Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα"

Transcript

1 Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα Εισαγωγή Υπάρχουν πολλές ουσίες, και μπορούν να αλληλεπιδράσουν με πολλούς τρόπους μεταξύ τους. Ωστόσο, ακόμα και κατά την περίοδο που επικρατούσε η Αλχημεία ήταν διάχυτη η πεποίθηση ότι οι ουσίες μπορούσαν να ταξινομηθούν. Παρόλα αυτά η έννοια (η αντίληψη που υπήρχε για) των στοιχείων ήταν εντελώς διαφορετική: τα τέσσερα στοιχεία Νερό, Φωτιά, Γη και Αέρας είχαν περιγραφεί από τον Αριστοτέλη ο οποίος βασιζόταν στο έργο του Εμπεδοκλή. Ωστόσο τα στοιχεία αυτά έφεραν ιδιότητες, σε αντίθεση με τα στοιχεία όπως τα αντιλαμβανόμαστε εμείς σήμερα. Με άλλα λόγια, η χημική ουσία Νερό δεν είναι ταυτόσημη με την αρχαία στοιχειακή αρχή «Νερό», καθώς η ουσία Νερό μπορεί να γίνει στερεή (και κατά συνέπεια να αποκτήσει ιδιότητες της αρχής «Γη» ή να μετατραπεί σε μορφή αερίου, αποκτώντας κατ αυτόν τον τρόπο τις ιδιότητες του στοιχείου «Αέρας» (δες π.χ Piesner, 2011). Στοιχειακή ιδιότητα Ψυχρή Θερμή Ξηρή Γη Φωτιά Υγρή Νερό Αέρας Συνεπώς, στο παρελθόν υπήρχε η έννοια των στοιχείων αλλά όχι έτσι όπως την χρησιμοποιούμε εμείς σήμερα. Ωστόσο, υπήρχε μια άλλη ιδέα που μπορεί να θεωρηθεί σχετική με την εννοιολογική ανάπτυξη της χημείας όπως αυτή αποκρυσταλλώνεται στον Περιοδικό Πίνακα: Η ιδέα της ταξινόμησης των χημικών ουσιών: Σύμφωνα με την Αριστοτέλεια αντίληψη, ο χρυσός ήταν το πλέον «καθαρό» απ όλα τα μέταλλα. Ωστόσο ο χρυσός μπορούσε να υποβαθμιστεί και να μετατραπεί σε λιγότερο «καθαρές» ουσίες (Αυτή είναι και η βάση της ιδέας της «μεταστοιχείωσης» την οποία προσπάθησαν να εφαρμόσουν οι αλχημιστές με σκοπό να εξευγενίσουν τα μέταλλα και στο τέλος να τα μετατρέψουν σε χρυσό). Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η αλχημεία αποτελεί τη θεμελιώδη βάση της χημείας, ειδικά σε επίπεδο διαδικασιών. Οι αλχημιστές στόχευαν στη σύνθεση και το διαχωρισμό υλικών, έτσι ώστε στο τέλος με τον ανασυνδυασμό πρωταρχικών στοιχείων να συνθέσουν νέα υ- λικά και πιθανά χρυσό. Συνεπώς η ανάπτυξη προς τον περιοδικό πίνακα μπορεί να αναγνωριστεί μόνο όταν αυτή η αντίληψη περί μεταστοιχείωσης ξεπεράστηκε και αντικαταστάθηκε από την αντίληψη ότι υπάρχουν κάποιες απλές ουσίες που δεν μπορούν να διαχωρισθούν μέσω οποιασδήποτε διαδικασίας σε άλλες απλούστερες και αυτές αποτελούν τη βάση σύνθετων ουσιών. Πιθανά ο πρώτος που εξέφρασε αυτή την αντίληψη (ή τουλάχιστον ο πρώτος που δημοσίευσε μια πραγματεία στην οποία εμφαινόταν αυτή η αντίληψη) ήταν ο Ρόμπερτ Μπόιλ (Robert Boyle). Στη μονογραφία του Ο Σκεπτικιστής Χημικός διαχώρισε τη χημεία από την αλχημεία και ανάπτυξε μια άποψη σχετικά με τα χημικά στοιχεία η οποία έθεσε τις βάσεις για τη δική μας αντίληψη. Τόνισε ότι «εννοώ τώρα με τον όρο στοιχεία κάποια πρωτογενή και απλά ή εντελώς μη αναμεμειγμένα σώματα τα οποία χωρίς να είναι φτιαγμένα από άλλα σώματα, ή το ένα από το άλλο είναι τα συστατικά από τα οποία όλα τα αποκαλούμενα τέλεια αναμεμειγμένα σώματα, άμεσα συντίθενται και στα οποία τελικά αποσυντίθεται». (Boyle 1661, 187) 1. 1 Δείτε επίσης τελευταία πρόσβαση Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα 1

2 Παρόλο που τα στοιχεία έγιναν κατά κάποιο τρόπο σημεία αναφοράς στη χημική επιχειρηματολογία, παρέμενε ασαφές το τί ακριβώς ήταν τα στοιχεία και τί ήταν οι σύνθετες ουσίες. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: Ο αέρας θεωρούνταν στοιχείο μέχρι και τον 18 ο αιώνα όταν αρκετοί χημικοί σχεδόν ταυτόχρονα άρχισαν να μελετούν τα αέρια και ήταν σε θέση να δείξουν ότι ο αέρας αποτελεί συνδυασμό πολλών αερίων. Μέχρι τα τέλη του 18 ου αιώνα, το φλογιστό ήταν μια ουσία η ύπαρξη της οποίας ήταν αποδεκτή από τους φυσικούς φιλόσοφους μέχρι που ο Λαβουαζιέ καθιέρωσε τη χημική του θεωρία μαζί με μια νέα χημική ονοματολογία και μαζί με την πρώτη λίστα των χημικών στοιχείων. Στο σύστημα του Λαβουαζιέ το φλογιστό δεν υπήρχε πλέον. Αντίθετα συμπεριέλαβε το αστάθμητο (δηλαδή αβαρές) στοιχείο calorique (καλόριοθερμίδιο) μαζί με το εξίσου αστάθμητο στοιχείο lumic (λούμιο) το οποίο ήταν το στοιχείο του φωτός. Αυτά τα στοιχεία διατηρήθηκαν μέχρι και ένα μεγάλο μέρος του 19 ου αιώνα και εξαλείφθηκαν όταν άρχισε να καθιερώνεται η έννοια της ε- νέργειας. Γίνεται εμφανές, ότι -παρόλο που δεν το έ- κανε με συστηματικό τρόπο- ο Λαβουαζιέ κατέταξε τα στοιχεία του σε μέταλλα, αμέταλλα, γήινες ουσίες και απλές ουσίες. Η ταξινόμησή του βασιζόταν στις ιδιότητες των στοιχείων: υλικά με παρόμοια συμπεριφορά στις χημικές αντιδράσεις ταξινομήθηκαν ως παρόμοια. Ωστόσο αυτή η οργάνωση των στοιχείων ήταν ακόμη απλοϊκή και δεν θα έπρεπε ίσως να θεωρείται καν ταξινόμηση. Παρόλα αυτά, υπάρχει ακόμη μία παράμετρος στο έργο του Λαβουαζιέ που είναι σημαντική για την ανάπτυξη του Περιοδικού Πίνακα: Ανέλυσε τις χημικές αντιδράσεις ποσοτικά. Κατ αυτόν τον τρόπο μπόρεσε να διαμορφώσει την αρχή διατήρησης της μάζας, σύμφωνα με την οποία η μάζα των αντιδρώντων σε μία χημική αντίδραση ισούται με τη μάζα των προϊόντων της. Εικόνα 1: Πιθανώς ο πρώτος που ανέπτυξε μια αξιόπιστη ταξινόμηση των χημικών στοιχείων ήταν ο φαρμακοποιός Γιόχαν Βόλφγκανγκ Ντεμπεράινερ ( ) (Johann Wolfgang Döbereiner). Παρόλο που δεν είχε ακαδημαϊκή εκπαίδευση ως χημικός, έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ιένας. Η εμπειρία και οι μελέτες του, του επέτρεψαν τόσο να κάνει χημικά πειράματα στο εργαστήριο του, όσο και να διδάσκει. Από τα πειράματά του παρατήρησε ότι υπάρχουν αρκετές ομάδες τριών στοιχείων οι οποίες συμπεριφέρονται με παρόμοιο τρόπο κατά τις χημικές αντιδράσεις. Μπόρεσε να βρει αρκετούς συνδυασμούς στοιχείων οι οποίοι πάντα αποτελούνταν από τρία στοιχεία. Επιπλέον, αυτά τα στοιχεία δεν αντιδρούσαν απλά κατά παρόμοιο τρόπο, αλλά παρουσίαζαν και κάποιες θεμελιώδεις ομοιότητες. Συγκεκριμένα, το ασβέστιο, το στρόντιο και το βάριο δεν επεδείκνυαν απλά παρόμοια συμπεριφορά αλλά επιπλέον οι μάζες τους παρουσίαζαν μια συγκεκριμένη αναλογία: 2 Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα

3 η μάζα του στρόντιου είχε τη μέση τιμή αυτών του ασβεστίου και του βαρίου. Ο Ντεμπεράινερ αποκάλεσε αυτές τις «τριπλέτες» τριάδες. Σε ένα άρθρο που δημοσίευσε στα Χρονικά της Φυσικής (Annalen der Physik), o Ντεμπεράινερ αναφέρθηκε στις μετρήσεις του Μπερζέλιους (Berzelius) οι οποίες έδειχναν ότι μια παρόμοια αναλογία προέκυπτε ανάμεσα στα στοιχεία χλώριο, βρώμιο και ιώδιο. Τελικά ο Ντεμπεράινερ ήταν σε θέση να σχηματίσει δέκα τριάδες οι οποίες κάλυπταν τριάντα από τα πενήντα τρία στοιχεία τα οποία ήταν γνωστά τότε. Κάποιοι Γερμανοί χημικοί προσπάθησαν τα επόμενα χρόνια να ε- πεκτείνουν αυτή τη συστηματοποίηση. Ειδικά ο Γκμέλιν (Gmelin) επεξέτεινε το σύστημα του Ντεμπεράινερ εισάγοντας ομάδες με περισσότερα από τρία στοιχεία. Ω- στόσο το σύστημά του στο τέλος δεν έγινε αποδεκτό. Τριάντα χρόνια περίπου μετά από την προσπάθεια του Ντεμπεράινερ να συστηματοποιήσει τα χημικά στοιχεία, κάποιοι άλλοι χημικοί ανέπτυξαν διαφορετικά συστήματα ταξινόμησης. Ανάμεσα τους ήταν ο Ζαν Μπατιστ Αντρε Ντιμά (Jean Baptiste Andre Dumas) και ο Μαξ φον Πέτενκόφερ (Max von Pettenkofer), οι οποίοι ι- σχυρίστηκαν ότι μπορούσε να βρεθεί μια μαθηματική φόρμουλα που να εκφράζει το ατομικό βάρος των στοιχείων που έχουν παρόμοια χημική συμπεριφορά. Άλλοι χημικοί ισχυρίστηκαν ότι η χημική στοιχειομετρική σχέση των διαφόρων ουσιών σχετίζεται με τις μάζες τους και συνεπώς αποτελεί ένδειξη για τη δημιουργία μιας νέας οργανωτικής αρχής π.χ CH4, NH3, OH2 και FH. Ο Γάλλος Αλεξάντρ - Εμίλ Μπεγκιέρ ντε Σανκουρτουά (Alexandre Emile Beguyer de Chancourois) προχώρησε ένα βήμα πιο πέρα σε σχέση με αυτές τις έρευνες. Οργάνωσε τα χημικά στοιχεία σε ένα είδος σπιράλ, σύμφωνα με την ατομική τους μάζα δημιουργώντας μια δομή την ο- Εικόνα 2: ποία ονόμασε «τελουρική δύναμη» (vis tellurique). Ο Σανκουρτουά παρατήρησε ότι βάζοντας τα στοιχεία σε σειρά πάνω στο σπιράλ κατά αύξοντα αριθμό ατομικής μάζας και ενώ είχε αρκετές διαστάσεις στο σπιράλ, κάποια στοιχεία που σε αυτήν την κατασκευή ήταν το ένα πάνω από το άλλο παρουσίαζαν αξιοσημείωτες ομοιότητες στη συμπεριφορά τους. Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα 3

4 Ένας άλλος ερευνητής ο οποίος ανέπτυξε ένα σύστημα ταξινόμησης του όλο και αυξανόμενου αριθμού των στοιχείων ήταν ο βρετανός Αλεξάντερ Ρέινα Νιούλαντς (Alexander Reina Newlands) ο οποίος επίσης δημοσίευσε το έργο του κατά τη δεκαετία του Ο Νιούλαντς παρατήρησε ότι «Αν τα στοιχεία τοποθετηθούν στη σειρά των ισοδυνάμων τους (δλδ. κατά σχετικές ατομικές μάζες σύμφωνα με τη σύγχρονη ορολογία) με λίγες μετατοπίσεις, γίνεται φανερό ότι τα στοιχεία που ανήκουν στην ίδια ομάδα εμφανίζονται στην ίδια οριζόντια γραμμή. Επίσης οι αριθμοί παρόμοιων στοιχείων διαφέρουν κατά επτά ή πολλαπλάσια του επτά. Τα στοιχεία έχουν μεταξύ τους την ίδια σχέση όπως τα άκρα μιας μουσικής οκτάβας. Έτσι, στην ομάδα του αζώτου ο φώσφορος είναι το έβδομο στοιχείο μετά το άζωτο, και το αρσενικό είναι το δέκατο τέταρτο στοιχείο μετά το φώσφορο, όπως και το αντιμόνιο μετά το αρσενικό. Προτείνω να ονομασθεί αυτή η περίεργη σχέση «Ο Νόμος των Οκτάβων»» 2. Ο Νιούλαντ συσχέτισε αυτή τη δομή των στοιχείων με τις μουσικές οκτάβες. Αυτός ο συνδυασμός μουσικών και επιστημονικών συστημάτων κατάταξης δεν ήταν τόσο ασυνήθιστος όσο φαίνεται σ ε- μάς σήμερα: Ο Κέπλερ είχε μια παρόμοια προσέγγιση όταν ταξινόμησε τους πλανήτες του ηλιακού συστήματος στο σύστημά του, που ονόμασε Αρμονία του Κόσμου (Harmonia Mundi). Καθώς φαίνεται, ο Νιούλαντ δεν είχε σαφή αντίληψη των υποκείμενων αρχών του συστήματός του, ωστόσο ήταν σε θέση να υπονοήσει ότι μπορεί να υπάρχει κάποια κρυμμένη συστημική σχέση πίσω από τη συμπεριφορά των χημικών στοιχείων. Παρόλο που δόμησε το σύστημά του σύμφωνα με τις μάζες των στοιχείων είχε σαφή επίγνωση ότι υπήρχαν κάποιες ανωμαλίες σε αυτό (όπου δύο στοιχεία με παρόμοιες ατομικές μάζες βρίσκονται σε «λάθος θέση» όταν η χημική τους συμπεριφορά συγκρίνεται με στοιχεία άλλων οκτάβων). Έτσι, ο Νιούλαντ, χρησιμοποιώντας όχι μόνο την ατομική μάζα σα παράμετρο δόμησης του συστήματός του, άλλαξε τη θέση των στοιχείων αυτών στο σύστημά του. Ωστόσο, παρότι η προσέγγισή του δεν έτυχε γενικής αποδοχής, μπορεί να ειδωθεί ως ένδειξη ότι οι χημικοί σκέφτονταν όλο και περισσότερο την ταξινόμηση των χημικών στοιχείων 3. Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1860, δύο επιστήμονες οι οποίοι δούλευαν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, δημιούργησαν δύο εξαιρετικά παρόμοιες ταξινομήσεις των χημικών στοιχείων: Ο Lothar Meyer (Λόταρ Μέγιερ) και ο Dmitri Mendeleev (Ντμίτρι Μεντελέγιεφ) Ο Μέγιερ δημοσίευσε το έργο του το Δεκέμβριο του 1869 στα Annalen fur Chemie und Pharmazie (Χρονικά της Χημείας και της Φαρμακευτικής), ενώ ο Μεντελέγιεφ δημοσίευσε μια λεπτομερή εργασία στο ίδιο περιοδικό το 1871 χωρίς να κάνει καμία αναφορά στο έργο Εικόνα 3: 2 δείτε και τελευταία πρόσβαση Πρέπει να γίνει κατανοητό οι περισσότεροι χημικοί απλώς παρέθεταν τα χημικά στοιχεία κατά αλφαβητική σειρά ή έβαζαν μαζί μέταλλα και μη-μέταλλα. Ένα σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση του Περιοδικού Συστήματος έγκειται στην αντίληψη ότι βασική αρχή για την ταξινόμησή τους, πρέπει να αποτελέσει η χημική τους συμπεριφορά σε συνδυασμό με την ατομική τους μάζα. 4 Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα

5 του Μέγιερ. Ωστόσο, αποδείχτηκε ότι δεν ήταν η πρώτη εργασία του Μεντελέγιεφ πάνω στο αντικείμενο, καθώς είχε δημοσιεύσει μια περιγραφή του έργου του σε ένα ρωσικό περιοδικό το Μάρτιο του 1869, οπότε μπορούσε να διεκδικήσει το δικαίωμα της προτεραιότητας. Πάντως, υπάρχουν κάποιες διαφορές ανάμεσα στον πίνακα του Μεντελέγιεφ και το σύγχρονο περιοδικό πίνακα. Μια βασική διαφορά προκύπτει από τη μη διαφοροποίηση μεταξύ τον βασικών και των δευτερευουσών ομάδων στοιχείων. Επίσης, τόσο στο σύστημα του Μεντελέγιεφ όσο και στο σύστημα του Μέγιερ δεν υ- πάρχουν ευγενή αέρια 4. Επιπλέον, το σύστημα προβλέπει και κάποιες κενές θέσεις: Συγκεκριμένα ο Μεντελέγιεφ προέβλεψε τρεις θέσεις για τρία επιπλέον στοιχεία των οποίων υποψιαζόταν την ύπαρξη και τα οποία είχαν ατομικές μάζες 45, 68 και 70 αντίστοιχα. Μερικά χρόνια αργότερα αυτά τα στοιχεία (τα οποία ο Μεντελέγιεφ ονόμασε εκα αλουμίνιο, εκα βόρον και εκα σιλικόνη) ταυτοποιήθηκαν και ονομάστηκαν γάλλιο, σκάνδιο και γερμάνιο. Αυτό δείχνει τη νέα οπτική της προσέγγισης του Μεντελέγιεφ: Οι ανοιχτές θέσεις στο σύστημα του Μεντελέγιεφ, λειτουργούσαν σαν πρόβλεψη για τα στοιχεία που μέχρι τότε δεν είχαν ανακαλυφθεί. Όλες οι προηγούμενες προσπάθειες να δημιουργηθεί μια ταξινόμηση των χημικών στοιχείων δεν παρείχαν τη δυνατότητα. Τόσο ο Μέγιερ όσο και ο Μεντελέγιεφ τροποποίησαν τα επόμενα χρόνια τους Πίνακες των Στοιχείων που είχαν δημιουργήσει (Hӓusler, 1990). Kατά πάσα πιθανότητα και οι δύο ερευνητές κατέληξαν σε παρόμοιες συστηματοποιήσεις των στοιχείων ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον. Με αυτό το σκεπτικό, η Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου απένειμε το βραβείο Κόπλεϊ (Copley) και στους δύο. Ένα ενδιαφέρον ερώτημα που θα μπορούσε να τεθεί είναι γιατί πολλοί χημικοί κατασκεύασαν τόσα διαφορετικά συστήματα για την ταξιόμηση των στοιχείων κατά τη δεκαετία του Ένας παράγοντας που σίγουρα έπαιξε σημαντικό ρόλο ήταν η ανακάλυψη εφεύρεση της σπεκτροσκοπικής μεθόδου από τους Robert Wilhelm Bunsen (Ρόμπερτ Βίλχελμ Μπούνσεν) και Gustav Robert Kirchhof (Γκούσταβ Ρόμπερτ Κίρκχοφ), η οποία επέτρεψε στους χημικούς να εντοπίσουν πολλά άγνωστα μέχρι τότε στοιχεία. Το γεγονός ότι πολλά στοιχεία ήταν πλέον γνωστά, έδωσε τη δυνατότητα στους χημικούς να δουν τις ουσίες που είχαν παρόμοια χημική συμπεριφορά. Ωστόσο παρά αυτή την επιτυχία, πολλά ερωτήματα παρέμεναν εκκρεμή: Ένα από αυτά αφορούσε την ύ- παρξη και άλλων στοιχείων. Ο εντοπισμός των ευγενών αερίων απέδειξε ότι υπήρχε μια ολόκληρη ομάδα στοιχείων η οποία έπρεπε να προστεθεί στο και να ενσωματωθεί στο ήδη υπάρχον σύστημα. Ήταν δυνατόν α υπάρχουν και άλλα στοιχεία; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δόθηκε από τον Βρετανό χημικό Henry Moseley (Χένρι Μόζλεϊ). Απέδειξε ότι υπήρχε σχέση ανάμεσα στο μήκος του κύματος στο φάσμα των ακτινών Χ και στον ατομικό αριθμό. Από τη σχέση αυτή ο Μόζλεϊ συνήγαγε το ακόλουθο συμπέρασμα. «Υπάρχει εδώ η πιθανότητα ύπαρξης τριών στοιχείων που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί» (Moseley, 1913, 713). Κατά κάποιον τρόπο ο Μόζλεϊ σκέφτηκε με παρόμοιο τρόπο με τον Μεντελέγιεφ, δηλαδή ανακάλυψε μια διαφορετική μαθηματική σχέση η οπία περιέγραφε τις ιδιότητες των ατόμων. Ωστόσο, υπήρχαν κάποια κενά στο σύστημά του. Όπως και ο Μεντελέγιεφ, χρησιμοποίησε αυτά τα κενά για να εικάσει την ύπαρξη τριών νέων στοιχείων, τα οποία αργότερα ταυτοποίησε ως τεχνήτιο, προμήθιο και ρήνιο. Ωστόσο υπάρχει μιία ουσιώδης διαφορά ανάμεσα σε αυτόν και τον Μεντελέγιεφ: Ο Μόζλεϊ δεν προέβλεψε απλά την ύπαρξη τριών νέων στοιχείων, επιχειρηματολόγησε ότι κανένα άλλο στοιχείο δεν μπορούσε να βρεθεί παρά μόνο εάν αυτό ήταν βαρύτερο από το χρυσό. Παρά αυτή τη μεγάλη εξέλιξη παρέμενε μία παράμετρος η οποία δεν μπορούσε να αφομοιωθεί από το σύστημα. Παρόλο που ήταν δυνατόν τα στοιχεία να διαταχθούν σύμφωνα με τη χημική και φυσική τους συμπεριφορά, η μάζα τους η οποία αρχικά αποτελούσε τη βάση μιας από τις μεθόδους ταξινόμησης- δεν αυξανόταν ανάλογα με τη θέση τους στο σύστημα, αλλά υπήρχαν κάποια στοιχεία των οποίων το άτομο ήταν ελαφρύτερο από το αντίστοιχο του προηγούμενου στοιχείου στη σειρά. Επιπλέον η μάζα τους δεν ήταν άρτιο πολλαπλάσιο της ατομικής μάζας του υδρογόνου. Η λύση σε αυτό το πρόβλημα δόθηκε από τον Frederick Soddy (Φρέντερικ Σόντυ) και τον Francis W. Aston (Φράνσις Άστον). O Σόντυ μπόρεσε να αποδείξει ότι ορισμένες ραδιοενεργές ουσίες αποτελούνταν από ισότοπα, δηλαδή άτομα με ταυτόσημες χημικές ιδιότητες, αλλά ελαφρώς διαφορετιή μάζα. Ο Άστον κατασκεύασε μία συσκευή η οποία παρήγαγε μια ακτίνα ιονισμένων ατόμων. Αυτή 4 Μολονότι το ήλιο είχε αναγνωρισθεί στο ηλιακό φάσμα, εκείνη την περίοδο δεν ήταν γνωστό πως υπήρχε στη γη. Τα πρώτα ευγενή αέρια ως χημικά στοιχεία ταυτοποιήθηκαν μόιλς στο τέλος του 19 ου αιώνα. Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα 5

6 η ακτίνα εισερχόταν σε ένα μαγνητικό πεδίο. Η κλίση της ακτίνας σχετιζόταν με το φορτίο και τη μάζα των ατόμων. Αυτός ο φασματογράφος μάζας, όπως ονομαζόταν η συσκευή, επέτρεψε στον Άστον να ταυτοποιήσει εκατοντάδες ισότοπα σε μη ραδιενεργά στοιχεία. Παράλληλα, με αυτή τη μέθοδο απέδειξε ότι τα περισσότερα στοιχεία ήταν μια μείξη ατόμων με τις ίδιες χημικές ιδιότητες αλλά διαφορετική μάζα. Αυτά τα άτομα, τα οποία ονομάστηκαν ισότοπα. Η μάζα των ισοτόπων ήταν (σχεδόν) άρτια πολλαπλάσιο της μάζας του ατόμου του υδρογόνου, ενώ η μάζα των στοιχείων είχε το μέσο όρο του βάρους της μάζας των ισοτόπων. Βιβλιογραφία Beyer, L. (2000). Abbildungsformen des Periodensystems der Elemente. Naturwissenschaft im Unterricht 11, Boyle, R. (1661). The sceptical chymist. London, J.M. Dent & Sons. (Reprint Mineola, Dover 2003) Cahn, R.M. (2002). Historische und philosophische Aspekte des Periodensystems der chemischen Elemente. Karlsruhe: HYLE. Döbereiner, J.W. (1829). Versuch einer Gruppirung der elementaren Stoffe nach ihrer Analogie. Annalen der Physik 91, Frercks, J. (2006). "Die Lehre an der Universität Jena als Beitrag zur deutschen Debatte um Lavoisiers Chemie." Gesnerus 63(3-4): Häusler, K. (1990). Entdeckungsgeschichte des Periodensystems. Naturwissenschaft im Unterricht 1(5), Kauffman, G.B. (1999). From Triads to Catalysis: Johann Wolfgang Döbereiner ( ) on the 150th Anniversary of His Death. Chem. Educator 4: Malley, M. C. (2011). Radioactivity : a history of a mysterious science. New York, Oxford University Press. Meinel,C. (1987). Zur Sozialgeschichte des chemischen Hochschulfaches im 18. Jahrhundert. Berichte zur Wissenschaftsgeschichte 10, Moseley, H. G. J. (1913): The High-Frequency Spectra of the Elements. Phil Mag. 27, Priesner, C. (2011). Geschichte der Alchemie. München, Beck. Scerri, E. R. (2007). The periodic table : its story and its significance. Oxford; New York, Oxford University Press.Thompson, B. Count Rumford (1804). Kleine Schriften politischen, ökonomischen und philosophischen Inhalts. München. Κείμενο: Peter Heering Μετάφραση στα ελληνικά: Σπύρος Κόκκοτας Ναυσικά Καψαλά Το ιστορικό Υπόβαθρο Αναδρομή: Η Ιστορία του Περιοδικού Πίνακα γράφηκε από τον Peter Heering με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (έργο: LLP GR-COMENIUS-CMP) και του Πανεπιστημίου του Φλένσμπουργκ. Η δημοσίευση αυτή αντανακλά τις απόψεις του συγγραφέα και μόνον και η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για οποιαδήποτε χρήση των πληροφοριών που αυτή περιέχει. 6 Ιστορικό υπόβαθρο αναδρομή: Η ιστορία του περιοδικού πίνακα

Η ιστορία του Περιοδικού Πίνακα

Η ιστορία του Περιοδικού Πίνακα Η ιστορία του Περιοδικού Πίνακα Στουγιάννη Χαρά 1, Γουνοπούλου Ειρήνη 1, Δουδούμη Κωνσταντίνα 2 τύπος εργασίας:θεωρητικό άρθρο 1 Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, 2 Πειραματικό Γενικό Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ

1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ 1. ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΟΜΗ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ Από τα αρχαιότατα χρόνια, έχουν καταβληθεί σηµαντικές προσπάθειες οι απειράριθµες ουσίες που υπάρχουν στη φύση να αναχθούν σε ενώσεις λίγων

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Επιμέλεια θεμάτων: Ειρήνη Χ. Μπαρμπούτη Σελίδα 1 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Για κάθε πρόταση να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1) Στο σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία των Θετικών Επιστημών

Ιστορία των Θετικών Επιστημών Ιστορία των Θετικών Επιστημών Ενότητα 10: Η Επιστημονική Επανάσταση στη Χημεία Ευθύμιος Ντάλλας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Σκοποί Ενότητας Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: 1 ο ΜΕΡΟΣ (1 η διδακτική ώρα) 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ. Διάβασε και συμπλήρωσε τα κενά

Ονοματεπώνυμο: 1 ο ΜΕΡΟΣ (1 η διδακτική ώρα) 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ. Διάβασε και συμπλήρωσε τα κενά 1 ΣΤΟ ΙΙΧΕ ΙΙΟΜΕΤΡ ΙΙΑ ΧΗΜ ΙΙΚΩΝ ΑΝΤ ΙΙΔΡΑΣΕΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡ ΓΓΑΣ ΙΑΣ Ι -- ΓΓ ιια ττον Μαθη ττή Αν ττ ιιδρασ ττήρ ιια, Προ ϊϊόν ττα κα ιι Υπολε ίίμμα ττα ΤΑΞΗ- ΤΜΗΜΑ.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:..././201.. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΕΜΦΕ-ΕΜΠ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ 2005-06 ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ν. ΓΑΖΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΜΠ ΑΘΗΝΑ 2005 0_Eisagogi.doc 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ατομική θεωρία είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Φυσικής στον

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειομετρία Τα άτομα και η δομή τους. Εισαγωγική Χημεία

Στοιχειομετρία Τα άτομα και η δομή τους. Εισαγωγική Χημεία Στοιχειομετρία Τα άτομα και η δομή τους Από τη μάζα της ουσίας Α μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την αναλογία μεταξύ A και B για να υπολογίσουμε τη μάζα της ουσίας B που σχηματίζεται (αν είναι προϊόν) ή καταναλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ

Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ 1. Να συμπληρώσετε την ακροστιχίδα που αφορά τον Περιοδικό Πίνακα: 1. Π _ 1. Ο πίνακας έχει επτά 2. _ Ε _ 2. Τα περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. 24-4. Που οφείλεται η ικανότητα του άνθρακα να σχηματίζει τόσες πολλές ενώσεις; Ο άνθρακας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά :

Οργανική Χημεία. 24-4. Που οφείλεται η ικανότητα του άνθρακα να σχηματίζει τόσες πολλές ενώσεις; Ο άνθρακας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά : Οργανική Χημεία ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 24-1. Με τι ασχολείται η Οργανική Χημεία; Πεδίο ενασχόλησης του κλάδου της Χημείας που ονομάζεται Οργανική Χημεία είναι οι ενώσεις του άνθρακα (C). 24-2. Ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Άλυτα προβλήματα μαθηματικών 1. Υπόθεση (Εικασία) του Πουανκαρέ

Άλυτα προβλήματα μαθηματικών 1. Υπόθεση (Εικασία) του Πουανκαρέ Άλυτα προβλήματα μαθηματικών 1. Υπόθεση (Εικασία) του Πουανκαρέ Το πρόβλημα που διατύπωσε το 1904 ο Γάλλος επιστήμονας Ανρί Πουανκαρέ αφορά την Τοπολογία, ένα κλάδο των Μαθηματικών που δεν ενδιαφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής Σ. Μ. Κριμιζής To Συµπόσιο των 7 Σοφών της Αρχαιότητας Ø ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ Ἠθικὰ : Τῶν ἑπτὰ σοφῶν συµπόσιον Ø Βίας ο Πριηνεύς--Θαλής ο Μιλήσιος--Κλεόβουλος ο Λίνδιος--Περίανδρος ο Κορίνθιος--Πιττακός ο Μυτιληναίος--Σόλων

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. ΜΕΡΟΣ Α ( 10 μονάδες) Να απαντήσετε ΣΕ ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις. Κάθε ορθή ερώτηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

XHMEIA. ΜΕΡΟΣ Α ( 10 μονάδες) Να απαντήσετε ΣΕ ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις. Κάθε ορθή ερώτηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Βαθμός.... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 09/06/15 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ..... ΤΑΞΗ : Β Γυμνασίου ΥΠΟΓΡΑΦΗ... ΧΡΟΝΟΣ : 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ.2.1: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ. Πρότυπο ενός ατόμου αζώτου με 7 πρωτόνια και 7 ηλεκτρόνια

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ.2.1: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ. Πρότυπο ενός ατόμου αζώτου με 7 πρωτόνια και 7 ηλεκτρόνια ΚΕΦ.2.1: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ Πρότυπο ενός ατόμου αζώτου με 7 πρωτόνια και 7 ηλεκτρόνια Τα ηλεκτρόνια των ατόμων σε μη διεγερμένη κατάσταση (θεμελιώδης) κατανέμονται σε επτά το πολύ στιβάδες K,L,M,N,O,P,Q.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ Πρασινοσχιστόλιθος Χλωρίτης Επίδοτο Γρανίτης Χαλαζίας Άστριος Ασβεστίτης Ασβεστόλιθος Αντικείμενο της Ορυκτολογίας Το αντικείμενο της Ορυκτολογίας είναι η μελέτη των φυσικών κρυσταλλικών σωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 6: Ατομικό μοντέλο, άτομα, μόρια, δομή ατόμου Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Νανο-τεχνολογία. Νανο-Επιστήμη. Προσέγγιση από κάτω προς τα πάνω

Νανο-τεχνολογία. Νανο-Επιστήμη. Προσέγγιση από κάτω προς τα πάνω Νανο-τεχνολογία Ο σχεδιασμός, ο χαρακτηρισμός, η παραγωγή και η εφαρμογή των δομών, συσκευών και συστημάτων, ελέγχοντας τη μορφή και το μέγεθος σε κλίμακα νανόμετρου Νανο-Επιστήμη Η μελέτη των φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης

1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης 1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης 1. Ερώτηση: Τι λέει ο νόμος περιοδικότητας του Moseley; «H χημική συμπεριφορά των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατομικού τους

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου.

Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. Ατοµικά πρότυπα Η χρονική εξέλιξη της δοµής του ατόµου. ατοµική θεωρία ηµόκριτου ατοµική θεωρία Dalton πρότυπο Rutherford πρότυπο Schrodinger ~450 π.χ ~1800 µ.χ 1904 µ.χ 1911 µ.χ 1913 µ.χ 1926 µ.χ Σε διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Ernst Klett Schulbuchverlag, STUTTGART

Ernst Klett Schulbuchverlag, STUTTGART Klassen:7A/7B/7C / Α' Γυµνασίου Για το σχολικό έτος 2011/2012 παρακαλούµε να παραγγείλετε και να αγοράσετε κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών τα ακόλουθα βιβλία : Τα ελληνικά διδακτικά βιβλία του ΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κρυσταλλογραφία Ακτίνων Χ

Κρυσταλλογραφία Ακτίνων Χ Κρυσταλλογραφία Ακτίνων Χ Τι είναι η κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ; Η µελέτη του κρυσταλλικού πλέγµατος, µέσω της χρήσης ακτίνων Χ. Αποκαλύπτει τη διάταξη των δομικών μερών τα οποία συγκροτούν τον κρύσταλλο

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Παράδοξα σωματίδια Μετά την ανακάλυψη του μεσονίου που είχε προβλέψει ο Yukawa, την ανακάλυψη των αντισωματιδίων του Dirac και την κοπιώδη αλλά αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα;

Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα; Μήπως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζουμε είναι νοθευμένα; Nα εργαστείτε ατομικά 1. Με ποια μέθοδο διαχωρισμού των μειγμάτων στα συστατικά τους μπορείτε να πάρετε: α) ένα ευδιάλυτο άλας από το διάλυμά

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Τα χημικά στοιχεία μιας κύριας ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται.

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται. Φάσµατα Το φαινόµενο του διασκεδασµού του φωτός αξιοποιείται στα φασµατοσκόπιαµε µε τα οποία παίρνουµε τα φάσµατατων των σωµάτων. Το φασµατοσκόπιοείναι ένα όργανο µε το οποίο γίνεται η ανάλυσηµίας δέσµης

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΕΣΜΟΙ

2. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΕΣΜΟΙ 2. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΕΣΜΟΙ 43 44 45 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ: 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 2.1 Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων -Ένα απλό μοντέλο ατόμου ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ώρας θα πρέπει ο μαθητής να μπορεί:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Χημείας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΧΗΜ 021 Χειμερινό Εξάμηνο 2008 Κωνσταντίνος Ζεϊναλιπούρ Λευκωσία, Σεπτέμβριος 2008 ΕΙΔΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΕΣΜΩΝ Σύνδεση ατόμων στα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ένα φωτοευαισθητοποιημένο χαρτί από άλατα αργύρου. Ωστόσο, ο

ένα φωτοευαισθητοποιημένο χαρτί από άλατα αργύρου. Ωστόσο, ο Είναι γνωστό πως η φωτογραφία αποτελεί πλέον ένα σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης εποχής καθώς κυριαρχεί τόσο στο διαδίκτυο και τα περιοδικά, όσο και στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων που απαθανατίζουν διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής)

Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Μέγιστον τόπος. Ἅπαντα γάρ χωρεῖ. (Θαλής) Από την εποχή που οι άνθρωποι σήκωσαν τα μάτια τους προς τον ουρανό και παρατήρησαν τον Ήλιο (τον θεό τους) και τα αστέρια, είχαν την πεποίθηση ότι η Γη είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Κατασκευή: Το μονόχορδο του Πυθαγόρα 2005-2006 Τόλιας Γιάννης Α1 Λ Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Α. Τσαγκογέωργα Περιεχόμενα: Τίτλος Εργασίας Σκοπός Υπόθεση (Περιγραφή Κατασκευής) Ορισμός Μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it.

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού. Νοέμβρης 2012 1/11/2012. Φιλοσοφία διδασκαλίας. What you learn reflects how you learned it. Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Α Τάξης Δημοτικού Νοέμβρης 2012 Χρύσω Αθανασίου (Σύμβουλος Μαθηματικών ) Ελένη Δεληγιάννη (Συγγραφική Ομάδα) Άντρη Μάρκου (Σύμβουλος Μαθηματικών) Ελένη Μιχαηλίδου (Σύμβουλος Μαθηματικών)

Διαβάστε περισσότερα

2.7 Χημική αντίδραση

2.7 Χημική αντίδραση 1 2.7 Χημική αντίδραση Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 7-1. Τι ονομάζουμε φαινόμενο στη Φυσική και στη Χημεία; Φαινόμενο είναι η μεταβολή 7-2. Τι ονομάζουμε φυσικά φαινόμενα ή φυσικές μεταβολές; Είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί

1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί 1.12 Ηλεκτρονιακά κύματα και χημικοί δεσμοί Ο Lewis πρότεινε το μοντέλο του κοινού ηλεκτρονιακού ζεύγους των δεσμών το 1916, σχεδόνμιαδεκαετίαπριναπότηθεωρίατουde Broglie τηςδυαδικότηταςκύματος-σωματιδίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας

Εργαστηριακή άσκηση 1: Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης µιας ουσίας Στόχοι ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θεµατικές Ενότητες ( ιατιθέµενος χρόνος) Εργαστηριακές ασκήσεις Ενδεικτικές δραστηριότητες να αναγνωρίζουν τη χρησιµότητα της χηµείας σε διάφορους τοµείς της καθηµερινής ζωής, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Μην ξεχνάµε την διαπεραστική µατιά του Λυγκέα.

Μην ξεχνάµε την διαπεραστική µατιά του Λυγκέα. Η φύση του φωτός Το ρήµα οράω ορώ ( βλέπω ) είναι ενεργητικής φωνής. Η όραση θεωρείτο ενεργητική λειτουργία. Το µάτι δηλαδή εκπέµπει φωτεινές ακτίνες( ρίχνει µια µατιά ) οι οποίες σαρώνουν τα αντικείµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΘΟΣ. Ζ = 17 & Α = 35. Γνωρίζουµε ότι Α = Ζ + Ν, όπου Ν = αριθµός νετρονίων. Άρα: Ν = Α-Ζ = 35-17 Ν =18 νετρόνια.

ΛΑΘΟΣ. Ζ = 17 & Α = 35. Γνωρίζουµε ότι Α = Ζ + Ν, όπου Ν = αριθµός νετρονίων. Άρα: Ν = Α-Ζ = 35-17 Ν =18 νετρόνια. ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΩΣΤΟ/ΛΑΘΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Το άτοµο 35 17 Cl περιέχει 17 νετρόνια. ΛΑΘΟΣ. Ζ = 17 & Α = 35. Γνωρίζουµε ότι Α = Ζ + Ν, όπου Ν = αριθµός νετρονίων. Άρα: Ν = Α-Ζ = 35-17 Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Στην

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τα δύο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα