ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΒΙΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ Διδακτορική Διατριβή Δημούλα Α. Χαράλαμπου Διπλ. Ηλεκτρολόγου Μηχανικού ΑΠΘ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006

2 Αντί προλόγου Η παρούσα διατριβή υλοποιήθηκε από το διπλωματούχο ηλεκτρολόγο μηχανικό Δημούλα Χαράλαμπο, στο πλαίσιο συμμετοχής του στο πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών που οδηγεί σε απόκτηση διδακτορικού διπλώματος, υπό την επιστημονική καθοδήγηση των κκ. Αν. Καθ. Παπανικολάου Γεώργιο, Καθ. Πανά Σταύρο και Αν. Καθ. Σεργιάδη Γεώργιο. Η διατριβή πραγματεύεται ζητήματα λήψης και επεξεργασίας ακουστικών και οπτικών καταγραφών, με στόχο την αξιοποίησή τους στη μελέτη βιοακουστικών φαινομένων, όπως είναι οι ήχοι που παράγονται εξαιτίας της γαστρεντερικής κινητικότητας. Για τις ανάγκες καταγραφής, διαχείρισης και ανάλυσης των πειραματικών δεδομένων δοκιμάστηκαν και αξιολογήθηκαν διάφοροι αισθητήρες με τις αντίστοιχες συνοδευτικές κυκλωματικές διατάξεις, αναπτύχθηκαν αλγόριθμοι επεξεργασίας σήματος, υλοποιήθηκαν υπολογιστικά περιβάλλοντα λογισμικού. Οι πειραματικές διαδικασίες πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία με το Γαστρεντερικό Τμήμα του Γενικού Περιφερειακού Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης, όπου καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της διατριβής υπήρξε μια ανοικτή διαδικασία ανατροφοδότησης με το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Στόχος της συνεργασίας αυτής είναι η μελλοντική θεμελίωση μιας κλινικά αποδεκτής και εύκολα εφαρμόσιμης διαγνωστικής μεθόδου, γύρω από τις λειτουργικές διαταραχές της κινητικότητας του γαστρεντερικού συστήματος. Ως αποτέλεσμα, διαμορφώθηκε ένα νέο πλαίσιο μελέτης της κινητικότητας του γαστρεντερικού συστήματος, με τη βοήθεια των παραγομένων βιοακουστικών φαινομένων. Επίσης, αναπτύχθηκε μια μεθοδολογία που απαντά στο γενικότερο ζήτημα ψυχοφυσιολογικής παρακολούθησης παρατεταμένου χρόνου, μέσω πολύ-αισθητηριακών καταγραφών. Ο σχεδιασμός αυτός προτείνει ευέλικτες μεθόδους παρακολούθησης και ελέγχου της μη εποπτευόμενης πειραματικής διαδικασίας, τεχνικές αυτοματοποίησης και δομές διαχείρισης περιεχομένου. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην επέκταση της ιατρικής έρευνας με ταχύτερους και αποδοτικότερους ρυθμούς. Παράλληλα, επιτρέπουν τη συνδυασμένη εφαρμογή μεθόδων βιοϊατρικής παρακολούθησης, με στόχο την πιο εμπεριστατωμένη μελέτη του φαινομένου, τη θεμελίωση της επιδιωκόμενης ιατρικής γνώσης και των αντίστοιχων διαγνωστικών εργαλείων. Με την ευκαιρία σύνταξης αυτού του προλόγου, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τα μέλη της τριμελούς συμβουλευτικής επιτροπής, και ειδικότερα τον κύριο επιβλέποντα κ. Γ. Παπανικολάου, για την επιστημονική καθοδήγηση που μου παρείχαν. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τα μέλη του Εργαστηρίου Ηλεκτρακουστικής και Τηλεοπτικών Συστημάτων ΑΠΘ, με ιδιαίτερη έμφαση στον Επικ. Καθ. κ. Καλλίρη Γεώργιο του οποίου η συνεργασία ήταν πολύτιμη ακόμη, τον ειδικό γαστρεντερολόγο Δρ. Καλαμπάκα Αθανάσιο και τους συνεργάτες του από το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου, τον Επικ. Καθ. κ. Χατζηλεοντιάδη Λεόντιο, τους Καθ. κκ. Τροχίδη Αθανάσιο και Πετρίδη Βασίλειο, τους φίλους μου και την οικογένειά μου, που μου συμπαραστάθηκαν σε όλη αυτή την ερευνητική διαδρομή. Δημούλας Χαράλαμπος, Σεπτέμβριος 2006

3 - 3 - Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή...6 Δομή της εργασίας... 6 Επιτομή της συμβολής της εργασίας... 9 Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων Λίστα κυριοτέρων συμβόλων Αντικείμενο της διατριβής Περιγραφή του προβλήματος Μελέτη του γαστρεντερικού συστήματος Στοιχεία φυσιολογίας Υπάρχουσα ιατρική κατάσταση Τεχνικές διάγνωσης Ραδιο-ισοτοπικές τεχνικές Ακτινοσκοπικές τεχνικές Ηλεκτρομυογραφικές τεχνικές Τεχνικές καταγραφής μηχανικής γαστρεντερικής δραστηριότητας Τεχνικές ενδοσκόπησης Ακουστική ανάλυση γαστρεντερικής δραστηριότητας Μηχανισμοί παραγωγής γαστρεντερικών ήχων Γαστρεντερική ακρόαση και διαγνωστικές προσεγγίσεις Αξιοποίηση γαστρεντερικών βιοακουστικών επεισοδίων στη διάγνωση παθολογιών Αξιοποίηση γαστρεντερικών ήχων στη μελέτη της κινητικότητας Προδιαγραφές ερευνητικής προσέγγισης Σχεδιασμός του συστήματος βιοϊατρικής παρακολούθησης Επισκόπηση 1ου κεφαλαίου Περιγραφή του συστήματος καταγραφής Συστήματα ήχου και εικόνας στη βιοϊατρική τεχνολογία Συστήματα καταγραφής βιοακουστικών σημάτων Ακροαστική διάγνωση μέσω στηθοσκοπίων Βασικές αρχές ηλεκτρακουστικών μετατροπέων λήψης Μικρόφωνα Επιταχυνσιόμετρα Ηλεκτρακουστικές διατάξεις προ-ενίσχυσης Αναλογικά και ψηφιακά συστήματα ηχητικής εγγραφής Προδιαγραφές βιοακουστικών συστημάτων καταγραφής Συστήματα οπτικοακουστικής παρακολούθησης Βιοϊατρικές εφαρμογές οπτικοακουστικής παρακολούθησης Συστήματα καταγραφής και επεξεργασίας κινούμενης εικόνας Πειραματικό μέρος: ανάπτυξη συστήματος καταγραφής Πολυκαναλικό σύστημα καταγραφής βιοακουστικών σημάτων Αισθητήρες λήψης και κυκλώματα προενίσχυσης Διαμόρφωση πολυκαναλικού συστήματος βιοακουστικής καταγραφής Πρόσθετα μέσα «στέγασης» και προσαρμογής των αισθητήρων Ψηφιοποίηση βιοακουστικών καταγραφών και μονάδες εγγραφής Σύστημα οπτικοακουστικής παρακολούθησης & ελέγχου Εξοπλισμός οπτικοακουστικής παρακολούθησης - καταγραφής Ψηφιοποίηση και τεχνικές επεξεργασίας των οπτικοακουστικών καταγραφών Διαχείριση οπτικοακουστικών καταγραφών και τεχνικές ανίχνευση κίνησης... 59

4 2.3 Επισκόπηση 2ου κεφαλαίου Αποτίμηση των παρεμβάσεων και ερευνητική συνεισφορά της εργασίας Προτάσεις μελλοντικής εξέλιξης του συστήματος καταγραφής Τεχνικές καταστολής θορύβου σε ηχητικές καταγραφές Περιγραφή του προβλήματος καταστολής θορύβου Θόρυβος φόντου ευρείας ζώνης Μέθοδοι καταστολής θορύβου φόντου Τεχνικές φασματικής αφαίρεσης και παραμετρικό φίλτρο Wiener Κυματιδιακή ανάλυση και τεχνικές κατωφλίωσης κυματιδιακών συντελεστών Καταστολή θορύβου σε καταγραφές κοιλιακών ήχων Παρουσία θορύβου & προβλήματα ανάλυσης κοιλιακών ήχων Υπάρχουσες τεχνικές καταστολής θορύβου κοιλιακών ήχων Η προτεινόμενη μέθοδος καταστολής θορύβου Επεξεργασία κυματιδιακών συντελεστών με το παραμετρικό φίλτρο Wiener Νέες τεχνικές Wavelet Domain Wiener Filtering (WDWF) Επεξεργασία WDWF σημείο προς σημείο, τύπος-ι Επεξεργασία WDWF σημείο προς σημείο, τύπος-ιι Επεξεργασία WDWF μέσω διακριτού μετασχηματισμού κυματιδίων 6 ζωνών Επεξεργασία WDWF μέσω πακέτων κυματιδιακής ανάλυσης 17 ζωνών Επεξεργασία WDWF μέσω αυτόματου εντοπισμού κατωφλίων Αξιολόγηση των τεχνικών Wavelet Domain Wiener Filtering (WDWF) Έλεγχος της αποδοτικότητας των επιλεγμένων παραμέτρων επεξεργασίας Ποιοτική αξιολόγηση των προτεινόμενων τεχνικών αποθορυβοποίησης Ποσοτική αξιολόγηση των προτεινόμενων τεχνικών αποθορυβοποίησης Επισκόπηση 3ου κεφαλαίου Αποτίμηση προτεινόμενων παρεμβάσεων Στοιχεία πρωτοτυπίας & ερευνητική συνεισφορά Προτεινόμενες μελλοντικές εξελίξεις Επεξεργασία παρατεταμένου χρόνου Επεξεργασία ηχητικών καταγραφών παρατεταμένου χρόνου Τεχνικές ανίχνευσης και εντοπισμού σήματος Ανάλυση πολυπλοκότητας κυματομορφών Fractal Dimension Ανάλυση γαστρεντερικών ακουστικών καταγραφών παρατεταμένου χρόνου Υπάρχουσα κατάσταση και ιδιαιτερότητες του προβλήματος Τεχνικές σάρωσης με χρήση παραθύρων μικρής διάρκειας Μέθοδος πολύ-διακριτικής σάρωσης Επεξεργασία αποθορυβοποίησης σε καταγραφές παρατεταμένου χρόνου Ανίχνευση σημαντικών συμβάντων γαστρεντερικής δραστηριότητας Οριοθέτηση και αυτόματος διαχωρισμός συμβάντων Τοπογραφική ερμηνεία συμβάντων Εξαγωγή ενεργειακών παραμέτρων συνοπτικής απεικόνισης Πειραματικά αποτελέσματα αξιολόγησης της μεθόδου LT-WDSS Επισκόπηση 4ου κεφαλαίου Αποτίμηση προτεινόμενων παρεμβάσεων Στοιχεία πρωτοτυπίας και ερευνητική συνεισφορά Προτεινόμενες μελλοντικές εξελίξεις Τεχνικές αναγνώρισης προτύπων βιοακουστικών φαινομένων Εφαρμογές ταξινόμησης και αναγνώρισης προτύπων Η έννοια του προτύπου Τεχνικές στατιστικής ταξινόμησης προτύπων

5 Αναγνώριση προτύπων με χρήση νευρωνικών δικτύων Προσεγγίσεις συντακτικής ιεραρχικής ταξινόμησης προτύπων Ανάλυση προτύπων γαστρεντερικών ακουστικών φαινομένων Σχήμα συνοπτικής ταξινόμησης κοιλιακών ήχων (ASCC) Κανόνες περιγραφής των προτύπων συνοπτικής ταξινόμησης ASCC Αυτόματη αναγνώριση των προτύπων συνοπτικής ταξινόμησης ASCC Τεχνικές προ-επεξεργασίας (pre-processing) Εξαγωγή χαρακτηριστικών παραμέτρων ανάλυσης (feature extraction) Τοπολογίες δικτύων MLP και αποτελέσματα εκπαίδευσης Σχήμα αναλυτικής ταξινόμησης κοιλιακών ήχων (ASFC) Κανόνες περιγραφής των προτύπων αναλυτικής ταξινόμησης ASFC Αυτόματη αναγνώριση των προτύπων αναλυτικής ταξινόμησης ASFC Επισκόπηση 5ου κεφαλαίου Αποτίμηση προτεινόμενων παρεμβάσεων Στοιχεία πρωτοτυπίας & ερευνητική συνεισφορά Προτεινόμενες μελλοντικές εξελίξεις Τεχνικές ακουστικής χαρτογράφησης Χωρική ανάλυση ήχου: θεωρία και εφαρμογές Τεχνικές εντοπισμού ηχητικών πηγών Χωρική καταγραφή και απεικόνιση ηχητικού πεδίου Τεχνικές ηχογράφησης και αναπαραγωγής στερεοφωνικού - περιφερικού ήχου Τοπογραφική ανάλυση γαστρεντερικού βιοακουστικού πεδίου Η προτεινόμενη μέθοδος βιοακουστικής χαρτογράφησης Ηχητικός εντοπισμός στο «χωροχρόνο» και οπτικοακουστική απόδοση των συμβάντων Αξιολόγηση της μεθόδου DEBL μέσω προσομοιώσεων σε περιβάλλον λογισμικού Αξιολόγηση της μεθόδου DEBL μέσω φυσικών πειραματικών μοντέλων Επισκόπηση 6ου κεφαλαίου Τεχνικές διαχείρισης και ανάλυσης περιεχομένου Το πρότυπο MPEG Τα μέρη του MPEG Δομή του προτύπου MPEG Περιγραφείς και σχήματα περιγραφής Προτεινόμενες εφαρμογές MPEG-7 στη βιοϊατρική τεχνολογία Διαχείριση περιεχομένου και ανάλυση των πειραματικών καταγραφών Σχεδιασμός εννοιολογικής δομής περιγραφής περιεχομένου Προτεινόμενα σχήματα περιγραφής των πειραματικών καταγραφών Τεχνικές μετα-επεξεργασίας και εργαλεία ανάλυσης Επισκόπηση 7ου κεφαλαίου Συμπεράσματα - Προοπτικές Ερευνητική συνεισφορά & πρωτοτυπία της διατριβής Συνεισφορά στην έρευνα «βιοϊατρικής τεχνολογίας» Συνεισφορά στην έρευνα «μηχανικής» Βιβλιογραφικές αναφορές ABSTRACT...244

6 Εισαγωγή Εισαγωγή Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τεχνικές επεξεργασίας και ανάλυσης βιοακουστικών καταγραφών παρατεταμένου χρόνου, με στόχο την υποστήριξη της ιατρικής έρευνας. Η προσπάθεια επικεντρώνεται στη μελέτη της φυσιολογίας του γαστρεντερικού συστήματος μέσω της ανάλυσης των παραγόμενων βιοακουστικών φαινομένων. Στις καταγραφές συμπεριλήφθηκαν και οπτικοακουστικά σήματα παρακολούθησης, για τον έλεγχο της πειραματικής διαδικασίας σε πραγματικές - κλινικές συνθήκες και τη δυνατότητα εξαγωγής σχετικών συμπερασμάτων. Σε γενικές γραμμές, οι τεχνικές οπτικοακουστικής επεξεργασίας που αναπτύχθηκαν, αφορούν τους λαμβανόμενους κοιλιακούς ήχους, τα σήματα οπτικοακουστικής εποπτείας της πειραματικής διαδικασίας και τις εξαγόμενες παραμέτρους ανάλυσης και απεικόνισης των πειραματικών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, διάφορες τεχνικές λήψης και επεξεργασίας ακουστικών και οπτικών καταγραφών έχουν προταθεί και υλοποιηθεί. Παράλληλα σχεδιάστηκαν νέες, ευέλικτες δομές αρχειοθέτησης και διαχείρισης περιεχομένου. Οι προτεινόμενες λύσεις αναζητήθηκαν σε διάφορα επιστημονικά πεδία των τεχνολογιών του ήχου και της εικόνας. Ως παραδείγματα μπορούμε να αναφέρουμε μεθόδους βιοϊατρικής τεχνολογίας για τη μελέτη του γαστρεντερικού συστήματος αλλά και άλλων ψυχο-φυσιολογικών παραμέτρων, τεχνικές βάσεων δεδομένων για τη δομημένη καταχώρηση, διαχείριση και πλοήγηση πολυμεσικού περιεχομένου, τεχνικές χαρτογράφησης ηχητικού πεδίου και ακουστικής διάγνωσης μηχανικών συστημάτων, συστήματα οπτικοακουστικής παρακολούθησης και εποπτικού ελέγχου (συστήματα ασφαλείας). Έτσι, πολλές από τις μεθόδους που προτείνονται για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διάφορες εφαρμογές των παραπάνω επιστημονικών πεδίων. Δομή της εργασίας Το σύγγραμμα δομείται σε οκτώ συνολικά ενότητες, καθεμιά από τις οποίες επιχειρεί να «φωτίσει» διαφορετικές πλευρές του προβλήματος προς επίλυση. Από πλευράς δομικής διάρθρωσης, κάθε κεφάλαιο περιλαμβάνει μια σύντομη αναφορά στην υπάρχουσα ερευνητική κατάσταση του ειδικού αντικειμένου με το οποίο ασχολείται (state of research), καθώς και συνοπτική παρουσίαση της αντίστοιχης θεωρίας. Ακολουθεί αναλυτική παρουσίαση των προτεινόμενων μεθόδων, όπου συμπεριλαμβάνονται τα κίνητρα, οι στόχοι και τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθώς και η αξιολόγηση της λειτουργίας και αποδοτικότητάς τους. Έτσι πραγματοποιείται μια συνολική αποτίμηση των προτεινόμενων παρεμβάσεων και της ερευνητικής τους συνεισφοράς. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα κύρια ερευνητικά αντικείμενα της διατριβής. Επιχειρείται μια σύντομη παρουσίαση των προβλημάτων που σχετίζονται με τη μελέτη της συσταλτικής δραστηριότητας του γαστρεντερικού συστήματος, παρατίθενται τα απαραίτητα στοιχεία φυσιολογίας και σχολιάζονται οι έως τώρα ερευνητικές προσπάθειες. Επίσης, αναλύονται οι τεχνικές προδιαγραφές της ιατρικής έρευνας, οι δυσκολίες διαχείρισης και ελέγχου των πειραματικών δεδομένων, και οι ανάγκες αυτοματοποίησης της μη εποπτευόμενης πειραματικής διαδικασίας, λόγω της ιδιαίτερα μεγάλης χρονικής διάρκειας των καταγραφών. δηλαδή της εξαγωγής ιατρικής γνώσης και της θεμελίωσης μεθόδων διάγνωσης.

7 Εισαγωγή Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα κύρια τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με τη λήψη και ψηφιακή καταγραφή των οπτικοακουστικών σημάτων. Προηγείται μια σύντομη θεωρητική εισαγωγή που αφορά στους αισθητήρες λήψης, τις παραμέτρους ψηφιοποίησης και τις τεχνικές κωδικοποίησης - συμπίεσης. Κατόπιν, αναλύονται οι ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου προβλήματος, τόσο σε θέματα καταγραφής των βιοακουστικών συμβάντων και του αντίστοιχου ηχητικού πεδίου, όσο και σε ζητήματα παρακολούθησης της πειραματικής διαδικασίας. Τέλος, παρατίθενται οι λύσεις που δοκιμάστηκαν και τελικά επιλέχθηκαν, ενώ αξιολογείται η αποδοτικότητά τους στην αντιμετώπιση των διαφόρων προβλημάτων. Το τρίτο κεφάλαιο αφορά στις τεχνικές επεξεργασίας ηχητικών σημάτων για τον εμπλουτισμό των πληροφοριακών συνιστωσών και την καταστολή των συνιστωσών θορύβου. Διαπραγματεύεται, δηλαδή, τα ζητήματα αποθορυβοποίησης και αποκατάστασης ενθόρυβων ηχητικών καταγραφών. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζονται τα προβλήματα που ανακύπτουν από την παρουσία προσθετικού θορύβου βάθους, καθώς και οι γενεσιουργές αιτίες του τελευταίου. Η ανάλυση αυτή εξειδικεύεται στα ζητήματα λήψης και καταγραφής των γαστρεντερικών ήχων. Κατόπιν, αναλύονται οι βασικές θεωρητικές αρχές των τεχνικών καταστολής θορύβου, όπως είναι οι μέθοδοι φασματικής αφαίρεσης και το παραμετρικό φίλτρο Wiener. Επίσης, παρουσιάζεται ο μετασχηματισμός κυματιδίων (wavelet transform) και οι τεχνικές κυματιδιακής κατωφλίωσης, που έχουν χρησιμοποιηθεί ως επί το πλείστον για την αποθορυβοποίηση των κοιλιακών ήχων. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με τη διεξοδική παρουσίαση μιας νέας μεθόδου, που επιχειρεί να δώσει απάντηση στα ανεπίλυτα, έως τώρα, προβλήματα. Εδώ, συμπεριλαμβάνονται διαδικασίες ποιοτικής και ποσοτικής αξιολόγησης της αποδοτικότητας της προτεινόμενης τεχνικής αποθορυβοποίησης, καθώς και συγκρίσεις με τις υπάρχουσες μεθόδους. Το τέταρτο κεφάλαιο πραγματεύεται ζητήματα επεξεργασίας παρατεταμένου χρόνου, που αφορούν κυρίως στις βιοακουστικές καταγραφές των λαμβανόμενων κοιλιακών δονήσεων. Παρουσιάζονται οι έως τώρα ερευνητικές κατευθύνσεις ανάλυσης των γαστρεντερικών ακουστικών φαινομένων, σε καταγραφές σύντομης και παρατεταμένης διάρκειας. Στη συνέχεια διατυπώνεται μια νέα ερευνητική προσέγγιση, που συνδυάζει πλεονεκτήματα και των δύο προηγουμένων προσεγγίσεων. Έτσι, γίνεται αναφορά σε τεχνικές ανίχνευσης σήματος και αυτόματου διαχωρισμού συμβάντων, με χρήση χρονικών παραθύρων επιλογής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν στην παρούσα εφαρμογή, όπως είναι οι τελεστές ενεργειακής σύγκρισης και κατωφλίωσης κυματιδιακών συντελεστών, καθώς και οι αλγόριθμοι εντοπισμού μεταβατικών φαινομένων (transient detection), μέσω ανάλυσης πολυπλοκότητας κυματομορφών fractal dimension. Ακολούθως, παρουσιάζεται το συνολικό πλαίσιο της προτεινόμενης μεθοδολογίας που περιλαμβάνει: την ανίχνευση των σημαντικών βιοακουστικών συμβάντων, την ενσωμάτωση των πληροφοριών σε ευέλικτα σχήματα περιγραφής και διαχείρισης περιεχομένου, την τοπογραφική ερμηνεία των απομονωμένων «επεισοδίων» και την εξαγωγή παραμέτρων συνοπτικής απεικόνισης του συνολικού φαινομένου. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την παράθεση ποιοτικών και ποσοτικών στοιχείων αξιολόγησης της νέας μεθόδου. Το πέμπτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στη διαδικασία προσδιορισμού προτύπων κοιλιακών ήχων. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι η απουσία συγκεκριμένης ορολογίας και σχημάτων ταξινόμησης στο χώρο αυτό, αποτελούν και έναν από τους κυριότερους Είναι χαρακτηριστικό ότι η πλειονότητα των δημοσιεύσεων που έχουν γίνει σε τεχνικά συνέδρια και περιοδικά γύρω από το θέμα των γαστρεντερικών ήχων, αφορά αλγορίθμους αποθορυβοποίησης.

8 Εισαγωγή παράγοντες που δρουν ως τροχοπέδη στην εξέλιξη των σχετικών μεθόδων διάγνωσης. Στην προκειμένη περίπτωση, η απάντηση στο πρόβλημα δίνεται μέσα από μια συστηματική μελέτη, όπου επιχειρείται η ενσωμάτωση όλης της υπάρχουσας γνώσης και η τυποποίηση των πειραματικών παρατηρήσεων σε αντίστοιχα λεξικά κανόνων ταξινόμησης. Για το λόγο αυτό, το κεφάλαιο παραθέτει την απαραίτητη θεωρία γύρω από τις τεχνικές ταξινόμησης και αναγνώρισης προτύπων, με έμφαση στις μεθοδολογίες στατιστικού διαχωρισμού κλάσεων, τα νευρωνικά δίκτυα και τις τεχνικές συντακτικής - ιεραρχικής ταξινόμησης. Παράλληλα, παρουσιάζεται το συγκεκριμένο πρόβλημα, αναλύονται τα σχετικά ερευνητικά εγχειρήματα που πραγματοποιήθηκαν στο παρελθόν, τα κίνητρα, οι στόχοι και τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Το κεφάλαιο επικεντρώνεται στα αποτελέσματα κατηγοριοποίησης και τους κανόνες ταξινόμησης των κοιλιακών ήχων, καθώς και στα εργαλεία αυτόματης αναγνώρισης προτύπων που αναπτύχθηκαν. Επίσης, πραγματοποιείται αξιολόγηση της αποδοτικότητας των μεθόδων αυτών, ενώ αναλύονται και τα πλεονεκτήματα ενσωμάτωσής τους στη μελέτη των μη εποπτευόμενων καταγραφών παρατεταμένου χρόνου. Το έκτο κεφάλαιο αναφέρεται στις τεχνικές χωρικής ανάλυσης των καταγεγραμμένων βιοακουστικών φαινομένων. Έτσι, παρουσιάζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις των εφαρμογών εντοπισμού ηχητικής πηγής, των τεχνικών γραφικής απεικόνισης του ηχητικού πεδίου και των μεθόδων «τρισδιάστατης» αναπαραγωγής στερεοφωνικού περιφερικού ήχου. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στις έως τώρα προσπάθειες χαρτογράφησης της εντερικής δραστηριότητας, στα κίνητρα ανάπτυξης τέτοιων μεθόδων, στις ιδιαιτερότητες του κοιλιακού βιοακουστικού πεδίου και στις σχετικές δυσκολίες επεξεργασίας. Ως απάντηση στα υπάρχοντα προβλήματα παρουσιάζεται μια νέα μέθοδος τοπογραφικής ανάλυσης, με βάση τον εντοπισμό της χωρο-χρονικής προέλευσης των διαφόρων βιοακουστικών διεγέρσεων. Παρατίθενται τα αποτελέσματα αξιολόγησης της μεθόδου με τη βοήθεια πειραματικών διαδικασιών και τεχνικών προσομοίωσης. Επίσης, παρουσιάζονται εργαλεία ενεργειακής χαρτογράφησης του γαστρεντερικού ηχητικού πεδίου, τεχνικές χωρο-χρονικής ολοκλήρωσης για τη συνοπτική αποτύπωση της εντερικής δραστηριότητας σε χρωματικούς χάρτες, καθώς και εργαλεία «στερεοφωνικής ακρόασης» των επιμέρους συμβάντων. Το έβδομο κεφάλαιο, που φέρει τον τίτλο «Τεχνικές διαχείρισης και ανάλυσης περιεχομένου», ενσωματώνει όλα τα προηγούμενα εργαλεία επεξεργασίας σε μια ευέλικτη δομή αρχειοθέτησης και μια αντίστοιχη οντολογία ανάλυσης, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση και μελέτη όλων των πειραματικών δεδομένων. Αρχικά γίνεται μια σύντομη περιγραφή του πρωτοκόλλου MPEG-7, που ως τεχνολογία αιχμής, προτείνεται για απαιτητικές εφαρμογές διαχείρισης και πλοήγησης οπτικοακουστικού περιεχομένου. Κατόπιν παρουσιάζεται η προτεινόμενη οντολογία ανάλυσης της μη-εποπτευόμενης πειραματικής διαδικασίας παρατεταμένου χρόνου, η οποία σχεδιάστηκε στα πρότυπα του MPEG-7. Στο τέλος του κεφαλαίου διατυπώνονται συμπεράσματα σχετικά με τη χρησιμότητα της νέας μεθοδολογίας στις προσεγγίσεις μελέτης της γαστρεντερικής λειτουργίας με τη βοήθεια των παραγομένων κοιλιακών ήχων. Επίσης, παρουσιάζονται οι δυνατότητες μελλοντικής εξέλιξης, η επέκταση των παραμέτρων καταγραφής (συνδυασμένη ανάλυση με άλλες διαγνωστικές μεθόδους) και η εφαρμογή της προτεινόμενης οντολογίας σε εφαρμογές ψυχο-φυσιολογικής παρακολούθησης με παρόμοια χαρακτηριστικά. Στο όγδοο και τελευταίο κεφάλαιο διατυπώνονται τα γενικά συμπεράσματα επί του συνόλου της διατριβής. Στην ουσία πρόκειται για μια ανακεφαλαίωση της ερευνητικής συνεισφοράς κάθε ενότητας και της αποτίμησης των σχετικών παρεμβάσεων στον τομέα της ιατρικής έρευνας, της βιοϊατρικής τεχνολογίας και γενικότερα της μηχανικής. Στο τέλος του

9 Εισαγωγή συγγράμματος παρατίθενται οι βιβλιογραφικές αναφορές της διατριβής, καθώς και μια σύντομη περίληψη στην Αγγλική γλώσσα. Επιτομή της συμβολής της εργασίας Tα σημαντικότερα στοιχεία ερευνητικής συνεισφοράς και πρωτότυπης συμβολής της διατριβής συνοψίζονται στα ακόλουθα: - Ανάπτυξη ενός πολυκαναλικού συστήματος ακουστικής καταγραφής της γαστρεντερικής κινητικότητας, χρησιμοποιώντας πιεζοηλεκτρικούς αισθητήρες επαφής και (για πρώτη φορά) ένα επιταχυνσιόμετρο τριών αξόνων. Η προτεινόμενη διάταξη χαρακτηρίζεται από μεγάλη χωρική ευαισθησία και παρέχει νέες δυνατότητες τοπογραφικής ανάλυσης. Επίσης, περιλαμβάνει τις συμπληρωματικές διατάξεις στερέωσης, προσαρμογής και ακουστικής απομόνωσης των αισθητήρων, για τον περιορισμό των θορύβων περιβάλλοντος και την αύξηση της ευαισθησίας λήψης. - Σχεδιασμός ενός επικουρικού συστήματος οπτικοακουστικής εποπτείας, με δυνατότητες αυτοματοποιημένης ανάλυσης, βάσει των αποτελεσμάτων ανίχνευσης κίνησης βίντεο. Το σύστημα αυτό επιτρέπει την παρακολούθηση των υποκειμένων κατά τη διεξαγωγή της πειραματικής διαδικασίας, την ανίχνευση σφαλμάτων καταγραφής λόγω κίνησής τους, και τη σύνδεση των αποτελεσμάτων κίνησης με ψυχο-φυσιολογικές παραμέτρους. - Ανάπτυξη ενός νέου αλγορίθμου καταστολής του προσθετικού θορύβου φόντου ευρείας ζώνης, συνδυάζοντας τα πλεονεκτήματα του φίλτρου WIENER και των κυματιδιακών τεχνικών. Συνολικά, προτείνονται τέσσερις εναλλακτικές υλοποιήσεις, που είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές σε όλες τις κατηγορίες βιοακουστικών σημάτων, σε αντίθεση με τις προγενέστερες τεχνικές, που αναπτύχθηκαν αποκλειστικά για την επεξεργασία κρουστικών ήχων. Κύρια χαρακτηριστικά της νέας προσέγγισης είναι το μικρό, σχετικά, υπολογιστικό κόστος, η εύκολη εφαρμογή της σε καταγραφές παρατεταμένης διάρκειας και η εξίσου ικανοποιητική απόδοση, τόσο στις περιοχές παρουσίας σήματος, όσο και στα διαστήματα σιγής. Η χρήση των νέων μεθόδων εντοπίζεται στις τεχνικές αυτοματοποιημένης ανάλυσης (ανίχνευση σημαντικών συμβάντων, εξαγωγή σημάτων σύνοψης, αναγνώριση προτύπων, ακουστική χαρτογράφησης, κ.ά.), καθώς και στις ιατρικές διαδικασίες γαστρεντερικής ακρόασης, όπου είναι δυνατή και η εισαγωγή αντιληπτικών-ψυχοακουστικών κριτηρίων. - Σχεδιασμός και υλοποίηση μιας νέας διαδικασίας πολυδιακριτικής σάρωσης, για την ανίχνευση των τμημάτων σημαντικής δραστηριότητας και την εξαγωγή ενεργειακών παραμέτρων σύνοψης. Η νέα μέθοδος χαρακτηρίζεται από μεγάλη διακριτική ικανότητα εντοπισμού, χωρίς αντίστοιχα μεγάλες υπολογιστικές απαιτήσεις, παρουσιάζοντας πολλά πλεονεκτήματα για την επεξεργασία πολύ-καναλικών καταγραφών παρατεταμένου χρόνου. Παράλληλα, επιτρέπει τον χαρακτηρισμό της χωρικής «σημαντικότητας» των καναλιών και την καταχώρηση των συμβάντων σε ευέλικτα αρχεία «αναφοράς», μαζί με τις υπόλοιπες παραμέτρους περιγραφής περιεχομένου. Κατά την ανάπτυξη της μεθόδου υιοθετήθηκαν τεχνικές κυματιδιακής ανάλυσης, αντιληπτικά κριτήρια και αλγόριθμοι γεωμετρικής πολυπλοκότητας των κυματομορφών. - Καθορισμός των κοιλιακών ακουστικών προτύπων και ανάπτυξη έμπειρων συστημάτων αυτόματης αναγνώρισης. Η πειραματική αυτή διαδικασία βασίστηκε στην αξιοποίηση της υπάρχουσας γνώσης, τη συστηματική μελέτη και την ομαδοποίηση των χαρακτηριστικών ενός μεγάλου αριθμού δειγμάτων, που διεξήχθη σε συνεργασία με την ιατρική ερευνητική ομάδα. Το αποτέλεσμα ήταν η σύσταση δύο σχημάτων (λεξικών) ταξινόμησης, όπου εκτός από τους κανόνες προσδιορισμού και περιγραφής των κλάσεων, αναπτύχθηκαν και δύο

10 Εισαγωγή αντίστοιχα «δίκτυα» αναγνώρισης προτύπων, χρησιμοποιώντας νευρωνικές τεχνικές και προσεγγίσεις συντακτικής - ιεραρχικής ταξινόμησης. Η εργασία αυτή είναι κεφαλαιώδους σημασίας, καθώς είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται μια τόσο συστηματική μελέτη κατάταξης των βιοακουστικών φαινομένων γαστρεντερικής δραστηριότητας. Τα νέα συστήματα αναγνώρισης προτύπων επιτρέπουν, αφενός την απομόνωση των ανεπιθύμητων σημάτων παρεμβολής, αφετέρου την αξιοποίηση νέων μεθοδολογιών ανάλυσης, με βάση τη χωρική κατανομή και εξέλιξη των διαφόρων προτύπων στο χρόνο. - Ανάπτυξη μιας νέας μεθόδου ακουστικής χαρτογράφησης, αξιοποιώντας τις συνιστώσες 3- αξονικού επιταχυνσιομέτρου κατά αντιστοιχία με τα μικρόφωνα ηχητικού πεδίου, και σε συνδυασμό με αριθμητικές τεχνικές ενεργειακού εντοπισμού των ηχητικών θέσεων. Τα εργαλεία αυτά παρέχουν δυνατότητες παρακολούθησης των βιοακουστικών φαινομένων με τη βοήθεια χαρτών χωρικής - ενεργειακής κατανομής και κινούμενων εικόνων αναπαράστασης του ηχητικού πεδίου. Παράλληλα, υποβοηθείται και η ακροαστική διαδικασία μέσω προτύπων αναπαραγωγής τρισδιάστατου - περιφερικού ήχου. Η προτεινόμενη μέθοδος ακουστικού εντοπισμού αξιολογήθηκε με τη βοήθεια «φυσικών» πειραματικών διατάξεων, αλλά και μέσω προσομοιώσεων λογισμικού. - Σχεδιασμός μιας ευέλικτης οντολογίας ανάλυσης όλων των πειραματικών δεδομένων, δηλαδή των πολυκάναλων βιοακουστικών καταγραφών, των σημάτων οπτικοακουστικής παρακολούθησης και των εξαγομένων οπτικοακουστικών πληροφοριών περιγραφής του παραγόμενου βιοακουστικού πεδίου. Η προτεινόμενη οντολογία έχει σχεδιαστεί με βάση το πρότυπο MPEG-7, παρέχοντας εξελιγμένες δυνατότητες διαχείρισης περιεχομένου, αναζήτησης και πλοήγησης. Πρόκειται για μια τυποποίηση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, τόσο για την ανάλυση των μεμονωμένων συμβάντων μικρής διάρκειας, όσο και για τις καταγραφές παρατεταμένου χρόνου, ευνοώντας όλες τις ιατρικές ερευνητικές προσεγγίσεις βιοακουστικής μελέτης της γαστρεντερικής κινητικότητας.

11 Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων IBS (Irritable Bowel Syndrome) : σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. MMC (Motor Migrating Complex) : περιοδικό σύμπλεγμα γαστρεντερικής κινητικότητας. BS / IS (Bowel / Intestinal Sounds) : εντερικοί ήχοι. AS (Abdominal Sounds) : κοιλιακοί ήχοι. GIS (Gastro-Intestinal Sounds) : γαστρεντερικοί ήχοι. GIP (Gastro-Intestinal Phonography) : γαστρεντερική φωνογραφία (διαδικασία ακουστικής ανάλυσης της γαστρεντερικής κινητικότητας) A-Soundfield 4+3 (Abdominal Soundfield 4+3) FSA (Foil for Sensors Attaching) WAAV (Wearable Absorbing Abdominal Vest) SHIELD (Structure for HousIng, sensors insulation and adaptation) : διάταξη καταγραφής του κοιλιακού βιοακουστικού πεδίου, αποτελούμενη από τέσσερις περιφερειακούς αισθητήρες και ένα επιταχυνσιόμετρο τριών αξόνων στο κέντρο συμμετρίας. : λεπτή μεταλλική πλάκα (αλουμινίου) για τη στερέωση των βιοακουστικών αισθητήρων. : ηχοαπορροφητικό γιλέκο (ζώνη) προσαρμογής που φοριέται γύρω από την κοιλιακή περιοχή για την ηχητική απομόνωση των βιοακουστικών αισθητήρων και την εξασφάλιση καλύτερης μηχανικής προσαρμογής. : προσαρμοστική διάταξη εφαρμογής του βιοακουστικού μετρητικού συστήματος, αποτελούμενη από τις διατάξεις FSA και WAAV. ExpMA (Exponential Moving Average) : διαδικασία κινούμενου εκθετικού μέσου όρου. ABN (Additive Broadband Noise) : προσθετικός θόρυβος βάθους ευρείας ζώνης. GWN (Gaussian White Noise) : λευκός θόρυβος γκαουσιανής κατανομής. FDPWF (Frequency Depended Parametric Wiener Filter) : παραμετρικό φίλτρο Wiener (PWF), εξαρτώμενο από τη συχνότητα. JTFA (Joint Time Frequency Analysis) : συνδυασμένη ανάλυση χρόνου - συχνότητας. DWT (Discrete Wavelet Transform) : διακριτός μετασχηματισμός κυματιδίων. WP (Wavelet Packets) : ανάλυση κυματιδιακών πακέτων. QMF (Quadrature Mirror Filter-banks) : κατοπτρικές τράπεζες φίλτρων, δύο καναλιών. FD (Fractal Dimension) : ανάλυση γεωμετρικής πολυπλοκότητας κυματομορφών.

12 Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων WTST-NST (wavelet transform-based stationary non stationary) WT-FD (Wavelet Transform - Fractal Dimension -based) FDPPA (Fractal Dimension Peak Peeling Algorithm) : κυματιδιακή μέθοδος καταστολής θορύβου με αυτόματο εντοπισμό των κατωφλίων. : κυματιδιακή μέθοδος καταστολής θορύβου με αυτόματο εντοπισμό των κατωφλίων, αξιοποιώντας τεχνικές FD. : αλγόριθμος εντοπισμού των σημείων αιχμής (κορυφές - peaks) των σημάτων, αξιοποιώντας τεχνικές FD. IKD (Iterative Kurtosis-based Detector) : επαναληπτικός αλγόριθμος εντοπισμού κρουστικών σημάτων, με βάση την ανάλυση κύρτωσης. EBS (Explosive Bowel Sounds) : κρουστικοί εντερικοί ήχοι. WDWF (Wavelet Domain Wiener Filtering) : κυματιδιακό φίλτρο Wiener με επεξεργασία σημείο - προς - σημείο (point to point). DWT-6 (6-band DWT) : τοπολογία διακριτού μετασχηματισμού κυματιδίων 6 ζωνών, που χρησιμοποιήθηκε στα φίλτρα WDWF. WP-17 (17-band WP) : τοπολογία κυματιδιακών πακέτων 17 ζωνών, που χρησιμοποιήθηκε στα φίλτρα WDWF. CRFB (Constant Rate Filter Banks) : τράπεζες φίλτρων σταθερού ρυθμού δειγματοληψίας. CCI (Cross Correlation Index) : δείκτης γραμμικής συσχέτισης σημάτων. LCF (Logarithmic Crest Factor) : λογαριθμική έκφραση του «παράγοντα κλίσης» (Crest Factor). LSNR (Localized Signal to Noise Ratio) : τοπικός λόγος σήματος προς θόρυβο. ESNR (Effective Signal to Noise Ratio) : «αποτελεσματικός» λόγος σήματος προς θόρυβο. SDR (Signal to Deviation Ratio) : λόγος σήματος προς απόκλιση. SDM (Spectral Distortion Measure) : μέτρηση φασματικής παραμόρφωσης. SBS (Short Block Scanning / Streaming Bowel Sounds) MRS (Multi-Resolution Scanning / Multi-channel Recording Source indexing) LT-WDSS (Long-Term Wavelet-based Detection, Segmentation and Summarization) : διαδικασία σάρωσης των καταγραφών με χρήση παραθύρων μικρού μήκους, για τον εντοπισμό και τη μεταφορά των σημαντικών τμημάτων σε αντίστοιχα *.sbs αρχεία. : διαδικασία πολυδιακριτικής σάρωσης των καταγραφών με χρήση διπλών παραθύρων, για τον εντοπισμό και την καταχώρηση του χρονισμού των συμβάντων σε *.mrs αρχεία «διεύθυνσης». : κυματιδιακή μέθοδος υλοποίησης της διαδικασίας MRS, που έχει τα στάδια εντοπισμού-διαχωρισμού των συμβάντων, και εξαγωγής σημάτων «σύνοψης» των καταγραφών παρατεταμένου χρόνου.

13 Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων FDPD (Fractal Dimension Pause Detector) TD-FDPD (Time Domain -based FDPD) WT-FDPD (Wavelet Transform -based FDPD) TDDA (Time Duration Distribution Analysis) WSE (Wavelet Spectrographic Envelope) : μέθοδος ανίχνευσης σιγής βάσει της ανάλυσης πολυπλοκότητας κυματομορφών FD. : υλοποίηση της μεθόδου FDPD στο πεδίο του χρόνου. : υλοποίηση της μεθόδου FDPD στο πεδίο του μετασχηματισμού κυματιδίων. : ανάλυση κατανομής «χρόνου - διάρκειας» (της γαστρεντερικής δραστηριότητας). : σπεκτρογραφική ανάλυση που προκύπτει από τις περιβάλλουσες ισχύος των κυματιδιακών ακολουθιών. MLP (Multi-Layer Perceptron) : πολυεπίπεδο δίκτυο τεχνητών νευρώνων. RPROP (Resilient Propagation) : αλγεβρικός αλγόριθμος εκπαίδευσης πίσω διάδοσης. ASPA (Abdominal Sound Pattern Analysis) TPDA (Temporal Pattern Distribution Analysis) STPDA (Spatio-Temporal Pattern Distribution Analysis) ASCC (Abdominal Sound Coarse Classification) : ανάλυση προτύπων κοιλιακών - γαστρεντερικών ήχων. : ανάλυση κατανομής των προτύπων (κοιλιακών ήχων ) στο χρόνο. : ανάλυση κατανομής των προτύπων (κοιλιακών ήχων ) στο χωροχρόνο. : σχήμα συνοπτικής (χοντρικής) ταξινόμησης των κοιλιακών - γαστρεντερικών ήχων. IB (Intestinal Bursts) : εντερικοί ήχοι με έντονες κρουστικές εξάρσεις (κρουστικοί ήχοι). RS (Regularly Sustained) : ομαλά παραμένοντα σήματα (γαστρεντερικών ήχων). SP (Silent Periods) : περίοδοι εφησυχασμού της γαστρεντερικής κινητικότητας. RESN (Respiration and Snoring) : θόρυβοι «έντονης» αναπνοής και ροχαλητών. SN (Sliding Noises) : θόρυβοι τριβής λόγω κίνησης των υποκειμένων (τριβοηλεκτρικοί θόρυβοι). AIMAS (Autonomous Intestinal Motility Analysis System) : αυτόνομο σύστημα ανάλυσης της γαστρεντερικής κινητικότητας, μέσω της αναγνώρισης προτύπων. TDF (Time-Domain Features) : παράμετροι ανάλυσης στο πεδίο του χρόνου. FDF (Frequency-Domain Features) : παράμετροι ανάλυσης στο πεδίο της συχνότητας. WDF (Wavelet-Domain Features) : κυματιδιακές παράμετροι ανάλυσης.

14 Λίστα κυριοτέρων ακρωνυμίων PTM (Peak Transition Measure) ASFC (Abdominal Sound Fine Classification) : παράμετρος ανάλυσης βασισμένος στα σημεία αιχμής (peaks) του σήματος περιβάλλουσας. : σχήμα αναλυτικής (λεπτομερούς) ταξινόμησης των κοιλιακών - γαστρεντερικών ήχων. SCL (Solitary CLicks) : γαστρεντερικοί ήχοι απομονωμένων κρουστικών παλμών. RCL (Repeated CLicks) : γαστρεντερικοί ήχοι επαναλαμβανόμενων κρουστικών παλμών. SICS (Sequences of Irregularly Concatenated Segments) : τυχαίες ακολουθίες «μικτών» γαστρεντερικοί ήχων. CRSW (CRepitating SWeeps) : «τρίζοντες» γαστρεντερικοί ήχοι. WSSW (WhiStling SWeeps) : «συρίτονες» γαστρεντερικοί ήχοι. CPA (Closest Point of Approach) : μέθοδος τοπογραφικής ανάλυσης ακουστικού πεδίου, βάσει του πλησιέστερου αισθητήρα στη θέση ηχητικής διέγερσης. ISL (Inverse Square Low) : νόμος αντιστρόφου τετραγώνου που καθορίζει την ισοτροπική σφαιρική κατανομή της ηχητικής έντασης. DEBL (Direction and Energy Based Localization) : μέθοδος εντοπισμού της διεύθυνσης και της θέσης της ηχητικής πηγής βάσει της διάταξης A-Soundfield 4+3. TW-DEBL (Time Windowed DEBL) : μέθοδος εντοπισμού των ηχητικών διεγέρσεων με εφαρμογή της μεθόδου DEBL σε διαδοχικά χρονικά παράθυρα επιλογής. ESM (Equivalent Sound Map) : ισοδύναμος ακουστικός - ενεργειακός χάρτης των συμβάντων (προκύπτει από την ολοκλήρωση όλων των TW-DEBL εικόνων). SSM (Summarization Sound Map) : συνοπτικός ακουστικός χάρτης που προκύπτει από τη χρονική ολοκλήρωση των ESM εικόνων, των αντίστοιχων συμβάντων. ASF-AVI (Abdominal SoundField Audio-Visual Information) ASPMΜ (Abdominal Sound Propagation Media Models) : οπτικοακουστικά αρχεία περιγραφής των γαστρεντερικών βιοακουστικών συμβάντων στο χωρο-χρόνο. : τεχνητά ομοιώματα (μοντέλα) του μέσου μετάδοσης των γαστρεντερικών ήχων στα κοιλιακά τοιχώματα. D(s) -(Descriptors) : MPEG-7 περιγραφείς χαμηλού επιπέδου (παράμετροι ανάλυσης). DS(s) -(Description Schemes) : MPEG-7 σχήματα περιγραφής (συνδυασμός περιγραφέων Ds). GIMM DS (Gastro-Intestinal Motility Monitoring Description Scheme) : οντολογία μελέτης της γαστρεντερικής κινητικότητας, που σχεδιάστηκε με βάση MPEG-7 σχήματα περιγραφής (DS).

15 Λίστα κυριοτέρων συμβόλων Λίστα κυριοτέρων συμβόλων x(i), s(i), s ~ (i) : {ενθόρυβο, καθαρό, αποθορυβοποιημένο}, ψηφιακό σήμα στο πεδίο χρόνου. X(k), S(k), S ~ (k) : {ενθόρυβο, καθαρό, αποθορυβοποιημένο} ψηφιακό σήμα στο πεδίο της συχνότητας (ανάλυση Fourier). X k (w), S k (w), S ~ k(w) X(k,w), S (k,w), S ~ (k,w) : {ενθόρυβες, καθαρές, αποθορυβοποιημένες} κυματιδιακές ακολουθίες, με k τη φασματική ζώνη και w το δείκτη των κυματιδιακών συντελεστών. n(i), n FP (i), n ~ (i) : {προσθετικός θόρυβος, προφίλ θορύβου, αφαιρούμενος θόρυβος}, στο πεδίο του χρόνου. N(k), N FP (k), N ~ (k) : {προσθετικός θόρυβος, προφίλ θορύβου, αφαιρούμενος θόρυβος}, στο πεδίο της συχνότητας (ανάλυση Fourier). Ν k (w), Ν FP;k (w), N ~ k(w) N(k,w), N FP (k,w), N ~ (k,w) : {προσθετικός θόρυβος, προφίλ θορύβου, αφαιρούμενος θόρυβος} στο πεδίο της κυματιδιακής ανάλυσης, με k τη φασματική ζώνη και w το δείκτη των κυματιδιακών συντελεστών. P x;a (k,w) <X(k,w)> a : εκτίμηση ισχύος (σημείο προς σημείο) των ενθόρυβων κυματιδιακών ακολουθιών, στη δύναμη a, για κάθε ζώνη k και κάθε συντελεστή w. P nfp;a (k) <N FP (k,w)> a : εκτίμηση μέσης κυματιδιακής ισχύος του προφίλ θορύβου στη δύναμη a, σε κάθε φασματική ζώνη k. x m (i) : τμήμα ενθόρυβου σήματος στο πεδίο του χρόνου, που έχει επιλεγεί από το m- χρονικό παράθυρο. X (m) (k,w) : κυματιδιακές ακολουθίες του x m (i) σήματος (στο m-χρονικό παράθυρο). Α, A x, A y, A z : διανύσματα των συνιστωσών επιτάχυνσης του 3-αξονικού επιταχυνσιομέτρου τα x, y, z δηλώνουν τις 3 αξονικές συνιστώσες, ενώ A είναι η συνισταμένη. θ : κατακόρυφη γωνία διεύθυνσης του ηχητικού κύματος. Φ : οριζόντια γωνία διεύθυνσης του ηχητικού κύματος. p ζ (i) : σήμα ακουστικής πίεσης του πιεζοηλεκτρικού αισθητήρα ζ. I ζ : διάνυσμα ηχητικής έντασης που φθάνει στη θέση του αισθητήρα ζ. P Ws : ακουστική ισχύς εκπομπής της εκάστοτε βιοακουστικής διέγερσης. (Χ S, Y S, Z S ) : θέση βιοακουστικής πηγής (συσταλτικής διέγερσης) στο χώρο. L SSM : ισοδύναμη εικόνα (χάρτης) χωρικής κατανομής της ηχητικής στάθμης.

16 Αντικείμενο της διατριβής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1. Αντικείμενο της διατριβής Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται οι διάφορες πτυχές του αντικειμένου της διατριβής, που είναι η τεχνολογική υποστήριξη της ιατρικής έρευνας στη μελέτη βιοακουστικών φαινομένων. Αρχικά, γίνεται περιγραφή του γενικού προβλήματος (problem definition) που αφορά στις μη εποπτευόμενες εφαρμογές βιοϊατρικής παρακολούθησης παρατεταμένου χρόνου. Κατόπιν, παρουσιάζονται οι ιδιαιτερότητες στη μελέτη του μηχανισμού κινητικότητας, τα στοιχεία φυσιολογίας του γαστρεντερικού συστήματος και η υπάρχουσα ερευνητική κατάσταση στον τομέα αυτό. Επίσης, δίνονται οι προδιαγραφές, τα κίνητρα και οι επιδιωκόμενοι στόχοι της συγκεκριμένης ερευνητικής προσέγγισης. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με το σχεδιασμό μιας νέας μεθοδολογίας καταγραφής, διαχείρισης και ανάλυσης όλων των πειραματικών δεδομένων ιατρικής παρακολούθησης. 1.1 Περιγραφή του προβλήματος Σε εφαρμογές βιοϊατρικής παρακολούθησης παρατεταμένου χρόνου, ανακύπτουν δυσκολίες που σχετίζονται με το μη εποπτευόμενο χαρακτήρα της διαδικασίας, τη διαχείριση ενός τεράστιου όγκου δεδομένων και τις ανάγκες αυτοματοποίησης της ανάλυσης. Όλα αυτά έρχονται να προστεθούν στις γενικότερες απαιτήσεις για ελάχιστη ενόχληση στα υπό παρακολούθηση υποκείμενα, έτσι ώστε να περιοριστεί η επίδραση της μεθόδου, να αποφευχθεί η αλλοίωση της «απόκρισής» των, και να εξασφαλισθεί η αντικειμενικότητα και αξιοπιστία των παρατηρήσεων. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα των παραπάνω προδιαγραφών μπορούμε να αναφέρουμε διάφορες εφαρμογές ψυχοφυσιολογικής παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης βιοϊατρικών σημάτων και βιοακουστικών φαινομένων. Στις περιπτώσεις αυτές, οι ερευνητές καλούνται να εφαρμόσουν συνδυαστικές τεχνικές ανάλυσης, με σκοπό τη συνοπτική παρουσίαση των υπό παρακολούθηση φαινομένων, την ανίχνευση των σημαντικών γεγονότων κατά μήκος των καταγραφών και την εξαγωγή των κατάλληλων παραμέτρων στατιστικής ανάλυσης. Συχνά, δε, ενσωματώνονται και διαδικασίες οπτικοακουστικής παρακολούθησης της πειραματικής διαδικασίας, με τη βοήθεια εικονοληπτών χαμηλού φωτισμού, υπέρυθρων ή και θερμικών συστημάτων. Τα εργαλεία αυτά αποσκοπούν στην έμμεση εποπτεία της δραστηριότητας των υποκειμένων και την αξιολόγηση της κατάστασής τους, τον έλεγχο πειραματικών παραμέτρων, την εξαγωγή πρόσθετων στοιχείων ανάλυσης, την αποτίμηση των εμπλεκομένων τεχνικών και την ανίχνευση ενδεχομένων σφαλμάτων καταγραφής [1] -[14]. Σε γενικές γραμμές, η παρούσα διατριβή επιχειρεί να εισάγει δύο βασικές καινοτομίες: α) Την πρόταση μιας νέας μεθοδολογίας καταγραφής και επεξεργασίας βιοακουστικών σημάτων σε πειραματικές διαδικασίες ψυχοφυσιολογικής παρακολούθησης παρατεταμένου χρόνου. β) Την εξειδίκευση της μεθοδολογίας αυτής στη μελέτη της φυσιολογίας του γαστρεντερικού συστήματος με τη βοήθεια των παραγομένων κοιλιακών ήχων.

17 Κεφάλαιο 1 ο Η προτεινόμενη μέθοδος επεξεργασίας και ανάλυσης κοιλιακών ήχων, που αποτελεί και το κύριο αντικείμενο της διατριβής, επιχειρεί να παράσχει νέες δυνατότητες στη μελέτη της φυσιολογίας της γαστρεντερικής κινητικότητας και στη μελλοντική διάγνωση των αντίστοιχων λειτουργικών διαταραχών. Συγκεντρώνει, δε, ως μέθοδος, πολλές ιδιαιτερότητες, που την καθιστούν ως μια απαιτητική «περίπτωση μελέτης», παρουσιάζοντας με ανάγλυφο τρόπο τις δυσκολίες και τις ανάγκες αντιμετώπισης των διαφόρων θεμάτων, που σχετίζονται με το γενικό μοντέλο, σύνθετων καταγραφών, παρατεταμένου χρόνου. 1.2 Μελέτη του γαστρεντερικού συστήματος Κατά τη διάρκεια των προηγουμένων δεκαετιών, έρευνες στην επιστήμη της Γαστρεντερολογίας επισήμαναν τις δυσκολίες τεκμηριωμένης διάγνωσης των λειτουργικών διαταραχών, που σχετίζονται με την κινητικότητα του λεπτού εντέρου. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην απουσία μιας αξιόπιστης και εύκολα εφαρμόσιμης μεθόδου, που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρατεταμένη παρακολούθηση της εντερικής δραστηριότητας. Ως αποτέλεσμα, η μελέτη των μηχανισμών κινητικότητας του γαστρεντερικού συστήματος δεν έχει προχωρήσει όσο θα έπρεπε και η ιατρική γνώση στον τομέα αυτό κρίνεται μη επαρκής. Έτσι, οι περισσότερες λειτουργικές διαταραχές εντοπίζονται μέχρι σήμερα με έμμεσο τρόπο, δηλαδή διά του αποκλεισμού άλλων ασθενειών [15]-[17]. Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (Irritable Bowel Syndrome - IBS) αποτελεί την πιο αντιπροσωπευτική περίπτωση, ενώ άλλες σχετικές δυσλειτουργίες είναι τα περιστατικά τυμπανισμού και οι ενοχλήσεις «κοιλιακών φουσκωμάτων» (abdominal bloating), η λειτουργική δυσπεψία (functional dyspepsia), η διάρροια, η δυσκοιλιότητα και ο κοιλιακός πόνος (abdominal pain). Τα περισσότερα από τα συμπτώματα αυτά επηρεάζονται έντονα από διάφορους παράγοντες όπως είναι η διατροφή, η φαρμακευτική αγωγή, το άγχος, η παρουσία άλλων ασθενειών και οι αντίστοιχες διαδικασίες ανάρρωσης, γεγονός που χρίζει περαιτέρω διερεύνησης [15]-[18]. Στατιστικές μελέτες αναφέρουν πως ένα ποσοστό 20-40% περίπου του συνολικού πληθυσμού εκτιμάται ότι υποφέρει από τέτοιου είδους διαταραχές [19]. Στις περισσότερες, δε, των περιπτώσεων, τα σχετικά συμπτώματα αποδίδονται στο σύγχρονο τρόπο ζωής, τις διατροφικές συνήθειες και το άγχος, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα έγκαιρης και αντικειμενικής εκτίμησης. Από τα παραπάνω προκύπτουν δύο βασικά ανεπιθύμητα επακόλουθα. Το πρώτο αφορά το γεγονός ότι, η πλήρως τεκμηριωμένη διάγνωση απαιτεί τον αποκλεισμό όλων των εν δυνάμει παθολογιών, μέσω κλινικών μεθόδων που είναι συνήθως επεμβατικές, επίπονες και επιβαρυντικές για τον ανθρώπινο οργανισμό. Ως αποτέλεσμα, η περαιτέρω διερεύνηση αποφεύγεται στην πλειονότητα των περιστατικών και ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όχι επιβαρημένου ιατρικού ιστορικού ή για σχετικά μικρές ηλικίες (ομάδες περιορισμένης επικινδυνότητας). Το γεγονός αυτό έχει οδυνηρές συνέπειες στην περίπτωση που υποβόσκει μια πιο σοβαρή παθογένεια, καθώς σε πολλά περιστατικά η καθυστέρηση ιατρικής φροντίδας μπορεί να αποβεί μοιραία (αυτό είναι και το δεύτερο αρνητικό επακόλουθο). Έτσι, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στην έγκαιρη διάγνωση και σωστή αγωγή αντιμετώπισης των λειτουργικών διαταραχών, ενώ δεν υπάρχει δυνατότητα αντικειμενικής καταγραφής και αξιολόγησης της γαστρεντερικής κινητικότητας. Ενώ, λοιπόν, έχει διαπιστωθεί σύνδεση των μηχανισμών γαστρεντερικής λειτουργίας με την ψυχολογική κατάσταση των υποκειμένων, δεν έχει γίνει ποσοτικοποίηση αυτών των αποτελεσμάτων για τη διάγνωση και Εννοείται ο πόνος που δεν οφείλεται σε κάποια παθολογική κατάσταση του πεπτικού συστήματος ή κάποιου άλλου γειτονικού οργάνου, αλλά σε λειτουργικά ζητήματα κινητικότητας.

18 Αντικείμενο της διατριβής αντιμετώπιση των σχετικών προβλημάτων. Ανάλογα, δεν είναι δυνατή η παρακολούθηση των επιδράσεων της διατροφής με στόχο τη σύσταση κατάλληλης, σε κάθε περίπτωση, δίαιτας. Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει δυνατότητα αντικειμενικής εκτίμησης της επίδρασης των διαφόρων φαρμάκων στην κινητικότητα, όπως επίσης υπάρχουν δυσκολίες αξιολόγησης της λειτουργίας του εντέρου σε μετεγχειρητικό στάδιο. Τα παραπάνω προβλήματα έχουν καταγραφεί από τις αρχές του προηγούμενου κιόλας αιώνα, όπου διάφοροι ερευνητές αναζήτησαν τις λύσεις αξιοποιώντας τεχνικές μανομετρίας και ηλεκτρομυογραφίας, αλλά και πιο επιβαρυντικές μεθόδους ακτινοσκόπησης [20]-[22]. Οι τεχνικές γαστρεντερικής ακρόασης, στις οποίες εμπίπτει και η προτεινόμενη μέθοδος, έκαναν επίσης την εμφάνισή τους πολύ νωρίς, με την πρωτοπόρα εργασία του Cannon το 1905 [23]. Οι προσεγγίσεις μελέτης μέσω της ακουστικής ανάλυσης χαρακτηρίζονται από το κυρίαρχο πλεονέκτημα της «μη επεμβατικότητας», αλλά και από πολλές δυσκολίες που σχετίζονται με προβλήματα επεξεργασίας, διαχείρισης και ανάλυσης των καταγεγραμμένων σημάτων. Τις τελευταίες δεκαετίες, όπου η τεράστια τεχνολογική ανάπτυξη και η εξέλιξη των υπολογιστικών και επικοινωνιακών συστημάτων έδωσε ώθηση στις εφαρμογές βιοϊατρικής τεχνολογίας, το συγκεκριμένο θέμα επανήλθε στο προσκήνιο, με στόχο την επίτευξη μιας αποδοτικότερης λύσης Στοιχεία φυσιολογίας Το πεπτικό σύστημα (σχ. 1-1) αποτελείται από τον εντερικό ή πεπτικό σωλήνα (στοματική κοιλότητα, φάρυγγας, οισοφάγος, στομάχι, λεπτό και παχύ έντερο) και τους πεπτικούς αδένες. Στην ουσία πρόκειται για ένα μακρύ σωλήνα που διαπερνά το ανθρώπινο σώμα και έχει ως κύρια λειτουργία την πέψη, δηλαδή την απορρόφηση των χρήσιμων συστατικών των λαμβανομένων τροφών και την απόρριψη των αποβλήτων στο κατώτατο άκρο του παχέος εντέρου. Ολόκληρο το σύστημα βρίσκεται υπό ορμονικό έλεγχο, όπου η παρουσία τροφίμων στο στόμα προκαλεί μια αλυσίδα ορμονικών ενεργειών. Όταν υπάρχει τροφή στο στομάχι οι ορμόνες ενεργοποιούν την έκκριση οξέων, την αυξανόμενη κινητικότητα του εντέρου, την απελευθέρωση ενζύμων, κ.ά. Τα τρία βασικά τμήματα του πεπτικού συστήματος είναι το στομάχι, το λεπτό έντερο και το παχύ έντερο, ενώ επιπλέον συμπεριλαμβάνονται ο οισοφάγος, το ήπαρ και το πάγκρεας. Ο πεπτικός σωλήνας εκτείνεται από το στόμα μέχρι τον πρωκτό και έχει μήκος περί τα 15 μέτρα. Το 75 % περίπου του συνολικού του μήκους καταλαμβάνεται από το λεπτό έντερο, το οποίο θεωρείται και το κυρίως υπεύθυνο όργανο για την παραγωγή των γαστρεντερικών δονήσεων στην επιφάνεια των κοιλιακών τοιχωμάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Cannon [23], κοιλιακοί ήχοι δύναται επίσης να παραχθούν λόγω της δραστηριότητας του στομάχου, και σε πολύ πιο μικρά ποσοστά του παχέος εντέρου. Η διαδικασία της πέψης περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια. Αρχικά η τροφή τεμαχίζεται με τη διαδικασία της μάσησης και κατόπιν διαποτίζεται με τη σίελο οπότε σχηματίζεται ο βλωμός (ημίρρευστη μάζα). Στη συνέχεια, κατά τη διαδικασία της κατάποσης, ο βλωμός μεταφέρεται μέσα από το φάρυγγα και τον οισοφάγο στο στομάχι. Το στομάχι επιτελεί πέντε σημαντικές λειτουργίες: α) προσωρινή αποθήκευση τροφής, β) έλεγχο του ρυθμού με τον οποίο η τροφή εισάγεται στο δωδεκαδάκτυλο, γ) όξινη έκκριση και Τα τεστ, που διεξάγονται σε δείγματα υποκειμένων (εθελοντές) πριν την έγκριση κυκλοφορίας των φαρμάκων, βασίζονται αποκλειστικά σε αξιολόγηση σχετικών ερωτηματολογίων. Η μετεγχειρητική λειτουργία του εντέρου κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική στην περαιτέρω πορεία ανάρρωσης του ασθενή.

19 Κεφάλαιο 1 ο αντιβακτηριδιακή δράση, δ) ρευστοποίηση των περιεχομένων του στομάχου, και ε) προκαταρκτική πέψη. Εδώ συναντάται μία πρώτης μορφής κινητικότητα, που καλείται γαστρική κινητικότητα. Το στομάχι παρουσιάζει δύο είδη κυμάτων: τα κύματα μίξεως και τα περισταλτικά κύματα. Τα πρώτα έχουν ως στόχο τη μίξη της τροφής με τα γαστρικά υγρά για τη δημιουργία του χυμού. Τα δεύτερα έχουν ως στόχο την εκκένωση του στομάχου και την προώθηση του χυμού στο έντερο, στην περιοχή του δωδεκαδακτύλου. Στη διάρκεια των παραπάνω λειτουργιών το ήπαρ και το πάγκρεας διευκολύνουν τη μίξη των τροφών, εκκρίνοντας τη χολή και παγκρεατικό υγρό αντίστοιχα. [24]-[29] α. β. Σχήμα 1-1. Σχηματική αναπαράσταση της ανατομίας του πεπτικού συστήματος. Στο λεπτό έντερο (σχ. 1-2) συντελείται το μεγαλύτερο μέρος της χημικής και μηχανικής πέψης, καθώς και όλη η απορρόφηση των χρήσιμων θρεπτικών συστατικών. Πρόκειται για ένα σωλήνα μικρής διαμέτρου, χαρακτηριστικό από το οποίο προήλθε και το όνομά του, και μήκους επτά μέτρων περίπου. Η ανατομία του λεπτού εντέρου έχει σαν βάση έναν απορροφητικό βλεννογόνο τύπο, με συγκεκριμένες τροποποιήσεις για κάθε διαφορετικό τμήμα. Το έντερο αποτελείται από ένα λείο μυϊκό τοίχωμα δύο στρωμάτων, όπου οι ρυθμικές συστολές πιέζουν και μεταφέρουν τα προϊόντα της πέψης (περισταλτισμός). Διακρίνονται τρία κύρια τμήματα στο λεπτό έντερο: ο δωδεκαδάκτυλος, η νήστιδα και ο ειλεός (σχ. 1-1β). Ο δωδεκαδάκτυλος είναι ένα όργανο διαμορφωμένο σε σχήμα "C" γύρω από το πάγκρεας. Η κύρια λειτουργία του είναι να εξουδετερώνει το όξινο γαστρικό περιεχόμενο και να ενεργοποιεί τη διαδικασία της περαιτέρω πέψης. Οι αδένες Brunner στον υποβλεννογόνο εκκρίνουν μια αλκαλική βλέννα που εξουδετερώνει τον όξινο χαρακτήρα και προστατεύει την επιφάνεια του δωδεκαδάκτυλου. Η νήστιδα και ο ειλεός αποτελούν μέρη του λεπτού εντέρου που είναι έντονα αναδιπλωμένα (κουλουριασμένα) με συνολικό μήκος περίπου 4-6 μέτρα. Το όριο σύνδεσης και διαχωρισμού τους δεν είναι καθορισμένο με σαφήνεια. Ο υποβλεννογόνος αυτών των τμημάτων έχει υφή έντονα διπλωμένων στρωμάτων με πτυχές (σχ. 12-β,γ), γεγονός που αυξάνει σε μεγάλο βαθμό την διαθέσιμη επιφάνεια για την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Οι κινήσεις των τοιχωμάτων του λεπτού εντέρου διακρίνονται επίσης σε κινήσεις μίξεως και προωθήσεως. Οι κινήσεις μίξεως έχουν ως στόχο την ανάμειξη του χυμού με τα πεπτικά υγρά και την απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών από τα τοιχώματά του. Οι κινήσεις προωθήσεως προέρχονται από περισταλτικά κύματα τα οποία προωθούνται μόνο προς την κατεύθυνση του παχέος εντέρου. Η περισταλτική δραστηριότητα του λεπτού εντέρου δεν

20 Αντικείμενο της διατριβής παρατηρείται κατά τη διάρκεια της πέψης, ενώ αντίθετα αυξάνει όταν ο γαστρικός χυμός εισέλθει στο έντερο οπότε και το διατείνει. Ώσπου να φθάσουν τα προϊόντα πέψης στο παχύ έντερο, σχεδόν όλα τα χρήσιμα θρεπτικά συστατικά έχουν απορροφηθεί. Το παχύ έντερο αφαιρεί το υγρό από το περιεχόμενο που έχει απομείνει, οδηγώντας τα ημισταθερά περιττώματα στο ορθό του εντέρου για αποβολή. Λόγω της στερεάς κατάστασης του περιεχομένου του παχέος εντέρου, η παραγωγή βιοακουστικών φαινομένων στην περιοχή αυτή είναι αρκετά περιορισμένη, σε βαθμό που να θεωρείται αμελητέα [24]-[29]. α. β. γ. δ. Σχήμα 1-2. Σύσταση και μορφολογικά χαρακτηριστικά του λεπτού εντέρου Υπάρχουσα ιατρική κατάσταση Πολλές μέθοδοι έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για τη μελέτη της γαστρεντερικής κινητικότητας, τόσο σε ανθρώπους όσο και σε πειραματόζωα. Από αυτές, ξεχωριστή θέση κατέχουν οι τεχνικές μανομετρίας και ηλεκτρομυογραφίας, βάσει των οποίων προέκυψαν και οι πρώτες ιατρικές γνώσεις γύρω από τη φυσιολογία της εντερικής κινητικότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, οι περισταλτικές προωθητικές κινήσεις του λεπτού εντέρου εμφανίζονται σε κύκλους επανάληψης, δηλαδή παρουσιάζουν περιοδικότητα ως προς την εμφάνισή τους. Το σύμπλεγμα αυτών των συσταλτικών δραστηριοτήτων, που στη διεθνή ιατρική ορολογία αναφέρεται ως Motor Migrating Complex (MMC), έχει σαν αφετηρία την περιοχή του δωδεκαδάκτυλου και μετακινείται προς το μέρος του παχέος εντέρου μέχρι την ειλεοτυφλική βαλβίδα [20]-[22], [26]-[28], [30]-[34]. Για όσο διάστημα το στομάχι παραμένει άδειο (περίοδος νηστείας ), το περιοδικό αυτό φαινόμενο επαναλαμβάνεται σ ένα κύκλο διάρκειας λεπτών, ενώ η εντερική δραστηριότητα εναλλάσσεται μεταξύ τριών βασικών φάσεων λειτουργίας. Η πρώτη φάση (phase 1) είναι αυτή του εφησυχασμού (motor quiescence). Χαρακτηρίζεται από μειωμένη εντερική δραστηριότητα (ή και πλήρη απουσία Πρόκειται για περίοδο που ξεκινά με την παρέλευση 2 περίπου ωρών, μετά τη λήψη γεύματος.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Δρ. Η. Μαγκλογιάννης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

Εξάμηνο σπουδών: Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής

Εξάμηνο σπουδών: Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής Εξάμηνο σπουδών: Τίτλος Μαθήματος: Αγγλικός Τίτλος: Μορφή Μαθήματος: Β Τεχνολογία Συστημάτων Ήχου, Εικόνας και Εκπομπής Audio, Video and Broadcasting Technology Θεωρία με τεσσάρων (4) ωρών / εβδομάδα Εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο ρ. Η. Μαγκλογιάννης Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1

Ήχος. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 04-1 Ήχος Χαρακτηριστικά του ήχου Ψηφιοποίηση με μετασχηματισμό Ψηφιοποίηση με δειγματοληψία Κβαντοποίηση δειγμάτων Παλμοκωδική διαμόρφωση Συμβολική αναπαράσταση μουσικής Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας 1 Εισαγωγή Το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων που καλούμαστε να επεξεργαστούμε είναι πολυδιάστατα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα: Τεχνολογίες και Συστήµματα Ευρυζωνικών Εφαρµμογών και Υπηρεσιών 1 Προεπισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

25/3/2009. Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Παράμετροι ελέγχου

25/3/2009. Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Παράμετροι ελέγχου Από το προηγούμενο μάθημα... Μάθημα: «Ψηφιακή Επεξεργασία Ήχου» Δάλ Διάλεξη 4 η : «Επεξεργαστές Ε ξ έ Δυναμικής Περιοχής (Mέρος έ ΙΙ)» Η επεξεργασία του ψηφιακού σήματος υλοποιείται μέσω κατάλληλου αλγορίθμου

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της λειτουργίας

Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση της λειτουργίας Ρύθμιση λειτουργίας ΓΕΣ Νευρική Υποβλεννογόνιο πλέγμα (πλέγμα Meissner) ΛΕ, ΠΕ Μυεντερικό πλέγμα (πλέγμα Auerbach) Από τον οισοφάγο μέχρι το ορθό Ορμονική Ρύθμιση της λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB )

Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB ) Μια «ανώδυνη» εισαγωγή στο μάθημα (και στο MATLAB ) Μια πρώτη ιδέα για το μάθημα χωρίς καθόλου εξισώσεις!!! Περίγραμμα του μαθήματος χωρίς καθόλου εξισώσεις!!! Παραδείγματα από πραγματικές εφαρμογές ==

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση 5 η Παρουσίαση : Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Διδάσκων: Γιάννης Ντόκας Σύνθεση Χρωμάτων Αφαιρετική Παραγωγή Χρώματος Χρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας 1 Δομή εισήγησης Η εργασία εντάσσεται στην θεματική ενότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΣΕΡΡΩΝ Τμήμα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος Φύλλο εργασίας Παραθέτουμε μια ομάδα ερωτήσεων ανασκόπησης του μαθήματος και μια ομάδα ερωτήσεων κρίσης για εμβάθυνση στο αντικείμενο του μαθήματος. Θεωρούμε ότι μέσα στην τάξη είναι δυνατή η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικοποίηση βίντεο (MPEG)

Κωδικοποίηση βίντεο (MPEG) Κωδικοποίηση βίντεο (MPEG) Εισαγωγή στο MPEG-2 Κωδικοποίηση βίντεο Κωδικοποίηση ήχου Ροή δεδοµένων Εισαγωγή στο MPEG-4 οµή σκηνών Κωδικοποίηση ήχου και βίντεο Τεχνολογία Πολυµέσων 11-1 Εισαγωγή στο MPEG-2

Διαβάστε περισσότερα

221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας

221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας 221 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Πάτρας Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών ιδρύθηκε το 1967 ως το πρώτο Τμήμα της Πολυτεχνικής Σχολής. Ο αρχικός τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Πληροφορική (ΠΜΣ) Τμήμα Πληροφορικής ΑΠΘ http://mtpx.csd.auth.gr/ Γενικά Λειτουργεί αυτοδύναμα από το ακαδημαϊκό έτος 2003-4 Οδηγεί στην απόκτηση Μεταπτυχιακού Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για το μάθημα ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ Ε. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

Σημειώσεις για το μάθημα ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ Ε. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Σημειώσεις για το μάθημα ΙΑΤΡΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ Ε. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Ελπινίκη Παπαγεωργίου Σημειώσεις Παρουσίαση : Μελέτη της απαγωγής βιοϊατρικού σήματος, εφαρμογή σε θεραπευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή Νίκος Κ. Μπάρκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ nbarkas@arch.duth.gr Ήχος και Θόρυβος μια εισαγωγή στα ακουστικά χαρακτηριστικά του ήχου στις αιτίες και στις συνέπειες του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ Σύντομες Προδιαγραφές Συγγραφής Εκπαιδευτικού Υλικού εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: Σημεία Προσοχής ΠΛΣ

ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ Σύντομες Προδιαγραφές Συγγραφής Εκπαιδευτικού Υλικού εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: Σημεία Προσοχής ΠΛΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ Σύντομες Προδιαγραφές Συγγραφής Εκπαιδευτικού Υλικού εξ αποστάσεως εκπαίδευσης: Σημεία Προσοχής ΠΛΣ Πρόκληση ο σχεδιασμός κι η ανάπτυξη εξ αποστάσεως εκπαιδευτικού υλικού. Ζητούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 1.1. Περιοδική κίνηση Περιοδικά φαινόμενα 9 1.2. Ταλάντωση - Ταλαντούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων Εισαγωγή Κατηγοριοποίηση αισθητήρων Χαρακτηριστικά αισθητήρων Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων 1 2 Πωλήσεις αισθητήρων 3 4 Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη φύση με τα αισθητήρια όργανά του υποκειμενική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού

Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Στρατηγική Αξιολόγησης κατά την Υλοποίηση Εκπαιδευτικού Λογισμικού Μαρία Καραβελάκη, Γεώργιος Παπαπαναγιώτου, Γιάννα Κοντού INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46, Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT)

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) Διάταξη ανιχνευτικού συστήματος PET Αριθμός δακτυλίων ανιχνευτών Διάμετρος δακτυλίων,

Διαβάστε περισσότερα

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1

Ήχος και φωνή. Τεχνολογία Πολυµέσων 04-1 Ήχος και φωνή Φύση του ήχου Ψηφιοποίηση µε µετασχηµατισµό Ψηφιοποίηση µε δειγµατοληψία Παλµοκωδική διαµόρφωση Αναπαράσταση µουσικής Ανάλυση και σύνθεση φωνής Μετάδοση φωνής Τεχνολογία Πολυµέσων 4-1 Φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης

219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης 219 Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ιδρύθηκε με το ΒΔ.400/72 και άρχισε να λειτουργεί το 1972-73. Το ΑΠΘ είχε τότε ήδη 28.000 φοιτητές. Η ακριβής

Διαβάστε περισσότερα

15/3/2009. Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου. χρόνου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής

15/3/2009. Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου. χρόνου. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής 15/3/9 Από το προηγούμενο μάθημα... Ένα ψηφιακό σήμα είναι η κβαντισμένη εκδοχή ενός σήματος διάκριτου Μάθημα: «Ψηφιακή Επεξεργασία Ήχου» Δάλ Διάλεξη 3 η : «Επεξεργαστές Ε ξ έ Δυναμικής Περιοχής» Φλώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ. Διατάξεις Ημιαγωγών. Ηλ. Αιθ. 013. Αριθμητικές Μέθοδοι Διαφορικών Εξισώσεων Ηλ. Αιθ. 013 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Περίοδος Φεβρουαρίου 2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ 1ο-2ο ΕΞΑΜΗΝΟ 3ο-4ο ΕΞΑΜΗΝΟ 5ο-6ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο

1/3/2009. ιδάσκων. Ορολόγιο πρόγραμμα του μαθήματος. Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής. Εκπόνηση εργασίας / εργασιών. ιαλέξεις. Εργαστηριακό / Εργαστήριο Πληροφορίες για το μάθημα ιδάσκων Μάθημα: «Ηλεκτροακουστική & Ακουστική Χώρων» Διάλεξη 1 η :«Διαδικασία μαθήματος και Εισαγωγή» Φλώρος Ανδρέας Επίκ. Καθηγητής Ανδρέας Φλώρος (floros@ionio.gr) Μιχάλης Αρβανίτης

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ:

1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ερωτήσεις Προβλήματα Δραστηριότητες 1. Να αν τιστοιχίσετε τους όρους της στήλης Ι με τις προτάσεις της στήλης ΙΙ: Ι Βιταμίνες Υδατάνθρακες Πρωτεΐνες Λίπη Βοηθούν κυρίως στη δόμηση νέων κυττάρων. Προσφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας. Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας. Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007 Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007 ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Έκθεση Προόδου Υλοποίησης του Μαθήματος Διδάσκων: Φλώρος Ανδρέας Περιεχόμενα 1 Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική Κλειστών Χώρων

Ακουστική Κλειστών Χώρων Ακουστική Κλειστών Χώρων Παναγιώτης Χατζηαντωνίου Καθηγητής Δ.Ε. Πληροφορικός PhD Ψηφιακής Τεχνολογίας Ήχου Τοπικό Θεµατικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Αχαΐας «Ακουστική και Ιστορική Ξενάγηση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές κωδικοποίησης. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 08-1

Αρχές κωδικοποίησης. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 08-1 Αρχές κωδικοποίησης Απαιτήσεις κωδικοποίησης Είδη κωδικοποίησης Κωδικοποίηση εντροπίας Διαφορική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση μετασχηματισμών Στρωματοποιημένη κωδικοποίηση Κβαντοποίηση διανυσμάτων Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου 1. SGA Διαχείριση Πρωτοκόλλου... 2 1.1. Καινοτομία του προσφερόμενου προϊόντος... 2 1.2. Γενικές αρχές του προσφερόμενου συστήματος... 2 1.3. Ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Η εφαρμογή "Υδροληψίες Αττικής" είναι ένα πληροφοριακό σύστημα (αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Amplitude Mode, A - Mode

Amplitude Mode, A - Mode US TPA Amplitude Mode, A - Mode 1. Κεφαλή Υπερήχων, 2. Εκπεμπόμενη δέσμη, 3. Ηχοανακλαστικές επιφάνειες, 4. Επιστρεφόμενη Ηχώ 5. Απεικόνιση Αφετηρία για την εξέλιξη... Βασικές αρχές: Απεικόνιση ως peaks

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης»

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Επικοινωνιών

Συστήματα Επικοινωνιών Συστήματα Επικοινωνιών Ενότητα 9: Παλμοκωδική Διαμόρφωση (PCM) Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Σκοποί ενότητας Περιγραφή της μεθόδου παλμοκωδικής

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ)

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) 26/01/2014 Συνεισφορά του κλάδους ΗΜΜΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Ευρύ φάσμα γνώσεων και επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29

Περιεχόμενα. 1 Εισαγωγή...1. 2 Χαρτογραφική Πληροφορία...29 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή...1 1.1 Χάρτης και Χαρτογραφία... 1 1.2 Ιστορική αναδρομή... 5 1.3 Βασικά χαρακτηριστικά των χαρτών...12 1.4 Είδη και ταξινόμηση χαρτών...14 1.4.1 Ταξινόμηση με βάση την κλίμακα...15

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Πτυχιακή Εργασία Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Σκοπός της σημερινής παρουσίασης είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί η δομή και ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου Hot Spot. Υπεύθυνος Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006-ΠΛΕ065: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Βασικές έννοιες μετάδοσης Διαμόρφωση ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ «Το Πεπτικό σύστημα του ανθρώπου Διατροφή & Υγεία» ΕΝΤΥΠΟ Β : ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ Α : ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Καλογερά Αγγελική (3ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέμα 1: Διασύνδεση μεταφορών μικρών και μεγάλων αποστάσεων Εισαγωγή Στη λευκή βίβλο «WHITE PAPER Roadmap to a Single European Transport Area Towards a competitive

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Διάλειψη (fading) είναι η παραμόρφωση ενός διαμορφωμένου σήματος λόγω της μετάδοσης του σε ασύρματο περιβάλλον. Η προσομοίωση μίας τέτοιας μετάδοσης γίνεται με την μοντελοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διατάξεων Εκπομπής σε Συστήματα Ψηφιακής Τηλεόρασης Υψηλής Ευκρίνειας

Ανάλυση Διατάξεων Εκπομπής σε Συστήματα Ψηφιακής Τηλεόρασης Υψηλής Ευκρίνειας ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ Ανάλυση Διατάξεων Εκπομπής σε Συστήματα Ψηφιακής Τηλεόρασης Υψηλής Ευκρίνειας Φλώρος Άγγελος ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΟΜΑΔΑ:RADIOACTIVITY Τα μέλη της ομάδας μας: Γιώργος Παπαδόγιαννης Γεράσιμος Κουτσοτόλης Νώντας Καμαρίδης Κωνσταντίνος Πούτος Παναγιώτης Ξανθάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Σαράντος Καπιδάκης 0_CONT_Ω.indd iii τίτλος: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ συγγραφέας: Καπιδάκης Σαράντος 2014 Εκδόσεις Δίσιγμα Για την ελληνική γλώσσα σε όλον τον

Διαβάστε περισσότερα

Α.2 Μαθησιακά Αποτελέσματα Έχοντας ολοκληρώσει επιτυχώς το μάθημα οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να:

Α.2 Μαθησιακά Αποτελέσματα Έχοντας ολοκληρώσει επιτυχώς το μάθημα οι εκπαιδευόμενοι θα είναι σε θέση να: ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μεθοδολογίες και Συστήματα Βιομηχανικής Αυτοματοποίησης Κωδικός Μαθήματος Μ3 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε Τρόπος/Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου

Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή. Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου Εισαγωγή στην επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή Νικόλαος Αβούρης Eκδόσεις ΔΙΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2000 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Περιεχόμενα Εγχειριδίου 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1Ορισμοί και αντικείμενο μελέτης 1.2Επισκόπηση πεδίου 1.2.1 Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα