Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Πίτσιου Γ. 1, Κιουμής Ι. 2 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ, Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου, 2 Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ, Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Αλληλογραφία: Ιωάννης Π. Κιουμής, Επίκουρος Καθηγητής Πνευμονολογίας-Λοιμωξιολογίας, Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου, Εξοχή, ΤΚ 57010, Θεσσαλονίκη Tηλ , Fax , Περίληψη Οι αναπνευστικές λοιμώξεις κατά την κύηση δεν αποτελούν ιδιαίτερα οξυμένο πρόβλημα. Εντούτοις, ο χειρισμός τους απαιτεί προσοχή λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης της πάσχουσας. Τα πιο σημαντικά προβλήματα προκαλούνται από την πνευμονία, τη γρίπη και τη φυματίωση. Η διαγνωστική προσέγγιση θα πρέπει να ξεπερνά τις «παραδοσιακές» φοβίες όσον αφορά τον ακτινολογικό έλεγχο που πρέπει απαραίτητα να γίνεται κάτω από τις ενδεδειγμένες προϋποθέσεις ασφάλειας. Η θεραπευτική αγωγή οφείλει να λαμβάνει υπ όψη όχι μόνο τους πιθανούς κινδύνους για την έγκυο και το κύημα αλλά και την τροποποιημένη φαρμακοκινητική των ειδικών φαρμάκων που είναι αποτέλεσμα των φυσιολογικών μεταβολών του γυναικείου οργανισμού κατά την κύηση. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός των εγκύων πρέπει να περάσει στη συνείδηση των γιατρών ως δράση προτεραιότητας για την προστασία τους, ιδιαίτερα σε περιόδους επιδημίας. Οι εξελίξεις στη φυματίωση (αύξηση αντοχής, πολυαντοχή) απαιτούν τη διατήρηση υψηλού βαθμού υποψίας για τη διάγνωση και συνεργασία με ειδικούς στον τομέα της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Λέξεις κλειδιά: κύηση, πνευμονία, γρίπη, φυματίωση Εισαγωγή Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού κατά τη διάρκεια της κύησης προκαλούν συχνά ανησυχία στους θεράποντες γιατρούς λόγω της άτυπης πολλές φορές κλινικής τους εικόνας, της βαρύτερης νόσησης καθώς και των δυσκολιών που ενδεχομένως ανακύπτουν κατά τη θεραπευτική τους αντιμετώπιση. Στα παραπάνω προστίθεται και ο φόβος για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στο έμβρυο. Η αντίληψη ότι η κύηση σχετίζεται με καταστολή του ανοσιακού συστήματος δημιούργησε ένα μύθο σύμφωνα με τον οποίο η κύηση είναι μια κατάσταση ανοσιακής αδυναμίας και κατά συνέπεια ευπρόσβλητη στα λοιμώδη νοσήματα. Ενώ μπορούμε να βρούμε αρκετές μελέτες που περιγράφουν παράγοντες που επιφέρουν ανοσοκαταστολή κατά την κύηση, τόσο τα ιατρικά όσο και τα εξελικτικά δεδομένα είναι εναντίον αυτής της άποψης. Κατά συνέπεια, είναι ορθό να αναφερόμαστε στην κύηση ως μια ιδιαίτερη ανοσιακή κατάσταση που είναι ειδικά προσαρμοσμένη αλλά όχι σε επίπεδο καταστολής 1. Μεταβολές κατά την κύηση Η αυξημένη ευαισθησία των εγκύων στις αναπνευστικές λοιμώξεις αποδίδεται σε αλλαγές τόσο στην ανοσιακή, όσο και στη φυσιολογική λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος που συμβαίνουν στη διάρκεια της κύησης και που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητα της εγκύου να αντιμετωπίσει μία λοίμωξη 2. Κατ αρχή, μία σειρά αλλαγών στη φυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος αυξάνουν σημαντικά το έργο της αναπνοής της εγκύου μητέρας. Ανατομικά, η μεγεθυσμένη μήτρα προκαλεί άνοδο του διαφράγματος μέχρι και 4cm και διεύρυνση του θωρακικού κλωβού. Η αύξηση στην εγκάρσια διάμετρο του θώρακα μπορεί να προσεγγίσει τα 2cm ενώ έχουν αναφερθεί αυξήσεις της τάξης των 5-7cm στην περίμετρο του θωρακικού κλωβού 3. Οι παραπάνω μεταβολές έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της ικανότητας της εγκύου για κάθαρση των εκκρίσεων. Η ελάττωση της λειτουργικής υπολειπόμενης χωρητικότητας, η αύξηση στην κατανάλωση οξυγόνου και η αύξηση του περιεχομένου ύδατος των πνευμόνων που συμβαίνουν στη διάρκεια της κύησης αποτελούν επιπρόσθετους παράγοντες που αυξάνουν την ευαισθησία του πνεύμονα στη βλαπτική επίδραση των λοιμώξεων 4. Γυναικολογικοί χειρισμοί και αναισθησιολογικές παρεμβάσεις όπως η ενδοτραχειακή διασωλήνωση θέτουν περαιτέρω κινδύνους, όπως αυτός της πνευμονίας από εισρόφηση. Μεταβολές στην κυτταρική ανοσία κατά την κύηση έχουν αναφερθεί εκτενώς και έχουν ως πρώτιστο στόχο την προστασία του εμβρύου από το ανοσιακό σύστημα της μη- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 131

2 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Πίτσιου και Κιουμής τέρας. Στις μεταβολές αυτές περιλαμβάνονται η μειωμένη απόκριση παραγωγής λεμφοκυττάρων, ειδικά στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης, η ελάττωση της δραστηριότητας των φυσικών κυττάρων-φονέων (natural killer cells), αλλαγές στους υποπληθυσμούς των Τ λεμφοκυττάρων με ελάττωση του αριθμού των βοηθητικών Τ λεμφοκυττάρων (helper T-lymphocytes), η μείωση της κυτταροτοξικής δραστηριότητας των λεμφοκυττάρων και τέλος η παραγωγή από την τροφοβλάστη ουσιών που εμποδίζουν την αναγνώριση από τη μητέρα των εμβρυικών αντιγόνων του μείζονος συστήματος ιστοσυμβατότητας 2,4. Αντίθετα, η χυμική ανοσία διατηρείται φυσιολογική. Επιπλέον, οι επικρατούσες στη διάρκεια της κύησης ορμόνες όπως η προγεστερόνη, η χοριακή γοναδοτροπίνη, η α-εμβρυική σφαιρίνη και η κορτιζόλη- δρουν κατασταλτικά στην κυτταρική ανοσία της μητέρας 5. Οι παραπάνω ανοσολογικές αλλαγές κατά την κύηση θεωρητικά μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία σε συγκεκριμένα ενδοκυττάρια παθογόνα όπως οι μύκητες, οι ιοί, τα ενδοκυττάρια βακτήρια και τα παράσιτα. Για παράδειγμα η κύηση αναγνωρίζεται ως παράγοντας κινδύνου για νόσηση από ελονοσία, τοξοπλάσμωση, λέπρα και λιστερίωση ενώ συγκεκριμένα λοιμώδη νοσήματα όπως η γρίπη, η ανεμοβλογιά και η ιλαρά παρουσιάζουν σοβαρότερη κλινική πορεία, υψηλότερο ποσοστό επιπλοκών καθώς και αυξημένη θνητότητα στις έγκυες γυναίκες 6. Σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ανάπτυξη λοίμωξης του αναπνευστικού στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι το κάπνισμα. Οι καπνίστριες μητέρες είναι 3 φορές πιο πιθανό να νοσήσουν από γρίπη ή πνευμονία (OR 2.9, 95% CI 2.7, 3.2) και 15 φορές πιθανότερο να αναπτύξουν οξεία βρογχίτιδα (OR 15.2, 95% CI 12.8, 18.2) 7. Άλλα υποκείμενα νοσήματα ή έξεις που αυξάνουν την επίπτωση και τον κίνδυνο επιπλοκών από πνευμονία στην κύηση είναι η αναιμία, το βρογχικό άσθμα, η κυστική ίνωση, η χρήση παράνομων ουσιών, η HIV λοίμωξη, το ιστορικό πρόσφατης γρίπης και η ύπαρξη υποκείμενης ασθένειας ή θεραπείας που προκαλεί ανοσοκαταστολή 8. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις των αναπνευστικών λοιμώξεων της μητέρας στην έκβαση της κύησης. Μελέτη που περιέλαβε 3,455 νεογέννητα των οποίων οι μητέρες εμφάνισαν οξεία αναπνευστική λοίμωξη κατά την κύηση έδειξε ότι οι σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις (βρογχίτιδα, βρογχιολίτιδα και κυρίως πνευμονία) συνδέονται με υψηλό ποσοστό πρόωρου τοκετού (13%, ΟR with 95% CI 1.4, ) ενώ ακόμα και οι ήπιες λοιμώξεις του αναπνευστικού (παραρινοκολπίτιδα, φαρυγγίτιδα, τραχειίτιδα) σχετίζονται με πρόωρο τοκετό αλλά σε χαμηλότερο ποσοστό (5.5%, OR with 95% CI: 0.5, ) 9. Επίσης, έγκυες γυναίκες που αναπτύσσουν οξεία λοίμωξη ή πάσχουν από χρόνια λοίμωξη του αναπνευστικού (χρόνια βρογχίτιδα) εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο αποκόλλησης του πλακούντα (RR 3.2 και 31.8 αντίστοιχα) 10. Τέλος, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού όπως και το άσθμα στη διάρκεια της κύησης έχουν συσχετισθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρης ρήξης των υμένων ενώ η χρόνια βρογχίτιδα σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο 11. Πνευμονία Η συχνότητα της πνευμονίας στις έγκυες εκτιμάται ότι δε διαφέρει σημαντικά από την αντίστοιχη συχνότητα σε μη έγκυες γυναίκες και κυμαίνεται μεταξύ 0.78 και 2.7 ανά 1000 τοκετούς 12. Από στοιχεία των Ηνωμένων Πολιτειών, η πνευμονία αναγνωρίζεται ως η τρίτη πιο συχνή αιτία θανάτου σχετιζόμενη έμμεσα με την κύηση και ως η συχνότερη αιτία θανάτου μη αποδιδόμενου σε μαιευτικά αίτια σε έγκυες γυναίκες 12. Η πνευμονία στην κύηση αυξάνει τον κίνδυνο των επιπλοκών που σχετίζονται με πνευμονία της κοινότητας για τη μητέρα όπως την ανάγκη για μηχανικό αερισμό στο 10-20%, βακτηριαιμία στο 16% και εμπύημα στο 8% των περιπτώσεων 13. Η ανάπτυξη αναπνευστικής ανεπάρκειας από πνευμονία αποτελεί την τρίτη κατά σειρά ένδειξη διασωλήνωσης στην κύηση και αντιστοιχεί στο 12% των διασωληνωμένων μαιευτικών ασθενών 14. Μετά την εισαγωγή της αντιμικροβιακής αγωγής, η θνητότητα από πνευμονία στην κύηση έχει μειωθεί σε ποσοστό μικρότερο του 4%, δε διαφέρει από αυτήν των μη εγκύων γυναικών αντίστοιχης ηλικίας και αφορά κυρίως μητέρες με υποκείμενο νόσημα του αναπνευστικού ή νόσο που αναπτύχθηκε στην εγκυμοσύνη και επιδεινώθηκε λόγω των φυσιολογικών μεταβολών που συμβαίνουν στην κύηση 4,13. Όσον αφορά το έμβρυο, μητέρες με πνευμονία έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γεννήσουν πριν τη 34η εβδομάδα της κύησης με την πιθανότητα για πρόωρο τοκετό να φτάνει το 43% των περιπτώσεων 15. Η παραγωγή προσταγλανδινών ή η φλεγμονώδης απόκριση του ξενιστή στη λοίμωξη πιθανώς αποτελούν τους υπεύθυνους αιτιολογικούς παράγοντες. Επιπρόσθετα, η πιθανότητα γέννησης λιποβαρούς νεογέννητου από μητέρες με πνευμονία αυξάνει σημαντικά. Εντούτοις, δεν υπάρχει κανένα ισχυρό στοιχείο που να συνηγορεί για αύξηση της περιγεννητικής θνησιμότητας στις μελέτες των τελευταίων δεκαετιών. Παράγοντες κινδύνου Τόσο η αναιμία (αιματοκρίτης μικρότερος του 30% στην εισαγωγή) όσο και το άσθμα στην εγκυμοσύνη έχουν αναγνωριστεί ως ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου και σχετίζονται με πενταπλασιασμό σχεδόν της πιθανότητας για εμφάνιση πνευμονίας στην εγκυμοσύνη 15. Άλλοι αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου είναι η καπνισματική συνήθεια, η χορήγηση κορτικοειδών στη μητέρα για ωρίμανση των εμβρυικών πνευμόνων σε πρόωρα νεογνά και τέλος η χρήση τοκολυτικών φαρμάκων για την πρόκληση 132

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 Πίνακας 1: Τα συχνότερα παθογόνα της πνευμονίας κατά την κύηση (με φθίνουσα σειρά συχνότητας) Streptococcus pneumoniae (περιλαμβάνοντας και ανθεκτικά στελέχη) Hemophilus influenzae Άγνωστα αίτια Αίτια άτυπων πνευμονιών: Legionella spp., Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae Ιοί: Influenza A, ανεμοβλογιά Staphylococcus aureus (περιλαμβάνοντας τους MRSA) Pseudomonas aeruginosa (σε ασθενείς με κυστική ίνωση, βρογχεκτασίες) Παθογόνα που συμμετέχουν στην πνευμονία από εισρόφηση Μύκητες Pneumocystis jirovecii (σε ασθενείς με λοίμωξη HIV) MRSA: methicillin resistant staphylococcus aureus Τροποποιημένο από τη βιβλιογραφική παραπομπή 8. του τοκετού 4. Τα τελευταία αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο αναπνευστικής ανεπάρκειας από πνευμονία, λόγω της πρόκλησης πνευμονικού οιδήματος 16. Για τους παραπάνω λόγους, η χρήση των φαρμάκων αυτών θα πρέπει να γίνεται με προσοχή σε έγκυες γυναίκες με πνευμονία. Αναφορικά με την ηλικία της κύησης, ο κίνδυνος για πνευμονία είναι χαμηλότερος το πρώτο τρίμηνο με ποσοστά μόνο 0-16% ενώ αυξάνει σημαντικά στο τρίτο τρίμηνο (μέση ηλικία κύησης 24 με 31 εβδομάδες) όπου συμβαίνουν και οι περισσότερες εισαγωγές στο νοσοκομείο λόγω πνευμονίας. Παθογόνα Τα συχνότερα παθογόνα της πνευμονίας κατά την κύηση με φθίνουσα σειρά συχνότητας παρουσιάζονται στον πίνακα I. Ο Streptococcus pneumoniae είναι το πιο συχνό αίτιο και ακολουθεί ο Haemophilus influenzae. Σε ένα μεγάλο ποσοστό το αίτιο της πνευμονίας δεν ταυτοποιείται. Λοιμώξεις από Legionella spp έχουν τεκμηριωθεί αλλά είναι σπανιότερες. Πνευμονία από άλλα άτυπα παθογόνα όπως το Mycoplasma pneumoniae είναι αρκετά συχνές σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα αν και η ορολογική επιβεβαίωση είναι σπάνια. Ακολουθούν πνευμονίες από ιούς όπως influenza A (ειδικά σε περίοδο εποχικής επιδημίας) και ανεμοβλογιά. Πνευμονία από αναερόβια στελέχη ή νεκρωτική πνευμονία ή και απόστημα είναι αποτέλεσμα συνήθως εισρόφησης που ενίοτε επιπλέκει αναισθησιολογικούς χειρισμούς κυρίως σε γυναίκες που γεννούν με καισαρική. Τέλος, λοιμώξεις από Staphylococcus aureus ή στελέχη Pseudomonas αναπτύσσονται σε άτομα με προηγηθείσα ιογενή λοίμωξη ή υποκείμενο νόσημα όπως κυστική ίνωση, βρογχεκτασίες ή HIV λοίμωξη. Κλινική εικόνα και διάγνωση Οι έγκυες με πνευμονία νοσηλεύονται 2 φορές συχνότερα από τις αντίστοιχες περιπτώσεις των μη-εγκύων 17. Η κλινική εικόνα της πνευμονίας στην κύηση δε διαφέρει. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά τα συμπτώματα δεν είναι θορυβώδη και επιπλέον ενίοτε συγχέονται με αντίστοιχα συμπτώματα που αποδίδονται στις φυσιολογικές μεταβολές της κύησης. Η εσφαλμένη διάγνωση είναι συχνή. Γι αυτό ο κλινικός γιατρός θα πρέπει να παίρνει ένα λεπτομερές ιστορικό από κάθε ασθενή που εμφανίζει βήχα ή δύσπνοια (ειδικά όταν η τελευταία είναι δυσανάλογη με την αποδιδόμενη στην κύηση). Πυρετός, ρίγος, βήχας, πλευριτικός πόνος και δύσπνοια συνήθως παρουσιάζονται αργά στην πορεία της νόσου. Από σειρά ασθενών που διαγνώστηκαν με πνευμονία στην κύηση, 59.3% ανέφεραν παραγωγικό βήχα, 32,2% δύσπνοια και 27,1% πλευριτικό πόνο 15. Άλλα συμπτώματα πλην των αναπνευστικών περιλαμβάνουν ναυτία, κεφαλαλγία και μυαλγίες. Η κλινική εξέταση μπορεί να βοηθήσει αλλά η ευαισθησία και ειδικότητά της είναι μικρή. Συνήθη κλινικά ευρήματα είναι η ελάττωση του αναπνευστικού ψιθυρίσματος, η βρογχική αναπνοή και οι τρίζοντες στην ακρόαση ενώ η επίκρουση μπορεί να αποκαλύψει αμβλύτητα. Συχνά η κλινική εξέταση είναι μη αποκαλυπτική. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι ασυνήθης η ακρόαση τριζόντων στις βάσεις των πνευμόνων σε έγκυες γυναίκες, λόγω των μικροατελεκτασιών που προκαλεί στους πνεύμονες η ανάσπαση του διαφράγματος 18. Η ακτινογραφία θώρακα (με ποδιά για την προστασία της κοιλιακής χώρας) είναι απαραίτητη για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και δε θα πρέπει να αναστέλλεται λόγω της κύησης. Εκτιμάται ότι η δόση της ακτινοβολίας για τη μητέρα από μία οπισθοπρόσθια ακτινογραφία είναι 5-30mRad. Η απορροφούμενη δόση από το έμβρυο είναι 100 φορές μικρότερη (περίπου 300μRad) 19. Η πλάγια ακτινογραφία οδηγεί σε μεγαλύτερη έκθεση ( mRad) και δεν απαιτείται συνήθως. Οι λοιπές μικροβιολογικές, αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις πρέπει να γίνονται όπως και στον υπόλοιπο πληθυσμό. Η EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 133

4 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Πίτσιου και Κιουμής Πίνακας 2: Αντιμικροβιακή θεραπεία της πνευμονίας της κοινότητας Ήπια, μέτρια ή σοβαρή συμπτωματολογία Νεότερη μακρολίδη σε συνδυασμό με β-λακτάμη με επαρκή αντιπνευμονοκοκκική δράση (π.χ. αμοξυκιλίνη, αμπικιλίνη, κεφοταξίμη, κεφτριαξόνη) Ιστορικό εισρόφησης ή υπόνοια λοίμωξης από Gram-αρνητικά Συνδυασμός νεότερης μακρολίδης με ημισυνθετική πενικιλίνη ή αντιψευδομοναδική β-λακτάμη* σε συνδυασμό με αναστολέα β-λακταμασών ± Αμινογλυκοσίδη Η δοξικυκλίνη πρέπει να αποφεύγεται στην κύηση *Οι ουρεϊδοπενικιλίνη πιπερακιλίνη και η καρβοξυπενικιλίνη τικαρκιλίνη καλύπτουν επιπλέον ενδεχόμενη λοίμωξη από P. aeruginosa παλμική οξυμετρία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την αναίμακτη εκτίμηση της οξυγόνωσης. Αν και το έμβρυο είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στις μεταβολές της μητρικής οξυγόνωσης, σημαντική ελάττωση της παροχής οξυγόνου στο έμβρυο συμβαίνει όταν ο κορεσμός οξυγόνου της μητέρας μειωθεί κάτω από 90%, που αντιστοιχεί περίπου σε PaO2 65mmHg. Η διαφορική διάγνωση της πνευμονίας στην κύηση περιλαμβάνει την πνευμονική εμβολή, το άσθμα, την εμβολή από αμνιακό υγρό ή αέρα και το πνευμονικό οίδημα από τοκολυτικά φάρμακα ή λόγω υπέρτασης. Στις καταστάσεις που μιμούνται την πνευμονία κατά την κύηση θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η πνευμονίτιδα από φάρμακα όπως για παράδειγμα η νιτροφουραντοΐνη 17. Όπως είναι γνωστό, η νιτροφουραντοΐνη χορηγείται για τη θεραπεία οξέων ουρολοιμώξεων. Η τοξικότητά της στον πνεύμονα μπορεί να εκδηλωθεί ως πνευμονίτιδα με βήχα, δύσπνοια και αιμόπτυση. Η διακοπή του φαρμάκου συνήθως αναστρέφει την κλινική εικόνα ενώ αβέβαιο παραμένει το όφελος της θεραπείας με υψηλή δόση κορτικοστεροειδών. Θεραπεία Η αντιμετώπιση της πνευμονίας στην κύηση περιλαμβάνει εισαγωγή στο νοσοκομείο για εκτίμηση, έναρξη αντιμικροβιακής αγωγής, εκτίμηση του εμβρύου όταν ενδείκνυται και διατήρηση της αναπνευστικής λειτουργίας της μητέρας σε αποδεκτά επίπεδα. Η αρχική αντιμικροβιακή θεραπεία παραμένει εμπειρική [Πίνακας ΙΙ]. Ασφαλή αντιμικροβιακά είναι οι πενικιλίνες, οι κεφαλοσπορίνες και οι μακρολίδες. Οι κινολόνες, οι τετρακυκλίνες, η χλωραμφενικόλη και τα σουλφοναμιδικά παράγωγα πρέπει να αποφεύγονται ενώ η κλινδαμυκίνη είναι πιθανά ασφαλής. Αμινογλυκοσίδες πρέπει να χορηγούνται μόνο αν υπάρχει ένδειξη σοβαρής λοίμωξης από Gram-αρνητικά βακτηρίδια. Η βανκομυκίνη είναι επικίνδυνη για το κύημα ενώ δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τη λινεζολίδη. [Πίνακας ΙΙΙ]. Οι μεταβολές στη φαρμακοκινητική που συμβαίνουν στη διάρκεια της κύησης είναι σημαντικές και είναι δυνατό να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα του αντιμικροβιακού σχήματος ή να απαιτήσουν προσαρμογή της δοσολογίας ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δραστικότητα. Οι μεταβολές στη φαρμακοκινητική οφείλονται σε μεταβολές στην απορρόφηση του φαρμάκου (λόγω καθυστερημένης γαστρικής κένωσης, υψηλότερου γαστρικού ph, αυξημένης αιματικής ροής στον στόμαχο, χαμηλής αιματικής ροής στα κάτω άκρα στην όψιμη κύηση ή και αυξημένης απορρόφησης σε ενδομυϊκή χορήγηση), μεταβολές στην κατανομή (λόγω αύξησης του όγκου πλάσματος, του εξωκυττάριου υγρού, του βάρους και του λίπους που οδηγούν σε αύξηση του όγκου κατανομής του φαρμάκου), αλλαγές στο μεταβολισμό (αύξηση του ελεύθερου κλάσματος των φαρμάκων λόγω υπολευκωματιναιμίας, αυξημένη νεφρική κάθαρση, αυξημένη δραστικότητα ηπατικών ενζύμων) και τέλος μεταβολές στην απέκκριση (που αποδίδονται στην αυξημένη νεφρική αιματική ροή και σπειραματική διήθηση και στον αυξημένο κατά λεπτό αερισμό) 20. Η παρακολούθηση του εμβρύου είναι απαραίτητη όπως και ο καθορισμός ενός σχεδίου των ενδεικνυόμενων μαιευτικών παρεμβάσεων. Εάν πρόκειται για κύηση μικρότερης των 24 εβδομάδων, η ακρόαση των εμβρυικών καρδιακών τόνων ημερησίως, θεωρείται επαρκής παρακολούθηση. Σε μεγαλύτερης ηλικίας κύηση, πρέπει να προγραμματίζεται ο χρόνος του τοκετού. Όταν διαπιστωθεί υποξυγοναιμία στη μητέρα, η χορήγηση οξυγόνου είναι απαραίτητη. Στόχος είναι η διατήρηση του PaO2 της μητέρας μεταξύ 60 70mmHg με τη χαμηλότερη δυνατή συγκέντρωση παρεχόμενου οξυγόνου (FiO2) ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής οξυγόνωση στο έμβρυο. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται εγρήγορση από τον κλινικό γιατρό και στενή παρακολούθηση της εγκύου. Λόγω της ελάττωσης της λειτουργικής υπολειπόμενης χωρητικότητας του πνεύμονα, οι αναπνευστικές εφεδρείες της εγκύου είναι μειωμένες και η εξέλιξη σε σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια μπορεί να είναι ταχεία. Οι ενδείξεις διασωλήνωσης δε διαφέρουν από αυτές σε μη-έγκυο ασθενή και περιλαμβάνουν: αδυναμία διατήρησης επαρκούς οξυγόνωσης (PaO2 μικρότερο από 60mmHg) και αερισμού (PaCO2 με- 134

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 Πίνακας 3: Ασφάλεια των συνήθων αντιμικροβιακών για τη θεραπεία της πνευμονίας στην κύηση Κατηγορία Ασφάλεια Πενικιλίνες Καλή Κεφαλοσπορίνες Καλή Μακρολίδες Καλή: περισσότερα στοιχεία ασφάλειας για την ερυθρομυκίνη, λιγότερα για αζιθρομυκίνη και κλαριθρομυκίνη Αμινογλυκοσίδες Δυνητικός κίνδυνος για νεφροτοξικότητα και ωτοτοξικότητα. Απαιτείται μέτρηση των επιπέδων του φαρμάκου στο μητρικό πλάσμα Σουλφοναμίδες Πρέπει να αποφεύγονται. Κίνδυνος διαμαρτιών του νευρικού σωλήνα λόγω του ανταγωνισμού του φυλλικού από την κο-τριμοξαζόλη Κινολόνες Ανεπαρκή στοιχεία για την ασφάλειά τους στην κύηση. Γενικά δε συνιστώνται σε άτομα κάτω των 18 και έγκυες λόγω της υψηλής συγγένειας με τον οστίτη ιστό Τετρακυκλίνες Πρέπει να αποφεύγονται, ειδικά μετά τη 12η εβδομάδα : κατά την περίοδο ανάπτυξης του εμβρύου εναποτίθενται στα οστά και στα δόντια με αποτέλεσμα την κιτρινωπή χρώση των δοντιών και την αναστολή της αύξησης των μακρών οστών. Έχουν περιγραφεί θανατηφόρα επεισόδια σε έγκυες από βαριά ηπατική βλάβη μετά χορήγηση μεγάλων δόσεων Μετρονιδαζόλη Ασαφή δεδομένα γαλύτερο από 50mmHg), ανεπαρκής προστασία του αεραγωγού, σημεία συστηματικής φλεγμονώδους απόκρισης συμβατής με σήψη, αιμοδυναμική αστάθεια και εμμένουσα μεταβολική οξέωση 13. Εντούτοις, δεν υπάρχουν ειδικά κριτήρια εισαγωγής στη ΜΕΘ και η αντιμετώπιση κάθε ασθενή πρέπει να εξατομικεύεται. Πνευμονία από τον ιό της ανεμοβλογιάς (varicella) Εμφανίζεται συχνότερα στην κύηση απ ότι στις μη-εγκύους με συχνότητα που υπολογίζεται στα 5-10 περιστατικά ανά εγκυμοσύνες 4. Παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη πνευμονίας κατά την πορεία της λοίμωξης θεωρούνται η βαριά κλινική πορεία με εκτεταμένες δερματικές βλάβες, η ηλικία της κύησης (το τρίτο τρίμηνο έχει τη μεγαλύτερη συχνότητα και τις σοβαρότερες λοιμώξεις) και η καπνισματική συνήθεια της μητέρας 13. Φαίνεται πως η κύηση αυξάνει τη λοιμογόνο δύναμη του ιού με τη θνητότητα να παραμένει υψηλή μεταξύ 35 και 40% παρά την χρήση των αντιϊκών φαρμάκων. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με την ακτινογραφία θώρακα που συνήθως παρουσιάζει ένα διάμεσο, οζώδες πρότυπο (απεικόνιση θολής υάλου ) ή εστιακές διηθήσεις, σε συνδυασμό με το ιστορικό προηγηθείσας λοίμωξης από ανεμοβλογιά με το χαρακτηριστικό εξάνθημα και πυρετό. Όσον αφορά την επίπτωση στο έμβρυο, πρόωρος τοκετός συμβαίνει στο 14.3% των κυήσεων, το % των κυημάτων θα εμφανίσουν λοίμωξη ενώ το 1.2-2% παρουσιάζει συγγενείς ανωμαλίες (συχνότερα σε κύηση εβδομάδων) 21. Η πνευμονία από ανεμοβλογιά προκαλεί μεγάλη υποξυγοναιμία με αποτέλεσμα οι ασθενείς αυτοί να οδηγούνται συχνά στην ανάπτυξη αναπνευστικής ανεπάρκειας. Μηχανικός αερισμός απαιτείται σε ποσοστό 40-57% και αυξάνει σημαντικά τη θνητότητα 22. H έγκαιρη έναρξη θεραπευτικής αγωγής με ακυκλοβίρη σε δόση 10mg/kg κάθε 8 ώρες για τουλάχιστον 5 ημέρες, είναι δυνατό να βελτιώσει την έκβαση και να μειώσει την ανάγκη για μηχανικό αερισμό 13,23. Προσθήκη κορτιζόνης (υδροκορτιζόνη 200mg ενδοφλεβίως κάθε 6 ώρες για 48 ώρες) μειώνει το χρόνο παραμονής στη ΜΕΘ και βελτιώνει την επιβίωση ασθενών με βαριά πνευμονία από ανεμοβλογιά 24. Σε έγκυες που δεν έχουν νοσήσει ή εμβολιαστεί και έχουν εκτεθεί στη λοίμωξη, η προφυλακτική χορήγηση της ειδικής ανοσοσφαιρίνης (Vazigam ) μέσα σε 96 ώρες από την έκθεση έχει ένδειξη. Πνευμονία από Pneumonocystis jirovecii (carinii) Εμφανίζεται κυρίως σε ασθενείς με ανασοκαταστολή και ειδικότερα σε αυτούς με HIV λοίμωξη. Σε εγκύους με HIV λοίμωξη αποτελεί το πιο συχνό αίτιο θανάτου σχετιζόμενο με το AIDS 13. Η κλινική συμπτωματολογία περιλαμβάνει ξηρό βήχα, ταχύπνοια, δύσπνοια ενώ η ακτινογραφία θώρακα εμφανίζει διάχυτες, διάμεσες διηθήσεις. Η πνευμονία από Pneumonocystis jirovecii στην κύηση παρουσιάζει σοβαρούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο για το έμβρυο. Σε ανασκόπηση 22 περιπτώσεων πνευμονίας από Pneumonocystis jirovecii στην κύηση, βρέθηκε ότι το 59% ανέπτυξε αναπνευστική ανεπάρκεια με ανάγκη μηχανικού αερισμού25. Η συνολική θνητότητα άγγιζε το 50%, ενώ η αντίστοιχη θνητότητα σε μη έγκυες είναι 1-16%. Είναι πιθανό η λοίμωξη από Pneumonocystis όπως και άλλες λοιμώξεις για παράδειγμα η λιστερίωση να έχει πιο σοβαρή κλινική πορεία στην κύηση συγκριτικά EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 135

6 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Πίτσιου και Κιουμής με το λοιπό γενικό πληθυσμό 26. Η εμβρυϊκή θνητότητα επίσης ήταν υψηλή, με 5 ενδομήτριους θανάτους και 4 θανάτους νεογνών 25. Εντούτοις, σε αυτή τη σειρά των ασθενών όλες οι γυναίκες αγνοούσαν ότι έπασχαν από HIV λοίμωξη και η πνευμονία από Pneumonocystis jirovecii ήταν η πρώτη εκδήλωση της νόσου. Καμία δεν είχε λάβει προφύλαξη με τριμεθοπρίμη/σουλφομεθοξαζόλη η οποία θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική στην πρόληψη της πνευμονίας σε ποσοστό 90-95%. Η συνιστώμενη θεραπεία για την πνευμονία από Pneumonocystis jiroveccii είναι η τριμεθοπρίμη /σουλφομεθοξαζόλη σε υψηλή δοσολογία: 15mg/kg (υπολογιζόμενη για την τριμεθοπρίμη) κάθε 8 ώρες ενδοφλεβίως για 21 ημέρες. Σε σοβαρές περιπτώσεις που παρουσιάζουν υποξυγοναιμία συνιστάται έναρξη κορτικοστεροειδών (μεθυλπρεδνιζολόνης) πριν την προσθήκη της αγωγής έναντι του μικροοργανισμού. Κοινό Κρυολόγημα Η αντιμετώπιση του κοινού κρυολογήματος στην κύηση είναι συμπτωματική όπως και στο γενικό πληθυσμό. Ο συνήθης προβληματισμός αφορά στην ασφάλεια των διαφόρων σκευασμάτων που κυκλοφορούν για το κρυολόγημα και που είναι πολύ διαδεδομένα. Όσον αφορά τη χρήση των αναλγητικών η παρακεταμόλη και η ιβουπροφαίνη θεωρούνται ασφαλείς, ενώ η ασπιρίνη σε χαμηλές δόσεις (40-150mg) δεν έχει συσχετιστεί με προβλήματα στον τοκετό ή το έμβρυο. Αντίθετα, όλα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, πλην της ασπιρίνης σε χαμηλή δόση, αντενδείκνυνται στο τρίτο τρίμηνο της κύησης αφού η χρήση τους έχει συσχετιστεί με συγγενείς διαμαρτίες. Από τα αντιβηχικά, η δεξτρομεθορφάνη, ένα σύνηθες κατασταλτικό του βήχα, θεωρείται ασφαλής. Για τα αποσυμφορητικά της μύτης, ψευδοεφεδρίνη και φαινυλεφρίνη, η βιβλιογραφία στο θέμα της πρόκλησης συγγενών διαμαρτιών είναι αντιφατική, ενώ τα εισπνεόμενα αποσυμφορητικά, ξυλομεταζολίνη και οξυμεταζολίνη, θεωρούνται σχετικά ασφαλή στην κύηση. Τέλος, για τα αντισταμινικά, διφαινυδραμίνη και χλωρφαινιραμίνη, η βιβλιογραφία δεν αναφέρει συσχέτισή τους με αύξηση των διαμαρτιών ενώ το αποχρεμπτικό, γουαϊφενεσίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια στην κύηση 27. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποφεύγεται η αλόγιστη χρήση και η όποια χορήγηση των παραπάνω φαρμάκων πρέπει να γίνεται για βραχύ χρονικό διάστημα και αυστηρά όσο διαρκούν τα συμπτώματα. Γρίπη Η κύηση έχει αναγνωριστεί ως παράγοντας κινδύνου για αυξημένη νοσηρότητα τόσο στην πανδημική όσο και την εποχική γρίπη με επίπτωση 10.5 νοσήσεις ανά 10,000 έγκυες (95% CI, ) έναντι 1.91(95% CI, ) σε μη έγκυες γυναίκες 28. Η μετακίνηση του κέντρου βάρους της ανοσίας από το κυτταρικό προς το χυμικό σκέλος που πραγματοποιείται κατά την κύηση φαίνεται πως ευνοεί τις ιογενείς λοιμώξεις 6. Κατά τις πανδημίες της γρίπης παρατηρείται αυξημένη θνητότητα στις έγκυες ενώ γενικά ο κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών από τη γρίπη εμφανίζεται σημαντικά μεγαλύτερος 29. Στην πανδημία του 2009 από το στέλεχος Η1Ν1, οι έγκυες ασθενείς παρουσίαζαν δυσανάλογα αυξημένη θνητότητα συγκριτικά με το γενικό πληθυσμό με αυξημένες εισαγωγές στη μονάδα εντατικής θεραπείας 30,31. O κίνδυνος νοσηλείας όπως και η θνητότητα αυξάνεται με την πρόοδο της κύησης, με το υψηλότερο ποσοστό σοβαρής νόσησης ή θανάτων στο τρίτο τρίμηνο της κύησης 28,30,32. Η ύπαρξη υποκείμενου νοσήματος όπως για παράδειγμα άσθμα, παχυσαρκία και σακχαρώδης διαβήτης όπως και η καθυστερημένη έναρξη της ειδικής αντιϊκής αγωγής σχετίζονται με αρνητική έκβαση 32,33. Όσον αφορά την έκβαση της κύησης, αυτόματη αποβολή ή πρόωρος τοκετός αποτελούν συχνές επιπλοκές ειδικά σε γυναίκες με πνευμονία από τον ιό. Με βάση τα παραπάνω οι έγκυες γυναίκες αποτελούν έναν πληθυσμό που χρήζει ιδιαίτερης μέριμνας όσον αφορά την πρόληψη και τη θεραπεία της γρίπης. Οι επιπτώσεις της γρίπης στο έμβρυο είναι ασαφείς. Η ιαιμία είναι ασυνήθιστη και η μετάδοση του ιού στο έμβρυο είναι σπάνια 34. Εντούτοις, μελέτες σε πειραματόζωα μετά από ενδομήτρια έκθεση, έδειξαν ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο όπως και μεταβολές στη συμπεριφορά των νεογέννητων, αποτέλεσμα μάλλον της συστηματικής φλεγμονώδους απόκρισης της μητέρας και όχι της άμεσης τοξικής δράσης του ιού. Τα αποτελέσματα των μελετών στον άνθρωπο για τις επιπτώσεις στο έμβρυο είναι αντιφατικά. Σε ορισμένες (αλλά όχι όλες) μελέτες αναφέρεται μικρή αύξηση του κινδύνου για εμφάνιση συγγενών διαμαρτιών 35. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιγραφή συσχετισμού της γρίπης της μητέρας με παιδική λευχαιμία, σχιζοφρένια και νόσο Parkinson. Αν και ο ιός της γρίπης δεν έχει άμεση τοξική δράση στο έμβρυο, ο πυρετός που συνοδεύει την ιογενή λοίμωξη φαίνεται πως παίζει σημαντικό ρόλο. Τόσο από μελέτες σε πειραματόζωα όσο και από επιδημιολογικές μελέτες φαίνεται πως η υπερθερμία έχει αρνητικές επιπτώσεις και σχετίζεται με διαμαρτίες του νευρικού σωλήνα 29. Ο αποφασιστικός έλεγχος της διάρκειας και του ύψους του πυρετού με αντιπυρετικά όπως η παρακεταμόλη καθώς και η χορήγηση συμπληρωμάτων φυλλικού οξέος φαίνεται πως είναι αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση του παραπάνω κινδύνου 36. Η χορήγηση αντιγριπικών φαρμάκων στην κύηση Κατά τη διάρκεια πανδημίας, δύο φαρμακολογικές πα- 136

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 ρεμβάσεις είναι αποτελεσματικές για την ελάττωση του ποσοστού της νόσησης και των θανάτων :τα αντιϊκά φάρμακα και ο αντιγριπικός εμβολιασμός 37. Δύο αντιγριπικά φάρμακα είναι διαθέσιμα για την πρόληψη και θεραπεία της γρίπης. Πρόκειται για τους αναστολείς της νευραμινιδάσης, οσελταμιβίρη (Tamiflu), που χορηγείται από το στόμα (σε δοσολογία: 75mg δύο φορές ημερησίως για θεραπεία, 75mg άπαξ ημερησίως για προφύλαξη) και η ζαναμιβίρη (Relenza), σε εισπνεόμενη μορφή (δοσολογία: 2 εισπνοές 2 φορές ημερησίως για θεραπεία, 2 εισπνοές άπαξ ημερησίως για προφύλαξη).και τα δύο είναι δραστικά έναντι της γρίπης Α και Β. Η δοσολογία τους δεν απαιτεί τροποποίηση στην κύηση. Η διάρκεια της θεραπείας είναι 5 ημέρες ενώ για την προφύλαξη 10 ημέρες μετά την έκθεση. Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι μακρότερη διάρκεια αγωγής ή και υψηλότερες δόσεις (150 mg δύο φορές ημερησίως για την οσελταμιβίρη) έχει ένδειξη σε σοβαρά περιστατικά (ασθενείς στη μονάδα εντατικής) ή σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Δύο επιπλέον αντιγριπικά φάρμακα, που ανήκουν στην κατηγορία των αδαμαντανών δραστικών στη γρίπη Α, η αμανταδίνη και ριμαντιδίνη δε συνιστώνται λόγω των υψηλών ποσοστών αντοχής από στελέχη της γρίπης Α και του στελέχους Η1Ν1. Το όφελος της αντιϊκής θεραπείας είναι μεγαλύτερο εάν γίνει έναρξη της θεραπείας όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά την έναρξη των συμπτωμάτων και ειδικότερα μέσα στις πρώτες 48 ώρες. Η θεραπεία πρέπει να αρχίζει τάχιστα χωρίς να αναμένονται τα αποτελέσματα των διαγνωστικών εξετάσεων. Εντούτοις, κάθε επιβεβαιωμένο ή ύποπτο περιστατικό που χρειάζεται νοσηλεία, πρέπει να λαμβάνει θεραπεία με αντιγριπικά φάρμακα ακόμα και αν έχουν περάσει πάνω από 48 ώρες από την έναρξη της συμπτωματολογίας 37. Η έγκαιρη έναρξη της αντιϊκής αγωγής σε έγκυες ασθενείς είναι δυνατό να ελαττώσει σημαντικά τις εισαγωγές στην εντατική και τους θανάτους από γρίπη30. Τα αντιγριπικά φάρμακα χαρακτηρίζονται ως κατηγορία C στην κύηση δηλαδή τα διαθέσιμα δεδομένα για την εκτίμηση της ασφάλειάς τους στην κύηση δεν είναι επαρκή 38. Εντούτοις, δεν έχει αποδειχθεί συσχέτιση ανεπιθύμητων ενεργειών με τη χορήγησή τους 39. Η πλειονότητα των δεδομένων δείχνει ότι η οσελταμιβίρη δεν είναι τερατογόνος για τον άνθρωπο. Λιγότερα στοιχεία υπάρχουν για το προφίλ ασφάλειας για το έμβρυο της ζαναμιβίρης 40. H οσελταμιβίρη μεταβολίζεται από τον πλακούντα. Η μεταφορά του μεταβολίτη στο έμβρυο είναι ατελής και διαπιστώνεται ελάχιστη άθροιση. Επίσης, η οσελταμιβίρη διέρχεται σε μέτριο βαθμό στο μητρικό γάλα ενώ η ζαναμιβίρη σε ελάχιστο ποσοστό. Κατά συνέπεια, σε μητέρες που θηλάζουν συνιστάται η συνέχιση της διατροφής του νεογνού με μητρικό γάλα, χωρίς να χρειάζεται τροπολογία της δοσολογίας των φαρμάκων. 40 Η οσελταμιβίρη είναι το φάρμακο εκλογής για τη θεραπεία ή προφύλαξη των εγκύων έναντι της γρίπης. Η χορήγηση ζαναμιβίρης, πέραν των περιορισμένων δεδομένων ασφάλειας, έχει τον δυνητικό κίνδυνο επιδείνωσης των συμπτωμάτων από το αναπνευστικό λόγω της εισπνεόμενης οδού χορήγησης και θα πρέπει να αποφεύγεται ιδιαίτερα σε ασθενείς με επηρεασμένη αναπνευστική λειτουργία 37. Ασθενείς με γρίπη εμφανίζουν μεγάλο κίνδυνο για ανάπτυξη δευτεροπαθούς βακτηριακής πνευμονίας. Αντιμικροβιακή αγωγή σε συνδυασμό με τα αντιϊκά συνιστώνται σε κάθε ασθενή με πνευμονία της κοινότητας, στον οποίο υπάρχει υπόνοια για γρίπη [Πίνακας ΙΙ]. Η αντιμικροβιακή αγωγή πρέπει να κατευθύνεται στα πιθανά βακτηριακά παθογόνα που σχετίζονται με τη νόσηση από τη γρίπη, όπως ο S. pneumoniae, ο S. pyogenes και ο S. aureus, συμπεριλαμβανομένων και των στελεχών του ανθεκτικού στη μεθικιλίνη σταφυλόκοκκου (MRSA), ειδικά σε νοσηλευόμενους ασθενείς. Αντιγριπικός εμβολιασμός στην κύηση Λόγω των αυξημένων ποσοστών νοσηρότητας και θνητότητας σε περίοδο πανδημίας από γρίπη, οι έγκυες γυναίκες αποτελούν πληθυσμό με άμεση προτεραιότητα για αντιγριπικό εμβολιασμό. Γυναίκες στη λοχεία (2 εβδομάδες μετά τον τοκετό) θεωρούνται επίσης ομάδα αυξημένου κίνδυνου για εμφάνιση επιπλοκών από τη γρίπη και θα πρέπει να εμβολιάζονται 41. Το εμβόλιο μπορεί με ασφάλεια να χορηγηθεί και στα τρία τρίμηνα της κύησης. Επιπλέον, ετήσιος εμβολιασμός με το τριδύναμο αδρανοποιημένο αντιγριπικό εμβόλιο, συνιστάται για όλες τις γυναίκες που προγραμματίζουν εγκυμοσύνη κατά την περίοδο της εποχικής γρίπης (Οκτώβρη-μέσα Μαΐου) 41,42. Από πολλές μελέτες, φαίνεται πως η χρήση του αδρανοποιημένου αντιγριπικού εμβολίου στην κύηση, δεν παρουσιάζει αρνητικές επιπτώσεις στο έμβρυο 41,42. Αντιθέτως, το εμβόλιο με ζώντα εξασθενημένα στελέχη του ιού που διατίθεται ως ρινικό εκνέφωμα, δεν έχει εγκριθεί για χρήση στην κύηση λόγω του θεωρητικού κινδύνου για μετάδοση της λοίμωξης. Όσον αφορά την ανοσολογική απόκριση της εγκύου στο εμβόλιο, μετά τον εμβολιασμό ανιχνεύονται επαρκή προστατευτικά επίπεδα αντισωμάτων έναντι του ιού 43. Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει παθητική μεταφορά αντισωμάτων έναντι της γρίπης από τη μητέρα στο έμβρυο που ενδεχομένως προσφέρουν προστασία έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων στο βρέφος τους 6 πρώτους μήνες της ζωής 44,45. Δυστυχώς, παρά τις συστάσεις, η συμμόρφωση παραμένει χαμηλή 41,46,47 και αποδίδεται στην απροθυμία των εγκύων να εμβολιαστούν αλλά κυρίως στην άγνοια των επαγγελματιών της υγείας για τους κινδύνους της γρίπης και για την ασφάλεια του εμβολίου στην κύηση 48. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 137

8 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Πίτσιου και Κιουμής Φυματίωση Η κύηση δεν αποτελεί παράγοντα κινδύνου που να ευνοεί την εκδήλωση της πνευμονικής φυματίωσης. Η εξωπνευμονική επίσης φυματίωση δεν είναι πιο συχνή κατά την κύηση απ ότι στις άλλες περιόδους ζωής της γυναίκας 49. Η κλινική εικόνα της φυματίωσης στην κύηση δε διαφέρει από το γενικό πληθυσμό, η διάγνωση όμως συνήθως καθυστερεί λόγω της μη-ειδικής φύσης των συμπτωμάτων της νόσου που συχνά αποδίδονται εσφαλμένα στην κύηση. Η αργοπορία στην εκτέλεση ακτινογραφίας θώρακα συμβάλει επίσης συχνά στην καθυστερημένη διάγνωση. Αξίζει να τονιστεί ότι οι έγκυες από τον χώρο των πρόσφατα (<5 έτη) αφιχθέντων οικονομικών μεταναστών παρουσιάζονται αργότερα για ιατρικό έλεγχο. Σ αυτές τις περιπτώσεις, οι γιατρός οφείλει εξ αρχής να υποβάλλει την έγκυο σε ερωτήσεις για πιθανά συμπτώματα που σχετίζονται με φυματίωση 50. Η πιο συχνή εντόπιση της νόσου είναι στους πνεύμονες. Σε σειρά εγκύων με επιβεβαιωμένη θετική καλλιέργεια, το πιο συχνό σύμπτωμα ήταν ο βήχας (74%), και ακολουθούσε η απώλεια βάρους (41%), ο πυρετός και η κακουχία (30%), η αιμόπτυση (19%), ενώ το 20% των γυναικών ήταν ασυμπτωματικές αλλά με παθολογική ακτινογραφία θώρακα 51. Η δερματική αντίδραση Mantoux (0.1ml κεκαθαρμένης φυματίνης) θεωρείται ασφαλής στην κύηση. Επίσης, η διαγνωστική της αξία για την ανίχνευση λανθάνουσας λοίμωξης δεν επηρεάζεται από την κύηση. Θετική δερματική αντίδραση έπειτα από μία δοκιμασία φυματίνης είναι διαγνωστική προηγηθείσας λοίμωξης. Η κύηση δεν αποτελεί αντένδειξη για τη χορήγηση χημειοπροφύλαξης με ισονιαζίδη όταν υπάρχει ένδειξη. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες αναφορές στη βιβλιογραφία για αυξημένη ηπατοτοξικότητα της ισονιαζίδης σε έγκυες γυναίκες 52. Ο αντιφυματικός εμβολιασμός με BCG που αποτελείται από ζώντα, εξασθενημένα στελέχη μυκοβακτηριδίου αντενδείκνυται στη διάρκεια της κύησης. Έγκυες με αρνητική δερματική αντίδραση φυματίνης πρέπει να επαναλαμβάνουν τη δοκιμασία μετά τον τοκετό και ο εμβολιασμός να γίνεται, εφόσον ενδείκνυται, μετά από μία δεύτερη αρνητική αντίδραση. Επίπτωση στο έμβρυο Η πνευμονική φυματίωση στην κύηση έχει συσχετιστεί με αύξηση της περιγεννητικής θνησιμότητας, πρόωρο τοκετό και χαμηλό βάρος γέννησης 49,53. Οι επιπτώσεις αυτές είναι πιο έκδηλες σε περιστατικά με καθυστερημένη διάγνωση, ανεπαρκή θεραπεία και σε αυτά με εκτεταμένη πνευμονική νόσο. Αντίθετα, λεμφαδενική φυματίωση που θεραπεύεται στη διάρκεια της κύησης δεν έχει κάποια επίπτωση για το έμβρυο. Η συγγενής φυματίωση, δηλαδή η μετάδοση της φυματίωσης κατά τη διάρκεια της κύησης, είναι σχετικά σπάνια. Ο κίνδυνος ελαχιστοποιείται εάν η μητέρα έχει πάρει επαρκή θεραπεία στη διάρκεια της κύησης 49,54. Η μετάδοση γίνεται είτε αιματογενώς μέσω των ομφαλικών φλεβών είτε από την εισρόφηση μολυσμένου αμνιακού υγρού κατά τη διάρκεια της κύησης. Συχνή είναι η μετάδοση της νόσου στα νεογέννητα από την εισρόφηση μολυσματικού υλικού στη διάρκεια του τοκετού ή ακόμα συχνότερα, μετά τον τοκετό από τη μητέρα ή άτομα του περιβάλλοντος που νοσούν. Η συγγενής φυματίωση έχει υψηλή θνητότητα με ποσοστά που αγγίζουν το 38% για τα βρέφη. HIV και φυματίωση Οι έγκυες με φυματίωση πρέπει να ελέγχονται για HIV λοίμωξη καθώς υπάρχει υψηλότερη πιθανότητα για εξωπνευμονική ή και πολυανθεκτική νόσο σε αυτή την κατηγορία των ασθενών 54. Σε περιοχές όπου η φυματίωση και η λοίμωξη με HIV ενδημούν, οι έγκυες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν και από τις δύο λοιμώξεις. Η λοίμωξη με HIV είναι ισχυρός παράγοντας κινδύνου για μετατροπή της λανθάνουσας ΤΒ σε ενεργό νόσο 54. Επιπρόσθετα, η φυματίωση της θετικής HIV εγκύου αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού στο έμβρυο κατά 2.5 φορές 55. H ανάπτυξη φυματίωσης σε ασθενή με HIV λοίμωξη στην κύηση ή αμέσως μετά τον τοκετό σχετίζεται με σημαντική αύξηση της θνητότητας τόσο για τη μητέρα όσο και το βρέφος 56. Η χημειοπροφύλαξη με ισονιαζίδη κατά τη διάρκεια της κύησης είτε αδιάκριτα σε όλες τις γυναίκες με HIV λοίμωξη είτε στοχευμένα σε εκείνες με HIVλοίμωξη και θετική δερματική αντίδραση φυματίνης, είναι δυνατό να ελαττώσει σημαντικά την εξέλιξη της λανθάνουσας φυματίωσης σε ενεργό νόσο μετά τον τοκετό και τη σχετιζόμενη με αυτή θνητότητα 54,56. Θεραπεία φυματίωσης στην κύηση Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι σημαντική καθώς καλύτερη έκβαση παρατηρείται σε γυναίκες που διαγνώστηκαν και άρχισαν τη θεραπεία πριν ή σε ένα πρώιμο στάδιο της εγκυμοσύνης συγκριτικά με αυτές που δεν έλαβαν θεραπεία 57. Η μη θεραπευμένη φυματίωση έχει υψηλή θνητότητα τόσο για τη μητέρα όσο και το έμβρυο και αγγίζει το 30-40% 58. Έναρξη αντιφυματικής θεραπείας πρέπει να γίνεται αν υπάρχει έστω μέτρια έως σημαντική κλινική υπόνοια. Τα βραχείας διάρκειας εξάμηνα σχήματα με ισονιαζίδη και ριφαμπικίνη, με προσθήκη τους δύο πρώτους μήνες ενός τρίτου φαρμάκου όπως η πυραζιναμίδη ή η εθαμβουτόλη, είναι τα συνήθως συνιστώμενα στη διάρκεια της κύησης. Αν και τα αντιφυματικά φάρμακα διέρχονται τον πλακούντα, δεν έχει παρατηρηθεί βλαπτική επίδραση στο έμβρυο, με εξαίρεση τη στρεπτομυκίνη 59. Από τα πρωτεύοντα αντιφυματικά, η ισονιαζίδη διέρχεται πλήρως τον πλακούντα. Εντούτοις, δεν έχει ενοχοποιηθεί για τερατο- 138

9 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 4, ΣΕΛ , 2012 γόνο ή τοξική επίδραση στο έμβρυο 49. Η ριφαμπικίνη έχει μικρότερη διέλευση από τον πλακούντα. Στις περισσότερες μελέτες δεν έχει δειχθεί να προκαλεί ανωμαλίες στο έμβρυο. Μία μελέτη όμως σε 204 κυήσεις, έδειξε ποσοστό διαμαρτιών 4.4% έναντι του 1.8% στις λοιπές μελέτες 60. H εθαμβουτόλη διέρχεται τον πλακούντα. Ο λόγος συγκέντρωσής της στον ομφάλιο λώρο προς τον μητρικό ορό είναι Εμβρυικές ανωμαλίες περιγράφηκαν σε ποσοστό 2.2% σε 638 βρέφη που οι μητέρες τους έλαβαν εθαμβουτόλη, συμπεριλαμβανομένων 320 που η έκθεση έγινε στο πρώτο τρίμηνο της κύησης 61. Για την πυραζιναμίδη δεν έχει αποδειχθεί πρόκληση ανωμαλιών στο έμβρυο. Η στρεπτομυκίνη επίσης διέρχεται τον πλακούντα. Ενοχοποιείται για την πρόκληση ωτοτοξικότητας, ενώ πιθανά προκαλεί κώφωση στο έμβρυο. Γι αυτό η χρήση της στην κύηση θα πρέπει να αποφεύγεται. Όσον αφορά τα δευτερεύοντα αντιφυματικά, η καναμυκίνη, η αμικασίνη και η καπρεομυκίνη παρουσιάζουν τα ίδια προβλήματα με την στρεπτομυκίνη. Η εθιοναμίδη, και προθιοναμίδη θεωρούνται τερατογόνα καθώς υπάρχουν αναφορές αν και αντικρουόμενες για την πρόκληση ανωμαλιών του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η χρήση τους πρέπει να αποφεύγεται, εκτός αν είναι επιβεβλημένη για την αντιμετώπιση πολυανθεκτικής νόσου 49. Για τις φθοριοκινολόνες δεν υπάρχουν αποδείξεις, αλλά η χορήγηση τους πρέπει να αποφεύγεται διότι ενοχοποιούνται για πιθανή πρόκληση βλάβης στους αρθρικούς χόνδρους του εμβρύου. Ο θηλασμός σε γυναίκα που είναι σε αγωγή με αντιφυματικά πρώτης γραμμής δε θα πρέπει να αποθαρρύνεται καθώς οι συγκεντρώσεις των φαρμάκων αυτών στο μητρικό γάλα είναι υποθεραπευτικές και πολύ χαμηλές ώστε να είναι τοξικές για το βρέφος. Ο κίνδυνος από τα δευτερεύοντα αντιφυματικά είναι άγνωστος. Πάντως ο όποιος κίνδυνος ελαχιστοποιείται αν η μητέρα θηλάζει πριν πάρει τα φάρμακα 57. Σε περίπτωση πολυανθεκτικής φυματίωσης, ο κλινικός γιατρός θα πρέπει να σταθμίσει τον κίνδυνο διασποράς της νόσου στη μητέρα και το νεογνό (1-2% για τη μητέρα) έναντι του κινδύνου των ανεπιθύμητων ενεργειών από τα δευτερεύοντα αντιφυματικά 62. Η δοκιμασία ευαισθησίας στα αντιφυματικά φάρμακα είναι απαραίτητη και θα πρέπει να γίνεται το ταχύτερο δυνατό. Παρά τα περιορισμένα δεδομένα, υπάρχουν αναφορές στη βιβλιογραφία για θετική έκβαση της κύησης και επιτυχή θεραπεία της νόσου σε έγκυες ασθενείς με πολυανθεκτική φυματίωση και αγωγή με αντιφυματικά δεύτερης γραμμής κατά την κύηση 63. Σε κάθε περίπτωση, η συνεργασία μεταξύ του θεράποντα μαιευτήρα και ενός έμπειρου στη θεραπεία της φυματίωσης πνευμονολόγου είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της ασφαλέστερης και αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης της φυματίωσης στις έγκυες. Respiratory Infections and Pregnancy Pitsiou G., Kioumis I. Aristotle University of Thessaloniki, G.H. G. Papanikolaou Correspondence: Ioannis Kioumis, MD, PhD Assistant Professor of Pneumonology-Infectious Diseases Department of Pneumonology Aristotle University of Thessaloniki G.H. G. Papanikolaou, Exohi Thessaloniki, 57010, Greece Tηλ , Fax Summary Respiratory infections during pregnancy, although not uncommon, do not represent a significant burden. Nevertheless, their management requires special attention, due to the sensitive nature of the pregnant. Issues that have to be underlined are pneumonia, influenza and tuberculosis. Diagnosis must be prompt and radiologic investigation can be safe, under the proper security measures. Therapeutic management needs to take in account not only the possible toxicities of the chemotherapeutic agents, but also the modified pharmacokinetics due to the alterations of the physiology of the pregnant. Influenza vaccination is necessary especially during epidemics, as it offers a safe protection against a potentially life threatening disease. Recent evolution of resistance issues in tuberculosis underlines the maintenance of a high degree of suspicion for diagnosis as well as the need for cooperation between the obstetrician and the chest physician. Key words: pregnancy, pneumonia, influenza, tuberculosis Βιβλιογραφίαµµµµµµµµµµµµ 1.Mor G, Cardenas I. The immune system in pregnancy: a unique complexity. Am J Reprod Immunol. 2010; 63: Graves CR. Pneumonia in pregnancy. Clin Obstet Gynecol 2010; 53: Nyhan D, Quigley C, Bredin CP. Acute respiratory failure in pregnancy due to staphylococcal pneumonia. Ir Med J 1983; 76: Lim WS, Macfarlane JT, Colthorpe CL. Pneumonia and pregnancy. Thorax 2001; 56: Lederman MM. Cell-mediated immunity and pregnancy. Chest 1984; 86:6 9S. 6.Jamieson DJ, Theiler RN, Rasmussen SA. Emerging infections and pregnancy. Emerg Infect Dis 2006; 12: Roelands J, Jamison MG, Lyerly AD, James AH. Consequences of smoking during pregnancy on maternal health. J Womens Health (Larchmt) 2009; 18: Khan S, Niederman MS. Pneumonia in the pregnant patient: In: Rosene-Montela K, Bourjeily G Eds. Pulmonary problems in pregnancy. Humana Press; Bánhidy F, Acs N, Puhó EH, Czeizel AE. Maternal acute respiratory infectious diseases during pregnancy and birth outcomes. Eur J Epidemiol. 2008; 23: Getahun D, Ananth CV, Peltier MR, Smulian JC, Vintzileos AM. Acute and chronic respiratory diseases in pregnancy: associations with placental abruption. Am J Obstet Gynecol 2006; 195: Getahun D, Ananth CV, Oyelese Y, Peltier MR, Smulian JC, Vintzileos AM. Acute and chronic respiratory diseases in pregnancy: associations with spontaneous premature rupture of membranes. J Matern Fetal Neonatal Med 2007; 20: EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 139

10 Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση 12.Kaunitz AM, Hughes JM, Grimes DA, et al. Causes of maternal mortality in the United States. Obstet Gynecol 1985; 65: Goodnight WH, Soper DE. Pneumonia in pregnancy. Crit Care Med 2005; 33(10 Suppl):S Jenkins TM, Troiano NH, Graves CR, et al. Mechanical ventilation in an obstetric population: characteristics and delivery rates. Am J Obstet Gynecol 2003; 188: Munn MB, Groome LJ, Atterbury JL, et al. Pneumonia as a complication of pregnancy. J Matern Fetal Med 1999; 8: Maccato M. Respiratory insufficiency due to pneumonia in pregnancy. Obstet Gynecol Clin North Am 1991; 18: Shariatzadeh MR, Marrie TJ. Pneumonia during pregnancy. Am J Med 2006; 119: Zeldis SM. Dyspnea during pregnancy. Distinguishing cardiac from pulmonary causes. Clin Chest Med 1992; 13: Diethelm L, Xu H. Diagnostic imaging of the lung during pregnancy. Clin Obstet Gynecol 1996; 39: Anderson GD. Pregnancy-induced changes in pharmacokinetics: a mechanistic-based approach. Clin Pharmacokinet 2005; 44: Pastuszak AL, Levy M, Schick B, et al: Outcome after maternal varicella infection in the first 20 weeks of pregnancy. N Engl J Med 1994; 330: Cox SM, Cunningham FG, Luby J: Management of varicella pneumonia complicating pregnancy. Am J Perinatol 1990; 7: Haake DA, Zakowski PC, Haake DL, Bryson YJ. Early treatment with acyclovir for varicella pneumonia in otherwise healthy adults: retrospective controlled study and review. Rev Infect Dis 1990; 12: Mer M, Richards GA: Corticosteroids in life threatening varicella pneumonia. Chest 1998; 114: Ahmad H, Mehta NJ, Manikal VM, et al. Pneumocystis carinii pneumonia in pregnancy. Chest 2001; 120: Theiler RN, Rasmussen SA, Treadwell TA, Jamieson DJ. Emerging and zoonotic infections in women. Infect Dis Clin North Am 2008; 22: Erebara A, Bozzo P, Einarson A, Koren G. Treating the common cold during pregnancy. Can Fam Physician 2008; 54: Neuzil KM, Reed GW, Mitchel EF, Simonsen L, Griffi n MR. Impact of influenza on acute cardiopulmonary hospitalizations in pregnant women. Am J Epidemiol 1998; 148: Rasmussen SA, Jamieson DJ, Bresee JS. Pandemic influenza and pregnant women. Emerg Infect Dis 2008; 14: Siston AM, Rasmussen SA, Honein MA, et al; Pandemic H1N1 Influenza in Pregnancy Working Group. Pandemic 2009 influenza A (H1N1) virus illness among pregnant women in the United States. JAMA 2010; 303: Helferty M, Vachon J, Tarasuk J, Rodin R, Spika J, Pelletier L. Incidence of hospital admissions and severe outcomes during the first and second waves of pandemic (H1N1) CMAJ 2010; 182: Dubar G, Azria E, Tesnière A, et al; French Registry on 2009 A/H1N1v during pregnancy. French experience of 2009 A/H1N1v influenza in pregnant women. PLoS One ;5(10). 33.Hewagama S, Walker SP, Stuart RL, et al H1N1 influenza A and pregnancy outcomes in Victoria, Australia. Clin Infect Dis 2010; 50: Zou S. Potential impact of pandemic influenza on blood safety and availability. Transfus Med Rev 2006;20: Acs N, Banhidy F, Puho E, Czeizel AE. Maternal influenza during pregnancy and risk of congenital abnormalities in offspring. Birth Defects Res A Clin Mol Teratol 2005; 73: Suarez L, Felkner M, Hendricks K. The effect of fever, febrile illnesses, and heat exposures on the risk of neural tube defects in a Texas-Mexico border population. Birth Defects Res A Clin Mol Teratol 2004; 70: Fiore AE, Fry A, Shay D, Gubareva L, Bresee JS, Uyeki TM; Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Antiviral agents for the treatment and chemoprophylaxis of influenza. Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 2011; 60: Cono J, Cragan JD, Jamieson DJ, Rasmussen SA. Prophylaxis and treatment of pregnant women during emerging infections and bioterrorism emergencies. Emerg Infect Dis 2006; 12: ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 1/6/2012 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 14/9/2012 Πίτσιου και Κιουμής 39.Greer LG, Sheffield JS, Rogers VL, et al. Maternal and neonatal outcomes after antepartum treatment of influenza with antiviral medications. Obstet Gynecol 2010; 115: Tanaka T, Nakajima K, Murashima A, Garcia-Bournissen F, Koren G, Ito S. Safety of neuraminidase inhibitors against novel influenza A (H1N1) in pregnant and breastfeeding women. CMAJ 2009; 181: Fiore AE, Uyeki TM, Broder K, et al; Centers for Disease Control and Prevention (CDC).Prevention and control of influenza with vaccines: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), MMWR Recomm Rep 2010; 59(RR-8): American College of Obstetrician and Gynecologists (ACOG) Committee on Obstetric Practice. Influenza vaccination and treatment during pregnancy. ACOG committee opinion no. 305, Nov Obstet Gynecol 2004; 104: Munoz FM, Greisinger AJ, Wehmanen OA, et al. Safety of influenza vaccination during pregnancy. Am J Obstet Gynecol 2005;192: Zaman K, Roy E, Arifeen SE, et al. Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. N Engl J Med 2008; 359: Steinhoff MC, Omer SB, Roy E, et al. Influenza immunization in pregnancy: antibody responses in mothers and infants. N Engl J Med 2010; 362: Elliott EJ. Pregnancy and pandemic flu. Clin Infect Dis 2010;50: Seasonal influenza and 2009 H1N1 influenza vaccination coverage among pregnant women-10 states, influenza season. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) et al. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. (2010). 48.Mouzoon ME, Munoz FM, Greisinger AJ, et al. Improving influenza immunization in pregnant women and healthcare workers. Am J Manag Care 2010; 16: Ormerod P. Tuberculosis in pregnancy and the puerperium. Thorax 2001; 56: Kothari A, Mahadevan N, Girling J. Tuberculosis and pregnancy-- Results of a study in a high prevalence area in London. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2006; 126: Good JT, Iseman MD, Davidson PT, et al. Tuberculosis in association with pregnancy. Am J Obstet Gynecol 1981; 140: Franks AL, Binkin NJ, Snider DE Jr, et al. Isoniazid hepatitis among pregnant and postpartum Hispanic patients. Publ Health Rep 1989; 104: Lin HC, Lin HC, Chen SF.Increased risk of low birthweight and small for gestational age infants among women with tuberculosis. BJOG 2010; 117: Mofenson LM, Laughon BE. Human immunodeficiency virus, mycobacterium tuberculosis, and pregnancy: a deadly combination. Clin Infect Dis ; 45: Gupta A, Bhosale R, Kinikar A, et al.; Six Week Extended-Dose Nevirapine (SWEN) India Study Team. Maternal tuberculosis: a risk factor for mother-to-child transmission of human immunodeficiency virus. J Infect Dis 2011; 203: Gupta A, Nayak U, Ram M, et al. Postpartum tuberculosis incidence and mortality among HIV-infected women and their infants in Pune, India, Clin Infect Dis 2007; 45: Maddineni M, Panda M. Pulmonary tuberculosis in a young pregnant female: challenges in diagnosis and management. Infect Dis Obstet Gynecol 2008; 2008: Schaefer G, Zervoudakis IA, Tucks FF, David S. Pregnancy and pulmonary tuberculosis. Obstet Gynecol 1975; 46: Khilnani GC. Tuberculosis and pregnancy. Indian J Chest Dis Allied Sci 2004; 46: Steen JSM, Stainton-Ellis DM. Rifampicin in pregnancy. Lancet 1977; ii: Snider DE Jr, Layde PM, Johnson MW, et al. Treatment of tuberculosis during pregnancy. Am Rev Respir Dis 1980; 122: Lessnau KD, Qarah S. Multidrug-resistant tuberculosis in pregnancy: case report and review of the literature. Chest 2003; 123: Palacios E, Dallman R, Muñoz M, et al. Drug-resistant tuberculosis and pregnancy: treatment outcomes of 38 cases in Lima, Peru. Clin Infect Dis 2009; 48:

Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση. Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ.

Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση. Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Αναπνευστικές λοιμώξεις και κύηση Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Παπανικολάου» Κύηση και λοιμώξεις του αναπνευστικού: πιθανοί παράγοντες αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα Η πνευμονία από την κοινότητα είναι η οξεία λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος σε ασθενή που

Διαβάστε περισσότερα

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ Α) Εισαγωγή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009 Σε αρκετές χώρες με την ευρεία διασπορά του πανδημικού ίου γρίπης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΕΣ. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα. Επιμελήτρια Α Α Παθολογικής Κλινικής

ΠΝΕΥΜΟΝΙΕΣ. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα. Επιμελήτρια Α Α Παθολογικής Κλινικής ΠΝΕΥΜΟΝΙΕΣ Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Επιμελήτρια Α Α Παθολογικής Κλινικής Ορισμοί Πνευμονία της κοινότητας: Λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος που αποκτήθηκε στην κοινότητα. Ενδονοσοκομειακή πνευμονία: Η

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονία κι εγκυμοσύνη

Πνευμονία κι εγκυμοσύνη 380 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Πνευμονία κι εγκυμοσύνη Ιωάννης Κ. Θανασάς Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η πνευμονία στις έγκυες είναι συχνότερη στο τελευταίο τρίμηνο συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ

Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης. Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Διάγνωση λανθάνουσας φυματίωσης 1 Χαράλαμπος Μόσχος Επιμελητής Α Πνευμονολόγος-Φυματιολογος ΝΝΘΑ Η ΣΩΤΗΡΙΑ Τι είναι η λανθανουσα φυματική λοίμωξη (ΛΦ)? 2 Υποκλινική νόσος ΛΦ είναι η παρουσία M. tuberculosis

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ. Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο. Δεκέμβριος 2014 ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ Γ. Λ. Δαΐκος, M.D. Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο Δεκέμβριος 2014 Επιδημιολογία Η πνευμονία είναι η έκτη κατά σειρά αιτία θανάτου Επίπτωση: 500-1000 περιπτώσεις /100.000 Στη χώρα μας υπολογίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγριπικός εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη

Αντιγριπικός εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Αντιγριπικός εμβολιασμός στην εγκυμοσύνη Σιέττου Μαρία 1, Σαρίδη Μαρία 2 1. Μαία, ΜA, Κέντρο Υγείας Καπανδριτίου 2. Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Phd(c),Διευθύντρια Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φώτης Βλαστός Διευθυντής ΕΣΥ Νοσοκομείο «Σωτηρία» Σήμερα, η τήρηση των κανόνων προστασίας έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω: της μεγάλης εισροής μεταναστών από περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση βιβλιογραφίας της νέας γρίπης Α (Η1Ν1) και εγκυμοσύνη: κατευθυντήριες οδηγίες του CDC (CENTERS FOR DISEASE CONTROL)

Ανασκόπηση βιβλιογραφίας της νέας γρίπης Α (Η1Ν1) και εγκυμοσύνη: κατευθυντήριες οδηγίες του CDC (CENTERS FOR DISEASE CONTROL) anaσκοπηση Ανασκόπηση βιβλιογραφίας της νέας γρίπης Α (Η1Ν1) και εγκυμοσύνη: κατευθυντήριες οδηγίες του CDC (CENTERS FOR DISEASE CONTROL) Δ. Κυριακίδης 1, Ι. Θανασάς 2, Μ. Τζιομάκη 3, Α. Μπαμπάνης 4 Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΦΟΙΒΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΦΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΝ ΛΑΜΙΑΣ

ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΦΟΙΒΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΦΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΝ ΛΑΜΙΑΣ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΙΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΗ ΑΣΘΕΝΗ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΦΟΙΒΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΦΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΝ ΛΑΜΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες περιορισμού της διασποράς του ιού του Η1Ν1

Οδηγίες περιορισμού της διασποράς του ιού του Η1Ν1 E Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Ηρώων Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου 157-80, τηλ.: 7721568, 7721566 Fax: 7721567 Οδηγίες περιορισμού της διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ Διονυσία Κουτραφούρη Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Τα αντιβιοτικά είναι φυσικά παράγωγα μικροοργανισμών και δρουν εναντίον άλλων μικροοργανισμών (αντιβιοτικά).

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η γρίπη; Η γρίπη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ. Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος

Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ. Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος Θεραπεία λανθάνουσας και ενεργού ΤΒ Σταματούλα Τσικρικά Πνευμονολόγος -Φυματιολόγος Λανθάνουσα φυματίωση Περισσότερο ευαίσθητες κατηγορίες ασθενών: Μικρά παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα για τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Λοίμωξη από τον ιό και παρόξυνση ΧΑΠ

Ημερίδα για τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Λοίμωξη από τον ιό και παρόξυνση ΧΑΠ Ημερίδα για τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Εκπαίδευση και διαχείριση ασθενών με ΧΑΠ στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Σάββατο 2 Απριλίου 2011 Ξενοδοχείο Hyatt Regency, Θεσσαλονίκη Λοίμωξη από τον

Διαβάστε περισσότερα

Νέα γρίπη Α (H1N1)v. Πάνος Γαργαλιάνος-Κακολύρης Α Παθολογικό Τμήμα-Μονάδα. Λοιμώξεων Γ.Ν.Α. Γ.Γεννηματάς

Νέα γρίπη Α (H1N1)v. Πάνος Γαργαλιάνος-Κακολύρης Α Παθολογικό Τμήμα-Μονάδα. Λοιμώξεων Γ.Ν.Α. Γ.Γεννηματάς Νέα γρίπη Α (H1N1)v Πάνος Γαργαλιάνος-Κακολύρης Α Παθολογικό Τμήμα-Μονάδα Λοιμώξεων Γ.Ν.Α. Γ.Γεννηματάς Νέα γρίπη Νέα γρίπη Ομάδες υψηλού κινδύνου Ομάδες -στόχος Νέα γρίπη-βασικά επιδημιολογικά δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ευάγγελος Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας, Δ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Professor Center for Sepsis Control and Care,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους. Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα και AIDS στους εφήβους Χαράλαµπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Εφηβική ηλικία και σεξουαλικά µεταδιδόµενα νοσήµατα (STDs) Έναρξη σεξουαλικής ζωής Έλλειψη προφυλάξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Η1Ν1 ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Σύµφωνα µε τα µέχρι τώρα δεδοµένα,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΓΚΥΟΥ, ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΓΚΥΟΥ, ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΓΚΥΟΥ, ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ISBN 960-7081-87-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 1 1. Αντίδραση της εγκύου, του εμβρύου και του νεογνού στη λοίμωξη... 5 Εισαγωγή... 5 Επίδραση της λοίμωξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία βρογχιολίτιδα. Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Οξεία βρογχιολίτιδα. Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Οξεία Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Οξεία θεωρείται το κλινικό σύνδρομο ιογενούς λοίμωξης του αναπνευστικού που στην τυπική του μορφή χαρακτηρίζεται από: Πρόδρομα συμπτώματα από το

Διαβάστε περισσότερα

Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ 5% ΕΡΠΗΤΟΪΟΣ 1-2 4% ΙΟΣ EPSTEIN-BARR 2%

Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ 5% ΕΡΠΗΤΟΪΟΣ 1-2 4% ΙΟΣ EPSTEIN-BARR 2% Μιχάλης Σαββίδης Παθολόγος ΟΞΕΙΑ ΦΑΡΥΓΓΟΑΜΥΓΔΑΛΙΤΙΔΑ Τα συνηθέστερα αίτια της οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας αναφέρονται στον Πίνακα. Πίνακας 1: Αίτια οξείας φαρυγγοαμυγδαλίτιδας PINΙΟΙ 20% ΚΟΡΟΝΑΪΟΙ 8% ΑΔΕΝΟΪΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π

Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π α ρ χ ή π ρ ο η γ ο ύ µ ε ν ο ε π ό µ ε ν ο Παθογένεια της έξαρσης της Χ.Α.Π Νίκος Τζανάκης, Πνευµονολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήµιο Κρήτης ΧΑΠ -παρόξυνση Ορισµός! Ορισµός δύσκολος και σχετικά ανακριβής!

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 2 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή (11-12/04/2014) Βασίλειος Δ. Σιούλας Μαιευτήρας - Γυναικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ

ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΘΕΣΕΙΣ-ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ Πασχάλης Στειρόπουλος Β Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Δομή Θέσεις και αντιθέσεις 1. Θρομβόλυση 2. Θεραπεία ΠΕ στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 5 Στρογγύλη πνευμονία Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία Εισαγωγή H στρογγύλη πνευμονία είναι μια σχετικά σπάνια απεικονιστική μορφή στα παιδιά, που στην ακτινογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Εργαστηριακή αξιολόγηση της αξιοπιστίας του strep testστη διάγνωση και τον καθορισμό της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής σε ασθενείς με οξεία πυώδη αμυγδαλίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Μαρία Σουλή Επ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ Γυναίκα 25 ετών προσέρχεται λόγω δυσουρίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η γρίπη; Η γρίπη είναι µια οξεία νόσος του αναπνευστικού συστήµατος που προκαλείται από τους ιούς

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ»

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Εγκυμοσύνη-Λοχεία: τεκμηριωμένες καταστάσεις αυξημένου κινδύνου για θρομβοεμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ - ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ. Απ. Παπαβασιλείου Πνευμονολόγος ΕΑ Μονάδα Ανθεκτικής Φυματίωσης Γ.Ν.Ν.Θ.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ - ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ. Απ. Παπαβασιλείου Πνευμονολόγος ΕΑ Μονάδα Ανθεκτικής Φυματίωσης Γ.Ν.Ν.Θ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ - ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΕΩΣ Απ. Παπαβασιλείου Πνευμονολόγος ΕΑ Μονάδα Ανθεκτικής Φυματίωσης Γ.Ν.Ν.Θ.Α «ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΑΝΟΝΑΣ Όλοι οι ασθενείς με θετικά πτύελα για οξεάντοχα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α

1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ 1. ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΟΚΟΚΚΙΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙ Α Τι είναι η µηνιγγίτιδα; Η µηνιγγίτιδα είναι µία σοβαρή λοίµωξη των µηνίγγων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Γκιόκα Χ. Σπυράτος Δ. Γκιουλέκας Δ. Ιακωβίδης Δ. Κοντακιώτης Θ. Χλωρός Δ. Σιχλετίδης Λ. Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού. Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη

HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού. Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη Αντιμετώπιση και αγωγή νεογνού Το νεογνό πρέπει να καθαρίζεται από το αίμα και τις εκκρίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ. Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ Ε. ΑΡΧΟΝΤΙΔΟΥ Προϊσταμένη Ν.Λ. Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΙΣ Α.. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Απομάκρυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ. Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί σε 20mg (2% w/w) Mupirocin.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ. Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί σε 20mg (2% w/w) Mupirocin. ΠΕΡΙΛΗΨΗ TΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ BACTROBAN Ρινική αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ενα g ρινικής αλοιφής περιέχει 21,5mg Mupirocin calcium που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση σχετικά με την κύηση και τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς θα πρέπει να είναι η ακόλουθη:

Η διατύπωση σχετικά με την κύηση και τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς θα πρέπει να είναι η ακόλουθη: Παραρτημα III Τροποποιήσεις που πρέπει να περιληφθούν στα σχετικά τμήματα των περιλήψεων των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης 48 Τροποποιήσεις που πρέπει να περιληφθούν στα σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (SSI) ΠΝΕΥΜΟΝΙΑΣ (PN) Ρουμπελάκη Μαρία Νοσηλεύτρια PhD,καθηγήτρια ΤΕΙ Ηρακλείου

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (SSI) ΠΝΕΥΜΟΝΙΑΣ (PN) Ρουμπελάκη Μαρία Νοσηλεύτρια PhD,καθηγήτρια ΤΕΙ Ηρακλείου ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (SSI) ΠΝΕΥΜΟΝΙΑΣ (PN) Ρουμπελάκη Μαρία Νοσηλεύτρια PhD,καθηγήτρια ΤΕΙ Ηρακλείου ΛΟΙΜΩΞΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ (SSI) Επιπολής (SSI S) Εν τω βάθει (SSI D) Οργάνου/Χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση

Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση Αντιβιοτικά- Χρήση και κατάχρηση Παιδί 4 χρόνων Πυρετό για 24 ώρες Εξέταση από παιδίατρο λαιμός-αυτιά λ ίγο κόκκινα cefuroxime Δ ρ Μαρκέλλα Μάρκου Ειδική Μικροβιολόγος-Λοιμωξιολόγος Παιδί 4 χρόνων Πυρετό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Είναι το BCG απαραίτητο. στην Ελλάδα σήμερα ;

Είναι το BCG απαραίτητο. στην Ελλάδα σήμερα ; Είναι το BCG απαραίτητο στην Ελλάδα σήμερα ; Μέτρα ελέγχου της φυματίωσης Ανίχνευση νέων περιπτώσεων Καλή θεραπεία των πασχόντων Θεραπεία της λανθάνουσας φυματίωσης Εμβολιασμός BCG Έλεγχος διασποράς μυκοβακτηριδίου

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το BCG είναι απαραίτητο. στην Ελλάδα σήμερα ;

Το BCG είναι απαραίτητο. στην Ελλάδα σήμερα ; Το BCG είναι απαραίτητο στην Ελλάδα σήμερα ; Πξζξζηό εμβξλιαζμξύ (%) Διεθμήπ εηήζια κάλρση με ηξ εμβόλιξ BCG ητμ βοεθώμ έτπ 12 μημώμ, WHO 1980-1996 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 1986 1987 1988 1989

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Επιπλοκές της προεκλαμψίας στην εμβρυϊκή και νεογνική ηλικία» Ελένη Αριστοτέλους Α.Φ.Τ :2010612548 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο

Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο Κίνδυνος έκθεσης στη νόσο Ηλικία Κατάσταση υγείας ταξιδιώτη Ιστορικό εμβολιασμού ταξιδιώτη Παρενέργειες (π.χ. αλλεργική αντίδραση) σε προηγούμενο εμβολιασμό Κίνδυνος διασποράς της λοίμωξης Κόστος εμβολίου

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις και Παιδιατρικά Τμήματα στο Νοσοκομείο. Κατερίνα Σαμαρά Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών Π. Α.

Λοιμώξεις και Παιδιατρικά Τμήματα στο Νοσοκομείο. Κατερίνα Σαμαρά Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών Π. Α. Λοιμώξεις και Παιδιατρικά Τμήματα στο Νοσοκομείο Κατερίνα Σαμαρά Νοσηλεύτρια Επιτήρησης Λοιμώξεων Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών Π. Α. Κυριακού Οι λοιμώξεις οφείλονται σε λοιμογόνους παράγοντες ή σε τοξικά τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια Χημειοπροφύλαξη ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010

Εμβόλια Χημειοπροφύλαξη ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Εμβόλια Χημειοπροφύλαξη ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2010 Ορισμοί Εμβόλιο: Βιολογική ουσία Πρόληψη νόσου Πρόληψη επιπλοκών Μετρίαση/εξάλειψη συμπτωμάτων Ενεργητική ή παθητική Ανοσολογική απάντηση η Χημειοπροφύλαξη Βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Άγγελος Πεφάνης Παθολόγος Λοιμωξιολόγος ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία»

ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Άγγελος Πεφάνης Παθολόγος Λοιμωξιολόγος ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» ΑΡΧΕΣ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Άγγελος Πεφάνης Παθολόγος Λοιμωξιολόγος ΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ Στέλνουμε καλλιέργειες ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΔΕΙΓΜΑ Άριστος αριθμός δειγμάτων. Ικανοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΡΥΟΛΟΓΗΜΑΤΟΣ Το κοινό κρυολόγημα, γνωστό και ως οξεία ρινοφαρυγγίτιδα, κόρυζα ή απλώς κρυολόγημα, είναι ο τυπικός όρος περιγραφής, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τι ξέρουμε από την ιστορία των πανδημιών του 20ου αιώνα;

Τι ξέρουμε από την ιστορία των πανδημιών του 20ου αιώνα; Πανελλήνιο Συνέδριο για την Πανδημία της Νέας Γρίπης Α (H1N1) και τις Πολιτικές Προάσπισης της Δημόσιας Υγείας Τι ξέρουμε από την ιστορία των πανδημιών του 20ου αιώνα; Γ. Σαρόγλου Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ. Μαρία Θεοδωρίδου

Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ. Μαρία Θεοδωρίδου Θεραπευτική προσέγγιση βακτηριακών λοιμώξεων ΚΝΣ Μαρία Θεοδωρίδου ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ* ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Ουδεμία 0% - 8% Υπεράνοσος ίππειος ορός 16% Σουλφοναμίδες 12% - 28% Υπεράνοσοςίππειοςορόςκαισουλφοναμίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.

ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΖΟΥΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια Δ/ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν. Καβάλας Ηαπλήα/α θώρακα Είναι το αρχικό απεικονιστικό εργαλείο του

Διαβάστε περισσότερα