζει άνθρωπο µε τρία µέρη του σώµατος. Αντιγράφει σταυρό και τετράγωνο. 5 ΕΤΗ Κατεβαίνει σκάλα (ένα πόδι σε κάθε σκαλί). Ζωγραφίζει άνθρωπο µε πολλά µέρη του σώµατος. Κάνει σκάλα µε έξι κύβους. Αντιγράφει τρίγωνο. 15

18 Η ποιότητα του περιβάλλοντος φαίνεται ότι δεν επηρεάζει σηµαντικά τη διαδικασία ανάπτυξης του παιδιού. Όµως η εξάσκηση, η καλή διατροφή και η υγεία είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την καλή σωµατική-κινητική ανάπτυξή του. Νοητική ανάπτυξη Η ταχύτητα µε την οποία κάθε παιδί περνά από το ένα στάδιο νοητικής ανάπτυξης στο επόµενο διαφέρει, αλλά η σειρά είναι καθορισµένη. Για να περάσει στο επόµενο στάδιο κάθε παιδί πρέπει να κατακτήσει πλήρως τη λογική δοµή του προηγούµενου. Τα στάδια ανάπτυξης της νόησης είναι: α. Από τη γέννηση έως και τον 2 ο χρόνο. (Περίοδος αισθητηριοκινητικής νοηµοσύνης). Στην περίοδο αυτή η νόηση στηρίζεται σε απλές αισθητηριακές και κινητικές δραστηριότητες, δηλαδή στην άµεση επαφή του βρέφους µε πρόσωπα και αντικείµενα, και στις ενέργειες του που σχετίζονται µ' αυτά. Το βασικό επίτευγµα σ' αυτό το στάδιο είναι η κατανόηση ότι ένα αντικείµενο εξακολουθεί να υπάρχει ακόµα κι όταν δεν είναι πια ορατό. β. Από τον 2ο έως και τον 7 ο χρόνο. (Περίοδος προενεργητικής νοηµοσύνης). Η νόηση στηρίζεται σε αναπαραστατικούς συµβολισµούς. Το παιδί µπορεί πια να κάνει προβλέψεις για την έκβαση κάποιων συµπεριφορών ή γεγονότων. Η ταχύρυθµη ανάπτυξη της γλώσσας σ' αυτή την περίοδο, διευκολύνει τις αλλαγές που συντελούνται. Η σκέψη του παιδιού είναι «εγωκεντρική». Ο όρος «εγωκεντρικός» χρησιµοποιείται για να δηλώσει ότι το παιδί αδυνατεί να κατανοήσει ότι υπάρχουν και άλλες απόψεις εκτός από τη δική του. γ. Από τον 7ο έως και τον 12 ο χρόνο. (Περίοδος συγκεκριµένων λογικών πράξεων). Η νόηση στηρίζεται σε νοητικές πράξεις και συλλογισµούς που ανταποκρίνονται στους κανόνες της καθαρής λογικής. Το παιδί αντιλαµβάνεται ότι υπάρχουν και άλλες απόψεις εκτός από τη δική του, ότι ένα γεγονός µπορεί να έχει περισσότερα από ένα χαρακτηριστικά και µπορεί να επιλύσει λογικά, συγκεκριµένα προβλήµατα. δ. Από το 12 ο χρόνο έως και την ενηλικίωση. (Περίοδος τυπικών λογικών πράξεων). Η σκέψη του εφήβου συλλαµβάνει αφηρηµένες έννοιες. Αυτές εκδηλώνονται µε την κριτική στάση του απέναντι στο περιβάλλον και το ενδιαφέρον του για τη διατύπωση θεωριών. Το γενικότερο συµπέρασµα είναι ότι δεν πρέπει να θεωρούµε τα παιδιά µη ολοκληρωµένα άτοµα που παθητικά συσσωρεύουν γνώσεις, αλλά να τα αντιµετωπίζουµε ως δραστήριους οργανισµούς, που χρησιµοποιούν χαρακτηριστικές και πολύπλοκες νοητικές διαδικασίες για να κατανοήσουν το περιβάλλον τους. Οι νοητικές αυτές διαδικασίες βέβαια αλλάζουν, καθώς αυτά µεγαλώνουν. Η ανάπτυξη της οµιλίας Από πολύ νωρίς το βρέφος διαθέτει την ικανότητα να ξεχωρίζει φωνητικούς ήχους. είχνει προτίµηση στην ανθρώπινη φωνή και αντιδρά κάνοντας κινήσεις µε το σώµα του ως απάντηση στους ήχους που ακούει. Μετά τους πρώτους µήνες αρχίζει να προφέρει τυχαίους συνδυασµούς φωνηέντων και συµφώνων, οι οποίοι σιγά σιγά συναρµόζονται και διαµορφώνονται ανάλογα µε τους ήχους του περιβάλλοντός του. Η κατανόηση του νοήµατος των λέξεων προηγείται της εκφοράς τους. Προς το τέλος του πρώτου χρόνου το παιδί αρχίζει να συνδέει νοήµατα µε συγκεκριµένες λέξεις. Μπορεί δηλαδή να ονοµάζει γνωστά του αντικείµενα και πρόσωπα. Γύρω στον 18 ο µήνα αρχίζει να σχηµατίζει µικρές προτάσεις από µία ή δύο λέξεις. Από το τέλος του δεύτερου χρόνου και µετά, το λεξιλόγιο του παιδιού αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και οι προτάσεις που χρησιµοποιεί γίνονται µεγαλύτερες και συνθετότερες. Γύρω στα 5 χρόνια το παιδί συνήθως χρησιµοποιεί περίπου λέξεις και καταλαβαίνει πολύ περισσότερες. Η χρήση προτάσεων που χαρακτηρίζει ενηλίκους επιτυγχάνεται γύρω στα 7-8 χρόνια. Κοινωνική ανάπτυξη Η απαρχή της κοινωνικής συµπεριφοράς βρίσκεται στα πρώτα µόλις στάδια της ζωής του βρέφους. Η ευαισθησία του σε ανθρώπινα ερεθίσµατα, το βοηθά να επικοινωνεί µε τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Από τις πρώτες ώρες της ζωής δηµιουργείται ένα «δέσιµο» ανάµεσα στους γονείς και το νεογνό. Όµως γενικά, οι πρώτες κοινωνικές συµπεριφορές (χαµόγελο, κλάµα, φωνητικοί ήχοι, προσήλωση προσοχής) του βρέφους απευθύνονται σε όλους όσους έρχονται σ' επαφή µαζί του. Καθώς αυτές οι κοινωνικές εκδηλώσεις και επαφές του πληθαίνουν και ενισχύονται κυρίως από τους γονείς ή κηδεµόνες του, δηµιουργούνται «προσκολλήσεις». Ο όρος «προσκόλληση» χρησιµοποιείται για να εκφράσει το στενό δεσµό που δηµιουργείται ανάµεσα στο βρέφος και 16

19 συγκεκριµένα άτοµα του περιβάλλοντός του. Εκδηλώνεται µε τη δυσφορία του βρέφους, όταν τα άτοµα αυτά αποµακρύνονται, τον εφησυχασµό του µε την παρουσία τους και την κατεύθυνση της προσοχής και συµπεριφοράς του προς αυτά. Η δηµιουργία τέτοιων στενών σχέσεων είναι πολύ σηµαντική για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού. Το παιδί χρησιµοποιεί τον γονέα ως ασφαλή βάση, από την οποία µπορεί να εξερευνήσει το περιβάλλον του και ν' αφοµοιώσει τις αρχές για τη δηµιουργία σχέσεων στοργής και εµπιστοσύνης στα µετέπειτα χρόνια. Επίσης η δηµιουργία τέτοιων δεσµών συνδέεται µε µεγαλύτερη κοινωνική προσαρµοστικότητα. Οι υγιείς «προσκολλήσεις» χρειάζονται τρυφερούς γονείς, ευαίσθητους στις ανάγκες του βρέφους. Ασφαλώς η υπερβολή µπορεί να αποτελέσει έναν άλλο πυρήνα προβληµάτων. Η υπερβολική προσκόλληση µπορεί να δηµιουργήσει σχέση εξάρτησης και άγχους και να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αυτοπεποίθηση και την ανεξαρτησία του παιδιού καθώς µεγαλώνει. Θετικοί παράγοντες όπως η υπευθυνότητα, η φιλικότητα, η αγάπη, η αυτονοµία και η αυτάρκεια προέρχονται από τρυφερά και σταθερά στις απόψεις και αποφάσεις περιβάλλοντα, που επιβραβεύουν και ενθαρρύνουν τις αυτόνοµες και υπεύθυνες συµπεριφορές. Εκτός από τη σχέση µε τους γονείς ή κηδεµόνες, ιδιαίτερη σηµασία έχουν οι σχέσεις µε άλλα παιδιά. Μέσα από τα παιχνίδια φαντασίας που τα παιδιά παίζουν µόνα τους ή µε άλλα παιδιά, ασκούνται, αποκτούν νέες δεξιότητες, εναλλάσσουν ρόλους, ταυτίζονται µε τους συνοµήλικους και τα µεγαλύτερα παιδιά, εξωτερικεύουν συναισθήµατα, ψάχνουν την ετεροεπιβεβαίωση, επικοινωνούν και µαθαίνουν να µοιράζονται τον πραγµατικό τους κόσµο. Μέχρι τα τρία ή τέσσερα χρόνια τα παιδιά παίζουν µαζί, αλλά όχι µεταξύ τους. Το καθένα ουσιαστικά θέτει τους δικούς του κανόνες. Αρχικά λοιπόν το παιχνίδι είναι «παράλληλο». Μετά συνήθως από αυτή την ηλικία το παιχνίδι γίνεται «συνεργατικό». Παράλληλα, γύρω στα τρία χρόνια βλέπουµε ότι τα παιδιά αρχίζουν να διαλέγουν συγκεκριµένους φίλους. Αποκτούν τους «καλύτερους» φίλους τους. Στα σχολικά χρόνια συνεχίζουν να διαµορφώνουν ιδιαίτερες φιλίες µε συγκεκριµένα άτοµα και ταυτόχρονα να µετέχουν σε µεγαλύτερες οµάδες. Στο δηµοτικό οι οµάδες αυτές είναι συνήθως του ίδιου τύπου. Στην εφηβεία διευρύνονται και είναι τις περισσότερες φορές µικτές. ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ & ΙΑΤΡΟΦΗ ΒΡΕΦΟΥΣ 0-6 ΜΗΝΩΝ Οι ανάγκες του βρέφους Ο ρυθµός ανάπτυξης στη βρεφική ηλικία είναι πολύ γρήγορος, γι' αυτό οι ανάγκες του βρέφους σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά είναι αυξηµένες. Η µόνη τροφή που µπορεί να καλύψει όλες τις διαιτητικές ανάγκες του βρέφους στη διάρκεια του πρώτου εξαµήνου είναι το µητρικό γάλα. Το βρέφος που γεννιέται τελειόµηνο είναι σε θέση να χωνέψει και να απορροφήσει τις πρωτεΐνες (αυτές του µητρικού γάλακτος µε ιδιαίτερη ευκολία), ορισµένες ποσότητες λίπους και τους απλούς υδατάνθρακες. εν µπορεί όµως να χωνέψει εύκολα τους σύνθετους υδατάνθρακες, όπως το άµυλο, γιατί το ένζυµο που το διασπά βρίσκεται στον οργανισµό του σε χαµηλά επίπεδα και αυξάνεται προοδευτικά µε την ηλικία. Γι' αυτό και δε δίνουµε στο βρέφος άµυλο (π.χ. κρέµα) πριν από τον 5 ο - 6 ο µήνα. Τα βρέφη χρειάζονται περισσότερα υγρά από τους ενήλικες. Οι ανάγκες τους σε υγρά καλύπτονται µε την πρόσληψη του µητρικού γάλακτος. Αν όµως το βρέφος διατρέφεται µε αγελαδινό γάλα, χρειάζεται επιπλέον νερό, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς µήνες. Τα δόντια βγαίνουν στα βρέφη κατά κανόνα µετά τον 5 ο µήνα και γι αυτό τους πρώτους 6 µήνες το βρέφος παίρνει την τροφή του σε υγρή µορφή. Τα βρέφη έχουν περιορισµένα αποθέµατα θρεπτικών συστατικών από την εµβρυϊκή τους ζωή και γι' αυτό είναι αναγκαίο να πάρουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται από την τροφή τους. Η µόνη τροφή που µπορεί να καλύψει όλες τις διαιτητικές ανάγκες του βρέφους κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαµήνου είναι το µητρικό γάλα, εφόσον βέβαια η µητέρα έχει καλό και πλήρες διαιτολόγιο κατά την περίοδο της γαλουχίας. Αν η µητέρα είχε σοβαρές ανεπάρκειες βιταµινών και ιχνοστοιχείων στο τελευταίο τρίµηνο της εγκυµοσύνης και τα αποθέµατα αυτών των συστατικών έχουν εξαντληθεί, η περιεκτικότητα του µητρικού γάλακτος είναι πιθανότατα χαµηλή σ' αυτές τις θρεπτικές ουσίες. Η βιταµίνη D και ο σίδηρος είναι δύο συστατικά που το µητρικό γάλα δεν έχει σε επαρκείς ποσότητες. Γι' αυτό ίσως το παιδί χρειαστεί συµπλήρωµα των δύο αυτών ουσιών, µετά τον 2 ο - 4 ο µήνα. 17

20 Ο µητρικός θηλασµός Όλες οι µητέρες πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά τα παιδιά τους για 6 µήνες χωρίς την προσθήκη άλλου γάλατος ή τροφών. Μετά το πρώτο εξάµηνο πρέπει να συνεχισθεί ο θηλασµός µέχρι τον 12 ο µήνα αλλά να αρχίσει η προσθήκη άλλων τροφών. Η µητέρα πρέπει να ενηµερωθεί για τη σηµασία του θηλασµού κατά το τελευταίο τρίµηνο της εγκυµοσύνης και να της δοθούν οι απαραίτητες πρακτικές οδηγίες που θα τη βοηθήσουν να θηλάσει το βρέφος της µε επιτυχία. Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης οι µαστοί της γυναίκας προετοιµάζονται για το θηλασµό. Από το δεύτερο µήνα της εγκυµοσύνης οι µαστοί αυξάνονται σε µέγεθος. Οι θηλές, επίσης µεγεθύνονται και προς το τέλος της εγκυµοσύνης µε την πίεση βγαίνει ένα υγρό υποκίτρινο, το πύαρ. Μετά τη γέννηση το πύαρ µετατρέπεται σε γάλα, δηλαδή η υφή και σύνθεσή του αλλάζει, ώστε να αντιµετωπισθούν οι ανάγκες του βρέφους. Πλεονεκτήµατα του µητρικού θηλασµού Τα πλεονεκτήµατα του µητρικού θηλασµού είναι πολλά. Το µητρικό γάλα είναι το µόνο που µπορεί να καλύψει τις ανάγκες του βρέφους. Η σύνθεση του αγελαδινού γάλακτος απέχει πολύ από αυτή του µητρικού και δεν είναι κατάλληλη για το βρέφος. Βέβαια, τα γάλατα που κυκλοφορούν στο εµπόριο για τα βρέφη προέρχονται κυρίως από γάλα αγελάδας που έχει υποστεί ειδική επεξεργασία, ώστε η σύνθεση του να µοιάζει µε αυτή του µητρικού. Τα γάλατα αυτά ονοµάζονται εξανθρωποποιηµένα (τροποποιηµένα). Παρόλο όµως που µοιάζουν αρκετά ως προς τη σύνθεση µε το µητρικό γάλα εξακολουθούν να υπάρχουν µεγάλες διαφορές που κάνουν το µητρικό γάλα το καταλληλότερο για το βρέφος. Οι κυριότερες διαφορές είναι: Το µητρικό γάλα είναι αποστειρωµένο και έτσι δεν υπάρχει περίπτωση να µεταφερθούν µικρόβια στο βρέφος, πράγµα που µπορεί να συµβεί µε το µπιµπερόν αν αυτό δεν έχει καλά αποστειρωθεί. Το µητρικό γάλα δεν χρειάζεται προετοιµασία και έτσι δεν κουράζεται η µητέρα. Επιπλέον είναι οικονοµικό. Μεταφέρει αντισώµατα από τη µητέρα στο βρέφος και έτσι το βρέφος προφυλάσσεται από διάφορες παθήσεις, όπως λοιµώξεις του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήµατος. Στα βρέφη που θηλάζουν παρουσιάζονται πολύ πιο σπάνια γαστρεντερικές διαταραχές. Αυτό συµβαίνει, γιατί το µητρικό γάλα είναι πιο εύπεπτο. Τα βρέφη που θηλάζουν σπάνια παρουσιάζουν αλλεργικές αντιδράσεις. Ο θηλασµός είναι µια πολύ καλή άσκηση για τη στοµατική κοιλότητα και έχει ως αποτέλεσµα ένα καλοσχηµατισµένο σαγόνι και ίσια δόντια. Ο θηλασµός είναι πολύ σηµαντικός και για την µητέρα. Τη βοηθάει να πλησιάσει το βρέφος της και να συνδεθεί συναισθηµατικά µαζί του. Είναι γνωστό ότι ο θηλασµός ελαττώνει την πιθανότητα καρκίνου του µαστού της µητέρας. Οδηγίες για τον θηλασµό στο µαιευτήριο Η µητέρα πρέπει να ζητήσει να θηλάσει το βρέφος αµέσως µετά τη γέννησή του, εφόσον αισθάνεται καλά. Όσο πιο νωρίς αρχίσει ο θηλασµός, τόσο πιο γρήγορα έρχεται το γάλα και επιτυγχάνεται η οµαλή συνέχισή του. Αν επιθυµείτε να θηλάσετε, µην αφήσετε τις αδελφές στο µαιευτήριο να δώσουν ξένο γάλα στο βρέφος σας. Στην αρχή, το βρέφος θηλάζει για 5 λεπτά από κάθε µαστό. Ο θηλασµός επαναλαµβάνεται συχνά, δηλαδή κάθε 2-3 ώρες, ανάλογα µε τις ανάγκες του βρέφους. Ο θηλασµός είναι µια διαδικασία «ζήτησης και προσφοράς». Ιδιαίτερα τις πρώτες εβδοµάδες µετά τη γέννηση, το βρέφος πρέπει να θηλάζει κάθε φορά που πεινάει. Αργότερα, γύρω στο τέλος του πρώτου µήνα, µπαίνει µόνο του σε κάποιο πρόγραµµα και µεγαλώνουν τα διαστήµατα ανάµεσα στους θηλασµούς. Τις πρώτες ηµέρες στο µαιευτήριο η µητέρα πρέπει να µάθει να θηλάζει σωστά το παιδί της. Πρώτα απ' όλα πρέπει να βρει µια αναπαυτική θέση γι αυτήν και το βρέφος. Η αδελφή συνήθως δείχνει στη µητέρα την κατάλληλη θέση για τον θηλασµό. Μπορεί να καθίσει στο κρεβάτι, να ξαπλώσει το βρέφος στο χέρι της και να το τοποθετήσει στον µαστό. Εναλλακτικά, µπορεί να ξαπλώσει στο κρεβάτι και να βάλει δίπλα της το βρέφος. Φέρνει τη θηλή κοντά στο στόµα του βρέφους και το αφήνει να πιάσει τη θηλή µόνο του. Η µητέρα πρέπει να προσέξει, ώστε το βρέφος να έχει όλη τη σκούρα περιοχή γύρω από τη θηλή (άλω) στο στόµα και όχι µόνο τη θηλή. Αν το βρέφος δεν βρίσκεται στη σωστή θέση, δεν µπορεί να πάρει την ποσότητα γάλακτος που χρειάζεται και αυτό οδηγεί σε υπερφόρτωση των µαστών της µητέρας και κούραση και εκνευρισµό του βρέφους. 18

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Στόχος του βιβλιαρίου υγείας που κρατάτε στα χέρια σας είναι η προαγωγή της υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών και η πρόληψη των νοσηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός

Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός. Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Η ΡΕΑ και ο Μητρικός Θηλασμός Τι είναι ο Μητρικός Θηλασμός Ο Μητρικός Θηλασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε νεογνό και μητέρα, είναι η συνέχεια της φυσικής τους σχέσης, που έχει αναπτυχθεί από

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Το μοτίβο σωματικής ανάπτυξης στα βρέφη που θηλάζουν είναι αρκετά διαφορετικό από τα βρέφη

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

g w w n lf o o d p l a.h d a.g

g w w n lf o o d p l a.h d a.g g w. or w w coo n lf o o d p l a et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww w ww.h d a.g r rg Θυμάσαι πώς ήταν όταν μάθαινες ποδήλατο; Το πιο σημαντικό ήταν να μάθεις να κρατάς ισορροπία. Όταν κρατούσες ισορροπία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ

Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ Γ ΑΛΑΚΤΟΣ f Το καλύτερο γάλα κάθε νεογέννητου είναι το γάλα του είδους του, δηλαδή το γάλα της μάνας του. Για τον άνθρωπο το καλύτερο γάλα είναι το γάλα της γυναίκας δηλαδή το γάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση: Email: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Γ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡ Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερ/νια Γεννήσεως: Διεύθυνση: Τηλ. οικίας: Email: Οικογενειακή κατάσταση: Τ.Κ.: Κινητό: Β. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ: Βάρος: Ύψος: Περίμετρος καρπού: Περίμετρος μέσης: Περίμετρος

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι η φαινυλκετονουρία?

Τί είναι η φαινυλκετονουρία? Οι παρακάτω πληροφορίες σκοπό έχουν να σας βοηθήσουν να καταλάβετε τη δίαιτα του φαινυλκετονουρικού παιδιού, ώστε να είστε περισσότερο σίγουροι και λιγότερο αγχωμένοι εσείς και οι γονείς όταν το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης

Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης Η σημασία της διατροφής κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης Η διατροφή είναι καθοριστικός παράγοντας για την καλή υγεία της μητέρας και του νεογνού που πρόκειται να γεννήσει. Αν η δίαιτα που ακολουθείται

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά;

Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Καλοκαίρι και δίαιτα; Πώς θα τα καταφέρω χωρίς να πάρω κιλά; Κατερίνα Πέλκα BSc (Honrs) Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Τομεάρχης Διαιτητικής ΙΙΕΚ ΞΥΝΗ pelka@logodiatrofis.gr Οι διακοπές είναι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ

ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΟΚΕΤΟ Ή ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ Το γάλα µου µωράκι µου βάλσαµο να σου γίνει και όταν µεγάλος θα γενείς δύναµη να σου δίνει.

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ιερά Οδός 75, 11855 Αθήνα, Τηλ: 210 5294945

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ιερά Οδός 75, 11855 Αθήνα, Τηλ: 210 5294945 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ιερά Οδός 75, 11855 Αθήνα, Τηλ: 210 5294945 Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, Η Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Τρώει το παιδί σας σωστά;

Τρώει το παιδί σας σωστά; Τρώει το παιδί σας σωστά; Προσφορά σε συνεργασία µε την εταιρεία Iakovos Photiades Foodstuff Suppliers Ltd Τα θεμέλια για την υγεία του παιδιού σας αρχίζουν από την καλή διατροφή Η καλή διατροφή δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ 1 Η διατροφή κατά την εφηβική ηλικία έχει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γαλουχία και Διατροφή ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Β Πανεπιστημιακή Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική Βασιλόπουλος Χρήστος Επιστήμoνας Tροφίμων Διατροφολόγος ΜSc, MBA

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τρόφιμα και μαγειρική Ενότητα: ιατροφή (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής

για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής για τους µαθητές της 1ης ηµοτικού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τµήµα Ιατρικής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 1 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση του Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής (10/5/2012) και Δραστηριότητες για την Εβδομάδα 7-13/5/2012 Φετινό θέμα: «Προγραμματίστε σωστά το πιάτο σας:

Διαβάστε περισσότερα

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht

βραδινό δείπνο κούπα οι κούπες µαχαιροπίρουνο οι µπύρες Πίνω νερό από την κούπα. Nomen: Wortschatz- / Wendekarten für Lernkarteikästen DIN A8 -leicht βραδινό Τρώω µε τον πατέρα µου στις 18 ώρα βραδινό.τρώµε ψωµί µε τυρί και αλλαντικά. δείπνο Παίρνω µε τον πατέρα µου δείπνο στις 18 ώρα. Τρώµε σούπα µε µακαρόνια. κούπα οι κούπες Πίνω νερό από την κούπα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Του Στέλιου Παπαβέντση*

Του Στέλιου Παπαβέντση* Ο Παιδίατρος Στέλιος Παπαβέντσης περιγράφει μια τυπική επίσκεψη στο ιατρείο του: μια μητέρα και ένα μωρό οκτώ μηνών, κατά-ταλαιπωρημένοι και οι δύο από μια σειρά «επιβαλλόμενες ιατρικές οδηγίες βρεφικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου

Θέμα: ιαιτολόγιο Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Φακ.: 7.11.15.10/9 Τηλ.: 22809543 Φαξ: 22512783 e-mail: oloimero@schools.ac.cy ιευθυντές/ ιευθύντριες Ενιαίων

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού

για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού για τους µαθητές της 2ας ηµοτικού ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006 2 Αυτό το βιβλίο εργασίας ανήκει στ... µαθητ Αντώνης Καφάτος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και ιατροφής Τοµέας Κοινωνικής Ιατρικής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 Τι είναι ο καρκίνος; Ο καρκίνος είναι μια αρρώστια των κυττάρων. Όλοι οι διαφορετικοί τύποι καρκίνου ξεκινούν με τον ίδιο τρόπο: οι γενετικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού

Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή. της παρουσίασης. «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Υποστηρικτικό υλικό για τη διεξαγωγή της παρουσίασης «Μαθαίνω για τις ΟΜΑΔΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» σε μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β τάξεων Δημοτικού Διαφάνεια 1: Η παρουσίαση έχει ως σκοπό να εκπαιδεύσει τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ

ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ ΑΤΟΜΙΚ Η ΤΡΑΠΕΖ Α ΓΑΛΑΚΤ ΟΣ Καλοπίση Χρυσή Μαία - IBCLC Γ.Ν.Καβάλας Ο λόγος που η μητέρα αντλεί το γάλα της θα καθορίσει τη μέθοδο που θα χρησιμο-ποιήσει, το αν και πως θα αποθηκεύσει το μητρικό γάλα και

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία

Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία Τα εικοσανοειδή και η σχέση τους µε την υγεία ρ. Αγγελική Τριανταφύλλου - Πιτίδη Ιατρός Μικροβιολόγος Αν. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύριο µέληµα του ανθρώπου ήταν και είναι, η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ. Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ. Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΤΕΡΠΝΗΣ Με νόστιµα υγιεινά φαγητά που µαγειρέψαµε και δοκιµάσαµε στο νηπιαγωγείο µας Σχολική χρονιά 2006-2007 Νηπιαγωγείο Τερπνής Γράµµα για τους γονείς Αγαπητοί γονείς Από την ευτέρα 15 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. ΔΙΑΤΡΟΦΗ Γ 2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ OΜΩΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ; Οι άνθρωποι όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έχουν ανάγκη από τροφή και νερό, για να μεγαλώσουν σωστά. λάδι Στη διατροφή εμπλέκονται οι γονείς, τα παιδιά, οι μάγειροι

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα