01 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (4ος-10οςαΙ.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "01 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (4ος-10οςαΙ.)"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΠΑΤΟΥΡΑ 01 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (4ος-10οςαΙ.) ΑΘΗΝΑ 1994

2

3

4

5 ΟΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (4ος-10ος αι.)

6 ISBN Εθνικό 'Ίδρυμα Ερευνών Κέντρο Βυζαντινών 'Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, 'Αθήνα Fondation Nationale de la Recherche Scientifique, Centre de Recherches Byzantines, Vas. Constantinou 48, Athènes

7 ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΣΟΦΙΑ ΠΑΤΟΥΡΑ 01 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ (4ος-10ος αι.) ΑΘΗΝΑ 1994

8

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 9 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ 37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΨΗ ΕΠΙΓΑΜΙΩΝ 51 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ, ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 61 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΩΝ 83 α) 'Ιωάννης Καμινιάτης 83 β) Abu - Firâs 93 γ) Quabäth bn - Razïn 97 δ) Härün bn - Yahyä 103 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ 111 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ ΚΑΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ 125 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 133 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 153 RESUME 161 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 167

10

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ή επικοινωνία μεταξύ των λαών στή διάρκεια της μακράς μεσαιωνικής περιόδου ήταν περιορισμένη και γινόταν κάτω άπο ορισμένες μόνο συνθήκες, στις όποιες κυρίαρχη θέση κατείχε ό άνθρωπος, δεδομένου ότι τήν εποχή εκείνη απουσίαζαν οί τεχνικές επικοινωνιακές δυνατότητες πού υφίστανται σήμερα. Ειδικότερα, κατά τήν πρώιμη και μέση βυζαντινή εποχή - στα πλαίσια της οποίας θα περιορισθούμε κατά τή διαπραγμάτευση τοΰ παρόντος θέματος - τους κύριους άξονες επικοινωνίας τών λαών, στο επίπεδο βέβαια μιας πολιτικής και κοινωνικής "ελίτ", αποτελούσαν οί πρέσβεις, οί εκπρόσωποι της Εκκλησίας, οί έμποροι και οί Ιεραπόστολοι. 'Επειδή, ωστόσο, στην κοινωνική ζωή και τήν καθημερινή πρακτική τών ανθρώπων τής εποχής κυριαρχούσε ό πόλεμος, κατ' έπιταγήν της Ιστορικής συγκυρίας και συνακόλουθα τής πολιτικής φιλοσοφίας τών ηγεσιών τους (πόλεμος ôè και βασιλεία τα μέγιστα τών έν άνθρώποις απάντων ώμολόγηται είναι), 1 οί παράγοντες πού συνέβαλαν στην προσέγγιση τών λαών και τών ηγετικών τους τάξεων περιορίζονταν ακόμη περισσότερο. Έν τούτοις, ό ίδιος ό πόλεμος οδηγούσε σε νέες οδούς επικοινωνίας είτε μέσ' από τις διαδικασίες πού οί εμπόλεμοι ακολουθούσαν κατά τήν προετοιμασία \ ου και αποσκοπούσαν στή διεξαγωγή ή τήν αποτροπή του, είτε, κυρίως, μέσ' από τις συνέπειες και τα προβλήματα πού ανέκυπταν μετά τήν εκβασή του. Στην πρώτη περίπτωση, οί αξιωματούχοι πού επιφορτίζονταν μέ στρατιωτικές-διπλωματικές αποστολές κατά τήν προετοιμασία μιας πολεμικής επιχείρησης και οί όμηροι πού, συνήθως, ανταλλάσσονταν στή διάρκεια αυτής τής διαδικασίας, λειτουργούσαν ως βασικοί μοχλοί επικοινωνίας στην προσπάθεια αποτροπής της ή πρόσκαιρης, έστω, είρήνευσης τών αντιτιθεμένων. Στην περίπτωση πού αυτό δέν επιτυγχανόταν, οί συνέπειες τοΰ πολέμου πρόσφεραν στους εμπόλεμους πολλές ευκαιρίες προσέγγισης, φυσικά όχι εξίσου ευνοϊκές και για τις δύο 1. Προκόπιος 1, Ικδ. Haury-Wirth, Λιψία 1963, σελ. 128.

12 10 Οί αιχμάλωτοι ώς παράγοντες επικοινωνίας καί πληροφόρησης (4ος-10ος αι.) πλευρές. Οί πληθυσμοί πού μεταφέρονταν από τη μία επικράτεια στην άλλη, οί φυγάδες, οί αυτόμολοι καί οί αίχμάλωτοι - παράγοντες πού ανέκυπταν στη διάρκεια ή μετά το τέλος του εκάστοτε πολέμου - συνέβαλαν, ηθελημένα ή οχι, στη μετάδοση Ιδεών καί στην άλληλοπληροφόρηση τών λαών, καθιστάμενοι "δίαυλοι" της μεταξύ τους επικοινωνίας. Στα πλαίσια της διερεύνησης τού πλέγματος τών παραγόντων επικοινωνίας τών λαών κατά τη βυζαντινή εποχή, επιλέξαμε τήν περίπτωση τών αιχμαλώτων για δύο κυρίως λόγους: 2 πρώτον, γιατί αυτή ή πτυχή τής ιστορίας τών σχέσεων τοϋ Βυζαντίου με τους συγχρόνους του λαούς δέν έχει ιδιαίτερα μελετηθεί στή σύγχρονη ιστοριογραφία καί δεύτερον, γιατί καί οί αιχμάλωτοι - βυζαντινοί καί αλλοεθνείς - είχαν μπει από πολύ νωρίς στην τροχιά τής 'ιδεολογικής καί πολιτικής προπαγάνδας τής βυζαντινής διπλωματίας, τής οποίας, ώς γνωστόν, παραμένουν ακόμη πολλοί τομείς αδιερεύνητοι. Θα επιχειρήσουμε, λοιπόν, να προσεγγίσουμε το ζήτημα τής αίχμαλωσίας στις κοινωνίες τής εποχής μέσ' άπό τις σχετικές πληροφορίες τών πηγών, σκιαγραφώντας το θεσμικό της πλαίσιο, στο όποιο με συγκεκριμένα παραδείγματα θα προσδιορίσουμε τή συμβολή τών αίχμαλώτων στον τομέα τής επικοινωνίας καί θ' αποκαλύψουμε τό ρόλο τους στην "τεχνική" τής βυζαντινής διπλωματίας, στο πρόγραμμα τής οποίας είχαν, προφανώς, συμπεριληφθεί καί άλλοι πολλοί περιθωριακοί παράγοντες. Διευκρινίζουμε, ωστόσο, ότι στο εισαγωγικό κεφάλαιο πού ακολουθεί θα παρουσιάσουμε γενικές για τους αίχμαλώτους καί τήν αντιμετώπιση τους πληροφορίες, προερχόμενες άπό νομικά, Ιστορικά καί στρατιωτικά κείμενα, χωρίς να σταθούμε ιδιαίτερα στις νομικές διαστάσεις τοϋ ζητήματος, τών οποίων ή αναζήτηση καί ô προσδιορισμός μπορεί ν' αποτελέσει αντικείμενο ειδικής έρευνας. Κλείνοντας τό σύντομο αυτό προλογικό σημείωμα, επιθυμώ να 2. Στο Β' Διεθνές Συμπόσιο τού Κέντρου Βυζαντινών 'Ερευνών ('Οκτώβριος 1990), μέ θέμα "Ή επικοινωνία στο Βυζάντιο" διερευνήθηκαν καί παρουσιάστηκαν κατά κύριο λόγο τομείς τής επικοινωνίας στο εσωτερικό τής Αυτοκρατορίας, ένώ μικρός αριθμός ανακοινώσεων αφορούσε τήν επικοινωνία τού Βυζαντίου μέ ξένους λαούς, χωρίς να θιγεί σέ καμία από αυτές τό υπό διαπραγμάτευση θέμα (βλ. Πρακτικά τού Β ' Διεθνούς Συμποσίου Ή επικοινωνία στο Βυζάντιο, 'Αθήνα 1993). 'Επίσης σέ ζητήματα επικοινωνίας αναφέρεται ή μεγάλη θεματική ενότητα "Les Communications et l'information entre les Byzantins et entre Byzance et les Pays voisins: formes, directions, centres", πού περιλήφθηκε στο πρόγραμμα τοΰ 18ου Διεθνούς Συνεδρίου Βυζαντινών Σπουδών τής Μόσχας (Αύγουστος 1991).

13 Πρόλογος 11 εκφράσω τίς πιο θερμές ευχαριστίες μου προς τόν κ. Ευάγγελο Χρυσό, καθηγητή τοΰ Πανεπιστημίου 'Ιωαννίνων καί προς τόν κ. Κωνσταντίνο Πιτσάκη, αναπληρωτή καθηγητή τοΰ Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, οι όποιοι είχαν την καλωσύνη να διαβάσουν το κείμενο καί μέ τίς πολύτιμες υποδείξεις τους να συμβάλουν στή βελτίωση του. 'Επίσης, ευχαριστώ τήν κα Χρύσα Μαλτέζου, διευθύντρια τοΰ Κέντρου Βυζαντινών 'Ερευνών για τό ενδιαφέρον της να εντάξει τήν εργασία μου στο πλαίσιο των δημοσιευμάτων τοΰ Κέντρου καί τόν κ. Λένο Μαυρομμάτη, προϊστάμενο τοΰ προγράμματος "Βυζάντιο καί Σλαβοβαλκανικός Κόσμος" τοΰ ΚΒΕ, για τίς συναδελφικές συμβουλές του. Τίς ειλικρινείς μου, τέλος, ευχαριστίες ας δεχθεί ή Διεύθυνση Μορφωτικών 'Υποθέσεων τοΰ 'Υπουργείου 'Εξωτερικών για τήν επιχορήγηση της παρούσας έκδοσης.

14

15 ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ α) Πηγές Άθ. 'Αλεξανδρείας: Διδασκαλία προς Άντίοχον Δοϋκαν, PG28, στ 'Άννα Κομνηνή, 'Αλεξιάς: Annae Comnenae Alexiadis Π, εκδ. L. Schopen, [CSHB], Βόννη 'Ανωνύμου περί παραδρομής: α) G. Dennis, Three Byzantine Military Treatises (Text, Translation and Notes), Ουάσιγκτον β) G. Dagron - H. Mihâescu, Le traité sur la Guérilla de l'empereur Nicéphore Phocas, Παρίσι Βασιλικά: Basilicorum Libri LX, vol. AI, ΑΠ, AIV, εκδ. H.J. Scheltema - N. Van der Wal, Groningen 1955, 1956, Βίος Ενθυμίου: Ρ. Karlin - Hauter, Vita S. Euthymii, Byzantion ( ), σελ Βίος Νίκωνος: Σπ. Λάμπρου, Ό βίος Νίκωνος τοϋ Μετανοείτε, Νέος Έλληνομνήμων, τόμ. Γ' (1906), σελ Γενέσιος: Josephi Genesii Regum libri quattuor, εκδ. A. Lesmueller -Werner, I. Thurn (CSHB 14), Βερολίνο - Νέα 'Υόρκη Codex Justinianus: CJC Π, εκδ. Krüger 1877 (άναστ. ανατύπωση 1970). Digesta: CJC Ι, εκδ. Mommsen - Krüger 1872, (άναστ. ανατύπωση 1973). Ecloga ad Prochiron mutata: JGR VI, σελ Ecloga privata aucta: JGR VI, σελ 'Εκλογή των Νόμων, α) L. Burgmann, Ecloga, Das Gesetzbuch Leons III und Konstantinos' V, Φρανκφούρτη β) JGR Π, σελ 'Επαναγωγπ. JGR Π, σελ Εύάγριος: Evagrius Ecclesiastical History, εκδ. J. Bidez - L. Parmentier, Λονδίνο 1898 (ανατ. 'Άμστερνταμ 1964). Εύσέβιος: Εις τόν βίον Κωνσταντίνου τοϋ Βασιλέως, PG 20, σελ Ζωναράς, 'Επιτομή 'Ιστοριών. Ioannis Zonarae Epitome Historiarum, εκδ. L. Dindorf, τόμ. IV, Λιψία Ζώσιμος: Zosimi Historia Nova, εκδ. L. Mendelssohn, Λιψία 1887 (ανατ. Hildesheim 1963). Ηύξημένη 'Επαναγωγή: JGR, τόμ. VI, σελ Θαύματα 'Αγίου Δημητρίου: P. Lemerle, Les plus anciens recueils des

16 14 Οί αιχμάλωτοι ώς παράγοντες επικοινωνίας και πληροφόρησης (4ος-10ος αι.) Miracles de Saint Démétrius, I, le texte, Παρίσι Θεμίστιος: Themistii Orationes, εκδ. W. Dindorf, Hildesheim Θεοδοσιανός Κώδιξ: Codex Theodosianus, τόμ. 1/2 Textus, εκδ. Th. Mommsen, Βερολίνο Θεοφάνης: Theophanis Chronographia, εκδ. C. de Boor, Λιψία 1883 (ανατ. Hildesheim 1963) Θεοφάνους Συνεχιστής: Theophanes Continuatus, εκδ. I. Bekker, [CSHB], Βόννη Θεοφύλακτος Σιμοκάττης: Theophylacti Simocattae Historiae, εκδ. C. de Boor - P. Wirth, Στουτγάρδη 'Ιορδάνης: Jordanis Getica, εκδ. Th. Mommsen, MGH AA, τόμ. V/l, Βερολίνο 1882, σελ 'Ιωάννης Καμινιάτης: Ioannis Caminiatae De Expugnatione Thessalonicae, εκδ. G. Böhlig, [CFHB 4], Βερολίνο 'Ιωάννης Κίνναμος, 'Επιτομή: Ioannis Cinnami Epitome, έκδ. A. Meineke, [CB], Βόννη 'Ιωάννης Νικίου: R. Η. Charles, The Chronicle of John Bishop of Nikiu, translated from Zotenberg's ethiopic text, 'Οξφόρδη 'Ιωάννης Χρυσόστομος: 'Ερμηνεία εις την προς 'Ρωμαίους 'Επιστολήν PG 60, στ Κεδρηνός: Georgii Cedreni Compendium Historiarum, τόμ. I-II, κδ. I. Bekker, [CSHB], Βόννη Κεκαυμενου Στρατηγικον. Cecaumeni Strategicon et incerti Scriptoris de oficiis regiis libellus, εκδ. Β. Wassiliewsky - V. Jemstedt, Πετρούπολη 1896 (ανατ. Άμστερνταμ 1965). Κωνστ. Πορφυρογέννητος, Έκθεσις της Βασιλείου Τάξεως: Const. Porphyrogeniti De Cerimoniis Aulae Byzantinae, τόμ. Ι-Π, εκδ. I. Reiske, [CSHB], Βόννη Κωνστ. Πορφυρογέννητος, Προς τόν Ιδιον υίον Ψωμανόν. Const. Porphyrogenitus De Administrando Imperio, έκδ. Gy. Moravcsik - R.J.H. Jenkins, [CFHB 1], Ουάσιγκτον Κωνστ. Άκροπολίτης: Λόγος εις τόν αγιον Βάρβαρον, εκδ. Α. Παπαδοπούλου - Κεραμέως, 'Ανάλεκτα Ίεροσολυμιτικης Σταχυολογίας, τόμ. Ι, Πετρούπολη 1891 (ανατ. Βρυξέλλες 1963), σελ Λέων Γραμματικός: Leonis Grammatici Chronographia, εκδ. I. Bekker, [CSHB], Βόννη 1832.

17 Βραχυγραφίες 15 Λέων Διάκονος: Leonis Diaconi Caloensis Historiae, εκδ. C.B. Hasii, [CSHB], Βόννη Λέων Σοφός, Τακτικά: PG 107, στ Λέων Σοφός, Νεαραί Διατάξεις: P. Noailles - Α. Dain, Les Novelles de Léon VI le Sage (Text et traduction) Παρίσι Μαλάλας: Ioannis Malalae Chronographia, εκδ. L. Dindorf, [CSHB], Βόννη Μάλχος: Μάλχου Βυζαντιακά, FHG, τόμ. IV, Παρίσι Μαρκελλινος Κόμ.: Marcellini Comitis Chronicon, εκδ. Th. Mommsen, MGH AA, τόμ. XI (=chronica minora Η), Βερολίνο 1894 (ανατ. 1961), σελ Ματθαίος 'Εδέσσης, Χρονικόν: Μτφ. Ε. Dulaurier (Bibliothèque hist. arménienne), Παρίσι Μαυρικίου Στρατηγικόν. Das Strategikon des Maurikios, εκδ. G.T Dennis - G. Gamillscheg, [CFHB 17], Βιέννη Νικηφόρος Γρήγορος: Νικηφόρου τοϋ Γρήγορα 'Ρωμαϊκή Ιστορία, τόμ Ι, εκδ. L. Schopen -1. Bekker, [CSHB], Βόννη Νικηφόρου Ούρανοϋ Τακτικά: J.A. De Foucault, Douze chapitres inédits de la Tactique de Nicéphore Ouranos, Travaux et Mémoires V (1973), σελ Νικόλαος A ' Πατριάρχης, Έπιστολαί: J.H. Jenkins - L.G. Westerink, Nicholas I Patriarch of Constantinople Letters, [CFHB VI], Dumbarton Oaks Novellae: CJCΙΠ, εκδ. Scholl - Kroll 1895, (άναστ. ανατύπωση 1972). Νόμοι στρατιωτικοί: JGRII, σελ Πρίσκος: Πρίσκου 'Ιστορία Βυζαντιακή, C. Porphyrogeniti, Ι De Legationibus, εκδ. C. de Boor, σελ και Προκόπιος, Πόλεμοι: Procopii De Bellis, εκδ. J. Haury - G. Wirth: Procopii Caesariensis opera omnia, τόμ. I-IV, Λιψία 1962 (τόμ. I-II). Πρόχειρος Νόμος: JGR Π, σελ Σκυλίτζης, Σύνοψις Ιστοριών. Ioannis Scylitzae Synopsis Historiarum, εκδ. I. Thurn, [CFHB 5], Βερολίνο Σύνταγμα Κανόνων. Γ.Α Ράλλη - Μ. Ποτλή, Σύνταγμα θείων και ιερών κανόνων, Β',Γ', 'Αθήνα 1852, 1853 (φωτ. ανατ. 1966). Σωζόμενος: Sozomenus Kirchengeschichte, εκδ. J. Bidez - G. Ch. Hansen, [GCS], Βερολίνο Σωκράτης: Socrates Scholasticus Ecclesiastica Historìa Ι/Π, εκδ. R. Hussey, Hildesheim - Νέα 'Υόρκη 1992.

18 16 Οί αιχμάλωτοι ως παράγοντες επικοινωνίας και πληροφόρησης (4ος-10ος αι.) Φιλοστόργιος: Philostorgius Kirchengeschichte Εκδ. J. Bidez - F. Winkelmann, [GCS], Βερολίνο Ψευδο-Συμεών: Symeonis magistri ac logothetae Annales, στον τόμο, Theophanes Continuatus, Ioannes Cameniata, Symeon magister, Georgius Monachus, εκδ. I. Bekker, [CSHB], Βόννη 1838, σελ

19 β) Περιοδικά - Σειρές - Συλλογές An. Boll.: Analecta Bollandiana BZ: Byzantinische Zeitschrift CB (=CFHB): Corpus Fontium Historiae Byzantinae CJC: Corpus Juris Civilis CSHB: Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae DOP: Dumbarton Oaks Papers ΕΕΒΣ: Έπετηρίς της 'Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών FHG: Fragmenta Historicorum Graecorum GCS: (Die) Griechischen Christlichen Schriftsteller JGR: I. - P. Zepos, Jus Graecoromanum, I-IV, 'Αθήνα 1931 (ανατ. Aalen 1962) JOB: Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik MGH AA: Monumenta Germaniae Historica, Auctores Antiquissimi PG: Patrologia Craeca.

20

21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tò ζήτημα της αιχμαλωσίας και ή μετακίνηση και περαιτέρω τύχη τών αιχμαλώτων, ως μία από τις σοβαρότερες συνέπειες τών συνεχών πολεμικών συγκρούσεων της εποχής, απασχολούσε τόσο τους Βυζαντινούς όσο και τους συγχρόνους τους λαούς. Για την επιστροφή ή τήν ανταλλαγή τους πραγματοποιούσαν διμερείς συναντήσεις και διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις σε επίπεδο υψηλών στρατιωτικών και πολιτικών αξιωματούχων ή ακόμη καί εθνικών ηγεσιών. 1 Ή διαδικασία όμως της απελευθέρωσης τους δια της εξαγοράς ή της ανταλλαγής ήταν συνήθως δυσχερής και χρονοβόρα, με αποτέλεσμα πολλοί εξ αυτών να παραμένουν για μακρά χρονικά διαστήματα ή ακόμη καί να εγκαθίστανται μόνιμα στις χώρες τών κατακτητών τους. Επειδή κατά τή βυζαντινή εποχή δεν ύφίστατο διεθνής νομοθεσία σχετική με τή μεταχείριση ή τήν προστασία τών αιχμαλώτων, όπως αυτή Ισχύει σήμερα, ήταν φυσικό κάθε "έθνος" ή κοινωνία της εποχής να εφαρμόζει στο ζήτημα αυτό τους δικούς της γραπτούς ή άγραφους νόμους, οί όποιοι, σε γενικές γραμμές και με πολλές παρεκκλίσεις στην εφαρμογή τους, καθόριζαν τή συμπεριφορά και τίς υποχρεώσεις τους προς τους συλλαμβανομένους στά πεδία τών μαχών. Σέ ο,τι άφορα τους Βυζαντινούς, πληροφορίες για τήν αιχμαλωσία καί τή μεταχείριση τών αιχμαλώτων υπάρχουν κατά κύριο λόγο στή βυζαντινή νομοθεσία, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι σχετικές διατάξεις, στά στρατιωτικά εγχειρίδια πού περιέχουν είδικούς γι' αυτούς κανόνες ή οδηγίες, στίς Ιστορικές πηγές και στις παραινέσεις τών Πατέρων της Εκκλησίας. 1. Στις βυζαντινές αφηγηματικές πηγές μνημονεύονται πολυάριθμες πρεσβείες προς τή μία ή τήν άλλη πλευρά για το διακανονισμό ζητημάτων του πολέμου, συμπεριλαμβανομένου καί τοΰ προβλήματος τών αίχμαλώτων. Πολλές φορές ειδικές διπλωματικές αποστολές επιφορτίζονταν μέ τήν ευθύνη της ανταλλαγής ή της εξαγοράς αιχμαλώτων (βλ. Θεοφ. Σιμοκάττης, Ίστορίαι, έκδ. C. de Boor, σελ. 289 καί Γ. Κεδρηνός, Σύνοψις 'Ιστοριών, έκδ. Βόννης (CSHB), σελ. 703). Στους χρονογράφους της μέσης βυζαντινής περιόδου ή ανταλλαγή αναφέρεται ως άλλάγιον ή άντικαταλαγή (βλ. θεοφάνους Συνεχιστής, έκδ. Βόννης (CSHB) σελ. 443 καί θεοφάνους Χρονογραφία, έκδ. de Boor, σελ. 687).

22 20 Ol αιχμάλωτοι ώς παράγοντες επικοινωνίας και πληροφόρησης (4ος-10ος αι.) Ή μελέτη των σχετικών κειμένων -ιδιαίτερα εκείνων πού περιλαμβάνονται στις δύο πρώτες κατηγορίες τών πηγών πού προαναφέρθηκαν- 2 οδηγεί στη διαπίστωση οτι οι κανόνες μεταχείρισης τών αιχμαλώτων δέν ήταν σαφείς ούτε στή νομοθεσία ούτε στη στρατιωτική πολεμική λογοτεχνία τοϋ Βυζαντίου, έτσι ώστε ή αντιμετώπιση τους να προβάλει σ' αυτές διαφορετική κατά περίπτωση καί κατά εποχή. Οί λόγοι πού οδηγούσαν τους συγγραφείς ή τους εμπνευστές αυτών τών κειμένων σ' αυτή τήν αντιφατικότητα είναι πολλοί καί εκφράζουν τήν ιστορική συγκυρία της εποχής. Σε στρατιωτικές πραγματείες καί σέ νομοθετικά έργα τοϋ ίδιου, μερικές φορές, συγγραφέα ή τοϋ ίδιου αύτοκράτορα-νομοθέτη συνυπάρχουν διαφορετικές - αντικρουόμενες απόψεις για τό ζήτημα της αιχμαλωσίας, υπαγορευμένες άλλοτε από λόγους καθαρά πρακτικούς, επιβεβλημένους άπό συγκεκριμένες στρατιωτικές αναγκαιότητες καί άλλοτε άπό τή "συγκεχυμένη" ιδεολογία της εποχής, επηρεασμένη άπό τή ρωμαϊκή παράδοση, άπό τις αρχές τοϋ δίκαιου καί ίεροϋ πολέμου, 3 αλλά κυρίως άπό τό νέο πνεύμα αγάπης καί φιλανθρωπίας τοϋ Χριστιανισμού. 'Εκείνο πού γενικά προβλεπόταν άπό τή βυζαντινή νομοθεσία καί τις στρατιωτικές πραγματείες ήταν ή διανομή τών λαφύρων καί τών αιχμαλώτων σέ όλους τους παράγοντες της μάχης, στρατιώτες καί αξιωματικούς, καί ή παραχώρηση τοϋ 1/6 μόνο στο Δημόσιο. 4 'Ακόμη, σύμ- 2. Ό Δ. Λέτσιος, στην πρόσφατη εργασία του Die Kriegsgefangenschaft nach Auffasung der Byzantiner (Bsl , σελ ), παρουσιάζει τό ζήτημα της αιχμαλωσίας στο Βυζάντιο μέσ' άπό πληροφορίες πού περιέχονται στις στρατιωτικές πραγματείες καί στίς διατάξεις τών νομικών κειμένων, ακολουθώντας ταυτόχρονα τή διαχρονική τους εξέλιξη. 'Επιχειρεί ν' ανιχνεύσει καί να προσδιορίσει τις ηθικές - φιλοσοφικές διαστάσεις τοϋ προβλήματος άλλα καί τίς πρακτικές - στρατιωτικές ανάγκες πού υπηρετούσε ό θεσμός της αιχμαλωσίας, όπως τίς υπαινίσσονται οί συγγραφείς τών σχετικών κειμένων. 3. Για τήν ιδεολογία τοΰ "ίεροϋ πολέμου" στο Βυζάντιο, βλ. 'Αθηνά Κόλια- Δερμιτζάκη, Ή ιδέα τοϋ ίεροϋ πολέμου στο Βυζάντιο κατά τον 10ο αιώνα. Ή μαρτυρία τών τακτικών καί τών δημηγοριών, στον τόμο: Κωνσταντίνος Ζ' ό Πορφυρογέννητος καί ή εποχή του. Β ' Διεθνής βυζαντινολογική συνάντηση, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, 'Αθήνα 1989, σελ Της ίδιας, Ό βυζαντινός "Ιερός πόλεμος", 'Αθήνα Τοϋ δε θεοϋ παρέχοντος νίκην τό έκτον μέρος άφιεροϋσθαι δει τφ δημοσίω καί τό λοιπόν πάν μέτρον απαντάς τους τοϋ λαοϋ εξ Ισης καί εφ' ίσης μοίρας μερίζεσθαι, τον μέγαν καί τον μικρόν (L. Burgmann, Ecloga, Das Gesetzbuch Leons III und Konstantinos'V, Φραγκφούρτη 1983, τίτλος 18.1, σελ. 244). Βλ. επίσης στο JGR2, 'Εκλογή Νόμων 18.1, Νόμοι Στρατιωτικοί 48, Πρόχειρος Νόμος 40.1, Έπαναγωγή 40.93, σελ , 88, 227 καί 368 αντίστοιχα. Ή ϊδια διάταξη αναπαράγεται επίσης

23 Εισαγωγή 21 φωνα με τα Ιδια κείμενα, ή υποδούλωση ή ή πώληση αιχμαλώτων αποτελούσε αναφαίρετο δικαίωμα των νικητών. 5 Στα στρατιωτικά εγχειρίδια περιέχονται οδηγίες για την αντιμετώπιση των αιχμαλώτων κατά τη διάρκεια κυρίως των εχθροπραξιών η σχετικές με τη χρησιμοποίηση τους μετά το τέλος τοϋ πολέμου για καθαρά στρατιωτικούς σκοπούς. Στο Στρατηγικόν τοϋ Μαυρίκιου, πού αποτελεί το πρώτο και πιο αντιπροσωπευτικό έργο της βυζαντινής στρατιωτικής λογοτεχνίας, έκτος από τη γενική συμβουλή τους ήττηθέντας εις άπόνοιαν αγειν ου δει άλλα ποικίλοις τρόποις καί έλπίσιν άγαθαϊς μεθοδεύειν, 6 υπάρχουν καί άλλες πού αναφέρονται μέ σαφέστερο τρόπο στους αιχμαλώτους, μερικές άπο τις όποιες θα καταγραφούν μέ συντομία έδώ. Ή απελευθέρωση τών αιχμαλώτων μέ τήν ταυτόχρονη αποστολή επιστολών θα μπορούσε κατά τον συγγραφέα τοϋ Στρατηγικού να χρησιμοποιηθεί ώς ενα μέσο "εύπειθείας" τών πολιορκουμενων άπο τήν πλευρά τών πολιορκητών για ελευθερία και σωτηρία τών πρώτων. 7 Στή διάρκεια της μάχης ol αποσκευές και oi αιχμάλωτοι έπρεπε ν' απομακρύνονται άπο τους οπλίτες σέ περίπτωση μαζικής επίθεσης τοΰ εχθρού ώστε να μήν τους εμποδίζουν. 8 'Ακόμη, οί αιχμάλωτοι μαζί μέ τους αυτόμολους θα μπορούσαν νά χρησιμοποιηθούν γιά τή διερεύνηση καταλλήλων τόπων σέ εχθρικό έδαφος 9 ή ακόμη γιά τή δοκιμή οίνου, άρτου καί τροφίμων, ώστε ν' αποφευχθεί τό ενδεχόμενο δηλητηρίασης από τον εχθρό. 10 στην Ηύξημένη 'Επαναγωγή 53.1 καί στην Ecloga ad Prochiron mutata 33.1, JGR 6, σελ. 213 και αντίστοιχα. Πρβλ. Α. Dain, Le partage du butin de guerre d'après les traités juridiques et militaires, Actes du Vie Congrès International d'études Byzantines, τ. 1, Παρίσι 1950, σελ καί Anne Hadjinicolaou-Marava, Recherches sur la vie des esclaves dans le monde byzantin, 'Αθήνα 1950, σελ Λέοντος Σοφοϋ, Τακτικά, PG 107, στ Άς σημειωθεί δτι βυζαντινές πηγές αναφέρουν περιστασιακά καί το ακριβές αντίτιμο πώλησης αιχμαλώτων. Ό Προκόπιος, γιά παράδειγμα, αναφέρει ότι αιχμάλωτα παιδιά Μαυρουσίων προβάτου τιμής... τοϊς ώνεΐσθαι βουλομένοις άπέδοντο (Προκόπιος 1, σελ. 475). Ό Κίνναμος, επίσης, καυτηριάζοντας τήν πλεονεξία τών πλουσίων αξιωματούχων της εποχής του μνημονεύει τήν πώληση αιχμαλώτων αντί τοΰ τιμήματος τών τριών όβολών ('Ιωάννης Κίνναμος, 'Επιτομή εκδ. Βόννης, σελ. 275). Πρβλ. Φ. Κουκουλέ, Βυζαντινών Βίος καί Πολιτισμός, τ. 3, 'Αθήνα 1949, σελ καί Anne Hadjinicolaou-Marava, ο.π., σελ Μαυρικίου Στρατηγικόν, εκδ. G.T.Dennis-Et. Gamillscheg, Das Strategikon des Maurikios, Βιέννη 1981, σελ. 272, [CFHB 17]. Πρβλ. Λέτσιος, ο.π., σελ Μαυρικίου Στρατηγικόν, ο.π., σελ Στο ίδιο, σελ. 316, Στο Ιδιο, σελ Στο Ιδιο, σελ. 320.

24 22 Οί αιχμάλωτοι ως παράγοντες επικοινωνίας και πληροφόρησης (4ος-10ος ai.) Παρόμοιες οδηγίες επαναλαμβάνονται και στα μεταγενέστερα στρατιωτικά εγχειρίδια, 11 στα όποια οί συγγραφείς τους πρόσθεσαν και νέες, προσδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στη χρησιμοποίηση αιχμαλώτων σέ ζητήματα κατασκοπείας. 12 Στα νομοθετικά κείμενα, οί διατάξεις πού άφοροΰν τους ξένους αιχμαλώτους είναι περιορισμένες καί αντιφατικές κατά τους πρώτους, κυρίως, αιώνες της βυζαντινής αυτοκρατορίας σταδιακά όμως, ιδιαίτερα από τήν εποχή τοϋ Λέοντος τοϋ Σοφοϋ, ô όποιος συμπεριέλαβε στο νομοθετικό του έργο ειδικά κεφάλαια για τήν αιχμαλωσία και τή μεταχείριση τών αιχμαλώτων, 13 εμφανίζονται σαφέστερες καί πιο ευνοϊκές γιά τήν τύχη τους. Είναι γεγονός πώς οί βασικές αρχές της χριστιανικής κοσμοθεωρίας περί φιλανθρωπίας καί αγάπης (humanitas et Caritas) επέδρασαν θετικά στο πρόβλημα τών αιχμαλώτων καί επηρέασαν σημαντικά τους εμπνευστές καί τους συντάκτες τών σχετικών διατάξεων. Οί χριστιανικές Ιδέες σέ συνδυασμό μέ τίς αρχές μιας νέας πολιτικής προπαγάνδας φαίνεται πώς είχαν επηρεάσει στο συγκεκριμένο ζήτημα καί τον πρώτο βυζαντινό αυτοκράτορα, τον Κωνσταντίνο, ό όποιος, κατά τον βιογράφο του Εύσέβιο, συμβούλευε τους στρατιώτες του να μή θανατώνουν τους αιχμαλώτους {τών άλόντων φειδώ ποιεΐσθαι παρήνει), ενώ στις περιπτώσεις απείθειας έσπευδε να τους εξαγοράζει ό Ιδιος μέ τήν καταβολή χρυσών νομισμάτων. 14 Σέ είδικές κατηγορίες συγχώρησης ή ευνοϊκής μεταχείρισης αιχμαλώτων αναφέρονται ό Θεοδοσιανος Κώδιξ 15 καί ή "Εκθεσις της Βασιλείου Τάξεως τοϋ Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. 16 Ό Λέων Στ ' ό Σοφός συμπεριέλαβε στα Τακτικά του γενικές αλλά σαφείς οδηγίες γιά τήν αντιμετώπιση τών ξένων αίχμαλώτων, στις όποιες εμφανώς συνυπάρχει τό ηθικό - Ιδεολογικό στοιχείο μέ τό ορθοί ι. Βλ. Λέτσιος, δ.π., σελ Βλ. πιο κάτω, κεφάλαιο "Κατασκοπεία καί αιχμάλωτοι". 13. Βλ. Λέτσιος, δ.π., σελ Εύσεβίου, Βίος Κωνσταντίνου, PG20, στ Στον θεοδοσιανο Κώδικα (V, 6,3 Ικδ. Th. Mommsen, σελ ) αναφέρεται δτι οί αιχμάλωτοι πού προέρχονταν άπό φυλή σύμμαχο τών Οΰννων δεν υποδουλώνονταν άλλα χρησιμοποιούνταν άπό τους Βυζαντινούς ώς "coloni". Ή συγκεκριμένη διάταξη ανάγεται στην εποχή τών αυτοκρατόρων Όνωρίου καί Θεοδοσίου Β ', του έτους Ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος στην 'Έκθεσιν της Βασιλείου Τάξεως (εκδ. Βόννης [CSHB], Constantinus Porfhyrogenitus I, 3 σελ. 695) αναφέρεται στην ειδική μεταχείριση καί τα ειδικά προνόμια πού απολάμβαναν οί σαρακηνοί

25 Εισαγωγή 23 λογικό - πρακτικό. 'Υποστηρίζει, λοιπόν, ό συγγραφέας οτι οί νικητές μετά το πέρας τοΰ πολέμου οφείλουν να συμπεριφερθούν μέ επιείκεια και φιλανθρωπία προς τους αλωθέντας και δυστνχήσαντας, 17 ένώ κάνει ιδιαίτερη μνεία στους επιφανείς αιχμαλώτους, μέ την παρατήρηση ότι πρέπει να προστατεύονται για το ενδεχόμενο κάποιας ανταλλαγής, ύπευνθυμίζοντας μάλιστα τό άδηλον της τύχης και το παλίντροπον ως επί το πολύ της νίκης. 18 Την τακτική της φιλάνθρωπης συμπεριφοράς προς αιχμαλώτους για τήν εξυπηρέτηση πρακτικών - στρατιωτικών σκοπιμοτήτων είχαν ακολουθήσει πολλούς αιώνες νωρίτερα και άλλοι βυζαντινοί αυτοκράτορες. Ό Ιστορικός τοΰ 5ου αίώνα Ζώσιμος, περιγράφοντας τα γεγονότα της Θράκης κατά τα ετη , επισημαίνει τή φιλάνθρωπη συμπεριφορά τοΰ Θεοδοσίου προς τους αιχμαλώτους Όστρογότθους μέ τή διευκρίνηση,... οία της τοιαύτης φιλανθρωπίας εις το αύτομολήσαι και άλλως εις τον κατά Μαξίμου συνοίσοντας οί πόλεμον. 19 Στους κανόνες, εξάλλου, και στην πρακτική τών ιεραρχών της 'Εκκλησίας, γιά τήν αντιμετώπιση τών ξένων αιχμαλώτων, κυριαρχούσε τό ήθικό-ίδεολογικό στοιχείο, όπως αυτό υπαγορευόταν από τό γράμμα και τό πνεύμα της χριστιανικής θρησκείας. Ό 'Ιωάννης ό Χρυσόστομος, γιά παράδειγμα, στην 'Ερμηνεία εις τήν προς 'Ρωμαίους Έπιστολήν τονίζει οτι οί αιχμάλωτοι μετά τήν απαγωγή τους πρέπει νά τύχουν πολλής... προνοίας παρά των είληφότων αυτούς. 20 Ή άσκηση τοΰ χριστιανιαίχμάλωτοι, οί όποιοι είχαν νυμφευθεί βυζαντινές γυναίκες. 17. Ούτως οϋν έπειδάν ή πόλιν ή κάστρον ή άλλο τι όχύρωμα παραλαβές και λάβχι πέρας ό πόλεμος, μή γέννηση βαρύς δια τήν εύπραγίαν ή τοις δυστυχήμασιν ή τοις άμα σοι εκστρατεύουσιν. Μηδέ τϋφον και άπήνειαν περιφερής, άλλα ευμενής, ώς ειρηται, και φιλάνθρωπος, και ταπεινόφρων γίνου- φιλάνθρωπος μεν περί τους αλωθέντας και δυστνχήσαντας, άλλα και προς τους μέλλοντας ετι παρά σοϋ ή πολεμεΐσθαι ή πολιορκεϊσθαι (Λέοντος Σοφού, Τακτικά, PG. 107, στ. 897) τους δέ αιχμαλώτους προ τοΰ τελείως καταπαϋσαι τον πόλεμον μή κτεΐνε, και μάλιστα τους ένδοξους και μεγάλους παρά τοις πολεμίοις οντάς ενθυμούμενος το άδηλον της τύχης, και το παλίντροπον ώς έπί τό πολύ της νίκης ΐν' εχης εϊ γε συμβή ή τών υπό σέ τινας κρατηθήναι, ή κάστρου γενέσθαι ιδίου σου άλωσιν δι' αυτών άντικαταλλάττειν και άνακαλεΐσθαι τά, ώς εικός, συμβαίνοντα ήττήματα... (Λέοντος Σοφοΰ, Τακτικά, PG 107, στ. 909). 19. Ζώσιμος, 'Ιστορία Νέα, (εκδ. Mendelssohn), σελ Και οί μεν αιχμάλωτοι ονδένα λοιπόν Ιχουσι πολέμιον μετά τήν άπαγωγήν άλλα και πολλής άπολαύουσι προνοίας παρά τών είληφότων αυτούς... ('Ιωάννης Χρυσόστομος, 'Ερμηνεία είς τήν προς 'Ρωμαίους Έπιστολήν, 'Ομιλία λα', PG60, στ. 669).

26 24 Οι αιχμάλωτοι ως παράγοντες επικοινωνίας καί πληροφόρησης (4ος-10ος αι.) κοϋ μέτρου της φιλανθρωπίας άπό τους Ιεράρχες της Εκκλησίας στην αντιμετώπιση ξένων αιχμαλώτων παραδίδεται με μεγαλύτερη ακόμη σαφήνεια άπο τον εκκλησιαστικό συγγραφέα και Ιστορικό Σωκράτη με αφορμή τήν περιγραφή των γεγονότων της περσικής επαρχίας της Άρζανηνής ( ). Στην αδυναμία των βυζαντινών νικητών να διαθρέψουν τους επτά χιλιάδες αιχμαλώτους καί στην άρνηση τους να τους απελευθερώσουν, ό επίσκοπος τής "Αμιδας Άκάκιος αντέδρασε γρήγορα καί αποφασιστικά. Συγκάλεσε αμέσως τους υπ' αυτόν κληρικούς καί τους ανακοίνωσε τήν πρόθεση του νά πωλήσει μέρος τών Ιερών σκευών καί τών κειμηλίων τής Εκκλησίας, προκειμένου νά εξαγοράσει άπο τους βυζαντινούς στρατιώτες τους πέρσες αιχμαλώτους καί νά τους αποστείλει με εφόδια πίσω στην πατρίδα τους. 21 'Ωστόσο, το ενδιαφέρον τής 'Εκκλησίας καί τής Πολιτείας είχε στραφεί κυρίως στο ζήτημα τής εξαγοράς καί άπελεθέρωσης τών βυζαντινών αιχμαλώτων. Προς τήν κατεύθυνση αυτή, οί ιεράρχες τής Εκκλησίας εκτός από τις προσευχές καί τις παρακλήσεις τους στο Θεό για τή σωτηρία τών αιχμαλώτων, συχνά συγκέντρωναν χρήματα για τήν εξαγορά τους. 22 Τα χρήματα αυτά δέν προέρχονταν μόνο άπό τις προσφορές τών πιστών τής Εκκλησίας, άλλα καί άπό τήν πώληση ιερών σκευών καί εκκλησιαστικών κειμηλίων. Στους Ιερούς κανόνες τής ορθόδοξης Εκκλησίας, πού κατ' αρχήν προέβλεπαν αυστηρά το αναπαλλοτρίωτο τής περιουσίας της σε κινητά καί ακίνητα, 23 προστέθηκε καί εκείνος πού επέτρεπε τήν απαλλοτρίωση τους μόνο σέ περιπτώσεις εξαιρετικής εθνικής 21. Ό Θεός ημών οϋτε δίσκων, ούτε ποτηριών χρήζει, ούτε γάρ έσθίει, ούτε πίνει, έπεί μή δέ προσδεής εστίν, έπεί τοίνυν πολλά κειμήλια χρυσά τε καί άργυρο ή εκκλησία έκ τής ευγνωμοσύνης τών προσηκόντων αυτή κέκτηται, προσήκει έκ τούτων φύσασθαί τε τών στρατιωτών τους αιχμαλώτους, καί διαθρέψαι αυτούς. Καί συνεχίζει ό Σωκράτης: Ταύτα καί άλλα πλείονα τούτοις παραπλήσια διεξελθών χωνεύει μεν τά κειμήλια τιμήματα δέ τοις στρατιώταις υπέρ τών αιχμαλώτων καταβαλών, καί διαθρέψας αυτούς, είτα δούς εφόδια, τφ οίκείω απέπεμψε βασιλεϊ. Αϋτη ή του θαυμαστού Άκακίου πράξις πλέον τών Περσών βασιλέα κατέπληττεν, δτι αμφότερα 'Ρωμαίοι μεμελετήκασι, πολέμω τε καί ευεργεσία νικψν {'Εκκλησιαστική 'Ιστορία, ϊν,ο. R. Hussey τ. Ι / Π, σελ ). 22. Βλ. 'Αθανασίου 'Αλεξανδρείας, Διδασκαλία προς Άντίοχον Αοϋκαν, PG 28, στ Σωζόμενος, Έκκλ. 'Ιστορία (εκδ. Bidez), σελ Προκόπιος 1, σελ. 172 καί Βλ. Γ. Α Ράλλη - Μ. Ποτλή, Σύνταγμα θείων καί ιερών Κανόνων, τ. 2 καί 3, 'Αθήνα 1852, 1853 (φωτ. ανατ. 1966), άποστ. κανών 38 καί κανών τής έν Καρθαγένη συνόδου 26, σελ. 52 καί 372 αντίστοιχα. Πρβλ. Κ. Μ. Ράλλη, Το άναπαλλοτρίωτον τής εκκλησιαστικής περιουσίας κατά το δίκαιον τής 'Ορθοδόξου 'Ανατολικής 'Εκκλησίας, 'Αθήνα , σελ. 27.

27 Εισαγωγή 25 ανάγκης. Στις περιπτώσεις αυτές συμπεριλήφθηκε και ή εξαγορά βυζαντινών αιχμαλώτων χάριν τών οποίων προέβαιναν, πράγματι, ορισμένοι Ιεράρχες σε πωλήσεις Ιερών αντικειμένων. 24 Ή Πολιτεία, άπό τήν άλλη πλευρά, φειδωλή, όπως προαναφέρθηκε, στη νομοθεσία πού άφοροϋσε τήν προστασία ξένων αιχμαλώτων, προέβλεψε και συμπεριέλαβε σ' αυτήν ειδικές και λεπτομερώς περιγραφόμενες διατάξεις γιά τους βυζαντινούς πολίτες αιχμαλώτους, οι όποιες αφορούσαν τον τρόπο απελευθέρωσης τους, τα κληρονομικά τους δικαιώματα καί τά υπέρ τών συγγενών τους μέτρα προστασίας κατά τή διάρκεια της αιχμαλωσίας τους ή μετά τήν επιστροφή τους στην πατρίδα. 25 Άπό τήν άλλη πλευρά, οι πληροφορίες σχετικά μέ τή νομοθεσία ή τήν παράδοση πού καθόριζε τήν τύχη τών αιχμαλώτων στους σύγχρονους μέ τό Βυζάντιο λαούς, μέ εξαίρεση εκείνες πού αφορούν τους "Αραβες και τους Πέρσες, είναι αποσπασματικές και προέρχονται επίσης άπό τίς βυζαντινές πηγές. Ώς προς τή σχετική ισλαμική νομοθεσία υπάρχουν μαρτυρίες και στις αραβικές πηγές μέ τις όποιες έχουν συστηματικά ασχοληθεί άραβες καί άραβολόγοι ερευνητές. 26 Είναι γνωστό ότι στον ισλαμικό κόσμο, μέχρι τον έβδομο αιώνα, τό σύστημα ήταν καθαρά θεοκρατικό δέν υπήρχε πολιτική νομοθεσία καί τις βασικές πηγές Δικαίου αποτελούσαν τό Κοράνι καί οί "Πράξεις" τοϋ προφήτη Μωάμεθ. Μέ τήν πάροδο όμως τού χρόνου, μετά τήν εξάπλωση τών 'Αράβων καί τή ραγδαία εξέλιξη της 24. Βλ. Α. Γλαβίνα, Ή έπ'ι 'Αλεξίου Κομνηνού ( ) περί ιερών σκευών, κειμηλίων καί αγίων εικόνων ερις ( ), Θεσσαλονίκη 1972, σελ καί 88-89, οπού καί οί σχετικές πηγές. 25. Σχετικές διατάξεις περιέχονται στην 'Ιουστινιάνεια νομοθεσία καί αναπαράγονται στα μεταγενέστερα βυζαντινά νομοθετικά έργα: βλ. CJC 1, Dig , , 49.15, σελ. 93, 722 καί αντίστοιχα CJC2, Cod. Just. 8.50, σελ και CJC 3, Νεαρά , σελ Πρβλ. Burgmann, ο.π., τίτλος 8, σελ , JGR 6, Eclogaprivata aucta 9.6 καί Ecloga adprochiron mutata , σελ καί αντίστοιχα. 'Επίσης, Βασιλικά 1, , σελ. 145, Βασιλικά!, καί , σελ. 504 καί 613 καί Βασιλικά 4, , σελ Γενικά περί τού ισλαμικού Δικαίου βλ: Ε Tyân, Institutions du droit public musulman, Παρίσι 1954, G. Bousquet, Le Droit musulman, Παρίσι 1963, M. Khadouri, Islamic Jurisprudence, Βαλτιμόρη Ειδικότερα περί τών αιχμαλώτων στο αραβικό Δίκαιο βλ. Ε. Graf, Religiöse und rechtliche Vorstellungen über Kriegsgefangene in Islam und Cristentum, Die Welt des Islams 8 (1963), σελ καί R. A. Khouri al Odetallah, Άραβες και Βυζαντινοί. Τό πρόβλημα τών αιχμαλώτων πολέμου (διδακτορική διατριβή, Θεσσαλονίκη 1983), όπου γίνεται λεπτομερής καταγραφή καί ανάλυση της σχετικής μέ τό θέμα θρησκευτικής και πολιτικής νομοθεσίας.

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 6 Προσοχή! Όλες οι ερωτήσεις να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.)

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Τάξη: Β λυκείου Αριθμός μαθητών: 15 Καθηγήτρια : Νικολάου Ελένη ΛΕΜ Α3Β (φιλ) ΠΜΠ. 14532 Ημερομηνία: 29/12/2004 Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Στόχοι:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος

Ιστορία Β Γυμνασίου - Επαναληπτικές ερωτήσεις εφ όλης της ύλης Επιμέλεια: Νεκταρία Ιωάννου, φιλόλογος ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ερωτήσεις ανά ενότητα του σχολικού εγχειριδίου Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία 1.1.1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη [σ. 7-9] α] Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α για την ανόρθωση του κράτους;

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:..

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Βαθμός: Ολογράφως:.. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5-6 -2015 ΤΑΞΗ: Β Χρόνος: 2 ώρες Βαθμός: Ολογράφως:.. Υπογραφή καθηγητή:.. Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008 2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 Μαΐου 2009 ΩΡΑ: 07:45-10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΙΚΗΦΟΡΟ ΦΩΚΑ (961)

Η ΑΝΑΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΙΚΗΦΟΡΟ ΦΩΚΑ (961) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ, ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Η ΑΝΑΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ (976-1025) 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ήταν η Ελένη,

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 10 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο.

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 11: 13ος - μέσα 15ου αι.: Ιστορικό πλαίσιο και Ιστοριογραφία. Γεώργιος Ακροπολίτης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο:

Έτσι, 2 πολιτικές επιλογές αντιπαρατέθηκαν στο Βυζάντιο: ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για κάτι λιγότερο από 1000 χρόνια, Οι Νότιοι κ Ανατολικοί Σλάβοι βρίσκονταν σε άμεση επαφή με το Βυζάντιο ένα πολύ ανώτερο πολιτιστικό κέντρο με κυρίαρχη ιδεολογία και πολύ μεγάλη αφομοιωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Kalogirou, Dimitra. Neapolis University

Kalogirou, Dimitra. Neapolis University Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Health Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿÿ¹ º ¹½É½¹º Â Ä ¾µ¹Â Äɽ þÿãä ÃŽ ÀĹº º±¹ ÃÄ ½ ɱ½ Kalogirou, Dimitra þÿ Á̳Á±¼¼±

Διαβάστε περισσότερα

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας.

3. Να αναλύσετε τον τρόπο µε τον οποίο η στωική φιλοσοφία και ο νεοπλατωνισµός επηρέασαν τους Απολογητές και τους Πατέρες της Εκκλησίας. 2.2.2. Η Ανατολική Λεκάνη της Μεσογείου κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Το Ελληνικό Πνεύµα κατά τους τρεις πρώτους µ.χ. αιώνες - Η Παλαιοχριστιανική τέχνης - Μια Τέχνη Ελληνική Eρωτήσεις ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ: ΩΡΑ: 10.30 12.30 μ.μ (διάρκεια 2 ώρες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05 / 06 /15 ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Κωνσταντίνος Λιάκος Β2 49 ο Γυμνάσιο Αθηνών 2011-2012 Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Όπως και στον σύγχρονο κόσμο, έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι 1 Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Οικονομία και κοινωνία στη Βαρβαρική Δύση Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Οι «βαρβαρικές» επιδρομές Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04.06.2014 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (10:15π.μ.- 12:15μ.μ.) Βαθμός :...

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού.

ΣΚΟΠΟΣ: Η σύνδεση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με το χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία ενός πολιτισμού. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ (file://localhost/c:/documents%20and%20settings/user/επιφάνεια%20εργασίας/κ έντρο%20εξ%20αποστάσεως%20επιμόρφωσης%20- %20Παιδαγωγικό%20Ινστιτούτο.mht) Κέντρο Εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα