Ασφαλιστική κάλυψη θεραπείας ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο Υιοθέτηση της οικονομικής αξιολόγησης από το ΙΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ασφαλιστική κάλυψη θεραπείας ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο Υιοθέτηση της οικονομικής αξιολόγησης από το ΙΚΑ"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(5): Ασφαλιστική κάλυψη θεραπείας ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο Υιοθέτηση της οικονομικής αξιολόγησης από το ΙΚΑ Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα πολυδιάστατο πρόβλημα τόσο για τους ασθενείς όσο και για το κράτος. Η παρουσία ασθενών με τελικού σταδίου χρόνια νεφρική νόσο (ΤΣΧΝΝ) έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ, σύμφωνα με τελευταία στοιχεία, η Ελλάδα βρίσκεται στην 8η θέση στην παγκόσμια σύγκριση του επιπολασμού ασθενών σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας (ΘΥΝΛ), με τη δεξαμενή των παραπάνω ασθενών να αυξάνει κατά 5 7% ετησίως. Η αύξηση αυτή συνεπάγεται αφενός σημαντική επιβάρυνση όσον αφορά στην ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους και αφετέρου τεράστια οικονομική επιβάρυνση για την κοινωνική ασφάλιση. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο το ΙΚΑ υπολογίζεται ότι δαπανά ετησίως για κάθε αιμοκαθαιρόμενο ασθενή. Ένα από τα προβλήματα που εμφανίζονται σχετικά νωρίς στην εξέλιξη της νόσου (στάδια 3 και 4 αυτής) είναι ο δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, ο οποίος συνδέεται με αύξηση των επιπλοκών και των νοσηλειών των ασθενών και προφανώς με αυξημένο κόστος για τον ασθενή και το σύστημα. Το σκεύασμα «Ζ» συνδέεται με την πρόληψη και τη θεραπεία του δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίων 3, 4 και 5 και επιφέρει αύξηση της επιβίωσης και καθυστέρηση μετάπτωσης σε ΘΥΝΛ. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση του ενδεχόμενου οφέλους που θα προέκυπτε στην περίπτωση της ανάληψης από το ΙΚΑ του κόστους συμμετοχής των ασφαλισμένων (25%) στη δαπάνη για το συγκεκριμένο σκεύασμα. Βασική υπόθεση εργασίας αποτελεί το γεγονός ότι η θεσμοθετημένη συμμετοχή, σε συνδυασμό με την τιμή του σκευάσματος αλλά και το σημαντικό έμμεσο κόστος των ασθενών αυτής της κατηγορίας, μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά στη συνταγογράφησή του από τους ιατρούς. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται αφορούν στην επιδημιολογία (επιπολασμός σταδίων ΧΝΝ, ΘΥΝΛ και δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού στην Ελλάδα) και στο κόστος που προκαλούν οι ασθενείς στο σύστημα, ενώ παρατίθενται και στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του σκευάσματος και την οικονομική ωφέλεια από τη χρήση του, σύμφωνα με δημοσιευμένες μελέτες στο διεθνή χώρο. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τις παραδοχές της μελέτης, προκύπτει το συμπέρασμα ότι η ανάληψη του κόστους συμμετοχής από το ΙΚΑ προκαλεί πρόσθετη ετήσια δαπάνη της τάξης των , ωστόσο υπολογίζεται ότι, λόγω καθυστέρησης της εξέλιξης μέρους των ασθενών στο στάδιο 5, θα προκύψουν μεσομακροπρόθεσμα οφέλη για το ταμείο, τα οποία ανέρχονται σε Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2009, 26(5): Κ. Σουλιώτης, 1,2 Μ. Παπαβασιλοπούλου, 2 Χ. Κωνσταντινίδου, 2 Α.Μ. Σπανάκη, 2 Μ. Αποστολάκη, 2 Χ. Ιατρού Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Κόρινθος 2 ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία και Διοίκηση Υπηρεσιών Υγείας», Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο 3 Νεφρολογικό Κέντρο, ΓΝ Νίκαιας «Γ. Παπαδάκης», Νίκαια Insurance coverage for the treatment of patients with chronic renal insufficiency. Adoption of economic assessment by the Institute of Social Insurance (IKA) Λέξεις ευρετηρίου Ασφαλιστική αποζημίωση Οικονομική αξιολόγηση Ποιότητα ζωής Χρόνια νεφρική νόσος Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ) και ιδιαίτερα όσοι βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο (πίν. 1), αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρά προβλήματα σε κοινωνικό και σε οικονομικό επίπεδο. Μάλιστα, τα περιστατικά των ασθενών με σταδίου 5 ΧΝΝ παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, ενώ είναι ενδεικτικό ότι στη χώρα μας η ετήσια αύξηση των νέων περιστατικών τελικού σταδίου χρόνιας νεφρικής νόσου (ΤΣΧΝΝ) είναι της τάξης του 5 8%. 1,2 Όσον αφορά στο οικονομικό σκέλος, αναφέρεται ότι

2 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ 669 Πίνακας 1. Στάδια χρόνιας νεφρικής νόσου. 3 Στάδιο Περιγραφή GFR (ml/ min/1,73m 2 ) 1 Νεφρική βλάβη με φυσιολογικό ή GFR 90 2 Νεφρική βλάβη με ήπια GFR Μέτρια GFR Σοβαρή GFR Νεφρική ανεπάρκεια <15 ή εξωνεφρική κάθαρση (ΤΣΧΝΝ) GFR: Ρυθμός σπειραματικής διήθησης ΤΣΧΝΝ: Τελικού σταδίου χρόνια νεφρική νόσος το ΙΚΑ, μόνο για το 2000, δαπάνησε ,6 για την κάλυψη των αιμοκαθάρσεων, των φαρμάκων, των μετακινήσεων και την καταβολή των επιδομάτων των προαναφερθέντων ασθενών. Οι τάσεις μάλιστα αναμένεται να είναι αυξητικές, αφού 10% περίπου του πληθυσμού της Ελλάδας μπορεί να παρουσιάζει σοβαρή νεφρική νόσο (σταδίων 3 5), 3,4 ενώ, σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες από άλλες χώρες, 5 9 το σύνολο των ασθενών με ΧΝΝ (σταδίων 1 5) στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι μπορεί να προσεγγίζει το Με βάση τα παραπάνω, φαίνεται ότι η ΧΝΝ αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την κοινωνική ασφάλιση. Ένα από τα προβλήματα που εμφανίζονται νωρίς στην εξέλιξη της νόσου (στάδια 3 και 4) είναι ο δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, ο οποίος συνδέεται με αύξηση των επιπλοκών και των νοσηλειών των ασθενών και προφανώς με αυξημένο κόστος για τον ασθενή και το σύστημα. Το σκεύασμα «Ζ», το οποίο συνδέεται με την πρόληψη και τη θεραπεία του δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίων 3 5 και επιφέρει αύξηση της επιβίωσης και καθυστέρηση στη μετάπτωση σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας (ΘΥΝΛ), χορηγείται στη χώρα μας με συμμετοχή των ασθενών στο κόστος, ύψους 25% της τιμής του σκευάσματος. Η παρούσα μελέτη έχει ως αφετηρία την υπόθεση ότι, λαμβάνοντας υπόψη το υψηλό συνολικό κόστος με το οποίο επιβαρύνονται οι ασθενείς αυτής της κατηγορίας, το ποσοστό αυτό μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά στην πρόσβασή τους στην εν λόγω θεραπεία. Ο «αποκλεισμός» αυτός έχει πολλαπλές συνέπειες, καθώς, σύμφωνα με κλινικές μελέτες, οι ασθενείς που λαμβάνουν το συγκεκριμένο σκεύασμα έχουν επιπρόσθετο δείκτη επιβίωσης κατά 16% καθώς και βελτίωση των δεικτών καρδιακής, νεφρικής και οστικής υγείας. 10 Επιπλέον, το «Ζ» θεωρείται ότι συμβάλλει στη μείωση των ημερών νοσηλείας, στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νεφρικής βλάβης και, συνεπώς, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. 11 Φαίνεται επομένως πιθανό ότι η έγκαιρη χορήγηση του σκευάσματος αυτού σε ασθενείς με ΧΝΝ θα επιφέρει, μεταξύ άλλων, περιορισμό στις δαπάνες του ασφαλιστικού φορέα αναφοράς (ΙΚΑ) για αιμοκαθάρσεις, νοσηλεία και άλλα επιδόματα. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Επιδημιολογικά δεδομένα Το 2000, το National Kidney Foundation (NKF) των ΗΠΑ συνέστησε μια ομάδα εργασίας με σκοπό τη σύνταξη κατευθυντήριων οδηγιών για τη ΧΝΝ. Σύμφωνα με τις εργασίες της ομάδας αυτής, η ΧΝΝ αναφέρεται στις καταστάσεις εκείνες που προσβάλλουν το νεφρό και ενδέχεται να οδηγήσουν σε προοδευτική έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας ή σε επιπλοκές που απορρέουν από την έκπτωση αυτής. Πιο συγκεκριμένα, ως ΧΝΝ ορίζεται η παρουσία νεφρικής βλάβης ή η έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας για 3 μήνες ή περισσότερο, ανεξάρτητα από τη διάγνωση της πρωτοπαθούς νόσου. 12 Η παρουσία των ασθενών με ΤΣΧΝΝ που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση (ΑΜΚ) έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας σε ολόκληρο τον κόσμο 13 και είναι αυτονόητο οι προσπάθειες των ειδικών να επικεντρώνονται στην ανεύρεση τρόπων επιβράδυνσης της εξέλιξης της ΧΝΝ στα πρωιμότερα στάδια αυτής, δηλαδή πριν από την έναρξη της θεραπείας με εξωνεφρική κάθαρση ΑΜΚ και περιτοναϊκή κάθαρση (πίν. 1), τόσο για κοινωνικούς όσο και για οικονομικούς λόγους, δεδομένων και των χρηματοδοτικών πιέσεων που ασκούνται στα περισσότερα συστήματα υγείας των αναπτυγμένων χωρών. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, σύμφωνα με δεδομένα του 2006, οι ασθενείς που υποβάλλονταν σε ΑΜΚ παγκοσμίως υπερέβαιναν το , τη στιγμή που το 1990 ήταν και το άτομα. Τα στοιχεία αυτά αντανακλούν μια ετήσια αύξηση των ασθενών που αιμοκαθαίρονται κατά 7% περίπου, ενώ, μέχρι το 2010, εκτιμάται ότι ο αριθμός αυτός θα φθάσει τους ασθενείς. 2 Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, στις ΗΠΑ, το ποσοστό των ασθενών με κάποιο βαθμό ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό προσεγγίζει το 13,07% (περίπου 26 εκατομμύρια), που είναι σχεδόν 60 φορές μεγαλύτερο από τον αριθμό των ασθενών που καταλήγει σε ΑΜΚ. 14 Είναι πολύ σημαντικό ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων στο γενικό πληθυσμό στις ΗΠΑ μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί, έχοντας φυσιολογικό ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR), 14 καθώς επίσης ότι υπάρχει σημαντική αύξηση του επιπολασμού ασθενών με ΤΣΧΝΝ. 14,15 Στην Ευρώπη είχε υπολογιστεί ότι, το 2002, ασθενείς περίπου υποβάλλονταν σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας, το 66% αυτών έκαναν αιμοκάθαρση και οι υπόλοιποι ζούσαν με λειτουργούν νεφρικό μόσχευμα. Στα κράτη-μέλη της

3 670 κ. Σουλιώτης και συν Ευρωπαϊκής Ένωσης (25), περίπου ασθενείς το χρόνο εντάσσονται σε αιμοκάθαρση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στη βάση των δεδομένων του 2005, μέσα στην επόμενη δεκαετία ο επιπολασμός των ασθενών του σταδίου 5 στην Ευρώπη θα υπερβεί τους και >6 εκατομμύρια Ευρωπαίοι μπορεί να έχουν κάποιου βαθμού έκπτωση της νεφρικής τους λειτουργίας. 16 Υπογραμμίζεται ότι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, η αξιολόγηση μόνο του αριθμού των ασθενών σε ΑΜΚ υποεκτιμά σε μεγάλο βαθμό το συνολικό αριθμό των ασθενών με ΧΝΝ, δεδομένου ότι στην ΑΜΚ γίνονται δεκτοί μόνο ασθενείς που είναι κατάλληλοι για θεραπεία, ενώ μεγάλος αριθμός ασθενών καταλήγει πριν φθάσει σε τελικό στάδιο της ΧΝΝ (βλ. παρακάτω). Το 2002, ο αριθμός των ζώντων ασθενών σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας στην Ελλάδα υπολογίστηκε σε 841 ασθενείς/εκατομμύριο πληθυσμού, ενώ ο αριθμός των νέων ασθενών που άρχισαν θεραπεία υποκατάστασης σε 165 ασθενείς/ εκατομμύριο πληθυσμού. Ωστόσο, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα και σε αυτή την περίπτωση είναι η παντελής έλλειψη στοιχείων για τον αριθμό των ασθενών σε πρωιμότερα στάδια ΧΝΝ στο γενικό πληθυσμό. 2 Το 2004, η Ελλάδα παρουσίασε τη μεγαλύτερη συχνότητα νεοεισαχθέντων ασθενών ανά εκατομμύριο πληθυσμού στην ΑΜΚ σε σύγκριση με 24 ευρωπαϊκές χώρες και κατείχε την 3η θέση παγκοσμίως στην αντίστοιχη συχνότητα σε ΘΥΝΛ μετά τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Η κατάταξη της Ελλάδας στην 8η θέση, στην παγκόσμια σύγκριση του επιπολασμού σε ΘΥΝΛ, παρόλο ότι είναι ευνοϊκότερη, παραμένει πολύ υψηλή, υποδεικνύοντας το μέγεθος του αυξημένου αριθμού ασθενών ΤΣΧΝΝ στη χώρα μας. Στους παράγοντες που συντελούν στην ύπαρξη του φαινομένου αυτού ανήκουν ο πολύ χαμηλός αριθμός μεταμοσχεύσεων νεφρού στην Ελλάδα κατέχει την 20ή θέση ανάμεσα σε 24 ευρωπαϊκές χώρες για το 2004 καθώς και η αύξηση της επιβίωσης των ασθενών στο στάδιο της ΘΥΝΛ. Ο υπολογιζόμενος επιπολασμός των ασθενών με σοβαρή ΧΝΝ (στάδιο 3 5) στην Ελλάδα παρουσιάζεται στην εικόνα 1. 3 Εικόνα 1. Υπολογιζόμενος επιπολασμός ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο στην Ελλάδα. 3 Για τον υπολογισμό ελήφθησαν υπόψη επιδημιολογικές μελέτες στην Ιταλία και Γαλλία (χώρες με ομοιογενή περίπου πληθυσμό με την Ελλάδα), καθώς και πρόσφατη μελέτη στη Νορβηγία. 6 8 στασης της νεφρικής λειτουργίας Η φυλετική διαφοροποίηση (σε μερικά κράτη) Η αύξηση της επιβίωσης των ασθενών (καλύτερη κατανόηση και θεραπεία των επιπλοκών της ΧΝΑ και ΧΝΝ). Η ΧΝΝ κατά την εξέλιξή της εμφανίζει σειρά συμπτωμάτων και επιπλοκών (εικ. 2), όπως υπέρταση, αναιμία, καρδιαγγειακές διαταραχές, δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό, οστικές διαταραχές κ.ά. 3,17 Ο δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, για τη θεραπεία του οποίου χορηγείται, όπως προαναφέρθηκε, το φάρμακο «Ζ», αναπτύσσεται νωρίς, στα στάδια 3 και 4 στη ΧΝΝ, λόγω της υπασβεστιαιμίας, της μειωμένης νεφρικής σύνθεσης 1,25-διυδροξυκαλσιφερόλης (βιταμίνη D, calcitriol) και της υπερφωσφαταιμίας. Καθώς μειώνεται η νεφρική λειτουργία, αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού, ενώ τα επίπεδα αίματος Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, οι ασθενείς που καταλήγουν στο στάδιο 5 ΧΝΝ και σε ΑΜΚ δεν υπερβαίνουν το 2% του συνόλου ασθενών με ΧΝΝ, γεγονός που συνδέεται και με το ότι στο υπόλοιπο 98% των ασθενών που βρίσκονται στα πρώιμα στάδια ΧΝΝ και δεν εξελίσσονται σε ΤΣΧΝΝ, το ποσοστό των ασθενών που μπορεί να πεθαίνουν εκτιμάται σε 20%, 24% και 46% για τα στάδια 2, 3 και 4, αντίστοιχα. 2 Γενικά, ως αίτια της αύξησης του επιπολασμού των ασθενών με ΤΣΧΝΝ και ΧΝΝ, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, θεωρούνται τα ακόλουθα: 3 Η αύξηση του μέσου όρου ζωής (υπερηλίκων) Η αύξηση των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη Η αύξηση της επίπτωσης και του επιπολασμού της αρτηριακής υπέρτασης Η πραγματική αύξηση του επιπολασμού της ΧΝΝ Η αύξηση του πληθυσμού Η κατάργηση των κριτηρίων ένταξης σε θεραπεία υποκατά- Εικόνα 2. Επιπλοκές της χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ).

4 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ 671 της PTH αρχίζουν να αυξάνονται ραγδαία όταν o GFR μειωθεί <60 ml/min/1,73 m 2, κάτι που συμβαίνει στο στάδιο 3 της ΧΝΝ. 18 Με βάση τις μελέτες (ΝΗΑΝΕS) και SEEK από τις ΗΠΑ, 19 ο υπολογιζόμενος επιπολασμός του δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (ΔΥΠ) στον πληθυσμό των ασθενών με ΧΝΝ φαίνεται στον πίνακα 2. Κατ αντιστοιχία, λαμβάνοντας υπόψη τον υπολογιζόμενο επιπολασμό στην Ελλάδα (εικ. 1) της ΧΝΝ για τα στάδια 3 και 4 και το ποσοστό εμφάνισης του ΔΥΠ στα αντίστοιχα στάδια ΧΝΝ της μελέτης SEEK, 19 ο υπολογιζόμενος επιπολασμός του ΔΥΠ για τα στάδια 3 και 4 ΧΝΝ στην Ελλάδα φαίνεται στην εικόνα 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κοινωνικοοικονομική αξιολόγηση Επίπτωση και πληθυσμός-στόχος Όπως προαναφέρθηκε, ο αριθμός των ασθενών σε ΘΥΝΛ παρουσιάζει συνεχή αύξηση και ποικίλλει από χώρα σε χώρα ανάλογα με τις κοινωνικές, γεωγραφικές, οικονομικές και επιδημιολογικές ιδιαιτερότητες της κάθε μιας. Το στάδιο 5 της νόσου (ΤΣΧΝΝ) αφορά σήμερα σε > περίπου Πίνακας 2. Υπολογιζόμενος επιπολασμός δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (ΔΥΠ) σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σταδίου 3 και 4 στη μελέτη NHANES Στάδιο ΧΝΝ Αριθμός ασθενών ΔΥΠ Εικόνα 3. Υπολογιζόμενος επιπολασμός δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού (ΔΥΠ) σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σταδίου 3 και 4 στην Ελλάδα. 3 ΧΝΝ3: Στάδιο 3 XNN, ΧΝΝ4 : Στάδιο 4 XNN νεφροπαθείς που βρίσκονται σε θεραπεία υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας στην Ελλάδα, από τους οποίους το 74% υποβάλλεται σε αιμοκάθαρση, το 8% σε περιτοναϊκή κάθαρση, ενώ το 18% είναι μεταμοσχευμένοι. 20 Σε μελέτη που διενεργήθηκε στη χώρα μας, το 2005, διαπιστώθηκε ότι ο αριθμός νέων ασθενών σε αιμοκάθαρση ήταν διπλάσιος των ασθενών που υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση πριν από 10 χρόνια, δηλαδή παρατηρήθηκε μια ετήσια αύξηση που κυμάνθηκε από 5 8%. Ειδικά για το ΙΚΑ, όπου οι αιμοκαθαιρόμενοι ασφαλισμένοι αντιπροσωπεύουν το 50% περίπου του συνόλου των ασθενών σε αιμοκάθαρση, το κόστος της τελευταίας ανά ασθενή ανέρχεται σε περίπου το χρόνο. 21 Έτσι, το ΙΚΑ δαπανά ετησίως, μόνο για τους αιμακαθαιρόμενους ασθενείς του (σταδίου 5 ΧΝΝ), τουλάχιστον, ενώ, αν συνυπολογιστούν τα έξοδα μετακίνησης (> ) και οι συντάξεις αναπηρίας ( περίπου), η συνολική δαπάνη υπερβαίνει τα το χρόνο και η μέση ετήσια δαπάνη ανά νεφροπαθή τα Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία του ΙΚΑ, το κόστος συνεδρίας στις μονάδες τεχνητού νεφρού του ιδρύματος είναι μεγαλύτερο σε σχέση με τις υπόλοιπες μονάδες, χωρίς να περιλαμβάνονται το κόστος απόσβεσης μηχανημάτων και τα λειτουργικά έξοδα. Για τους παραπάνω λόγους αναδεικνύεται ως επιτακτική η ανάγκη για την υιοθέτηση μεθόδων οικονομικής αξιολόγησης και αποτίμησης των εναλλακτικών θεραπειών σε ασθενείς με ΧΝΝ σε πρωιμότερα του σταδίου 5 ΧΝΝ στάδια. Μια ακόμη παράμετρος που συνηγορεί σε αυτό είναι η ποιότητα ζωής των νεφροπαθών ασθενών, οι οποίοι υφίστανται τις επιδράσεις της νόσου και της φαρμακευτικής και διαιτητικής αγωγής στην οποία υποβάλλονται, ενώ, παράλληλα, υποχρεώνονται να προσαρμόζουν διαρκώς τον τρόπο ζωής τους στα παραπάνω. 22 Ιδιαίτερα οι επιδράσεις αυτές κορυφώνονται σε ασθενείς τελικού σταδίου (αιμοκαθαιρόμενους), όπου η καθημερινότητα περιλαμβάνει συνεχείς προσελεύσεις στο νοσοκομείο (ημέρα παρά ημέρα), 4ωρη παραμονή στη μονάδα αιμοκάθαρσης, καθημερινή χρήση φαρμάκων, συχνές ιατρικές επισκέψεις, μόνιμη αγγειακή αναστόμωση και ειδική διατροφή. 23 Από όλα τα παραπάνω προκύπτουν σημαντικές επιπτώσεις στην ατομική καθημερινή δραστηριότητα των ασθενών, καθώς απουσιάζουν συχνά από την εργασία τους (μείωση παραγωγικότητας και εισοδήματος), ενώ, επιπλέον, συχνά προκαλείται ψυχολογική επιβάρυνση τόσο των ιδίων όσο και του υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντός τους. Ειδικότερα, η ποιότητα ζωής του αιμοκαθαιρόμενου ασθενούς επηρεάζεται λόγω της επίδρασης της κατάστασής του σε τρία βασικά επίπεδα: τη φυσική δραστηριότητα (λειτουργικές, σωματικές ικανότητες, ικανότητα για εργασία

5 672 κ. Σουλιώτης και συν κ.λπ.), την ψυχολογία (ικανοποίηση, ευχαρίστηση, ευημερία, αυτοεκτίμηση, άγχος, ανησυχία, κατάθλιψη κ.λπ.) και την κοινωνική προσαρμογή (αποκατάσταση στην εργασία, διασκέδαση, ψυχαγωγία, οικογενειακές και κοινωνικές αντιδράσεις κ.λπ.). 22 Μάλιστα, η αύξηση του πόνου και οι διαταραχές στον ύπνο επιβαρύνουν τους ασθενείς τελικού σταδίου ΧΝΝ και προκαλούν σημαντικές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις. 5 Σύμφωνα με μελέτη που διενεργήθηκε στην Ελλάδα, 24 τα χαμένα χρόνια ζωής για τους 706 ασθενείς υπό αιμοκάθαρση που πέθαναν ήταν 2.046, ενώ το κόστος σε όρους απώλειας παραγωγικότητας υπολογίστηκε στα 9,9 εκατομμύρια. Το συνολικό κόστος λόγω απουσίας από την εργασία και πρόωρης συνταξιοδότησης εκτιμήθηκε ότι υπερβαίνει τα 273 εκατομμύρια. Σε έρευνα που διενεργήθηκε το 2002, σε τυχαίο δείγμα 200 ασθενών σε δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης για τις επιπτώσεις της αιμοκάθαρσης στην οικονομική και κοινωνική ζωή των ασθενών, 24 εκτιμήθηκε το ποσοστό των ασθενών που αναγκάζεται να αλλάξει είδος απασχόλησης ή να αποσυρθεί πρόωρα από την παραγωγική διαδικασία, καθώς και το κόστος που προκύπτει για την κοινωνία από την απώλεια παραγωγικότητας των ατόμων αυτών. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναφέρουν ότι το 60,2% των ασθενών που υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση αναγκάστηκε να αλλάξει επάγγελμα. Το 36,7% συνταξιοδοτήθηκε πρόωρα, με άμεση συνέπεια απώλεια παραγωγικότητας >393,2 εκατομμύρια για το έτος Το 63,2% των ασθενών δήλωσε ότι απουσίαζε συχνά από την εργασία του, με κόστος 7,2 εκατομμύρια. Ποσοστό 19% των ασθενών δήλωσε ότι απαιτήθηκε η πρόσληψη οικιακής βοηθού μετά την ένταξη σε αιμοκάθαρση, με κόστος που έφθανε το 22,7% του μέσου κατά κεφαλή εισοδήματος. Ένα μικρό ποσοστό (9%) δήλωσε ότι αναγκάστηκε να αλλάξει τόπο διαμονής εξαιτίας της θεραπείας. 24 Σύμφωνα με έρευνα που εκπονήθηκε στη μονάδα τεχνητού νεφρού (ΜΤΝ) του Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο» Βούλας το 2007, 25 το 62,9% των ασθενών ανέφερε περιορισμό των δραστηριοτήτων του λόγω υγείας και το 33,3% ότι βίωνε μέτριο πόνο. Μόνο το 27,3% δεν επηρεάστηκε στην εργασία του και το 30,3% στις κοινωνικές του δραστηριότητες. Σημαντικό ποσοστό ανέφερε ότι η νόσος εμποδίζει την ικανότητα για εργασία (39,4%), τα ταξίδια (33,4%) και τη σεξουαλική ζωή (24,2%). Τέσσερις στους 10 ασθενείς δεν ήταν ευχαριστημένοι με το χρόνο που περνούν με τους φίλους ή την οικογένειά τους, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών (81,8%) ήταν ευχαριστημένοι από τη στήριξη των φίλων ή του οικογενειακού τους περιβάλλοντος. 26 Άλλη μελέτη 20 αναφέρει ότι, παρόλο που το 61% των ερωτηθέντων ήταν σε παραγωγική ηλικία, μόνο το 23% συνέχιζαν να εργάζονται και οι υπόλοιποι ήταν είτε άνεργοι, είτε σε άδεια ασθενείας, είτε είχαν συνταξιοδοτηθεί λόγω μερικής αναπηρίας. Το 62% των ασθενών δήλωσε ετήσιο εισόδημα <10.000, ενώ το 73% υποβάλλονταν σε ΑΜΚ για <5 χρόνια. Τρεις ασθενείς αναγκάστηκαν να αλλάξουν τόπο διαμονής για να βρίσκονται πιο κοντά στη μονάδα ΑΜΚ, ενώ περίπου το 45% των αιμοκαθαιρομένων διανύουν συνολικά >40 km 3 φορές την εβδομάδα, για κάθε συνεδρία ΑΜΚ. Από τις κλίμακες του KDQOL-SF, χαμηλότερες τιμές καταγράφηκαν στην εργασία, τη σεξουαλική λειτουργία και το φόρτο της νεφροπάθειας. 20 Κλινική αποτελεσματικότητα του σκευάσματος «Ζ» Το σκεύασμα «Ζ» δρα στους παραθυρεοειδείς αδένες άμεσα και καταστέλλει τη σύνθεση και την έκκριση της παραθορμόνης (PTH). Ενδείκνυται τόσο για την πρόληψη όσο και για τη θεραπεία του δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίων 3 και 4 και σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίου 5 υπό αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Ασθενείς με ΧΝΝ και δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό που λαμβάνουν θεραπεία με το σκεύασμα φαίνεται ότι παρουσιάζουν μειωμένο κίνδυνο εξέλιξης της νεφρικής λειτουργίας από τα στάδια 3 και 4 στο στάδιο 5 και στην ανάγκη για αιμοκάθαρση, καθώς επίσης και σημαντικά λιγότερες εισαγωγές στο νοσοκομείο σε σχέση με αυτούς που δεν εμφανίζουν δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό ή δεν λαμβάνουν θεραπεία με το σκεύασμα. 27 Με τη χρήση του σκευάσματος «Z» μειώνεται σημαντικά ο αριθμός των ασθενών που οδηγούνται σε παραθυρεοειδεκτομή, κάτι που συμβάλλει αφενός στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ήδη επιβαρυμένων ασθενών και αφετέρου στην εξοικονόμηση πόρων από την αποφυγή του χειρουργείου. Τέλος, το «Z» φαίνεται να επιδρά στη μείωση της πρωτεϊνουρίας σε ασθενείς σταδίου 3 και 4 ΧΝΝ, 28 γεγονός που μπορεί να λειτουργήσει ευνοϊκά στην επιβράδυνση της εξέλιξης της ΧΝΝ προς το τελικό στάδιο, δηλαδή την εξωνεφρική κάθαρση, και συνεπώς μπορεί να επιφέρει σημαντική εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας. Αποτελέσματα κοινωνικοοικονομικής αξιολόγησης Πέρα απ όσα αναφέρθηκαν σχετικά με τις επιπτώσεις της ΧΝΝ στην ποιότητα ζωής των ασθενών και του αξιοσημεί-

6 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ 673 ωτου κοινωνικού οφέλους που θα επέφερε η αποφυγή ή η καθυστέρηση του τελικού σταδίου της νόσου, η υιοθέτηση μιας νέας αντίληψης στη διαχείριση των ασθενών αυτών φαίνεται ότι υπαγορεύεται και από καθαρά οικονομικούς λόγους. Ενδεικτικά αναφέρονται τα αποτελέσματα μελετών που υποστηρίζουν το οικονομικό και το κοινωνικό όφελος της παροχής του σκευάσματος «Ζ». Αναδρομική μελέτη που έγινε στις ΗΠΑ σε ασθενείς 27 υποστηρίζει ότι η χορήγηση του σκευάσματος συνδέεται με μείωση των νοσηλειών κατά 197% και των ημερών νοσηλείας σε σύγκριση με την κλασική θεραπεία, και κατά προέκταση σε μείωση του ετήσιου κόστους ανά ασθενή από $ έως και $. Το «Z» σε πολυάριθμες μελέτες αποδεικνύεται περισσότερο αποτελεσματικό σε σχέση με το κόστος του (cost-effective) συγκρινόμενο με τις κλασικές θεραπείες, αν συνυπολογιστεί η μείωση των νοσηλειών, η αύξηση της επιβίωσης και το κόστος των ανεπιθύμητων ενεργειών. Το ίδιο επιβεβαιώνουν φαρμακοοικονομικές μελέτες από την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Δανία και τη Μεγάλη Βρετανία. Επιπλέον, από έρευνες έχει βρεθεί ότι ασθενείς με ΧΝΝ και δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό παρουσιάζουν κατά 494% μεγαλύτερο κόστος ανά έτος σε σχέση με εκείνους που δεν εμφανίζουν δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό ή λαμβάνουν θεραπεία με το σκεύασμα «Ζ». 29 Στον πίνακα 3 παρουσιάζονται τα δεδομένα και οι παραδοχές που σχετίζονται με το σενάριο ανάληψης του κόστους συμμετοχής των ασθενών (25%) στο σκεύασμα «Z» από το ΙΚΑ. Η βασική υπόθεση εργασίας αφορά στην ενδεχόμενη αποτρεπτική επίδραση του κόστους συμμετοχής στη χρήση του φαρμάκου και κατ επέκταση στη μειωμένη (σε σχέση με τη δυνητική) αποτροπή ή τη χρονική καθυστέρηση της μετάπτωσης ενός ασθενούς σε στάδιο 5. Στην «κατασκευή» της υπόθεσης αυτής λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο η επιβάρυνση του ασθενούς από τη συμμετοχή στο κόστος του φαρμάκου η οποία ανέρχεται σε 450 ετησίως περίπου αλλά, κυρίως, το συνολικό κόστος της νόσου, το οποίο διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από τις «κρυφές» δαπάνες, όπως π.χ. η διενέργεια εξετάσεων, η απουσία από την εργασία κ.λπ. Σημειώνεται ότι τα δεδομένα του πίνακα έχουν υπολογιστεί στις υψηλότερες τιμές τους προκειμένου να καλύψουν τη μέγιστη δυνατή επιβάρυνση για το ΙΚΑ. Αυτό σημαίνει ότι, στην περίπτωση κατά την οποία μικρότερο από το υπολογιζόμενο τμήμα του αριθμού ασφαλισμένων νεφροπαθών δεν κάνουν χρήση του σκευάσματος «Ζ», τότε η σχετική επιβάρυνση για το ΙΚΑ ελαττώνεται, ενώ μειώνεται και το συνολικό όφελος. Σε κάθε όμως περίπτωση, η σύγκριση του μηνιαίου κόστους συμμετοχής στο φάρμακο και του μηνιαίου κόστους αιμοκαθάρσεων (40 περίπου έναντι περίπου, αντίστοιχα) είναι ενδεικτική του οφέλους που μπορεί να προκύψει και για το ΙΚΑ από την ανάληψη του συνόλου της σχετικής φαρμακευτικής δαπάνης. Πίνακας 3. Οικονομική ανάλυση. Παραδοχές για την εκτίμηση του πληθυσμού-στόχου * Αριθμός ασθενών Δαπάνες αιμοκάθαρσης* Κόστος φαρμάκου** Ασθενείς (σύνολο χώρας) Σε ετήσια βάση και με Κόστος μηνιαίας θεραπείας 150 Ασφαλισμένοι ΙΚΑ μέση δαπάνη ανά ασθενή Μηνιαία συμμετοχή ασθενούς (25%) 37 Αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς (σύνολο χώρας) Ετήσια συμμετοχή ασθενούς (25%) 444 Αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς (ασφαλισμένοι ΙΚΑ) Ασθενείς σταδίων 3 και 4 (σύνολο χώρας) Ασθενείς σταδίων 3 και 4 (ασφαλισμένοι ΙΚΑ) Σύνολο ασθενών σταδίων 3 και 4 με ΔΥΠ Πληθυσμός-στόχος (ασθενείς ΙΚΑ) που θα απαλλαγεί από συμμετοχή στο σκεύασμα Εκτιμώμενο αποτέλεσμα η καθυστέρηση του σταδίου 5 στο 5,7% των ληπτών*** Προσδοκώμενο οικονομικό αποτέλεσμα ΙΚΑ (1 έτος) Πρόσθετη ετήσια δαπάνη ΙΚΑ Κερδηθείσα ετήσια δαπάνη αιμοκάθαρσης Όφελος ΙΚΑ * Λόγω έλλειψης ακριβών επίσημων καταγραφών, τα δεδομένα της μελέτης προέκυψαν στη βάση αδρών υπολογισμών και εκτιμήσεων εμπειρογνωμόνων ** Δεν λαμβάνεται υπόψη στους υπολογισμούς το γεγονός ότι βαίνει μειούμενο λόγω μειούμενης δοσολογίας *** Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα και τις ενδείξεις του σκευάσματος ΔΥΠ: Δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός

7 674 κ. Σουλιώτης και συν ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η περίπτωση που εξετάζεται στην παρούσα μελέτη είναι ενδεικτική της αναγκαιότητας εισαγωγής των εργαλείων της κοινωνικοοικονομικής αξιολόγησης στη λήψη αποφάσεων στον τομέα της υγείας. Η υπό ασφαλιστική κάλυψη φροντίδα, ιδιαίτερα η φαρμακευτική που επιδέχεται τέτοιων προσεγγίσεων, αποτελεί ιδανικό πεδίο ανάπτυξης μηχανισμών ελέγχου του κόστους, περισσότερο δε όταν ο έλεγχος αυτός συνυπάρχει με υψηλότερη αποτελεσματικότητα και βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενώνασφαλισμένων. Ιδιαίτερα στην τόσο κρίσιμη αυτή κατηγορία ασθενών, στην οποία η μετάπτωση από ένα στάδιο της νόσου σε ένα άλλο συνδέεται με δραματική αλλαγή στη διαχείριση του ασθενούς και της νόσου (patient management/disease management), η αντιμετώπιση των παραγόντων που ενδεχομένως λειτουργούν αποτρεπτικά στην ορθολογική αντιμετώπιση του κάθε περιστατικού αποτελεί μονόδρομο. Επιπλέον, είναι γνωστό ότι τα χρόνια νοσήματα απαιτούν μακροχρόνιες θεραπείες και, ως εκ τούτου, συνδέονται με προβλήματα αυτοελέγχου, αυτοεκτίμησης, σχέσεων και ανασφάλειας των πασχόντων. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το κοινωνικό στίγμα έχουν δυσμενή επίδραση στην ποιότητα ζωής του ατόμου. 30 Πολλές μελέτες έχουν διεξαχθεί για την ποιότητα ζωής των ασθενών σε τελικό στάδιο νεφρικής νόσου. Η ποιότητα ζωής κατά τη μετάβαση από το ένα στάδιο της ΧΝΝ στο άλλο ακολουθεί φθίνουσα πορεία. Ακόμη και στις περιπτώσεις επιτυχούς μεταμόσχευσης παρατηρείται φθίνουσα οριακή χρησιμότητα μετά από την πάροδο των πρώτων 5 ετών. 31 Όπως είναι αναμενόμενο, οι ασθενείς σε τελικό στάδιο δεν έχουν τα ίδια ποσοστά επαγγελματικής αποκατάστασης συγκριτικά με το γενικό πληθυσμό, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ποιότητα ζωής και των ίδιων αλλά και των ανθρώπων του οικογενειακού τους περιβάλλοντος. 32 Πρέπει να επισημανθεί η αναγκαιότητα εύρεσης μιας νέας προσέγγισης για την ποιότητα ζωής των αιμοκαθαιρομένων, μέσω της διεξαγωγής διαχρονικών μελετών, καθώς πολλές φορές η υποκειμενική κρίση για την ποιότητα ζωής αποτελεί περισσότερο μια προσωπική διαπίστωση παρά μια αντικειμενική αξιολόγηση στη βάση τεκμηρίων. 33 Η υπόθεση της παρούσας μελέτης, ότι η θεσμοθετημένη συμμετοχή στο σκεύασμα αναφοράς ύψους 37 μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση του σκευάσματος και έτσι να μετακυλήσει το κόστος στον ασφαλιστικό φορέα, ο οποίος θα κληθεί να διαχειριστεί τη νόσο σε επόμενο στάδιο, τεκμηριώνεται τόσο από τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία όσο και από τη συμπεριφορά των ασφαλισμένων, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια ασκούν ολοένα και περισσότερο τα ασφαλιστικά τους δικαιώματα λόγω του γεγονότος ότι το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα έχει περιοριστεί. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το φάρμακο «Ζ» επιδρά στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης σύμφωνα με τις έρευνες που προαναφέρονται και βελτιώνει την ποιότητα ζωής λόγω περιορισμένων νοσηλειών και επιπλοκών της νόσου. Η βασική παραδοχή της μελέτης, ότι δηλαδή σε κάθε περίπτωση η αποτροπή έστω και για μικρό χρονικό διάστημα του σταδίου 5 της νόσου, που αντιμετωπίζεται στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων με αιμοκάθαρση, είναι συμφέρουσα για τον ασφαλιστικό φορέα σε οικονομικούς όρους, επιβεβαιώνεται και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο, αφού, στις μέγιστες τιμές υπολογισμού, το πρόσθετο κόστος για το φορέα αναφοράς είναι κατά 5 φορές περίπου μικρότερο από το εναλλακτικό όφελος. Θετική συγκυρία αποτελεί το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα σε ασφαλιστικούς οργανισμούς, είτε για λόγους κοινωνικού ενδιαφέροντος (συνήθης πρακτική) είτε για λόγους οικονομικού συμφέροντος, να διαφοροποιήσουν το θεσμοθετημένο ποσοστό συμμετοχής των ασφαλισμένων στη δαπάνη για συγκεκριμένο σκεύασμα. Προφανώς, στη συγκεκριμένη περίπτωση η προτεινόμενη επιλογή συνεπάγεται μια άμεση επιβάρυνση του οργανισμού με πρόσθετο κόστος, βραχυπρόθεσμα όμως θα προκύψουν υπερπολλαπλάσια οφέλη για τον προϋπολογισμό του μόνο από τον περιορισμό των αιμοκαθάρσεων, χωρίς να υπολογίζεται το όφελος από τις νοσηλείες και τις πρόσθετες δαπάνες που συνεπάγεται το στάδιο 5 ΧΝΝ. Όπως διαπιστώνεται από τα προαναφερόμενα επιδημιολογικά στοιχεία, υπάρχει σταθερή ετήσια αύξηση των ασθενών με ΧΝΝ, με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Λόγω αυτής της παρατηρούμενης αύξησης χρήζει περαιτέρω διερεύνησης το θέμα του εξορθολογισμού της αγοράς φαρμάκου στην Ελλάδα, για να είναι εφικτή η διατύπωση μιας ολοκληρωμένης πρότασης για την ελληνική φαρμακευτική αγορά, τόσο σε σχέση με την προσφορά-ζήτηση, όσο και σε σχέση με την επίτευξη στόχων βάσει της πολιτικής υγείας. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική επιλογής φαρμάκου πρέπει να ακολουθεί τη θεμελιώδη αρχή των σύγχρονων συστημάτων υγείας και κοινωνικής φροντίδας για υπηρεσίες που ακολουθούν τον πολίτη και διευκολύνουν την κίνησή του μέσα στο σύστημα και όχι το αντίστροφο. 34 Συμπερασματικά, το ΙΚΑ, ο μεγαλύτερος ασφαλιστικός οργανισμός της χώρας, (μπορεί να) αποτελεί σημείο αναφοράς στο θέμα της ασφαλιστικής αποζημίωσης των φροντίδων υγείας, δεδομένου ότι αφενός οι συναλλαγές που καλύπτει απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της σχετικής δαπάνης

8 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ 675 in.gr/news/article.asp? lngarticleid= (ημερομηνία ανάκτησης: Μάιος 2008) 3. Ιατρού X. Επιδημιολογικά στοιχεία της ΧΝΝ και του ΔΥ στους ασθενείς σταδίου 3 και 4: Γιατί τα παγκόσμια registries δεν μας διαφωτίζουν; Advisory Board Meeting: Ο ρόλος της εκλεκτικής ενεργοποίησης των υποδοχέων της βιταμίνης D σε ασθεκαι αφετέρου η συγκέντρωση και η επεξεργασία δεδομένων για το μεγαλύτερο τμήμα του ασφαλισμένου πληθυσμού προσδίδουν αξιοπιστία στους σχετικούς υπολογισμούς και, τελικά, τεκμηρίωση στις επιλογές της διοίκησής του. Ευχαριστίες Οι συγγραφείς εκφράζουν τις ευχαριστίες τους στην ομάδα εργασίας του ΠΜΣ «Δημόσια υγεία και διοίκηση υπηρεσιών υγείας» του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, που αποτελείται από τους: Ελένη Θραψανώτη, Χρυσούλα Κατσάπη, Κατερίνα Καυκαλάκη, Ειρήνη Κούμπα, Αναστασία Κωνσταντίνου, Ειρήνη Μπροτζάκη, Ειρήνη Μωραΐτη, Μαγδαληνή Πελεκίδου, Κυριακή Πλοτνικώφ, Fredy Radunsky, Γιάννη Τρουλινό και Χαρά Φιολιτάκη, για τη συμβολή τους στη συζήτηση (panel) γύρω από το θέμα που πραγματεύεται το άρθρο, και στον ιατρό κ. Θεόδωρο Κασσιμάτη, για τη συμβολή του στη συλλογή των επιδημιολογικών δεδομένων. ABSTRACT Insurance coverage for the treatment of patients with chronic renal insufficiency. Adoption of economic assessment by the Institute of Social Insurance (IKA) K. Souliotis, 1,2 Μ. Papavasilopoulou, 2 C. Konstantinidou, 2 Α.Μ. Spanakis, 2 Μ. Apostolakis, 2 C. Iatrou 3 1 Faculty of Social Sciences, University of Peloponnese, Corinth, 2 University for Postgraduate Studies Public Health and Administration of Health Services, Medical School, University of Crete, Heraklion, 3 G. Papadakis General Hospital of Nikea, Nephrology Center, Nikea, Greece Archives of Hellenic Medicine 2009, 26(5): Chronic kidney disease (CKD) constitutes a multidimensional problem for both the patients but also the state. The number of patients with final stage chronic kidney disease (FSCKD) has reached dimensions of epidemic in the entire world, while, according to recent data, Greece ranks in the 8th place in a global comparison of prevalence of patients in treatment of substitution of renal function (RRT), with this pool of patients increasing by 5 7% annually. This increase translates to an enormous economic strain for the funds of social insurance on the one hand but also with regards to the quality of life of patients and their families. Indicatively, it is estimated that IKA alone annually spends 37,000 for each patient in renal replacement treatment. One of the problems presented early in the development of disease (stages 3 and 4) is secondary hyperparathyroidism which is linked to the increase of complications and resulting hospitalisations of patients, and accordingly further increased costs for both the patient and the system. Z is linked to the prevention and treatment of secondary hyperparathyroidism in patients with CKD stages 3, 4 and 5 and is also linked to the increase of survival and delay of procession to RRT. OBJECTIVE The aim of the present study was to appreciate the effectiveness, the efficiency and the benefit that will result from the assumption of cost of contribution (25%) to the expense of the drug from IKA. METHOD The data used are epidemiologic (prevalence of stages CKD, RRT, and secondary hyperparathyroidism in Greece), the cost caused by patients to the system, as well as the social cost patients experience, while data are mentioned relative to the effectiveness of Z, and the, according to international published studies, proven economic benefits from its use. RESULTS-CONCLUSIONS We reached the conclusion that if IKA was to bear part of the cost contribution (additional annual expense 10,647,120 ) would in the long term result in a 39,926,700 benefit due to the delay of a percentage of patients entering stage 5. Key words: Chronic kidney disease, Economic evaluation, Quality of life, Reimbursement Βιβλιογραφία 1. Ιωαννίδης Γ, Παπαδάκη Ο, Τσακίρης Δ. Στατιστικά και επιδημιολογικά δεδομένα θεραπείας υποκατάστασης στην Ελλάδα, Έκθεση εθνικού αρχείου καταγραφής νεφροπαθών. Ελλ Νεφρολ 2002, 14: Τσακίρης Δ. Το πρόβλημα της χρονίας νεφρικής νόσου. Επιδημιολογία, αντιμετώπιση, κόστος. Διαθέσιμο στο:

9 676 κ. Σουλιώτης και συν νείς με ΧΝΝ σταδίου 1 4. Ναύπλιο, Ιατρού Χ. Επιδημιολογικά στοιχεία της ΧΝΝ το μέγεθος του προβλήματος. 4ο σεμινάριο συνεχιζόμενης εκπαίδευσης στη Nεφρολογία. Διαθέσιμο στο: Metsovo_Site/7_10_2004/03_Iatrou_Ch.pps Cohen SD, Patel SS, Khetpal P, Peterson RA, Kimmel PL. Pain, sleep disturbance and quality of life in patients with chronic kidney disease. Clin J Am Soc Nephrol 2007, 5: Hollan SI, Coresh J, Astor BC, Asberg A, Powe NR. International comparison of the relationship of chronic kidney disease prevalence and ESRD risk. J Am Soc Nephrol 2006, 17: Casino FG, Vitullo F, Sorrentino GC, Di Matteo A, Procida M, Gaudiano V et al. Epidemiologia dei bisogni di gestione integrata: Il late referral in nefrologia. G Ital Nefrol 2002, 2: Lupi GP, Bisegna S, Marcelli D, Grassi C, Locatelli F. Epidemiology and follow-up of early chronic renal failure (CRF) in Lombard population. XXXIV Congress of the European Renal Association European Dialysis and Transplant Association, Jungers P, Chauvean B, Descamps L, Laburince M, Girand E, Man N et al. Age- and gender-related incidence of chronic renal failure in a French urban area: A prospective epidemiology study. Nephrol Dial Transplant 1996, 11: Teng M, Wolf M, Lowrie E, Ofsthun N, Lazarus JM, Thadhani R. Survival of patients undergoing haemodialysis with paricalcitol or calcitriol therapy. N Engl J Med 2003, 349: Schumock GT, Arruda JA, Marx SE, Melnick JZ, Sterz R, Williams LA. Paricalcitol in the treatment of secondary hyperparathyroidism: Reductions in hospitalizations and costs. Kidney Disease Economic Conference, Baltimore, October Abstract published in Nephrology News & Issues 2006, 20: NATIONAL KIDNEY FOUNDATION ET AL. K/DOQI clinical guidelines for chronic kidney disease: Evaluation, classification and stratification. Am J Kidney Dis 2002, 39: USRDS. Annual data report: Atlas of chronic kidney disease and end-stage renal disease in the United States. Διαθέσιμο στο: Coresh J, Selvin E, Stevens LA, Manzi J, Kusek JW, Eggers P et al. Prevalence of chronic kidney disease in United States. JAMA 2007, 298: USRDS Gilbertson T, Liu J, Xue JL, Louis TA, Solid CA, Ebben JP et al. Projecting the number of patients with end-stage renal disease in the United States to the year J Am Soc Nephrol 2005, 16: Zoccali C. Arrest renal disease progression aim (ARPA): A cutting edge clinical trial of the ERA-EDTA. Διαθέσιμο στο: Coen G, Ballanti P, Bonucci E, Calabria S, Costantini S, Ferranini M et al. Renal osteodystrophy in pre-dialysis and haemodialysis patients: Comparison of histological patterns and diagnostic predictivity of intact PTH. Nephron 2002, 91: Clinical Practice Guidelines for Bone Metabolism and Disease in Chronic Kidney Disease. Διαθέσιμο στο: org/profesionals/kdoqi/guidelines_bone/index.htm Levin A, Bakris GL, Molitch M, Smulders M, Tian J, Williams LA et al. Prevalence of abnormal serum vitamin D, PTH, calcium, and phosphorus in patients with chronic kidney disease: Results of the study to evaluate early kidney disease. Kidney Int 2007, 71: Σταυριανού Κ. Αποτίμηση τεχνολογίας κατ οίκον αιμοκάθαρσης, μελέτη των παραγόντων που επιδρούν στην υιοθέτησή της και αξιολόγηση ποιότητας ζωής των αιμοκαθαιρόμενων στην Ελλάδα. Διδακτορική Διατριβή. Πανεπιστήμιο Πατρών, Σχολή Επιστημών Υγείας, Τμήμα Ιατρικής, Πάτρα, Χατζηανδρέου Ε, Θεοδοσιάδου Ε, Πρίφτης Χ. Μελέτη δαπανών εξωνεφρικής κάθαρσης και επιδομάτων συντάξεων. ΙΚΑ, Μιχαήλ Σ. Πόσο κοντά και πόσο μακριά από τον τρόπο ζωής του υγιούς ανθρώπου βρίσκεται ο τρόπος ζωής του σημερινού αιμοκαθαιρόμενου; Διαθέσιμο στο: gr/old/periodiko/28/poso%20konta.htm Μαυροματίδης Κ. Η νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου και πώς αντιμετωπίζεται. Διαθέσιμο στο: clubs/files/14669/9.dat Kaitelidou D, Ziroyannis P, Maniadakis N, Liaropoulos L. Economic evaluation of haemodialysis: Implications for technology assessment in Greece. Int J Technol Assess Health Care 2005, 21: Καϊτελίδου Δ, Λιαρόπουλος Λ, Σίσκου Ο, Θεοδώρου Μ, Ζηρογιάννης Π, Μανιαδάκης Ν. Οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της αιμοκάθαρσης στη ζωή των ασθενών με χρονία νεφρική ανεπάρκεια. Νοσηλευτική 2007, 46: Κουράκος Μ, Μαχαίρα Ε, Δολιανίτου Ε, Μουτζούρης Δ, Αγραφιώτης Α. Ποιότητα ζωής των νεφροπαθών υπό αιμοκάθαρση με τεχνητό νεφρό: Δεκαετής εμπειρία ενός κέντρου. 9ο Πανελλήνιο συνέδριο Management Υπηρεσιών Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας, Κέρκυρα. Τόμος περιλήψεων, 2007: Dobrez DG, Mathes A, Amdahl M, Marx SE, Melnick JZ, Sprague SM. Paricalcitol-treated patients experience improved hospitalization outcomes compared with calcitriol-treated patients in real-world clinical settings. Nephrol Dial Transplant 2004, 19: Alborzi P, Patel NA, Peterson C, Bills JE, Bekele DM, Bunaye Z et al. Paricalcitol reduces albuminuria and inflammation in chronic kidney disease. A randomized double-blind pilot trial. Hypertension 2008, 52: Gal-Moscovici A, Sprague SM. Comparative cost-benefit analyses of paricalcitol and calcitriol in stage 4 chronic kidney disease from the perspective of a health plan. Clin Drug Investig 2007, 27: Μηνασίδου Ε, Λεμονίδου Χ. Ποιότητα ζωής ατόμων με χρόνια νοσήματα και η θεωρία της κοινωνικής παραγωγής λειτουργιών. Νοσηλευτική 2005, 44: Σαρρής Μ, Γούλα Α, Σούλης Σ, Σταυροπούλου Α. Επισκόπηση υγείας μεταμοσχευμένων ασθενών λόγω τελικού σταδίου χρονίας νεφρικής ανεπάρκειας. Αρχ Ελλ Ιατρ 2008, 25: Evans RW, Manninen DL, Garrison LP, Hart LG, Blagg CR, Gutman RA et al. The quality of life of patients with end-stage

10 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ 677 renal disease. N Engl J Med 1985, 312: Σαρρής Μ, Σούλης Σ. Ποιότητα ζωής αιμοκαθαιρόμενων και μεταμοσχευμένων νεφροπαθών: Mια κριτική προσέγγιση. Ιατρική 2001, 79: Γκόλνα Χ, Κοντιάδης Ξ, Σουλιώτης Κ. Φαρμακευτική πολιτική στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Λειτουργία της αγοράς και ρυθμιστικό πλαίσιο. Εκδόσεις Παπαζήσης, Αθήνα, 2005 Corresponding author: K. Souliotis, Am. Artemidos street, GR Maroussi, Greece xxxxxxxxxxxxx

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ

Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ 3 ο Περιφερικό Συμπόσιο Γεν. Ιατρικής Κ. Μακεδονίας Θεσ/νίκη 2010 Επιβράδυνση εξέλιξης και αντιμετώπιση επιπλοκών ΧΝΝ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας Α Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Επιπολασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Η αλλαγή του χρηματοδοτικού υποδείγματος ως προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας

Η αλλαγή του χρηματοδοτικού υποδείγματος ως προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας ΕΙΣΗΓΗΣΗ Η αλλαγή του χρηματοδοτικού υποδείγματος ως προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας Κυριάκος Σουλιώτης Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Υγείας Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνος Α. Φουρτούνας Ημερομηνία γέννησης: 14/08/1965 Τόπος γέννησης: Σουφλί Έβρου Υπηκοότητα: Ελληνική Διεύθυνση οικίας: Εθνάρχου Μακαρίου 31, Νίκαια-Λάρισα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννα Νικολαϊδου Κλινική Κοινωνική Λειτουργός Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ιωάννα Νικολαϊδου Κλινική Κοινωνική Λειτουργός Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΟΤΑΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ... Τα προβλήματα στη διάρκεια της μακρόχρονης νοσηλείας και παρακολούθησης : Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας Ιωάννα Νικολαϊδου Κλινική Κοινωνική Λειτουργός

Διαβάστε περισσότερα

M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology

M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology M. Vavuranakis Ass. Professor of Cardiology Ηαλυσίδατηςέρευνας Η έρευνα αποτελεί κινητήρια δύναµη και κύριο µοχλό ανατροφοδότησης της οικονοµίας. European Commission, European Research Area, 2010 Γιατίηέρευναείναισηµαντική;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ: ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη Κυριάκος Σουλιώτης Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Υγείας Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Φωτεινή Γιαλαµά Υποψήφια Διδάκτωρ,

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας: µελέτη κόστους των µεθόδων αιµοκάθαρσης µε φύσιγγα και διττανθρακικό διάλυµα. και της αιµοδιαδιήθησης.

Θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας: µελέτη κόστους των µεθόδων αιµοκάθαρσης µε φύσιγγα και διττανθρακικό διάλυµα. και της αιµοδιαδιήθησης. Θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας: µελέτη κόστους των µεθόδων αιµοκάθαρσης µε φύσιγγα και διττανθρακικό διάλυµα και της αιµοδιαδιήθησης Παρασκευή Θεοφίλου ρ. Ψυχολογίας Υγείας, Εθνική Σχολή ηµόσιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ

ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Πολύγυρος 2007 Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια Αδυναμία των νεφρών να αποβάλλουν τα τοξικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Αγλαΐα Ειρήνη Λένη 1, Μαρία Τουρκογιάννη 1, Αρετή Σταυροπούλου 2, Ζαχαρίας Ζηδιανάκης 3 1. Νοσηλεύτρια ΤΕ, απόφοιτη Τμήματος Νοσηλευτικής,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD.

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD. Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα M.G.Koutras,MD. Τι είναι το ehealth? What Is ehealth (3): A Systematic Review of Published Definitions. Hans Oh et al, J Med Internet Res 2005;7(1).

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με τον όρο «υπηρεσίες υγείας», προσδιορίζονται όχι µόνο οι παρεχόµενες φροντίδες υγείας και ιατρικής περίθαλψης αλλά γενικότερα το πλέγµα των δοµών µε τις

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος 1. Προσφέρει οικονομική ενίσχυση έναντι του υψηλού κόστους νοσηλείας, σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος χρειαστεί να νοσηλευτεί ή να χειρουργηθεί 2. Αποτελεί συμπληρωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση HIV-οροθετικών ασθενών με χρονία νεφρική νόσο τελικού σταδίου

Αντιμετώπιση HIV-οροθετικών ασθενών με χρονία νεφρική νόσο τελικού σταδίου Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ΒΡΑΧΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ SHORT COMMUNICATION Αντιμετώπιση HIV-οροθετικών ασθενών με χρονία νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα ως απειλή για την υγεία και την οικονομία. Υπάρχουν λύσεις; Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ. Εισαγωγή

Το κάπνισμα ως απειλή για την υγεία και την οικονομία. Υπάρχουν λύσεις; Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ. Εισαγωγή Το κάπνισμα ως απειλή για την υγεία και την οικονομία. Υπάρχουν λύσεις; Κώστας Αθανασάκης, BScHS, BScEcon, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή Το κάπνισμα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη

Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας. Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η θέση του ΣΦΕΕ στα Οικονομικά Υγείας Μιχάλης Χειμώνας Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ 30 Οκτωβρίου 2015 Θεσσαλονίκη Η Κρίση στην Ελλάδα Οικονομία/Κοινωνία Μείωση του ΑΕΠ Αύξηση της ανεργίας από 9.6% το 2009 σε

Διαβάστε περισσότερα

στη νεφρολογία εκπαιδευτικό σεμινάριο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ξενοδοχείο: DOMOTEL XENIA VOLOU 4-6 Ιουλίου 2014

στη νεφρολογία εκπαιδευτικό σεμινάριο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ξενοδοχείο: DOMOTEL XENIA VOLOU 4-6 Ιουλίου 2014 ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1835 Κύκλος Κλινικών Σεμιναρίων Ειδικοτήτων εκπαιδευτικό σεμινάριο Συνήθη νεφρολογικά προβλήματα: Διαγνωστική προσέγγιση και διαχείριση κλινικών περιπτώσεων Θα χορηγηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα