ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνη Μαθήματος - Εργαστηρίου Παπαδάκη Μαρία Καθηγήτρια Επιμέλεια Σημειώσεων Γαλάνη Α. Αγγελική PhD Ε.Ε.ΔΙ.Π. (ΙΙ) Καλαβρουζιώτης K. Ιωάννης* Αναπληρωτής Καθηγητής *Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αγρίνιο Σεπτέμβριος 2013

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ.. 2 Εξοπλισμός ασφάλειας και υγιεινής εργαστηρίου 3 Γενικοί κανόνες Ασφάλειας.. 4 Χρήση χημικών αντιδραστηρίων.. 5 Σήμανση χημικών αντιδραστηρίων 5 Βασικά εργαστηριακά όργανα και σκεύη. 13 Καθαρότητα Οικονομία αντιδραστηρίων.. 16 Κανόνες χρήσης του Ζυγού..16 Βασικές εργαστηριακές πρακτικές 16 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ.. 21 ΑΣΚΗΣΗ 1: Παρασκευή διαλυμάτων διαφόρων συγκεντρώσεων-μέτρηση του ph αυτών.. 21 ΑΣΚΗΣΗ 2: Χημική Ισορροπία.. 27 ΑΣΚΗΣΗ 3: Ογκομετρικοί προσδιορισμοί - Προσδιορισμός σκληρότητας νερού ΑΣΚΗΣΗ 4: Προσδιορισμός ρυθμιστικής ικανότητας εδάφους. 37 ΑΣΚΗΣΗ 5: Προσδιορισμός οργανικής ουσίας 42 ΑΣΚΗΣΗ 6: Προσδιορισμός ανθρακικών. 47 ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 50 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 51 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ο : ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ...51 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ο : pη Εδαφικού Διαλύματος. 54 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

3 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Οι παρούσες εργαστηριακές σημειώσεις απευθύνονται σε πρωτοετείς φοιτητές πρώτου εξαμήνου και για το λόγο αυτό κρίθηκε απαραίτητη η ύπαρξη εισαγωγικού μέρους που αφορά : - Kατά πρώτον την παροχή βασικών γνώσεων ασφάλειας και υγιεινής οι οποίες είναι ύψιστης σημασίας για το οποιοδήποτε εργαστήριο μια και από τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε αυτό είναι δυνατόν να προκύψουν τόσο χημικοί όσο και βιολογικοί ή μικροβιολογικοί κίνδυνοι. - Kατά δεύτερον την πρώτη γνωριμία με τα βασικά εργαστηριακά όργανα και σκεύη, την παροχή βασικών γνώσεων για την σωστή χρήση και τη διατήρηση της καθαρότητας των αντιδραστηρίων και την παρουσίαση βασικών εργαστηριακών πρακτικών. Πολύ βασική πηγή βιβλιογραφίας για τον Εξοπλισμό Ασφάλειας και Υγιεινής Εργαστηρίου και τους Γενικούς Κανόνες Ασφάλειας όπως αναγράφετε και στις αναφορές στο τέλος των σημειώσεων αποτέλεσe το εγχειρίδιο: «ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΓΑΙΑ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ» Πανεπιστήμιακές Εκδόσεις Πολυτεχνικής Σχολής Κύπρου, Σεπτ Λευκωσία 2

4 Εξοπλισμός ασφάλειας και υγιεινής εργαστηρίου - Οδηγός Ασφάλειας. Είναι ειδικός οδηγός ο οποίος πρέπει να υπάρχει σε ικανό αριθμό αντιτύπων έτσι ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλα τα άτομα που εργάζονται στο εργαστήριο. - Ορατές πινακίδες εισόδου και εξόδου από το εργαστήριο. Σε όλα τα εργαστήρια πρέπει να υπάρχουν δύο είσοδοι, μία κύρια είσοδος-έξοδος και μία έξοδος κινδύνου. - Κιβώτιο πρώτων βοηθειών. Η ακριβής θέση του είναι απαραίτητο να είναι γνωστή από όλα τα άτομα που εργάζονται στο εργαστήριο. - Καταιονιστήρες Νερού. Χρησιμοποιούνται σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και στο εργαστήριο χημείας υπάρχουν δύο τέτοιοι. Ο πρώτος είναι τοποθετημένος έξω από το εργαστήριο μπροστά από την κύρια είσοδο-έξοδο αυτού και ο δεύτερος μέσα στο εργαστήριο μπροστά από από την έξοδο κινδύνου. - Πυροσβεστήρες. Μπορεί να είναι στεγνής σκόνης, (Dry Powder), διοξειδίου του άνθρακα, (CO 2 ) ή νερού. Στο εργαστήριο χημείας υπάρχουν τέσσερεις, δύο μπρος από την κύρια είσοδο-έξοδο και δύο στην έξοδο κινδύνου. - Συσκευές ανίχνευσης θερμότητας και αερίων. Αυτές σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ενεργοποιούν συναγερμό. Στο εργαστήριο χημείας υπάρχει μία. - Ειδικές κουβέρτες πυρόσβεσης. Υπάρχουν στο εργαστήριο χημείας δύο. Μία κρεμασμένη στο εσωτερικό της κύριας εισόδου-εξόδου και μία κρεμασμένη στο εσωτερικό της εξόδου κινδύνου. - Γάντια. Στο εργαστήριο χημείας υπάρχει και χρησιμοποιείται ο κοινός τύπος γαντιών μια και δεν χρησιμοποιούνται διάφοροι τύποι διαλυτών. Στο εμπόριο κυκλοφορούν διάφοροι τύποι γαντιών οι οποίοι και αναλόγως χρησιμοποιούνται για κάθε είδος διαλύτη. - Αντισηπτικά. Κοντά στις βρύσες του εργαστηρίου χημείας υπάρχουν αντισηπτικά που χρησιμοποιούνται μετά από κάθε εργαστηριακή άσκηση. - Δοχεία απορριμμάτων. Στο εργαστήριο υπάρχει δοχείο απόρριψης για γυαλί και χρησιμοποιούμενες πλαστικές πιπέτες και κοινά δοχεία απορριμμάτων. Για τα χημικά απόβλητα του εργαστηρίου πρέπει να ακολουθούνται επιπλέον κανόνες μια και αυτά ως ειδικού τύπου απόβλητα υπόκεινται σε ειδική νομοθεσία η οποία καθορίζει πως δεν πρέπει να χύνονται σε νεροχύτες ή σε άλλους δημόσιους αγωγούς κοινής χρήσης. Οι κανόνες αυτοί είναι οι εξής : 1) Μπορεί τα απόβλητα να είναι σε μικρές ποσότητες μα πρέπει να συλλέγονται σε ειδικά δοχεία και στη συνέχεια να παραδίδονται σε ειδικά κέντρα για την εξουδετέρωσή τους. 2) Τα δοχεία θα πρέπει να είναι ταξινομημένα σε διάφορες κατηγορίες για να αποφεύγεται η ανάμειξη μη συμβατών χημικών ουσιών. Έτσι αποκλείεται η περίπτωση πρόκλησης επικίνδυνων αντιδράσεων. 3) Υπάρχουν περιπτώσεις που πριν της συλλογής των αντιδραστηρίων κρίνεται ως απαραίτητη η επεξεργασία τους από το ίδιο το εργαστήριο. 4) Τα δοχεία συλλογής θα πρέπει να αντέχουν στην επίδραση διαλυτών, να κλείνουν ερμητικά και γενικότερα να είναι κατάλληλα για τη φύλαξη των αποβλήτων και να αποθηκεύονται σε χώρο με καλό αερισμό ώστε να αποφεύγεται η συγκέντρωση επικίνδυνων ατμών. 3

5 5) Τα απόβλητα δεν θα πρέπει να φυλάσσονται για μεγαλύτερο των εννέα μηνών χρονικό διάστημα. Μετά από το ανώτερο διάστημα πρέπει να καταστρέφονται ή να απορρίπτονται σε ειδικούς χώρους. - Ελεγχόμενη είσοδος στο εργαστήριο. Η είσοδος στο εργαστήριο θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε άτομα που έχουν άμεση σχέση με τις διεξαγόμενες σε αυτό εργαστηριακές δραστηριότητες και θα πρέπει να ορίζεται ο υπεύθυνος του εργαστηρίου. Άτομα υπεύθυνα για την καθαριότητα στο πανεπιστήμιο θα πρέπει να μπαίνουν στο εργαστήριο μόνο υπό την επίβλεψη όσων τους έχει επιτραπεί η είσοδος. Η καθαριότητα από τα άτομα αυτά γίνεται μόνο στο πάτωμα και στους καθαρούς πάγκους του εργαστηρίου ενώ δεν επιτρέπεται η πρόσβαση σε πάγκους όπου πάνω τους βρίσκονται χημικά αντιδραστήρια ή δείγματα για ανάλυση. Οι τεχνικοί συντήρησης εργαστηριακού εξοπλισμού μπαίνουν στο εργαστήριο εφόσον έχουν εξασφαλίσει ειδική άδεια από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου και μόνο όταν στο εργαστήριο κατά τη διάρκεια της συντήρησης ή της επισκευής κάποιου οργάνου βρίσκεται ένα από τα εξουσιοδοτημένα άτομα. Γενικοί κανόνες Ασφάλειας - Τα άτομα που μπαίνουν στο εργαστήριο είναι απαραίτητο να γνωρίζουν καλά τις πειραματικές εργασίες που διεξάγονται σε αυτό, καθώς και τους κανόνες λειτουργίας του. - Ο πάγκος εργασίας και τα σκεύη και όργανα που χρησιμοποιούνται πρέπει απαραίτητα να είναι καθαρά και τακτοποιημένα τόσο για την τήρηση των κανόνων ασφαλείας όσο και για τη διασφάλιση της ακρίβειας των πειραματικών δεδομένων. - Τα προσωπικά αντικείμενα, (παλτά, τσάντες κλπ.), πρέπει να τοποθετούνται στην κρεμάστρα στην είσοδο του εργαστηρίου γιατί και είναι δυνατόν να υποστούν ζημιές μα και εμποδίζουν την ελευθερία των κινήσεων. - Απαγορεύεται αυστηρά το κάπνισμα στους χώρους του εργαστηρίου μα και η παρουσία ή η κατανάλωση τροφών σε αυτό. Μετά την έξοδο από τους χώρους θα πρέπει να πλένονται τα χέρια. - Επιβάλλεται η χρήση προστατευτικής ποδιάς, (100% βαμβάκι), καθώς και των προστατευτικών γυαλιών και κατάλληλων κάθε φορά γαντιών. - Μέσα στο εργαστήριο τα μακριά μαλλιά πρέπει να μαζεύονται πίσω γιατί μπορούν εύκολα να πάρουν φωτιά μα και να έρθουν σε επαφή με χημικές ουσίες ή να πιαστούν σε περιστρεφόμενα μέρη μηχανημάτων. Επίσης απαγορεύεται μέσα στο εργαστήριο η χρήση υποδημάτων ανοιχτών μπροστά. - Οι διάδρομοι προς τις εξόδους του εργαστηρίου πρέπει να διατηρούνται ελεύθεροι το δε πάτωμα καθαρό και στεγνό. Αν σε αυτό χυθεί ποσότητα χημικής ουσίας ενημερώνεται αμέσως ο υπεύθυνος του εργαστηρίου. - Όλοι οι εργαζόμενοι στο εργαστήριο πρέπει να γνωρίζουν που βρίσκονται και πως χρησιμοποιούνται το κουτί πρώτων βοηθειών, οι πυροσβεστήρες και οι καταιονιστήρες έκτακτης ανάγκης. Όλα τα παραπάνω διατηρούνται σε καλή κατάσταση και δε χρησιμοποιούνται χωρίς λόγο. - Πειράματα κατά τη διάρκεια των οποίων εκλύονται επικίνδυνοι ατμοί ή αέρια, ( για παράδειγμα CO, Cl 2, H 2 S, HCl, NO 2, SO 2, SO 3, Br 2, πτητικά άλατα αντιμονίου, υδραργύρου, αρσενικού, κασσιτέρου, καθώς και άλλα), γίνονται πάντα σε απαγωγό αερίων 4

6 - Σε περίπτωση κινδύνου ή ατυχήματος ενημερώνεται αμέσως ο υπεύθυνος του εργαστηρίου. Η διατήρηση της ψυχραιμίας είναι απαραίτητη καθώς και η προσπάθεια παροχής πρώτων βοηθειών από το προσωπικό του εργαστηρίου το οποίο θα πρέπει να έχει εκπαιδευτεί για το σκοπό αυτό. - Σε περίπτωση ατυχήματος από φωτιά απαιτείται πολύ μεγάλη προσοχή. Απομακρύνονται όλα τα εύφλεκτα υλικά, διακόπτεται η παροχή γκαζιού και κλείνεται ο γενικός διακόπτης του ηλεκτρικού ρεύματος. Το νερό δεν είναι κατάλληλο για τις περισσότερες περιπτώσεις. Αν αναφλεγεί χημική ουσία σε ποτήρι ζέσεως ή σφαιρική φιάλη η εστία της φωτιάς μπορεί να καλυφθεί με άλλο ποτήρι ή βρεγμένο πανί αν η φωτιά δεν είναι μεγάλη. Στην αντίθετη περίπτωση χρησιμοποιούνται πυροσβεστήρες κατάλληλου τύπου ή ειδικές κουβέρτες πυρόσβεσης. Αν η φωτιά είναι μεγάλων διαστάσεων εκκενώνεται αμέσως το εργαστήριο, ειδοποιούνται όλα τα άτομα που εργάζονται στο κτίριο και καλείται η πυροσβεστική. Όλα τα άτομα συγκεντρώνονται σε προκαθορισμένο σημείο απέναντι της κύριας εισόδου του εργαστηρίου σε υπαίθριο αμφιθέατρο. Τα τηλέφωνα των υπηρεσιών άμεσης βοήθειας αναγράφονται κοντά στο τηλέφωνο του εργαστηρίου, (τηλέφωνο πρώτων βοηθειών Νοσοκομείου και Πυροσβεστικής). Χρήση χημικών αντιδραστηρίων - Απαγορεύεται η αναρρόφηση με το στόμα με σιφώνιο, πυκνών οξέων, βάσεων, ισχυρών δηλητηρίων κλπ.. Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει να χρησιμοποιείται ειδικό πουάρ. - Οι αραιώσεις των οξέων, (ιδιαίτερα των ισχυρών όπως του θειικού οξέος), πρέπει να γίνονται με την προσθήκη οξέος στο νερό σιγά σιγά και ποτέ αντίστροφα. - Μεγάλες φιάλες αντιδραστηρίων, κρατιούνται και με τα δύο χέρια, τα οποία πρέπει να είναι στεγνά. - Ποτέ δεν πωματίζονται συσκευές ή δοχεία τα οποία θερμαίνονται, ή μέσα στα οποία γίνονται αντιδράσεις που συνοδεύονται από έκλυση αερίων. - Ποτέ δεν γίνεται οργανοληπτική εξέταση άγνωστων ουσιών. - Οποιοδήποτε δοχείο περιέχει χημικές ουσίες πρέπει να έχει αναγεγραμμένη σε κατάλληλη ετικέτα τη σύσταση και συγκέντρωση του περιεχομένου του έτσι ώστε να προληφθούν ατυχήματα σε τρίτους. - Πριν από τη χρησιμοποίηση οποιασδήποτε χημικής ουσίας, πρέπει να διαβάζεται με προσοχή η ετικέτα του δοχείου στο οποίο αυτή περιέχεται. - Κατά τη θέρμανση ή το βρασμό υγρών σε δοκιμαστικούς σωλήνες, καλό είναι να δίνεται προσοχή, ώστε αυτά να μην υπερβαίνουν το 1/3 του ύψους του σωλήνα. Η θέρμανση πρέπει να γίνεται στο ύψος της επιφάνειας του υγρού και όχι στη βάση του σωλήνα. - Οι λύχνοι δεν πρέπει ποτέ να μένουν αναμμένοι, όταν δεν τους χρειαζόμαστε. Σήμανση χημικών αντιδραστηρίων Σύμβολα επισήμανσης των τοξικών ουσιών σύμφωνα με τις οδηγίες 88/379 και 89/178 της Ευρωπαϊκής Ένωσης 5

7 Σύμβολο Εικόνα Σημασία Τ Χ n Χ i C Ν Τοξικό. Μπορεί να δηλητηριάσει τον άνθρωπο, τα ζώα, τα πουλιά και τα φυτά. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αρρώστιες ακόμη και θάνατο. Επιβλαβές, Ερεθιστικό. Μπορεί να ερεθίσει το δέρμα και τα μάτια και να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην υγεία του ανθρώπου. Διαβρωτικό. Μπορεί να κάψει το δέρμα. Οι ατμοί τους μπορούν να μας κάψουν τα μάτια. Μπορεί ακόμη να καταστρέψει ένα άλλο προϊόν. Επικίνδυνο για το περιβάλλον. Μπορεί να βλάψει το νερό, τον αέρα, έδαφος και τα ζώα έτσι και την υγεία του ανθρώπου. Ε F Ο Εκρηκτικό. Μπορεί εύκολα να δώσει έκρηξη και να προκαλέσει εγκαύματα. Εύφλεκτο. Μπορεί να πάρει εύκολα φωτιά. Παράγει επικίνδυνους ατμούς που μπορούν να ερεθίσουν το δέρμα, τα μάτια και τα πνευμόνια μας. Οξειδωτικό. Μπορεί να κάψει το δέρμα. Αντιδρά με άλλες ουσίες και δίνει επικίνδυνους ατμούς. Μπορεί να σκουριάσει μέταλλα 6

8 Moρφή επικίνδυνων ουσιών Υγρά Εύφλεκτα (Ακετόνη, Μεθανόλη, Βενζίνη κλπ.) Καυστικά (Θειικό Οξύ, Καυστική Σόδα, Χλωρίνη κλπ.) Δηλητηριώδη (Κυανιούχες ενώσεις, Φυτοφάρμακα κ.λ.π.) Στερεά Εύφλεκτα (Μαγνήσιο, Θείο κ.λ.π.) Αντιδρώντα με νερό: (Κάλιο, Νάτριο) Δηλητηριώδη (Φυτοφάρμακα κ.λ.π.) Αέρια Εύφλεκτα - Εκρηκτικά (Υδρογόνο, Υγραέριο κ.λ.π.) Δηλητηριώδη - Ασφυξιογόνα (Κυάνιο, Μονοξείδιο του άνθρακα, άζωτο, Διοξείδιο του άνθρακα Φράσεις R (Φράσεις ειδικών κινδύνων) Επισήμανση κινδύνων R1: Εκρηκτικό σε ξηρή κατάσταση R2: Κίνδυνος εκρήξεως από τράνταγμα, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές ανάφλεξης R3: Πολύ μεγάλος κίνδυνος εκρήξεως από τράνταγμα, τριβή, φωτιά ή άλλες πηγές ανάφλεξης R4: Σχηματίζει πολύ ευαίσθητες εκρηκτικές μεταλλικές ενώσεις R5: Θέρμανση μπορεί να προκαλέσει έκρηξη R6: Εκρηκτικό σε επαφή ή χωρίς επαφή με τον αέρα R7: Μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά R8: Σε επαφή με καύσιμο υλικό μπορεί να προκαλέσει φωτιά R9: Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με καύσιμα υλικά R10: Εύφλεκτο R11: Πολύ εύφλεκτο R12: Εξαιρετικά εύφλεκτο R13: Εξαιρετικά εύφλεκτο υγροποιημένο αέριο R14: Αντιδρά βίαια με νερό R15: Σε επαφή με το νερό ελευθερώνονται πολύ εύφλεκτα αέρια R16: Εκρηκτικό όταν αναμιχθεί με οξειδωτικές ουσίες R17: Αυτοαναφλέγεται στον αέρα R18: Κατά τη χρήση μπορεί να σχηματίσει εύφλεκτα /εκρηκτικά μίγματα ατμού/ αέρος R19: Μπορεί να σχηματίσει εκρηκτικά υπεροξείδια R20: Βλαβερό όταν εισπνέεται R21: Βλαβερό σε επαφή με το δέρμα R22: Βλαβερό σε περίπτωση κατάποσης R23: Τοξικό όταν εισπνέεται R24: Τοξικό σε επαφή με το δέρμα R25: Τοξικό σε περίπτωση κατάποσης R26: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται R27: Πολύ τοξικό σε επαφή με το δέρμα R28: Πολύ τοξικό σε περίπτωση κατάποσης R29: Σε επαφή με το νερό ελευθερώνονται τοξικά αέρια R30: Κατά τη χρήση γίνεται πολύ εύφλεκτο R31: Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται τοξικά αέρα 7

9 R32: Σε επαφή με οξέα ελευθερώνονται πολύ τοξικά αέρια R33: Κίνδυνος αθροιστικών επιδράσεων R34: Προκαλεί εγκαύματα R35: Προκαλεί σοβαρά εγκαύματα R36: Ερεθίζει τα μάτια R37: Ερεθίζει το αναπνευστικό σύστημα R38: Ερεθίζει το δέρμα R39: Κίνδυνος πολύ σοβαρών μονίμων βλαβών υγείας R40: Πιθανοί κίνδυνοι μονίμων βλαβών υγείας R41: Κίνδυνος σοβαρής βλάβης των ματιών R42: Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση με εισπνοή R43: Μπορεί να προκαλέσει ευαισθητοποίηση σε επαφή με το δέρμα R44: Κίνδυνος έκρηξης εάν θερμανθεί σε κλειστή ατμόσφαιρα R45: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο R46: Μπορεί να προκαλέσει κληρονομική γενετική βλάβη R47: Μπορεί να προκαλέσει εκ γενετής παραμορφώσεις R48: Κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας κατόπιν παρατεταμένης έκθεσης R49: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο όταν εισπνέεται R50: Κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας κατόπιν παρατεταμένης έκθεσης R51: Τοξικό για τους υδρόβιους οργανισμούς R52: Βλαβερό για τους υδρόβιους οργανισμούς R53: Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον R54: Τοξικό για τη χλωρίδα R55: Τοξικό για την πανίδα R56: Τοξικό για τους οργανισμούς του εδάφους R57: Τοξικό για τις μέλισσες R58: Μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον R59: Επικίνδυνο για τη στιβάδα του όζοντος Συνδυασμοί Φράσεων R R14/15: Αντιδρά βίαια σε επαφή με το νερό και εκλύει αέρια πολύ εύφλεκτα R15/29: Σε επαφή με το νερό ελευθερώνονται τοξικά πολύ εύφλεκτα R20/21: Βλαβερό όταν εισπνέεται και όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα R21/22: Βλαβερό όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R20/22: Βλαβερό όταν εισπνέεται και σε περίπτωση κατάποσης R20/21/22: Βλαβερό όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R23/24: Τοξικό όταν εισπνέεται και όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα R24/25: Τοξικό όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R23/25: Τοξικό όταν εισπνέεται και σε περίπτωση κατάποσης R23/24/25: Τοξικό όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R26/27: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται και όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα R27/28: Πολύ τοξικό όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R26/27/28: Πολύ τοξικό όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης 8

10 R36/37: Ερεθίζει τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα R37/38: Ερεθίζει το αναπνευστικό σύστημα και το δέρμα R36/38: Ερεθίζει τα μάτια και το δέρμα R36/37/38: Ερεθίζει τα μάτια, το αναπνευστικό σύστημα και το δέρμα R39/23: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται R39/24: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα R39/25: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση κατάποσης R39/23/24: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα R39/23/25: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται και σε περίπτωση κατάποσης R39/23/24/25: Τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R39/26: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται R39/27: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα R39/28: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση κατάποσης R39/26/27/28: Πολύ τοξικό: κίνδυνος πολύ σοβαρών μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, όταν έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης R40/20: Βλαβερό: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται R40/21: Βλαβερό: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων σε επαφή με το δέρμα R40/22: Βλαβερό: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων σε περίπτωση κατάποσης R40/20/21/22: Βλαβερό: πιθανοί κίνδυνοι μόνιμων επιδράσεων όταν εισπνέεται, όταν R40/43: έρχεται σε επαφή με το δέρμα και σε περίπτωση κατάποσης Είναι δυνατόν να προκαλέσει ευαισθητοποίηση μέσω της εισπνοής και σε επαφή με το δέρμα R48/20: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται R48/21: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το δέρμα R48/22: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση μετά από κατάποση R48/20/21: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα R48/20/22: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και μετά από κατάποση R48/20/21/22: Βλαβερό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και μετά από κατάποση R48/23: R48/24: R48/25: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση σε επαφή με το δέρμα Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση μετά από κατάποση 9

11 R48/23/24: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και σε επαφή με το δέρμα R48/23/25: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται και μετά από κατάποση R48/23/24/25: Τοξικό: κίνδυνος σοβαρής βλάβης της υγείας μετά από παρατεταμένη έκθεση όταν εισπνέεται, σε επαφή με το δέρμα και μετά από κατάποση Φράσεις S (Φράσεις ασφαλούς χρήσης) Πρόσθετες προφυλάξεις S1: Φυλάσσεται κλειδωμένο S2: Μακριά από παιδιά S3: Να φυλάσσεται σε δροσερό μέρος S4: Μακριά από κατοικημένες περιοχές S5: Διατηρείται το περιεχόμενο σε (το είδος του κατάλληλου υγρού καθορίζεται από τον κατασκευαστή S6: Διατηρείται σε ατμόσφαιρα (το είδος του αδρανούς αερίου καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S7: Διατηρείτε τη συσκευασία ερμητικά κλεισμένη S8: Προστατεύετε τη συσκευασία από υγρασία S9: Διατηρείται τη συσκευασία σε καλά αεριζόμενο μέρος S12: Να μη διατηρείται το δοχείο ερμητικά κλεισμένο S13: Μακριά από τρόφιμα, ποτά και ζωοτροφές S14: Μακριά από.(ασύμβατες ουσίες που καθορίζονται από τον κατασκευαστή) S15: Μακριά από θερμότητα S16: Μακριά από πηγές ανάφλεξης - Απαγορεύεται το κάπνισμα S17: Μακριά από καύσιμες ύλες S18: Χειριστείτε και ανοίξτε το δοχείο προσεκτικά S20: Μη τρώτε ή πίνετε όταν το χρησιμοποιείτε S21: Μην καπνίζετε όταν το χρησιμοποιείτε S22: Μην αναπνέετε την σκόνη S23: Μην αναπνέετε αέρια / καπνούς/ ατμούς / εκνεφώματα» (η κατάλληλη διατύπωση καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S24: Αποφεύγετε επαφή με το δέρμα S25: Αποφεύγετε επαφή με τα μάτια S26: Σε περίπτωση επαφής με τα μάτια πλύνετε αμέσως με άφθονο νερό και ζητήστε ιατρική συμβουλή S27: Αφαιρέστε αμέσως όλα τα ρούχα που έχουν μολυνθεί S28: Σε περίπτωση επαφής με το δέρμα, πλύνετε αμέσως με άφθονο (το είδος του υγρού καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S29: Μη ρίχνετε τα υπολείμματα στην αποχέτευση S30: Ποτέ μην προσθέτετε νερό στο προϊόν αυτό S33: Λάβετε προστατευτικά μέτρα έναντι ηλεκτροστατικών εκκενώσεων S34: Αποφεύγετε τα κτυπήματα και την τριβή S35: Πάρτε τις απαραίτητες προφυλάξεις προκειμένου να πετάξετε το προϊόν ή και τη συσκευασία του (εξειδικεύεται από τον κατασκευαστή) S36: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία (εξειδικεύεται ανάλογα με την περίπτωση) S37: Φοράτε κατάλληλα γάντια (εξειδικεύεται ανάλογα με την περίπτωση) S38: Σε περίπτωση μη επαρκούς αερισμούς, χρησιμοποιείστε κατάλληλη αναπνευστική συσκευή 10

12 S39: Χρησιμοποιείτε συσκευή προστασίας ματιών / προσώπου (εξειδικεύεται ανάλογα με την περίπτωση) S40: Για τον καθαρισμό του πατώματος και όλων των αντικειμένων που έχουν μολυνθεί από το υλικό αυτό χρησιμοποιείτε (το είδος καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S41: Σε περίπτωση πυρκαγιάς ή / και έκρηξης μην αναπνέετε τους καπνούς S42: Κατά τη διάρκεια παραγωγής καπνού ή εκνεφώματος χρησιμοποιείτε κατάλληλη αναπνευστική συσκευή (το είδος καθορίζεται από τον κατασκευαστή και (εξειδικεύεται ανάλογα με την περίπτωση) S43: Σε περίπτωση πυρκαγιάς χρησιμοποιείστε. (αναφέρεται το είδος μέσων κατάσβεσης) S44: Εάν αισθανθείτε αδιαθεσία, ζητήστε ιατρική συμβουλή (δείξτε την ετικέτα του σκευάσματος όπου είναι δυνατόν) S45: Σε περίπτωση ατυχήματος ή εάν αισθανθείτε αδιαθεσία, ζητήστε ιατρική συμβουλή (δείξτε την ετικέτα του σκευάσματος όπου είναι δυνατόν) S46: Σε περίπτωση κατάποσης ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή και δείξτε το δοχείο αυτό ή την ετικέτα S47: Διατηρείται σε θερμοκρασία κάτω των... (καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S48: Διατηρείται υγρό με (το κατάλληλο υγρό καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S49: Να διατηρείται μόνο στο αρχικό δοχείο S50: Να μην αναμιγνύεται με. (καθορίζεται από τον κατασκευαστή) S51: Να χρησιμοποιείται μόνο σε καλά αεριζόμενο χώρο S52: Να μη χρησιμοποιηθεί σε ευρείες επιφάνειες σε κατοικημένους χώρους S53: Αποφεύγετε την έκθεση, λάβετε συγκεκριμένες οδηγίες πριν τη χρήση S54: Να ληφθεί η σύμφωνη γνώμη των αρχών ελέγχου της ρύπανσης πριν από τη διοχέτευση σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων S55: Να γίνει η επεξεργασία με τη βέλτιστη διαθέσιμη μέθοδο πριν από τη διοχέτευση σε υπονόμους ή στο περιβάλλον S56: Να μη διοχετευθεί σε δίκτυο υπονόμων ή στο περιβάλλον. Να διατεθεί σε εγκεκριμένο χώρο συλλογής αποβλήτων Συνδυασμοί φράσεων S S1/2: Φυλάξτε το κλειδωμένο και μακριά από τα παιδιά S3/7/9: Διατηρήστε το σε καλά κλεισμένη συσκευασία και σε χώρο δροσερό και καλώς αεριζόμενο S3/9: Διατηρείται το σε δροσερό και καλά αεριζόμενο μέρος S3/9/14/49: Διατηρείται σε δροσερό και καλά αεριζόμενο μέρος μακριά από.(ασύμβατα υλικά που καθορίζονται από τον κατασκευαστή) S3/9/49: Διατηρείται μόνο στην αρχική συσκευασία σε δροσερό και καλά αεριζόμενο μέρος. S3/14: Διατηρείται σε δροσερό μέρος μακριά από.(ασύμβατα υλικά που καθορίζονται από τον κατασκευαστή) S7/8: Το δοχείο διατηρείται ερμητικά κλεισμένο και προστατευόμενο από την υγρασία S7/9: Το δοχείο διατηρείται ερμητικά κλεισμένο και σε καλά αεριζόμενο μέρος S20/21: Όταν το χρησιμοποιείται μην τρώτε, μην πίνετε ή καπνίζετε S24/25: Αποφεύγετε επαφή με το δέρμα και τα μάτια 11

13 S36/37: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία, γάντια και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου S36/39: Φοράτε κατάλληλη προστατευτική ενδυμασία και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου S37/39: S47/49: Φοράτε κατάλληλα γάντια και συσκευή προστασίας ματιών/προσώπου Διατηρείται μόνο στην αρχική συσκευασία σε θερμοκρασία ίση ή και κατώτερη των..ºc(προσδιορίζεται από τον κατασκευαστή) Επικίνδυνα χημικά αντιδραστήρια - Διαβρωτικά χημικά. Έτσι χαρακτηρίζονται οι χημικές ουσίες, οι οποίες έχουν επιβλαβή δράση για το ανθρώπινο σώμα, ή καταστροφική δράση για τα μέταλλα. Ο αριθμός των ουσιών αυτών, είναι μεγάλος και η ικανότητά τους για διάβρωση, εξαρτάται από τη θερμοκρασία, τη συγκέντρωση και τέλος από τη θέση και τη διάρκεια έκθεσης. - Καρκινογόνα χημικά.υπάρχουν ορισμένες χημικές ουσίες, οι οποίες πιστεύεται πως είναι ικανές να προκαλέσουν καρκίνο στον άνθρωπο, μετά από έκθεση σε αυτές για ορισμένο χρονικό διάστημα και σε ορισμένες συγκεντρώσεις, αν δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας. Ορισμένες από αυτές, είναι απλά ύποπτες για καρκινογόνα δράση, λόγω των αποτελεσμάτων τους σε πειραματόζωα. Γεγονός είναι πως όλες οι ουσίες τέτοιου είδους, πρέπει να χρησιμοποιούνται με ιδιαίτερη προσοχή. Ουσίες οι οποίες προκαλούν μεταλλάξεις σε βακτήρια, ονομάζονται μεταλλαξιογόνα και είναι συχνά, μα όχι πάντα, καρκινογόνες. Αυτές, σε περίπτωση που δεν υπάρχουν άλλες πληροφορίες πρέπει να θεωρούνται ύποπτες για καρκινογόνο δράση. Τερατογόνες, ονομάζονται οι ουσίες οι οποίες είναι δυνατόν να προσβάλλουν την ανθρώπινη γενετική ικανότητα και μάλιστα επιδρούν ιδιαίτερα στο αναπτυσσόμενο έμβρυο, που εξαιτίας του μεγάλου ρυθμού της κυτταρικής διαίρεσης, είναι ευπαθές σε χημικές βλάβες. Βλαβερά χημικά που έχουν ληφθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης πριν αυτή γίνει γνωστή, είναι δυνατόν να βρίσκονται στον οργανισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα, ικανό να βλάψει το έμβρυο. Ορισμένες από τις ενώσεις που θεωρούνται καρκινογόνες, είναι οι ακόλουθες : Πολυκυκλικές αρωματικές ενώσεις, δικυκλικές ή πολυκυκλικές αρωματικές αμίνες, νίτρο- και νιτρόζο-ενώσεις, νιτροζοφαινόλες, (όχι η π-νιτροζοφαινόλη μόνη της), εποξείδια, η 2- προπιολακτόνη, οργανικά θειικά άλατα, το διαζωμεθάνιο, (και οι συγγενικές ή οι πρόδρομες ουσίες του), καθώς και άλλες. Χρήσιμο είναι να σημειωθεί, πως όλα τα ύποπτα για καρκινογόνο δράση χημικά, είναι ύποπτα και για τερατογέννεση. - Τοξικά χημικά Τα πιο γνωστά τοξικά χημικά, είναι : το υδροκυάνιο και τα κυανιούχα άλατα, τα καρβονύλια των μετάλλων, το μονοξείδιο του άνθρακα, το φωσγένιο, το υδρόθειο, οι οργανομεταλλικές ενώσεις του μολύβδου και του υδραργύρου, οι ενώσεις του αρσενικού, ο υδράργυρος και οι ενώσεις του, οι οργανικές ενώσεις που περιέχουν τις ομάδες, -Cl, -Br, -I, -NO 2, -NH 2 και CN, το βενζόλιο, η μεθανόλη και τα οξαλικά άλατα. - Χημικά που προκαλούν σοβαρά εγκαύματα Αυτά είναι κυρίως το H 2 O 2, το Na 2 O 2, το υγρό Br 2, το υγρό άζωτο, το αέριο ΗCl, το αέριο ΗΙ και HF, καθώς και τα διαλύματά τους, το ΗΝΟ 3, το ΗClO 4, τα ΚΟΗ, ΝαΟΗ και τα διαλύματά τους, η αμμωνία σε διάλυμα, οι ενώσεις της μορφής AlX 3, (X=Cl, Br), το SiCl 4, Na 2 S, P 2 O 5 και ο PCl 3. 12

14 Βασικά εργαστηριακά όργανα και σκεύη - Ογκομετρικά γυάλινα σκεύη Ογκομετρικές φιάλες. Είναι μακρύλαιμες φιάλες που στο λαιμό τους έχουν χαραγή που δείχνει το σημείο μέχρι το οποίο πρέπει να συμπληρωθούν με νερό για να πάρουμε τους συγκεκριμένους όγκους που αναγράφονται πάνω σ αυτές. Χρησιμοποιούνται για την παρασκευή πρότυπων διαλυμάτων με ζύγιση κάποιας ουσίας, διάλυση αυτής και αραίωσή της. Σιφώνια. Διακρίνονται σε σιφώνια μετρήσεως, τα οποία έχουν βαθμολογημένο το μήκος του σωλήνα τους και με τα οποία μπορούμε να πάρουμε οποιοδήποτε όγκο διαλύματος επιθυμούμε, και σε σιφώνια πληρώσεως ή ογκομετρικά όπως λέγονται, με τα οποία μπορούμε να πάρουμε μόνο συγκεκριμένο όγκο διαλύματος, (αυτόν που αναγράφεται πάνω στο σιφώνιο). Προχοΐδα. Είναι γυάλινος αριθμημένος σωλήνας που στο κάτω μέρος του έχει στρόφιγγα με την οποία ρυθμίζεται η ροή του υγρού που περιέχεται σ αυτόν κι έτσι μπορεί κανείς να πάρει τον επιθυμητό όγκο. Χρησιμοποιούνται στις ογκομετρικές αναλύσεις. - Φιαλίδια ζύγισης. Σ αυτά τοποθετούνται και φυλάσσονται όσα δείγματα ανάλυσης χρειάζονται ξήρανση και προφύλαξη από την υγρασία. - Ξηραντήρας. Είναι γυάλινο δοχείο με παχιά τοιχώματα και πλατύ χείλος που το καπάκι του εφάπτεται καλά και στερεώνεται με τη βοήθεια στρώματος βαζελίνης. Στον πυθμένα του έχει ξηραντική ουσία από άνυδρο CaCl 2, (χλωριούχο ασβέστιο), και πάνω από αυτή έχει μια διάτρητη πορσελάνινη βάση στην οποία τοποθετούνται άδεια ή με ξηρές ουσίες μικρά δοχεία. - Δοκιμαστικοί σωλήνες. Μικροί γυάλινοι σωλήνες στους οποίους τοποθετούνται δείγματα προς ανάλυση. - Χωνευτήρια. Είναι πορσελάνινα μικρά δοχεία που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση ή την πύρωση μικρών ποσοτήτων στερεών ουσιών ή ιζημάτων. - Λύχνοι φωταερίου. Χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση διαφόρων ουσιών και ο συνηθέστερα χρησιμοποιούμενος είναι ο λύχνος Bunsen. - Υδροβολέας. Είναι σωλήνας από πολυαιθυλένιο στον οποίο φυλάγεται αποσταγμένο νερό. - Ζυγός. Μπορεί να είναι ηλεκτρονικός ή αναλυτικός, (ο οποίος και είναι μεγαλύτερης ακρίβειας) -.Ειδικά όργανα. Στην ενόργανη ανάλυση χρησιμοποιούνται διάφορα όργανα όπως πεχάμετρα, φασματοφωτόμετρα, χρωματογράφοι κ.α.. 13

15 Ογκομετρική φιάλη (Volumetric flask glass) Σιφώνια Πλήρωσης και μέτρησης (Transfer and Measuring pipettes) Προχοΐδα (Burette) Ογκομετρικός κύλινδρος (Measuring cylinder) Ποτήρι ζέσεως Κωνική φιάλη Erlemeyer flask Κρυσταλλωτήριο Διαχωριστική χοάνη (Separator funnels) Φιάλη διήθησης υπό κενό (Conical filtering flask with side tube) Ψυκτήρας (Liebig condenser) Σφαιρική φιάλη Υδροβολείς (Washing bottles) 14

16 (Χωνί Buchner) (Buchner funnels) Χωνί (Filter funnel, glass) Ξηραντήρας Ύαλος ωρολογίου (Watch glass) Φιάλη αντιδραστηρίων (Reaget bottles, glass) Σταγονόμετρο (Dropping pipettes) Δοκιμαστικός σωλήνας (Test tube) Γουδιά πορσελάνης (Mortar and pestle) Στηρίγματα δοκιμαστικών σωλήνων (Test tube racks) Κάψα Πορσελάνης (Porselain vessels) Χωνευτήρια πορσελάνης Ψύκτρες καθαρισμού 15

17 Καθαρότητα Οικονομία αντιδραστηρίων Καθαρότητα αντιδραστηρίων Για να αποφεύγεται η αποτυχία των πειραμάτων λόγω μολυσμένων αντιδραστηρίων, πρέπει να ακολουθούνται τα πιο κάτω : - Οι σπάτουλες, τα κουτάλια, τα σιφώνια και όλα όσα χρησιμοποιούνται για τη λήψη των αντιδραστηρίων, πρέπει να είναι καθαρά. - Ποτέ δεν επαναφέρεται στην αρχική φιάλη η περίσσεια των αντιδραστηρίων. - Τα πώματα από τις φιάλες, δεν τοποθετούνται πάνω στον πάγκο, μα σε καθαρό χαρτί ή σε ύαλο ωρολογίου. Το πιο συνηθισμένο είναι βέβαια να κρατιούνται με το αριστερό χέρι και ο χειρισμός της φιάλης να γίνεται με το δεξί. Τα βιδωτά πώματα, είναι δυνατόν να τοποθετούνται στον πάγκο γυρισμένα ανάποδα. - Τα στόμια από τις φιάλες είναι απαραίτητο να διατηρούνται πάντα καθαρά. - Ποτέ δεν παίρνουμε διαλύτη ή διάλυμα με εισαγωγή σιφωνιού στο μπουκάλι, μα μεταφέρουμε λίγο όγκο του υγρού σε ποτήρι ζέσεως ή κωνική φιάλη και στη συνέχεια χρησιμοποιούμε το σιφώνιο. - Όταν παρασκευάζουμε διαλύματα, απαραίτητο είναι να αναγράφουμε στην ετικέτα του μπουκαλιού το όνομα του διαλύματος, τη μοριακότητά του και την ημερομηνία παρασκευής του. - Ο πάγκος εργασίας και ο χώρος αποθήκευσης των αντιδραστηρίων διατηρούνται πάντοτε καθαροί και στεγνοί. Οικονομία αντιδραστηρίων Τα περισσότερα χημικά αντιδραστήρια, κοστίζουν αρκετά ακριβά και πρέπει να αποφεύγεται κάθε αδικαιολόγητη σπατάλη τους. Επιπλέον από περιβαλλοντικής άποψης είναι πολύ σημαντική η ελαχιστοποίηση των δημιουργουμένων αποβλήτων. Κανόνες χρήσης του ζυγού - Την ουσία που θα ζυγιστεί, δεν την τοποθετούμε ποτέ απ ευθείας στο δίσκο του ζυγού, μα πάντα σε ύαλο ωρολογίου, χωνευτήριο, ή κάψα πορσελάνης. - Ουσίες πτητικές, υγροσκοπικές, ή προσβαλλόμενες από τον αέρα, ζυγίζονται πάντα σε ειδικά φιαλίδια ζυγίσεως. - Ποτέ δεν ζυγίζονται ουσίες οι οποίες είναι θερμές. - Τα όργανα που χρησιμοποιούνται για τη ζύγιση, πρέπει να είναι καθαρά και στεγνά. - Ποτέ δεν ζυγίζουμε διαλύματα στα οποία διεξάγονται αντιδράσεις. - Η υγρασία μέσα στον αναλυτικό ζυγό, πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο. - Ο ζυγός μηδενίζεται πριν και μετά από κάθε ζύγιση. - Πριν και μετά από κάθε ζύγιση, ο ζυγός καθαρίζεται επιμελώς και με προσοχή. Βασικές εργαστηριακές πρακτικές Μέτρηση όγκου Τα πιο συνηθισμένα ογκομετρικά γυάλινα σκεύη, είναι οι ογκομετρικές φιάλες, τα σιφώνια και οι προχοΐδες. Όταν η μεγάλη ακρίβεια δεν κρίνεται απαραίτητη, χρησιμοποιούνται και οι ογκομετρικοί κύλινδροι. Ογκομετρικές φιάλες Οι ογκομετρικές φιάλες, χρησιμοποιούνται μόνο για παρασκευή διαλυμάτων ορισμένου όγκου και ποτέ για λήψη ορισμένου όγκου. Αυτό 16

18 γιατί είναι έτσι κατασκευασμένες ώστε να περιέχουν και όχι να παρέχουν ορισμένο όγκο υγρού. Πιο ειδικά, οι ογκομετρικές φιάλες, χρησιμοποιούνται για παρασκευή πρότυπων διαλυμάτων και για αραίωση μέχρι ορισμένου όγκου πρότυπων διαλυμάτων. Η παρασκευή των πρότυπων διαλυμάτων, πραγματοποιείται με ζύγιση πρότυπης ουσίας, διάλυση αυτής και τέλος με αραίωσή της μέχρι ορισμένου όγκου. Σε κάθε περίπτωση, τα διαλύματα, πριν αραιωθούν μέχρι τον τελικό όγκο, πρέπει να αναμιγνύονται καλά με επανειλημμένη αναστροφή και ανάδευση της φιάλης. Αρκετές ογκομετρικές φιάλες, είναι εφοδιασμένες με εσμυρισμένα γυάλινα πώματα, τα οποία προσβάλλονται από αλκαλικά διαλύματα, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο το άνοιγμα της φιάλης. Για το λόγο αυτό, σε περίπτωση παρασκευής αλκαλικού διαλύματος, αυτό μεταφέρεται αμέσως σε πλαστική φιάλη από πολυαιθυλένιο. Όταν στην ογκομετρική φιάλη διαλύονται στερεές ουσίες, η τελική ρύθμιση του όγκου, πρέπει να γίνεται εφόσον διαλυθούν αυτές πλήρως, ενώ ακόμη καλύτερο είναι η διάλυσή τους να γίνεται σε ποτήρι ζέσεως και στη συνέχεια να ακολουθεί η μεταφορά στην ογκομετρική φιάλη και η τελική ρύθμιση του όγκου. Θα πρέπει τέλος να σημειωθεί, πως σε καμία περίπτωση δεν θερμαίνονται διαλύματα μέσα στις ογκομετρικές φιάλες. Σιφώνια. Διακρίνονται σε: Σε σιφώνια μετρήσεως, τα οποία είναι λεπτοί βαθμολογημένοι σωλήνες, κατασκευασμένοι συνήθως από γυαλί. Σε σιφώνια πληρώσεως που χρησιμοποιούνται όταν είναι απαραίτητη μεγάλη ακρίβεια όγκου. Τα σιφώνια, είναι απαραίτητο να είναι πάντα καθαρά, ενώ συνήθως γίνεται πρώτα έκπλυσή τους με το υγρό το οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Σε περίπτωση που τα τοιχώματα του σιφωνιού δεν είναι καθαρά, είναι δυνατόν να προκύψουν σφάλματα που να οφείλονται στη μη κανονική εκροή του υγρού και στην παραμονή σταγονιδίων στο σιφώνιο. Επιβάλλεται τότε ο καθαρισμός του σιφωνίου με απορρυπαντικό, ή στην ανάγκη με χρωμοθειϊκό οξύ. Μετά τη χρησιμοποίησή τους και κυρίως μετά την μεταφορά αλκαλικών διαλυμάτων, πρέπει να γίνεται προσεκτικός καθαρισμός των σιφωνίων. Τα σιφώνια ξηραίνονται στο πυριαντήριο, ή με την παραμονή τους στον αέρα, ή με διαδοχικές εκπλήσσεις με μικρές ποσότητες αιθυλικής αλκοόλης και αιθέρα. Πολύ μικροί όγκοι υγρών, παίρνονται με μικροσιφώνια των mL. Προχοΐδα Αποτελείται από βαθμολογημένο γυάλινο σωλήνα, ο οποίος καταλήγει σε στρόφιγγα, (βλέπε βασικά εργαστηριακά σκεύη) και χρησιμοποιείται κύρια στις ογκομετρήσεις. Για την καλή λειτουργία της στρόφιγγας, απαραίτητη είναι η λίπανσή της, ενώ για τη σωστή εκτίμηση της ένδειξης της προχοΐδας, πρέπει η παρατήρηση του υγρού μηνίσκου που σχηματίζεται στο εσωτερικό της, να γίνεται κάθετα προς την προχοΐδα. Επίσης προσοχή θα πρέπει να δίνεται στο χώρο του ακροφυσίου της στρόφιγγας, που πρέπει να είναι γεμάτος και απαλλαγμένος από φυσαλίδες αέρα. Ως δείκτης για την ανάγνωση, παίρνεται η κάτω επιφάνεια του μηνίσκου. 17

19 Σωστή ανάγνωση της προχοΐδας ( Εικόνες προερχόμενες από τα ιστολόγια: ekfe-a-peiraia.att.sch.gr και pmchemistry.blogspot.com αντίστοιχα) Σε ορισμένα διαλύματα, όπως του υπερμαγγανικού καλίου, ή του ιωδίου, η βάση του μηνίσκου δεν διακρίνεται καλά και για το λόγο αυτό, παίρνεται ως ένδειξη η πάνω επιφάνεια αυτού. Πριν από την πλήρωσή της, η προχοΐδα πλένεται 2-3 φορές με μικρή ποσότητα, 5-10 ml, από το διάλυμα που θα χρησιμοποιηθεί και στη συνέχεια γεμίζεται με αυτό μέχρι ύψους τουλάχιστον 2 cm, πάνω από την ένδειξη του μηδενός. Ακολούθως ελέγχεται η ύπαρξη φυσαλίδων αέρα στο στόμιό της με γρήγορη εκροή μικρής ποσότητας υγρού. Τα διαλύματα και κυρίως τα αλκαλικά, τα οποία προσβάλλουν το γυαλί, δεν πρέπει να μένουν στην προχοΐδα για πολύ ώρα, γιατί υπάρχει κίνδυνος να κολλήσει η στρόφιγγα και η προχοΐδα να αχρηστευθεί. Μετά το τέλος κάθε εργαστηριακής άσκησης, η προχοΐδα, πλένεται καλά και αφήνεται ανεστραμμένη. Ο σωστός χειρισμός της στρόφιγγας της προχοΐδας, φαίνεται στο σχήμα που ακολουθεί. Με το δεξί μας χέρι περιστρέφουμε τη φιάλη, ενώ με το αριστερό, γίνεται ο χειρισμός της στρόφιγγας της προχοΐδας και η ρύθμιση της ταχύτητας ροής του υγρού, πιέζοντας τη στρόφιγγα ελαφρά προς τα μέσα, για να αποφύγουμε τυχόν διαρροή του υγρού. Η προσθήκη του πρότυπου διαλύματος, γίνεται στην αρχή γρήγορα και στο τέλος σιγά σιγά. Ο σωστός χειρισμός της στρόφιγγας της προχοΐδας. (Εικόνα προερχόμενη από το ιστολόγιο: pmchemistry.blogspot.com) 18

20 Θέρμανση Η θέρμανση μπορεί να γίνει κατά περίπτωση με: - Θερμαντική πλάκα εφοδιασμένη με κρυσταλλωτήριο. Το τελευταίο ονομάζεται υδατόλουτρο όταν περιέχει νερό και σε αυτό επιτυγχάνεται μέτρια θέρμανση, αμμόλουτρο όταν περιέχει άμμο και σε αυτό επιτυγχάνεται ήπια θέρμανση και ελαιόλουτρο όταν περιέχει λάδι, (σιλικόνης) και σε αυτό επιτυγχάνεται υψηλή θέρμανση. Ο πιο πάνω τρόπος θέρμανσης σκευών είναι και ο πιο συνηθισμένος. - Θερμαντικό μανδύα. Αυτός χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που απαιτείται εξαιρετικά ήπιος τρόπος θέρμανσης, όπως για παράδειγμα στις περιπτώσεις θέρμανσης εύφλεκτων οργανικών διαλυτών. - Θέρμανση με γυμνή φλόγα. Αυτή γίνεται πολύ σπάνια με καύση αερίου μέσα σε ειδικό λύχνο, το λύχνο Bunsen. Τα πορσελάνινα σκεύη καθώς και οι δοκιμαστικοί σωλήνες, είναι δυνατόν να θερμανθούν απευθείας στη φλόγα του λύχνου, ενώ τα υπόλοιπα σκεύη, απαιτούν την παρεμβολή πλέγματος αμιάντου. Πριν από κάθε θέρμανση, πρέπει να δίνεται προσοχή, ώστε η εξωτερική επιφάνεια των πορσελάνινων και γυάλινων δοχείων, να είναι τελείως στεγνή, γιατί στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή με την παρουσία υγρασίας, το σκεύος θα σπάσει αμέσως. Η θέρμανση υγρών μέσα σε δοκιμαστικούς σωλήνες, πρέπει να γίνεται με συνεχή ανάδευση και το στόμιο του σωλήνα να μην είναι στραμμένο προς το πρόσωπο του ατόμου που χειρίζεται το σωλήνα, ή άλλου που εργάζεται σε διπλανή θέση, γιατί πάντα υπάρχει πιθανός κίνδυνος πρόκλησης εγκαυμάτων από εκτίναξη υγρού. Καθαρισμός γυάλινων σκευών Ανάλογα με τη φύση της ρύπανσης των γυάλινων σκευών, επιλέγεται το κατάλληλο μέσο καθαρισμού τους. Για παράδειγμα για ρυπάνσεις που οφείλονται σε όξινες ουσίες, χρησιμοποιείται διάλυμα καυστικού νατρίου, ή σόδας, ενώ για ρυπάνσεις που οφείλονται σε αλκαλικές ουσίες, επιλέγονται διαλύματα οξέων. Τόσο στο εργαστήριο όσο και στην καθημερινή ζωή, πρέπει ΠΑΝΤΑ να επιλέγεται και να χρησιμοποιείται πρώτο το περιβαλλοντικά φιλικότερο καθαριστικό μέσο. Έτσι για παράδειγμα, όπως ένας λεκές στο σώμα μας από πίσσα ή λαδομπογιά είναι καλύτερα να απομακρύνεται με λάδι παρά με νέφτι, έτσι και στο εργαστήριο πρέπει να επιλέγετε το κοινό υγρό απορρυπαντικό πιάτων από ένα διαλύτη και το ζεστό νερό από το υγρό απορρυπαντικό πιάτων, εφόσον βέβαια μπορούν να επιτύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Σε αυτή την επιλογή καθοδηγητής είναι η γνώση των ιδιοτήτων των ουσιών που χρησιμοποιούνται (π.χ. όξινες, αλκαλικές, υδατοδιαλυτές, λιποδιαλυτές, κ.λ.π.) τις οποίες καλό είναι κανείς να φροντίζει να μαθαίνει. Ιδιαίτερα αποτελεσματικό, είναι το χρωμοθειϊκό οξύ, ενώ τέλος ο καθαρισμός των λιπαρών υλών μπορεί να γίνει με πλύσιμο με οργανικούς διαλύτες, όπως ο αιθέρας και άλλοι. Άριστα αποτελέσματα, δίνει και ο καθαρισμός με ψύκτρα και απορρυπαντικό. Στην περίπτωση αυτή, το σκεύος ξεπλένεται με άφθονο νερό βρύσης αρχικά και στη συνέχεια με απεσταγμένο νερό, ενώ τα γυάλινα σκεύη, ξηραίνονται στο πυριαντήριο. Χρήσιμο είναι να τονιστεί πως τα σκεύη πρέπει να πλένονται αμέσως, γιατί με την πάροδο του χρόνου, οι ρύποι απομακρύνονται δύσκολα. Παρασκευή διαλύματος χρωμοθειϊκού οξέος g διχρωμικού καλίου, διαλύονται σε 100 ml απεσταγμένου νερού. Στο διάλυμα, προσθέτουμε ανακατεύοντας συνεχώς με γυάλινη ράβδο, διπλάσιο όγκο 19

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ. Απαγορεύεται η διέλευση πεζών. Εκρηκτικές ύλες Τοξικές ύλες Διαβρωτικές ύλες Ραδιενεργά υλικά

ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ. Απαγορεύεται η διέλευση πεζών. Εκρηκτικές ύλες Τοξικές ύλες Διαβρωτικές ύλες Ραδιενεργά υλικά ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΣΗΜΑΝΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ το κάπνισμα η χρήση γυμνής φλόγας και το κάπνισμα η διέλευση πεζών η κατάσβεση με νερό Μη πόσιμο νερό Μην αγγίζετε η είσοδος στους μη έχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Οι αποκαλούμενες φράσεις R (Risk Phrases) δίνουν υποδείξεις για ειδικούς κινδύνους οι οποίοι μπορεί να προέλθουν από τη χρήση επικίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ Τι είδους κινδύνους διατρέχει ο πειραματιζόμενος σε ένα χημικό εργαστήριο; Τα χημικά πειράματα ενέχουν κινδύνους ατυχημάτων που οφείλονται κυρίως στη χρήση: τοξικών ουσιών, επιβλαβών

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases)

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Πηγή: www.microkat.gr Κάθε προϊόν που περιέχει επικίνδυνες ουσίες πρέπει να φέρει στη συσκευασία του κατάλληλη ετικέτα µε όλες τις βασικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις

Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις Βιοχημεία - Αρχές Βιοτεχνολογίας Εργαστηριακές ασκήσεις Γεώργιος Παπαδόπουλος, Καθηγητής Τμ. Τεχνολόγων Γεωπόνων Τ.Ε. Άρτα, 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

DW 30 Vamat GH Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6

DW 30 Vamat GH Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6 Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 6 1. Στοιχεία παρασκευάσµατος και εταιρείας / επιχείρησης Ονοµασία του προϊόντος: Χρήση: Αλκαλικό καθαριστικό για επαγγελµατικές συσκευές πλύσης, για επαγγελµατική

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759.

DESMOS LAC W. Σ. ΚΥΒΡΙΚΗΣ & ΣΙΑ Ο.Ε (ΒΕΡΝΙΚΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ) Φιλιππουπόλεως 30-561 23 Αµπελόκηποι Θεσσαλονίκη-Τηλ. 2310 730759. Σελίδα 1 από 5 Πολυουρεθανική Λάκα Λευκή δύο (2)Συστατικών βάσης ρητινών ( πολυολών ) σε συνδυασµό µε κατάλληλα πιγκµέντα ( ιοξείδιο του τιτανίου ) απλωτικά µέσα,οργανσικούς διαλύτες ( αρωµατικοί υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 22/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ!

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΛΑ Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ! 1 Καλό το Εργαστήριο και πολύτιμο, αλλά πολυτιμότερη η υγεία και η ασφάλεια των μαθητών και η δική μας. Για να πάνε λοιπόν όλα καλά, ας έχουμε υπόψη μας τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

C 100 BUZ X Coat Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7

C 100 BUZ X Coat Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7 Ηµεροµηνία έκδοσης: 11. 7. 2008 Σελίδες 1 από 7 1. Στοιχεία παρασκευάσµατος και εταιρείας / επιχείρησης Ονοµασία του προϊόντος: C 100 BUZ X COAT Χρήση: Έτοιµο προς χρήση Easy- to- Clean για βελτίωση επιφανειών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ : CARBOCAL

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ : CARBOCAL ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΑ - ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ονομασία προϊόντος Μέγεθος συσκευασίας Κατασκευαστής

Διαβάστε περισσότερα

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα.

Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Διάσπαση του ανθρακικού ασβεστίου με θέρμανση σε υψηλή θερμοκρασία προς οξείδιο του ασβεστίου και διοξείδιο του άνθρακα. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με την 91/155/ΕΚ & 93/112/ΕΚ)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με την 91/155/ΕΚ & 93/112/ΕΚ) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με την 91/155/ΕΚ & 93/112/ΕΚ) 1. Στοιχεία του παρασκευάσματος και της επιχείρησης 1.1 Εμπορική ονομασία: DALCO-QUAT Aπολυμαντικό χώρων τροφίμων με βάση τεταρτοταγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια

Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ον/νυμο Τμήμα: Ημ/νια 5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 2 ο Σχολικό Εργα στήριο Φυσικών Επιστημών Υπεύθυνος. καθηγητής: Κρεμιώτης Θωμάς, Φυσικός ΤΑΞΗ Γ' ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ον/νυμο Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ: ΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Ασφαλούς Χειρισμού Προϊόντος (MSDS) 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας

Δελτίο Ασφαλούς Χειρισμού Προϊόντος (MSDS) 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας Ημερομηνία : 05/09/2004 Χώρα : ΕΛΛΑΔΑ Προϊόν : COPPER CALCIUM SULPHATE 20 WG Έκδοση : 1 1. Ταυτότητα ουσίας / σκευάσματος και εταιρίας 1.1. Ταυτότητα της ουσίας / σκευάσματος : Εμπορικό όνομα : BORDO 20

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ι. Βάκρος Ι. Σπηλιόπουλος ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή στο εργαστήριο Κανόνες Ασφαλείας 2. Συνήθης Εργαστηριακός εξοπλισμός και χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 11/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία...

Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία. Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων. Απαιτούµενος χρόνος 2 διδακτικές ώρες Ηµεροµηνία... Σύνθεση και προσδιορισµός του ph διαλυµάτων αλάτων Φύλλο εργασίας Τάξη Γ Λυκείου Ονοµατεπώνυµο Μάθηµα Γνωστικό αντικείµενο ιδακτική ενότητα Χηµεία Οξέα Βάσεις και ιοντική ισορροπία Σύνθεση και προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα CLP ταξινόμησης ουσιών Επιλογή δηλώσεων προφύλαξης

Παραδείγματα CLP ταξινόμησης ουσιών Επιλογή δηλώσεων προφύλαξης ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Παραδείγματα CLP ταξινόμησης ουσιών Επιλογή δηλώσεων προφύλαξης ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΓΧΚ 30.11-01.12.2010 Δρ Κουτσοδήμου Αγλαΐα Διεύθυνση Περιβάλλοντος Na 2 O 2 EC No 215-209-4 CAS

Διαβάστε περισσότερα

( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) : RAWASH. Τηλ. 210-4819558 Fax: 210-4823555 R35 R34 1310-58-3 7681-52-9 C C

( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) : RAWASH. Τηλ. 210-4819558 Fax: 210-4823555 R35 R34 1310-58-3 7681-52-9 C C ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΑ - ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ( 91 / 155 / ΕΚ & 93 / 112 ΕΚ ) 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ονοµασία προϊόντος Μέγεθος συσκευασίας Κατασκευαστής

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα

Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Μέτρηση ph Ρυθμιστικά διαλύματα Η έννοια του ph: Η 2 Ο + Η 2 Ο Η 3 Ο + + ΟΗ ή Η 2 Ο Η + + ΟΗ K + [H ][OH ] = [H O] 2 K + [H2O]=[H ][OH ] Κ[Η 2 Ο] = Κ w = γινόμενο ιόντων νερού ή σταθερά διάστασης νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) δ. CH Ν ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα

3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 3.15 Μέτρηση ph Ρυθμιστικά Διαλύματα 1. Οι περιοχές ph αλλαγής χρώματος των δύο δεικτών είναι: Πορτοκαλί του μεθυλίου: 3,1 4,5 (σε ph < 3,1 χρωματίζει το διάλυμα κόκκινο και σε ph > 4,5 χρωματίζει το διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ GIBBER 4SL

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ GIBBER 4SL 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1.1 Εμπορικό όνομα : GIBBER 4 SL 1.2 Χρήση σκευάσματος : Φυτορρυθμιστική ουσία 1.3 Παρασκευαστής : L.GOBBI SRL ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Via Vallecalda 33, I-16013 Campo

Διαβάστε περισσότερα

10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών

10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών Σκοπός 10. Η αρχή του Le Chatelier: Μερικά παραδείγματα χημικών ισορροπιών Ο σκοπός των πειραμάτων που θα εκτελέσετε είναι να δείτε πώς εφαρμόζεται η αρχή του Le Chatelier σε συστήματα ευρισκόμενα σε χημική

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό

Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Θερμόχήμεία Κεφάλαιό 2 ό Επιμέλεια: Χημικός Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 11 12 Τι είναι η χημική ενέργεια των χημικών ουσιών; Που οφείλεται; Μπορεί να αποδοθεί στο περιβάλλον; Πότε μεταβάλλεται η χημική

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία 1907/2006 (REACH) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΚΔΟΣΕΩΣ: 06/06/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑΣ/ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ: ΡΙΠΟΛΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ

ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ ΣΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ & ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ Τηλεφωνικό κέντρο δηλητηριάσεων: 210 7793777 Πρώτες βοήθειες: 166 - Πυροσβεστική υπηρεσία: 199 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ( ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΙΙ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Πεχαμετρία Προσδιορισμός των σταθερών διάστασης μονοπρωτικών και πολυπρωτικών οξέων από μετρήσεις ph Ιωάννης Πούλιος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) TOPINE PLUS Ισχύει από : 01/12/2001 Αντικαθιστά έκδοση από : 1. Ονομασία σκευάσματος και εταιρίας Στοιχεία προϊόντος; Μικροβιοκτόνο-Απολυμαντικό επιφανειών Εμπορική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Εµπορική ονοµασία προϊόντος : Υ ΡΟΧΡΩΜΑ γενικής χρήσης Συνιστώµενη χρήση : Υδρόχρωµα για βαφή εσωτερικών/εξωτερικών επιφανειών

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων

2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων 2.8 ιαλύματα Τύποι διαλυμάτων Γιατί παρασκευάζουμε διαλύματα; Τι ονομάζουμε διαλυμένη ουσία και τι διαλύτη (ή διαλυτικό μέσο); Παραδείγματα διαλυμάτων ιάλυμα Περιγραφή Αέρας (αέριο) Ομογενές μίγμα αερίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TULIP ΥΓΡΟ ΠΙΑΤΩΝ ΜΕ ΞΥΔΙ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TULIP ΥΓΡΟ ΠΙΑΤΩΝ ΜΕ ΞΥΔΙ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TULIP ΥΓΡΟ ΠΙΑΤΩΝ ΜΕ ΞΥΔΙ Ημερ. Έκδοσης : ΙΑΝ 2008 Αναθεώρηση: ΟΚΤ 2011 Έκδοση: 4 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ/ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝ TULIP ΥΓΡΟ ΠΙΑΤΩΝ ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα