Το διαζύγιο στην. εφηβεία.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το διαζύγιο στην. εφηβεία."

Transcript

1 ΠΕΣΥΠ /ΑΣΠΑΙΤΕ Το διαζύγιο στην εφηβεία. Διπλωματική εργασία Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ουρανία Καλούρη Σπουδάστριες: Παπαδοπούλου Μαρία Φωτογιαννοπούλου Σοφία

2 ΑΘΗΝΑ (ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014) ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πίνακας περιεχομένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Έφηβος-Ορισμοί α Θεωρία δεσμού Η έννοια της ταυτότητας α Η Διαμόρφωση της ταυτότητας Έφηβοι στη σημερινή οικονομική συγκυρία...18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Διαζύγιο (ορισμός) Λόγοι-αίτια που οδηγούν στο διαζύγιο- Λύση γάμου Πώς βιώνουν οι νέοι το διαζύγιο (Βιβλιογραφική ανασκόπηση)...35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 43 EΡΕΥΝΑ I 3.1 Σύγχρονες έρευνες στην Ελλάδα α. Οι επιπτώσεις του διαζυγίου στα παιδιά σύμφωνα με τις ψυχολογικές θεωρίες Σχέσεις γονέων παιδιών Ευρήματα έρευνας. 54 EΡΕΥΝΑ II 3.4. Ανάλυση-Περιεχόμενο Έρευνας 56 ΣΥΖΗΤΗΣΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 62 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. 65 2

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωματική εργασία βασίστηκε πρωτίστως στο προσωπικό ενδιαφέρον μας για το θέμα καθώς το φαινόμενο των διαζυγίων αν και δεν είναι ένα σύγχρονο θέμα με την πάροδο του χρόνου και τις κοινωνικο-οικονομικές αλλαγές που βιώνει η ελληνική κοινωνία έχει αποκτήσει νέες διαστάσεις που οφείλουμε να παρατηρήσουμε αν θέλουμε να ασχοληθούμε στο μέλλον με την συμβουλευτική οικογένειας. Σκοπός μας είναι μια επαρκέστερη εικόνα της συμπεριφοράς ενός εφήβου μετά από ένα διαζύγιο. Για να το πετύχουμε αυτό θα πρέπει να εμβαθύνουμε στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός εφήβου και να κατανοήσουμε τον τρόπο σκέψης σε αυτό το αναπτυξιακό στάδιο. Κατόπιν θα πρέπει να εντάξουμε τα χαρακτηριστικά αυτά στη σημερινή οικονομική συγκυρία καθώς έχει αποδειχθεί από έρευνες πως η οικονομική κατάσταση του ζευγαριού που χωρίζει επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τη συμπεριφορά και την αντίδραση των παιδιών σε αυτή την κατάσταση που βιώνουν. Άρα θα πρέπει να διασαφηνίσουμε κατά πόσο συμβαίνει αυτό και πώς επιδρά στη συμπεριφορά του εφήβου. Στην επόμενη ενότητα θα θέλαμε να αναφερθούμε στον ορισμό- εννοιολογική σημασία του διαζυγίου, να καταγράψουμε τους πιθανούς λόγους- αίτια που οδηγούν σε ένα χωρισμό και τέλος να απαντήσουμε στο ερώτημα «Πώς βιώνουν οι έφηβοι το διαζύγιο»; Η έρευνά μας θα βασιστεί κυρίως σε βιβλιογραφικές αναφορές και στα πιο πρόσφατα ευρήματα ερευνών που έχουν δημοσιευτεί στο διαδίκτυο για το 3

4 συγκεκριμένο θέμα. Στην τρίτη και τελευταία ενότητα θα αναφερθούμε σε σύγχρονες έρευνες που αφορούν το διαζύγιο στη χώρα μας και σχετίζονται με τις επιπτώσεις που έχει ένα διαζύγιο στα παιδιά όπως αυτά εμφανίζονται κυρίως στο σχολικό περιβάλλον. Τέλος θα ολοκληρώσουμε τη διπλωματική μας εργασία με δικά μας συμπεράσματα για το θέμα σύμφωνα με τα ευρήματά μας από την βιβλιογραφική μας ανασκόπηση. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο τρόπος που επηρεάζει ένα διαζύγιο τα παιδιά αποτέλεσε σημαντικό θέμα έρευνας της ψυχολογίας από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του Το ενδιαφέρον των ερευνών στράφηκε σε αυτό το ζήτημα καθώς η αύξηση των διαζυγίων διεθνώς ήταν ραγδαία σε όλα τα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα. Επιπρόσθετα, μεγάλο διεπιστημονικό ενδιαφέρον αναπτύχθηκε για το διαζύγιο και τις οικογένειες μετά το χωρισμό των γονέων με σκοπό την κατάλληλη υποστήριξη όλων των μελών της οικογένειας σε ατομικό, οικογενειακό,κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο από τους αρμόδιους φορείς (κοινωνικές υπηρεσίες, σχολείο, κέντρα συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας). Πολλοί είναι οι επιστημονικοί κλάδοι που εμπλέκονται στο κοινωνικό αυτό φαινόμενο (ψυχολογία, παιδαγωγική, ψυχιατρική, κοινωνιολογία, νομική, οικονομία). Είναι γεγονός ότι στην Ελλάδα τα διαζύγια αυξάνονται όλο και πιο πολύ με την πάροδο των ετών. Υπολογίζεται ότι στις ημέρες μας 1 στους 4 γάμους καταλήγει σε διαζύγιο. Η αύξηση του ποσοστού των διαζυγίων είναι μεγάλη αν αναλογιστεί κανείς ότι στη δεκαετία του 80 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 1 στους 10 γάμους. Επιπλέον, 4

5 υπολογίζεται ότι το 2010 περίπου 1 στους 2 γάμους θα φτάνει σε διαζύγιο. (http://medicaltime.gr) Με τον όρο «μονογονεϊκή οικογένεια» εννοούμε την οικογένεια, στην οποία υπάρχουν παιδιά κάτω των 18 ετών που έχουν μόνο έναν γονέα, είτε γιατί ο άλλος γονέας απεβίωσε, είτε λόγω διαζυγίου ή γιατί ο γονέας δεν παντρεύτηκε ποτέ. Από το 1950 και μετά, ο αριθμός των μονογονεϊκών οικογενειών διεθνώς έχει αυξηθεί σημαντικά. Το 1970, περίπου το 11% των παιδιών στον κόσμο ζούσαν σε μονογονεϊκές οικογένειες. Το 1996, το ποσοστό είχε φτάσει το 31%. Φαίνεται, επίσης, ότι με το πέρασμα του χρόνου, οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες τροποποιούν και τους επικρατέστερους λόγους, για τους οποίους δημιουργούνται οι μονογονεϊκές οικογένειες. Ο συχνότερος τύπος μονογονεϊκής οικογένειας είναι αυτή που αποτελείται από τη μητέρα και τα βιολογικά παιδιά της. Ο αριθμός των οικογενειών, που αποτελούνται από τον πατέρα και τα παιδιά αυξάνει μετά το 1980 και συνήθως αυτές οι οικογένειες προκύπτουν μετά από διαζύγιο των γονέων. Σε εκθέσεις και στατιστικά δεδομένα κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις μονογονεϊκές οικογένειες αναφέρονται συνήθως κατηγορίες μονών-γονέων με βάση τη συζυγική τους κατάσταση (χήροι, διαζευγμένοι, ανύπατροι). Εδώ θα πρέπει να αναφερθούν κ οι περιπτώσεις οικογενειών που ο ένας γονέας μπορεί να λείπει από το σπίτι για μεγάλα χρονικά διαστήματα εξαιτίας επαγγελματικών υποχρεώσεων (π.χ. ναυτικοί, μετανάστες, στρατιωτικοί κ.ά.) και σε αυτή την περίπτωση η οικογένεια λειτουργεί ως μονογονεϊκή χωρίς να υπάρχει στη μέση διαζύγιο. Ο χωρισμός των γονέων και η διαδικασία του διαζυγίου αποτελούν αλλαγές που επηρεάζουν τη δομή της οικογένειας, τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη με οικονομικό, ψυχολογικό και κοινωνικό κόστος. Γονείς και παιδιά καλούνται να αντιμετωπίσουν καινούριες καταστάσεις που συσχετίζονται με ποικίλες κοινωνικές οικογενειακές και κοινωνικές παραμέτρους. 5

6 Εδώ θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε το θέμα από τη σκοπιά του εφήβου. Να ψάξουμε να βρούμε δηλαδή όλα εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ψυχολογίας των εφήβων που επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης τους αλλά και τη γενικότερη συμπεριφορά τους. Επίσης θα αναζητήσουμε τους παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των ιδιαίτερων ψυχολογικών χαρακτηριστικών με βάση το θεωρητικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί. Με λίγα λόγια θα εστιάσουμε στο διαζύγιο από την πλευρά των παιδιών, πώς το βιώνουν ή το βίωσαν στο παρελθόν, τι κατάλοιπα τους έχει αφήσει η όλη διαδικασία και πώς έχει επηρεάσει τη ζωή τους μέχρι τώρα Το θέμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και επίκαιρο, καθώς η διάλυση του δεσμού του γάμου, υπό οποιαδήποτε προσέγγιση- θρησκευτική, νομική, φυσική ή ακόμα και ως απλή συμβίωση που καταλήγει σε τεκνοποιία- έχει αναπόφευκτα σοβαρές επιπτώσεις τόσο στους γονείς όσο και στα παιδιά. Όσο και αν επιχειρούν διάφοροι επιστήμονες (κοινωνιολόγοι, ανθρωπολόγοι, εθνολόγοι) να παρουσιάσουν το διαζύγιο ως μια προσπάθεια διευθέτησης της συζυγικής ή οικογενειακής δυσλειτουργίας αυτό δεν αποτελεί ούτε την τέλεια ούτε την τελική διευθέτηση της κρίσης. Μπορεί ίσως για τους συζύγους να αποτελεί την λιγότερο κακή λύση, δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα παιδιά, καθώς το διαζύγιο οδηγεί σε απότομη αλλαγή του σκηνικού, στο δράμα της δυσλειτουργίας που υποχρεούνται να ζουν, χωρίς τα ίδια να είναι υπεύθυνα. Στην περίπτωση δε που υπάρχει ανοιχτή βία μεταξύ των συζύγων, το διαζύγιο σπάνια αποτελεί πηγή ανακούφισης για τα παιδιά, καθώς είναι πολύ πιθανό να επιδεινώσει την ήδη διαταραγμένη ψυχική τους ισορροπία. (Γεώργιος- Δημήτριος Βερέμης, διδακτορική διατριβή, 2011) 6

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 Έφηβος- Ορισμοί Εφηβεία είναι η μεταβατική εκείνη περίοδος της ανάπτυξης του ανθρώπου, κατά την οποία το ανώριμο φυλετικά παιδί μεταμορφώνεται σε ώριμο και ικανό για αναπαραγωγή ενήλικα. Η εφηβεία είναι μια συναρπαστική περίοδος σωματικών και ψυχικών αλλαγών με τελικό στόχο τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση. Χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής είναι : Επιτάχυνση της σωματικής ανάπτυξης Ανάπτυξη των δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου Ικανότητα αναπαραγωγής Ψυχολογικές μεταπτώσεις Στην εφηβική ηλικία μπορούμε να συναντήσουμε και πολλά θετικά χαρακτηριστικά. Οι έφηβοι κυρίως είναι αυθόρμητοι και εκφράζουν άμεσα τα συναισθήματά τους. Αυτό φέρνει συχνά συγκρούσεις με πρόσωπα και θεσμούς (οικογένεια, γονείς, σχολείο). Επιπλέον έχουν ανάγκη από αναγνώριση, επιβεβαίωση και επιβράβευση. Η αδιαφορία από την πλευρά του οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος, όπως και η επικριτική στάση απέναντί τους, δημιουργεί αισθήματα απόρριψης και απογοήτευση. Είναι ιδεολόγοι και οραματιστές. Έχουν ιδανικά και πιστεύουν σε υψηλές αξίες, ονειρεύονται έναν καλύτερο κόσμο απαλλαγμένο από τον ωφελιμισμό και τον κυνισμό που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες κοινωνίες των μεγάλων. Επίσης διακρίνονται από αποφασιστικότητα, ισχυρή θέληση και πάθος σε ό,τι πιστεύουν και υποστηρίζουν. Είναι ασυμβίβαστοι εξαιτίας της έλλειψης πείρας 7

8 και του αυθορμητισμού, και τους χαρακτηρίζει επαναστατικότητα, αντικομφορμισμός και τάση για αμφισβήτηση. Έχουν κοινωνικές ευαισθησίες. Αντιδρούν στην αδικία και την εκμετάλλευση, τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες, την ασυνέπεια λόγων και πράξεων από την πλευρά των πολιτικών. Οι έφηβοι όμως έχουν και αρκετά αρνητικά χαρακτηριστικά. Η προσωπικότητά τους δεν έχει διαμορφωθεί πλήρως για αυτό και η συμπεριφορά τους χαρακτηρίζεται από αστάθεια, όπως και οι απόψεις και οι αντιλήψεις τους. Είναι απρόβλεπτοι, καθώς στον ψυχικό τους κόσμο εναλλάσσεται η υπερβολική ανασφάλεια και η υπερβολική αυτοπεποίθηση. Είναι ενθουσιώδεις και άπειροι και αυτό τους κάνει ευάλωτους και ευεπηρέαστους. Έτσι παρασύρονται εύκολα, και εκτίθενται σε σοβαρούς κινδύνους. Επιπρόσθετα δεν έχουν αναπτυγμένη κριτική ικανότητα και ταυτόχρονα νιώθουν έντονη την ανάγκη να ανήκουν κάπου. Για αυτό και υιοθετούν συχνά λανθασμένα πρότυπα, όπως αυτά προβάλλονται από τα ΜΜΕ. Αμφισβητούν με στείρο και άγονο τρόπο παραδοσιακές και καθιερωμένες αξίες. Τέλος επιμένουν στις απόψεις τους και συχνά έρχονται σε σύγκρουση και γίνονται επιθετικοί και βίαιοι. Η βιαιότητα και η παραβατική συμπεριφορά εκφράζουν συχνά την αντίθεσή τους με την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τους νέους στην εποχή που ζούμε είναι πολλοί. Είναι οι εξελίξεις στην τεχνολογία και ιδιαίτερα στην πληροφορική που κατακλύζουν την καθημερινότητα και τον τρόπο συμπεριφοράς σε κάθε ηλικία πόσο μάλλον στην εφηβεία. Για τους νεότερους που είναι περισσότερο εξοικειωμένοι, υπάρχει ένας καταιγισμός πληροφοριών που συμβάλουν στην διερεύνηση των πνευματικών οριζόντων και τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των νέων, αφού γνωρίζουν περισσότερα και μπορούν σε κάποιο βαθμό να κρίνουν και να υιοθετούν κάποιες θέσεις. Οι πολλές και γρήγορα δοσμένες πληροφορίες προκαλούν συσκότιση και αποπροσανατολισμό πολλές φορές και 8

9 αντικοινωνικότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις είναι επικίνδυνες. Τα Μ.Μ.Ε. και ο ενημερωτικός ψυχαγωγικός τομέας μπορεί να λειτουργεί και θετικά: το άτομο γνωρίζει καλύτερα την κοινωνία στην οποία ζει, αλλά σε ό,τι αφορά τους νέους μπορεί να συσκοτίσουν και να αποπροσανατολίσουν και αυτά. Το πιο σημαντικό: προβάλλουν αρνητικά πρότυπα. Η κρίση στους θεσμούς: (οικογένεια -γάμος, εκπαιδευτικό σύστημα, εργασία, κράτος, θρησκεία) επηρεάζει αρνητικά το χαρακτήρα των νέων. Υπάρχει κρίση, αμφισβητούνται καθιερωμένες αξίες και δημιουργείται σύγχυση στις νεαρότερες ηλικίες σε σχέση με θέματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταv δεδομένα. Οι πολιτικές και οικονομικές κρίσεις σε μια κοινωνία παγκοσμιοποιημένη, όπου προβλήματα και δυσλειτουργικές καταστάσεις μεταδίδονται γρήγορα από χώρα σε χώρα, επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία των ατόμων κάθε ηλικίας και έχουν κάθε φορά διαφορετικό αντίκτυπο στο κάθε αναπτυξιακό-ηλικιακό στάδιο. Η συμπεριφορά των εφήβων μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα ακόμα και από μήνα σε μήνα. Αυτό διότι ο έφηβος δεν έχει ακόμα προσδιορίσει τον χαρακτήρα της προσωπικότητας που θέλει να υιοθετήσει. Ενθουσιάζεται εύκολα από οτιδήποτε καινούργιο βλέπει και προσπαθεί να το αντιγράψει πολλές φορές χωρίς να είναι σίγουρος για την ορθότητα της πράξης του. Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα τη μη προσδιορισμένη του εικόνα μέχρι το στάδιο της ενηλικίωσης.( Η περίοδος της εφηβείας είναι μια αναπτυξιακή περίοδος στη ζωή του ατόμου που χαρακτηρίζεται από εξέλιξη και αλλαγές στη δομή της προσωπικότητας και της ψυχοσύνθεσης. Οι αλλαγές συμβαίνουν σε βιοσωματικό, γνωστικό, συναισθηματικό και κοινωνικό επίπεδο. Οι έφηβοι μαθαίνουν να «παίζουν» νέους και περισσότερους ρόλους. Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε τον ρόλο των προτύπων που επηρεάζουν τους νέους σε μεγάλο βαθμό. Πρότυπα για τους έφηβους ειδικότερα για 9

10 το δεύτερο στάδιο της εφηβείας (κυρίαρχη εφηβεία ετών) αποτελούν οι γονείς, οι δάσκαλοι και ο κοινωνικός περίγυρος. Σε αυτό το στάδιο κυριαρχεί έντονο κλίμα εναντίωσης προς τους γονείς και εκφράζεται η ανάγκη του εφήβου για αυτονομία. Έχει την τάση να αποφεύγει οικογενειακές συγκεντρώσεις και να προτιμά να περνάει περισσότερο χρόνο με το φιλικό του περιβάλλον. Ο έφηβος σε αυτή τη φάση ζει και εκφράζεται μέσα από τις παρέες ( peer group) ενώ φίλοι και καθηγητές μπορούν να αποτελέσουν πρότυπό τους. Η απομόνωση όταν βρίσκεται στο σπίτι είναι χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου καθώς κλείνεται με τις ώρες στο δωμάτιό του ακούγοντας μουσική επικοινωνώντας με φίλους που νιώθει πως είναι οι μοναδικοί που τον καταλαβαίνουν. Αυτή η περίοδος μπορεί να είναι και δημιουργική καθώς αναζητά απαντήσεις πάνω σε φιλοσοφικά και υπαρξιακά ζητήματα και μπορεί να διαμορφώσει μια προσωπική άποψη σε ζητήματα που τον αφορούν. Η εφηβεία αποτελείται από τρία στάδια. Την πρώιμη, την μέση και την ύστερη εφηβεία. Χαρακτηρίζεται από έντονα συναισθήματα έκστασης και άγχους, ευτυχίας και προβλημάτων, εξερεύνησης και ψυχικής πίεσης. Ο έφηβος αφήνει πίσω του την παιδική ηλικία και δημιουργεί μια νέα εποχή προσπαθώντας να βρει τον εαυτό του και να μεταβεί στο μέλλον του. Η κοινωνική στήριξη από τους «σημαντικούς άλλους» και ο ιδανικός τρόπος ανατροφής του μειώνουν τα προβλήματα στη συμπεριφορά του. Μπορούμε να πούμε με ευκολία πως η περίοδος αυτή διακατέχεται από επαναστατικότητα, ρευστότητα και ανακατατάξεις, όμως από έρευνες που έχουν διεξαχθεί αναφέρουν πως δεν είναι ίδια για όλους. Κάπου εδώ έρχονται οι έννοιες αυτοαντίληψη και αυτοεικόνα που μας βοηθάνε να αντιληφθούμε τους λόγους της διαφορετικότητας μεταξύ των εφήβων και του τρόπου που βιώνουν την εφηβεία. Η έννοια του εαυτού είναι καθοριστική για να εξηγήσουμε τις παραπάνω δύο έννοιες, καθώς αποτελούν συνιστώσες του όρου. Είναι 10

11 μια σύνθετη εννοιολογική κατασκευή η οποία περιλαμβάνει γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές πτυχές (Brinthaup & Erwin, Burns,1982, σελ 25). Ο Γουίλιαμ Τζεϊμς (1890) πρότεινε ένα διαχωρισμό ανάμεσα στο Εγώ και το Εμένα. Το Εγώ αντιστοιχεί στον εαυτό ως γνώστη και αναφέρεται στις εσωτερικές σκέψεις στην αίσθηση της προσωπικής ταυτότητας. Το Εμένα αναφέρεται κυρίως στον κοινωνικό εαυτό, δηλαδή ο εαυτός μου σε σχέση με τους άλλους. Ο Τζεϊμς αναφέρεται κυρίως σε αυτά που θεωρούμε δικά μας όταν μιλάει για την έννοια του εαυτού πχ ο σύζυγος μου, τα παιδιά μου, η περιουσία μου. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, τα όντα και τα αντικείμενα του περιβάλλοντος ανήκουν στον εαυτό ενός ατόμου από τη στιγμή που βιώνονται ως δικά του. Το άτομο λοιπόν ανάλογα με τα βιώματά του και τον τρόπο με τον οποίο εσωτερικεύει τα συναισθήματά του «χτίζει» την προσωπικότητα και το χαρακτήρα του. Μαθαίνει να αντιμετωπίζει καταστάσεις και να αντιδρά με συγκεκριμένο τρόπο. Μεγάλο ρόλο σε αυτή την έκφανση της προσωπικότητας παίζει η κοινωνική μάθηση. Ο τρόπος δηλαδή που ένα άτομο μαθαίνει από μικρή ηλικία μέσω των κοινωνικών προτύπων να αντιδρά και να συμπεριφέρεται με ανάλογο τρόπο στα διάφορα ερεθίσματα που λαμβάνει από το περιβάλλον. Αρκετές θεωρίες αναλύουν το συγκεκριμένο θέμα αλλά εμείς σε αυτό το σημείο θα ασχοληθούμε περισσότερο με το στάδιο της εφηβικής ηλικίας και με την εφηβική ταυτότητα καθώς και τα προβλήματα που δημιουργούνται κατά τη διαμόρφωσή της. Πριν την ενηλικίωση, οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους μέσα από τους διάφορους ρόλους που έχουν. Μπορεί να είναι φίλοι, μαθητές, αθλητές, μουσικοί, και ταυτόχρονα να ανήκουν σε κλίκες ή σε διάφορες ομάδες ατόμων. Στην εφηβεία, η βελτίωση του γνωστικού δυναμικού επιτρέπει την ανάλυση αυτών των ρόλων, τον εντοπισμό αντιφάσεων και αντιθέσεων, και την αναδιαμόρφωση τους έτσι ώστε να 11

12 σχηματιστεί η ταυτότητα του ατόμου. Μερικές φορές οι έφηβοι εγκαταλείπουν παλιότερους ρόλους που μπορεί να είχαν ως παιδιά, και άλλες φορές δημιουργούν νέες σχέσεις με τους γονείς, τα αδέρφια και τους συνομηλίκους τους. Ο Έρικσον (1968), περιέγραψε τη διαδικασία της διαμόρφωσης ταυτότητας ως το μεγαλύτερο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουν οι έφηβοι προκειμένου να κάνουν επιτυχώς τη μετάβαση στην ενήλικη ζωή. Ιδανικά, οι έφηβοι μπαίνουν στην ενήλικη ζωή έχοντας μια σταθερή και συνεπή αίσθηση του ποιοι είναι και για το πώς θα ενταχθούν στην κοινωνία. 1.1.α. Θεωρία δεσμού Αναφορικά μιλώντας για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας των εφήβων και το ρόλο που παίζουν σε αυτή τη διαδικασία οι γονείς είναι σημαντικό να αναφερθούμε στη θεωρία του δεσμού η αλλιώς στη θεωρία της προσκόλλησης αν και αφορά μικρότερες ηλικίες καθώς ξεκινά από τη γέννηση του παιδιού παρόλα ταύτα αποτελεί αρχέγονη γραμμή πλεύσης για την μετέπειτα συμπεριφορά του ατόμου. Η "Θεωρία του Δεσμού" αναφέρεται στη φύση των πρώιμων βιωμάτων των παιδιών και στην επίδραση που έχουν αυτά τα βιώματα στην προσωπικότητά τους. Το επιστημονικό ζήτημα που έθεσε ο Bowlby είναι πώς το πρώιμο τραύμα φτάνει να επηρεάσει την προσωπικότητα του ατόμου. Για τον Bowlby είμαστε καταρχάς θηλαστικά, βιολογικά προγραμματισμένοι εξαρχής από τη φύση να υπάρξουμε σε σχέσεις, και πάνω σε αυτή τη βάση οικοδομείται η ψυχική συγκρότηση. Αναφέρεται στο συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στο βρέφος και το κύριο πρόσωπο που το φροντίζει (συνήθως τη μητέρα). Η φύση και η μορφή της πρώτης σχέσης γίνεται μοντέλο για τις μετέπειτα σχέσεις, προκαλώντας προσδοκίες για το αν το άτομο είναι 12

13 άξιο αγάπης και κατά πόσο μπορεί να βασιστεί στους άλλους. Κατά τη διαδικασία της κοινωνικής του εξέλιξης, το άτομο κατασκευάζει εσωτερικά λειτουργικά μοντέλα (internal working models) ή νοητικές αναπαραστάσειςτου εαυτού και των προτύπων αλληλεπίδρασης με τους άλλους. Τα μοντέλα αυτά οργανώνουν την εξέλιξη της προσωπικότητας, κατευθύνουν την κοινωνική συμπεριφορά και αποτελούν τη βάση για τη διαμόρφωση προσδοκιών, αντιλήψεων και συμπεριφορών, καθώς και τη βίωση συναισθημάτων σε υπάρχουσες αλλά και νέες σχέσεις. (http://skepsy.com/2010/10/10/proskolisi/) Τύποι δεσμού και ρύθμιση του συναισθήματος. Κεντρική λειτουργία και απόρροια των βασικών αρχών της θεωρίας είναι η ρύθμιση συναισθημάτων, άμεσα συνυφασμένη με τους τύπους δεσμού. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '80 είχε δειχθεί (Kobak & Sceery, 1988) ότι άτομα με ασφαλή τύπο δεσμού χρησιμοποιούν στρατηγικές ρύθμισης του συναισθήματος που μειώνουν το στρες και το άγχος δίνοντας παράλληλα έμφαση στα θετικά συναισθήματα. Από την άλλη πλευρά άτομα με ανασφαλή τύπο δεσμού ακολουθούν στρατηγικές ρύθμισης του συναισθήματος που εστιάζουν στα αρνητικά συναισθήματα και βιώνουν τις διαπροσωπικές ή άλλες καταστάσεις με περισσότερο άγχος (τύπος εμμονής) ή τείνουν να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους (τύπος αποφυγής). Δέκα χρόνια μετά τις αρχικές έρευνες ο Fuendeling (1998) έκανε μια αν ασκόπηση της βιβλιογραφίας και βασισμένος πάνω σε ευρήματα από διαφορετικούς μεταξύ τους περιοχές έρευνας προτείνει ότι ο έλεγχος του συναισθήματος αποτελεί γνώρισμα της προσωπικότητας (trait) άμεσα συνδεδεμένο με τον τύπο δεσμού. Το πώς το συναίσθημα επιδρά στην αλληλεπίδραση μητέρας και νηπίου παίζει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση του τύπου δεσμού. Η υπόθεση της ευαισθησίας της μητέρας που έχει προταθεί αρχικά από την Ainsworth (πείραμα του ξένου), 13

14 αφορά στο πώς η μητέρα ρυθμίζει κατάλληλα τα αρνητικά συναισθήματα που δημιουργούνται από τις παιδικές μνήμες-γονικές σχέσεις της ίδιας της μητέρας. Συγκεκριμένα, η μητρική ευαισθησία αφορά στην ικανότητά της να αντιληφθεί και να ερμηνεύσει κατάλληλα τα σήματα του νηπίου (κλάμα κλπ.). Η συναισθηματικά ευαίσθητη μητέρα είναι κατάλληλα συντονισμένη στα ανεπαίσθητα μηνύματα του παιδιού και καταφέρνει να μην διαστρεβλώνει τα μη-λεκτικά μηνύματα με βάση τις δικές της ανάγκες και "προβολές". Οι στρατηγικές ρύθμισης του συναισθήματος που συνδέονται με τους τύπους δεσμού στην βρεφική ηλικία παρατηρούνται επίσης και στην μετέπειτα ανάπτυξη του ατόμου (Ainsworth, 1985). Σε πρόσφατη έρευνα έφηβοι με ασφαλείς τύπους δεσμού είχαν λιγότερο δυσλειτουργικό θυμό και άγχος κατά την δοκιμασία επίλυσης ενός προβλήματος με την μητέρα (Kobak et al. 1993) σε σύγκριση με ανασφαλείς συνομηλίκους τους (με την μέθοδο ΑΑΙ). Ο σημαντικός ρόλος των προτύπων ρύθμισης του συναισθήματος στην ενηλικίωση καταδείχθηκε και την επίδραση στις διαπροσωπικές σχέσεις (Kobak & Çazan, Simpson, Rholes & Nelligan, 1992 για μια περίληψη βλ. Miculincer & Florian, 2001) αλλά δεν θα επεκταθούμε εδώ, καθώς θέλαμε απλώς να αναφερθούμε περιγραφικά στη θεωρία και να καταδείξουμε τη σημαντικότητα της στον επιστημονικό κλάδο της εξελικτικής ψυχολογίας αλλά και τη συσχέτισή της με τη διαμόρφωση προσωπικότητας στο στάδιο της εφηβείας το οποίο και εξετάζουμε στη διπλωματική μας εργασία. (http://www.encephalos.gr/full/ g.htm) 14

15 1.2 Η έννοια της ταυτότητας. Σύμφωνα με τον Έρικσον (1959), η διαμόρφωση της ταυτότητας είναι συχνά μια χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία του αυτοπροσδιορισμού (self-definition). Είναι η συνέχεια του ατόμου ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Εμπεριέχει τις κλίσεις και τα ταλέντα του ατόμου και τους ρόλους που είχε ως παιδί οι οποίοι επιβλήθηκαν ή προωθήθηκαν κυρίως από τους γονείς, τους φίλους και την κοινωνία. Σύμφωνα με τον Έρικσον η αίσθηση της ταυτότητας είναι σημαντική γιατί δίνει κατεύθυνση, σκοπό και νόημα στη ζωή. 1.2.α. H διαμόρφωση της ταυτότητας Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η ταυτότητα που διαμορφώνει ο έφηβος επηρεάζει τις κοινωνικές του προσδοκίες, την εικόνα του εαυτού του και τον τρόπο που αντιδρά σε καταστάσεις άγχους. Ο Μάρσια (1966), επέκτεινε τη θεωρία του Έρικσον ορίζοντας τέσσερα διαφορετικά στάδια στη διαμόρφωση ταυτότητας. Οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο του μορατόριουμ (moratorium status), δηλαδή βρίσκονται σε μια περίοδο που περνούν κρίση ταυτότητας, βιώνουν έντονο άγχος γιατί δεν έχουν πάρει ακόμα αποφάσεις για το ποιοι είναι και τι θέλουν. Μπορεί να βρίσκονται σε διαρκή μάχη με αντικρουόμενες αξίες και επιλογές, και συχνά έρχονται αντιμέτωποι με αντιθέσεις. Με τους γονείς μπορεί να έχουν αμφιλεγόμενη σχέση. Από τη μια μπορεί να διεκδικούν την ελευθερία τους 15

16 και ταυτόχρονα να φοβούνται, ή μπορεί να δυσανασχετούν με την αποδοκιμασία των γονιών τους. Αντίθετα, οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο πρόωρο κλείσιμο (foreclosure status), δηλαδή έχουν πάρει αποφάσεις και έχουν δεσμευτεί σε αυτές χωρίς να περάσουν κρίση ταυτότητας, βιώνουν ελάχιστο άγχος. Μπορεί να έχουν επιλέξει επαγγελματικό προσανατολισμό, ιδεολογικές θέσεις και να έχουν καλύψει και άλλες πτυχές της προσωπικότητας, αλλά κυρίως αυτές έχουν καθοριστεί από τους γονείς ή τους δασκάλους, παρά από τους ίδιους. Σε αυτό το στάδιο οι έφηβοι τείνουν να διαμορφώνουν στενές σχέσεις και δεσμούς με πρόσωπα που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή τους. Οι έφηβοι που βρίσκονται σε σύγχυση ταυτότητας (diffusion status), έχουν έλλειψη κατεύθυνσης και τους λείπει το κίνητρο για να την αποκτήσουν. Δεν έχουν περάσει κρίση ταυτότητας, δεν έχουν επιλέξει επαγγελματικό προσανατολισμό και δεν έχουν αναπτύξει ηθικό κώδικα. Ως παιδιά, το πιθανότερο είναι ότι έχουν βιώσει απόρριψη και αδιαφορία από τους γονείς τους. Μπορεί να παραιτούνται εύκολα και να καταφεύγουν στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά για να αποφύγουν τις ευθύνες τους. Τέλος, οι έφηβοι που βρίσκονται στο στάδιο της επίτευξης ταυτότητας (identity achievement), έχουν περάσει από κρίση ταυτότητας και έχουν πάρει τις αποφάσεις τους. Αυτό το στάδιο θεωρείται ως το πιο επιθυμητό και ως το πιο ώριμο. Οι έφηβοι έχουν ισορροπημένα συναισθήματα για τους γονείς και την οικογένειά τους, και η επιθυμία τους για ανεξαρτησία δεν φορτίζεται έντονα συναισθηματικά και δεν συνοδεύεται από απομόνωση και από συναισθήματα απόρριψης. Η επίτευξη της ταυτότητας αυξάνει και εκπληρώνεται με την ηλικία. Στο Γυμνάσιο τα περισσότερα παιδιά αναζητούν ακόμα την ταυτότητά τους. Μπορεί να έχουν καταλήξει και να έχουν διαμορφώσει κάποιες πτυχές της προσωπικότητας 16

17 όπως για παράδειγμα τη σεξουαλική τους προτίμηση, αλλά μπορεί να αναζητούν ακόμα τα θρησκευτικά τους πιστεύω κ.α. Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στο να βοηθήσουν το παιδί να αναπτύξει μια συγκροτημένη και υγιή προσωπικότητα. Η καλή επικοινωνία, η αποδοχή, ο σεβασμός και η άνευ όρων αγάπη, είναι βασικές προϋποθέσεις για να λειτουργήσουν ως στήριγμα στα παιδιά οι γονείς σε αυτή τη χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία της διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους. (http://www.parentshelp.gr) Γενικά διακρίνουμε τρείς ομάδες εφήβων. Τους εφήβους που είναι επιθετικοί, τους εφήβους οι οποίοι είναι κοινωνικά απομονωμένοι, και τους εφήβους οι οποίοι είναι και επιθετικοί και απομονωμένοι. Οι επιθετικοί συνήθως εμφανίζουν προβλήματα συμπεριφοράς Οι κοινωνικά απομονωμένοι δείχνουν μοναξιά και έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και κατάθλιψη. Οι επιθετικοί εκδηλώνουν ποικιλία ψυχολογικών προβλημάτων Γενικά όσοι έφηβοι ενοχλούν τους συμμαθητές τους, έχουν χαμηλή σχολική επίδοση μειωμένη κοινωνική αποδοχή και δε μπορούν να δημιουργήσουν σταθερές και υγιείς σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Σε όλες τις περιπτώσεις τα στάδια και τις φάσεις των εφήβων, καταλυτικό ρόλο παίζουν οι γονείς, οι οποίοι διαμορφώνουν τις σχέσεις των παιδιών ακόμα και ακούσια, ακόμα και στο μη λεκτικό πεδίο.( 1.3 Έφηβοι στη σημερινή οικονομική συγκυρία Εδώ και τέσσερα χρόνια η χώρα μας βιώνει τη μεγαλύτερη οικονομική -και όχι μόνο- κρίση του αιώνα μας. Όπως αντιλαμβανόμαστε οι οικονομικοί παράγοντες έχουν επηρεάσει όλες τις κοινωνικές τάξεις και άτομα όλων των ηλικιών. Η οικονομική κρίση, που έχει φέρει σημαντικές αλλαγές στο βιοτικό επίπεδο πολλών 17

18 οικογενειών, επηρεάζει ψυχολογικά παιδιά και εφήβους, είτε μέσω των αλλαγών στον τρόπο ζωής της οικογένειας, είτε μέσω των αλλαγών στην ψυχολογική κατάσταση των γονέων π.χ. αν έχουν χάσει τη δουλειά τους, είτε μέσω των στάσεων που προβάλλονται από τα ΜΜΕ. Η κρίση χτύπησε κυρίως την τάξη των «νεόπτωχων», που προέρχεται από την υποβάθμιση των αστικών και μικροαστικών στρωμάτων. Οι έφηβοι αυτής της τάξης πιθανόν να οδηγηθούν σε καταθλιπτικές ή και αντικοινωνικές συμπεριφορές (παραβατικότητα, εγκληματικότητα) κ αθώς, διαταράσσεται η σωματική, ψυχική και πνευματική υγεία τους. Εξαιτίας του ότι η εφηβεία είναι μία μεταβατική περίοδος, από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, ο έφηβος έχει να παλέψει με πολλά, όπως: με την εικόνα του εαυτού του που αλλάζει, με το θεμελιώδες ερώτημα «ποιος είμαι», ποια είναι η ταυτότητά μου, με την προσπάθειά του να διαφοροποιηθεί από την οικογένειά του, να ξεκινήσει την δική του αυτόνομη πορεία ζωής, δημιουργούν ενδεχόμενα μεγαλύτερους κινδύνους αποπροσανατολισμού και διεκδίκησης των επαγγελματικών του ευκαιριών. Οι μαθητές σήμερα στην κρίσιμη ηλικία της εφηβείας βιώνουν δραματικές αλλαγές εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που οφείλονται στις περικοπές των μισθών ή στην ανεργία των γονέων τους και αλλάζουν ριζικά την καθημερινότητά τους. Σύμφωνα με έρευνα του «συνηγόρου του πολίτη» για τα δικαιώματα του παιδιού, 7 στους 10 μαθητές λόγω περικοπών στα έσοδα της οικογένειας έχουν αλλάξει τρόπο διαβίωσης. Πολύ μεγάλη είναι επίσης και η αγωνία των μαθητών για το αύριο, καθώς βλέπουν την καθημερινότητά τους να αλλάζει. Σε πρόσφατη βιβλιογραφία η κοινωνικο-οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την ψυχοσωματική ευστάθεια των εφήβων με δύο τρόπους. Πρώτον, έχουν εξασθενήσει οι προστατευτικοί παράγοντες που συμβάλουν στην ανάπτυξη και τη διατήρησή της και 18

19 δεύτερον έχουν ενισχυθεί και αυξηθεί οι παράγοντες κινδύνου που οδηγούν στην εμφάνιση ψυχικών διαταραχών. Παράγοντες όπως η εργασιακή ανασφάλεια, η εισοδηματική αβεβαιότητα, η ανεργία, οι ελαστικές μορφές εργασίας, η υπερχρέωση νοικοκυριών, η έλλειψη σταθερής στέγης ή η στεγαστική αβεβαιότητα, η αύξηση κοινωνικών ανισοτήτων, η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός των ευπαθών ομάδων, η αδυναμία ελέγχου της ζωής του ατόμου και η αβεβαιότητα για το μέλλον συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση της νοσηρότητας στο σύνολό της. Όπως αντιλαμβανόμαστε από τα παραπάνω, μέσα σε αυτή την δύσκολη συγκυρία ένα διαζύγιο είναι μια ακόμη πληγή στην ήδη άβολη κατάσταση που βιώνουν οι σημερινοί έφηβοι καθώς δεν έχουν να αντιμετωπίσουν μόνο τις ανασφάλειες που δημιουργούνται από το εξωτερικό περιβάλλον αλλά και μέσα στην οικογένεια η οποία βάλλεται κι αυτή με τη σειρά της από την οικονομική κρίση. Αυξημένα επίπεδα ψυχικών διαταραχών (κατάθλιψη) έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του φόβου για το μέλλον, την έλλειψη ελπίδας και προοπτικής, τις δυσμενείς επιπτώσεις στις σχέσεις με φίλους και συμμαθητές, την κατανάλωση αλκοόλ, αλλαγές στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Οι δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης της οικογένειας έχουν ως αποτέλεσμα διαταραχές στη συμπεριφορά που μπορεί να οδηγήσουν και σε κατάθλιψη. Σε αυτές τις συνθήκες αν προσθέσουμε και την ύπαρξη ενός διαζυγίου καταλαβαίνουμε ότι η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο για την ψυχολογική εξέλιξη των νέων στο αναπτυξιακό στάδιο της εφηβείας το οποίο διανύουν. Η ψυχική ανθεκτικότητα μειώνεται και οι ψυχολογικές διαταραχές παίρνουν επάξια τη θέση της. Έτσι συναντάμε νέους θυμωμένους με όλα, επιθετικούς ή με σαφή δείγματα κατάθλιψης και κοινωνικής απομόνωσης. (http://www.anoixtiagalia.gr/index.php/grafeio-typou/arthrografia/item/48-efiveiakai-ftoxeia) 19

20 Από την πλευρά του ζευγαριού που παίρνει την απόφαση να χωρίσει εν μέσω οικονομικής κρίσης μια γρήγορη ματιά σε τελευταίες έρευνες έχει δείξει τα εξής: Αύξηση της τάξης του 11,4% στα διαζύγια σημειώθηκε μέσα σε έναν χρόνο σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας (ΙΨΣΥ). Σύμφωνα με κοινωνιολόγους και νομικούς οι οικονομικές δυσκολίες σε μία περίοδο κρίσης μπορούν να αποτελέσουν τον κυρίαρχο λόγο οριστικής ρήξης ενός ζευγαριού. Την ίδια ώρα, αυστραλιανή φιλανθρωπική οργάνωση δημοσίευσε έκθεση που αναφέρει ότι όταν ένας από τους δυο σε ένα ζευγάρι βιώσει την ανεργία σε ένα χρονικό διάστημα οι πιθανότητες να χωρίσει μέσα στον επόμενο χρόνο φτάνουν το 70%. Υπό συνθήκες πίεσης εμφανίζεται ο πραγματικός χαρακτήρας του ανθρώπου και αναδύονται τα προβλήματα της σχέσης σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι τα διαζύγια αυξάνονται λόγω της οικονομικής κρίσης. Αυτό, μάλιστα, επιβεβαιώνεται και από την αύξηση των υποθέσεων που αφορούν στη διάσπαση του έγγαμου βίου στα δικηγορικά γραφεία. (http://tountouri.blogspot.gr/2010/04/blog-post.html) Ο γάμος παλαιότερα διατηρούσε την κοινωνική συνοχή, ήλεγχε τη μεταβίβαση της κληρονομιάς στους απογόνους και διασφάλιζε ότι η ασθενέστερη γυναίκα δεν θα εγκαταλείπεται στην τύχη της. Η κοινωνία έκτοτε έχει αλλάξει δραματικά και η μονογονεϊκότητα πλέον δεν είναι καταστροφική. Φυσικά, κάθε διαζύγιο, για τα παιδιά είναι πένθος, όχι όμως κοινωνικό στίγμα. Και ο αποχωρισμός προτιμότερος από μια τοξική σχέση. Μια άλλη άποψη υποστηρίζει πως τα διαζύγια στην οικονομική κρίση δεν αυξάνονται και τόσο διότι τα ζευγάρια δεν θέλουν να επωμιστούν τα έξοδα των δικηγόρων. Στην ουσία δεν αλλάζει και πολύ η κατάσταση για τα παιδιά διότι τα ζευγάρια που δεν παίρνουν διαζύγιο (που είναι το τυπικό μέρος του ζητήματος) στην 20

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος Εφηβεία, μία δυστοπία Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος 2012-13 Τομείς έρευνας: Συμπεριφορά των εφήβων Τρόπος ζωής και καθημερινότητα Ασχολίες και δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΖΥΓΙΟ. Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ: Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ:

ΔΙΑΖΥΓΙΟ. Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ: Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ: ΔΙΑΖΥΓΙΟ Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ:1051485 Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ:1049140 Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται αλλαγή στο οικογενειακό περιβάλλον: Στις Η.Π.Α ένας (1) στους δύο (2) γάμους καταλήγει σε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 12: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας ΙII Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Εφηβική Ηλικία ΙΙΙ Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

The Jobbies. 14ο ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Project Β τριμήνου «Το επάγγελμα που επιλέγω» Αντωνιάδου Δέσποινα. Βάκουλης Παναγιώτης.

The Jobbies. 14ο ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Project Β τριμήνου «Το επάγγελμα που επιλέγω» Αντωνιάδου Δέσποινα. Βάκουλης Παναγιώτης. The Jobbies 1ο ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Project Β τριμήνου 2013-201 «Το επάγγελμα που επιλέγω» Αντωνιάδου Δέσποινα Βάκουλης Παναγιώτης Δοξάκης Δημήτρης Δρούγκας Στάθης Καρβουνίδης Χάρης Η επιρροή που ασκούν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ 10 Ον\ μο :.. Α Λυκείου 18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Ορισμός Παράγοντες κινδύνου: Παράγοντες που αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά

Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Ευγενία Μαυρομάτη Παιδοψυχολόγος Δήμος Πειραιά Η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι η σύνθεση όλων εκείνων των παραγόντων που κάνουν έναν άνθρωπο να πετυχαίνει στη ζωή του Αυτοεπίγνωση (αναγνώριση των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 9: Βρεφική Ηλικία: Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 9: Βρεφική Ηλικία: Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 9: Βρεφική Ηλικία: Κοινωνική & Συναισθηματική Ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα. Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη

Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα. Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη Οικονομική κρίση: Aλλαγές στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη Οικονομική ύφεση και οικονομική κρίση Η οικονομική ύφεση, η οικονομική κρίση είναι μια κατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

«Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση

«Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση «Μύθοι» και αλήθειες(;) του γάμου: κοινωνιοψυχολογική προσέγγιση Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Στο συμπόσιο «Στενές διαπροσωπικές σχέσεις», συνέδριο «Ψυχολογία και Κοινωνία»,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφηβεία Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ 1.Χαρακτηριστικά Εφηβεία 2.Δραστηριότητες 3.Κοινωνικοποίηση 1.Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ο εαυτός ως αντικείμενο συνειδητής σκέψης αποτελεί κεντρικό θέμα διερεύνησης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους. Η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 3: Θεωρίες-μοντέλα κοινωνικοποίησης Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω:

Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης. Ένας κοινά αποδεκτός ορισμός για τον όρο Θετική Ανάπτυξη είναι ο παρακάτω: Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής Διάλεξη 1 Θετική Ανάπτυξη μέσω της Φυσικής Αγωγής και του Παιδικού Αθλητισμού Μάριος Γούδας Θέματα Διάλεξης Τι εννοούμε με τον όρο Θετική Ανάπτυξη Φυσική Αγωγή, Παιδικός Αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956)

Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956) Κείμενο Σχέσεις γονέων-εφήβων (1956) Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου πνεύματος ελευθερίας αντιλαμβάνεται ότι ο διάλογος αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά

Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Σχολικό Έτος: 2014-2015 Α Τετράμηνο Τάξη: Α Λυκείου Εργασία: «Συναισθήματα και εφηβεία» Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα Γιανναρά Τα συναισθήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή των έφηβων μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Θεσσαλονίκης Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα. Μελισσά Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών»

ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών» ENOC 14η Ετήσια Συνδιάσκεψη 7-9 Οκτωβρίου 2010, Στρασβούργο / Γαλλία ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών» Εισαγωγή Οι Συνήγοροι του Παιδιού και οι Έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Τι είναι Ταυτότητα; Περιγράφει τα χαρακτηριστικά που μας προσδιορίζουν και μας διαφοροποιούν ή μας ταξινομούν σε ομάδες ή υποομάδες.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

Συγκρούσεις μεταξύ συνομηλίκων στο σχολικό πλαίσιο. Προτάσεις ερμηνείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης

Συγκρούσεις μεταξύ συνομηλίκων στο σχολικό πλαίσιο. Προτάσεις ερμηνείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης Συγκρούσεις μεταξύ συνομηλίκων στο σχολικό πλαίσιο. Προτάσεις ερμηνείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ 10 ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Το παραπάνω θέμα επιλέχτηκε για τους κάτωθι λόγους: Είναι επίκαιρο Αποτελεί σημαντικό ζήτημα,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Εnablenable-ΕνΔυναμώνω» Κολλέγιο ΑLΒΑ, Α 27-28 Nοεμβρίου 2015 Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδ.-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Αίτιες που οδηγούν στην παιδική εγκληματικότητα. Τρόποι πρόληψης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Αίτιες που οδηγούν στην παιδική εγκληματικότητα. Τρόποι πρόληψης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού Αίτιες που οδηγούν στην παιδική εγκληματικότητα. Τρόποι πρόληψης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού Χρήστος Γείτονας Πρόεδρος των Εκπαιδευτηρίων «ΚΩΣ TEA -ΓΕΙΤΟΝΑ» παιδική αθωότητα είναι ένας μύθος που έχει καταρριφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές

Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε. επαγγελματικές επιλογές Αλληλεπίδραση μαθητού/γονέα/σχολείου σε θέματα που σχετίζονται με εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Οικογένεια & επιλογή σταδιοδρομίας {1} Αναπαραγωγή του σχεδίου οικογενειακής

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς Οι μορφές της σύγχρονης οικογένειας Τύποι Οικογενειών Οικογένεια προσανατολισμού. Οικογένεια αναπαραγωγής. Με βάση τα κοινωνικά δεδομένα δημιουργούνται τα εξής πρότυπα. Παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Επάγγελμα είναι η κύρια και μόνιμη εργασία που επιτελεί κάποιος και από την οποία εξασφαλίζει τα απαραίτητα για τη ζωή του αγαθά. Εργασία είναι η σκόπιμη και συνειδητή προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα