Κεφάλαιο Α Η Ευρώπη και ο κόσμος τον 19ο αιώνα ( ) Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη (σελ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο Α Η Ευρώπη και ο κόσμος τον 19ο αιώνα (1815-1871) Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη (σελ."

Transcript

1 Κεφάλαιο Α Η Ευρώπη και ο κόσμος τον 19ο αιώνα ( ) Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη (σελ ) Διδακτικοί Στόχοι: Οι μαθητές: 1. Να κατανοήσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης, καθώς και τη δυναμική της, τις διαστάσεις και τη διεθνή απήχησή της. 2. Να αξιολογήσουν τις στρατιωτικές προσπάθειες εδραίωσης της Επανάστασης και τις προσπάθειες για πολιτική συγκρότηση των επαναστατημένων Ελλήνων. 3. Να παρακολουθήσουν τη στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση και τους λόγους που την καθόρισαν. 4. Να κατανοήσουν τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι ευρωπαϊκές Δυνάμεις στην ίδρυση του Ελληνικού Κράτους. Διαθέσιμος διδακτικός χρόνος με βάση τον προγραμματισμό: 6 περίοδοι Οι διδάσκοντες θα πρέπει να υλοποιήσουν τους διδακτικούς στόχους, που προαναφέρονται (βλέπε Βιβλίο Εκπαιδευτικού, σελ. 22). Η παρουσία πληθώρας μαχών και χρονολογιών αποσκοπεί απλώς στην αξιολόγηση των στρατιωτικών προσπαθειών για εδραίωση της Επανάστασης (διδακτικός στόχος 2). Συνεπώς, θα πρέπει να αποφεύγεται η στείρα απομνημόνευση. Σκεπτικό αξιοποίησης του σώματος γραπτών πηγών Το σώμα των πιο κάτω γραπτών πηγών μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διδασκαλία του υποκεφάλαιου 3. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη (σελ ). Οι συνάδελφοι μπορούν να επιλέξουν από το σώμα τις πηγές εκείνες που κρίνουν κατάλληλες ότι μπορούν να βοηθήσουν τη μαθησιακή διαδικασία, έχοντας υπόψη και τις ανάγκες και ιδιαιτερότητες των μαθητών τους. Μπορούν, επίσης, οι πηγές να αξιοποιηθούν στην κατ οίκον εργασία των μαθητών. Η συστηματική επεξεργασία των πηγών είναι σημαντική για την καλλιέργεια δεξιοτήτων των μαθητών μας, την οικοδόμηση της ιστορικής γνώσης από τους ίδιους και την ανάπτυξη ιστορικής κριτικής σκέψης. Μεταξύ των βασικών δεξιοτήτων που πρέπει να καλλιεργηθούν στους μαθητές είναι η δυνατότητα της αναγνώρισης του είδους της πηγής, την οποία επεξεργάζονται (πρωτογενείς ή άμεσες πηγές: εκείνες που προέρχονται από μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο του παρελθόντος, σύγχρονη μ αυτή που μελετά ο ιστορικός, δευτερογενείς ή έμμεσες πηγές: οι μεταγενέστερες μαρτυρίες), και η διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας τους. 1

2 Το σώμα των πηγών δομείται ως ακολούθως: Κάτω από τον τίτλο της κάθε θεματικής που αναπτύσσεται στην ιστορική αφήγηση του σχολικού βιβλίου δίνονται πηγές σε πλαίσιο, τις οποίες συνοδεύει ενδεικτικό σκεπτικό αξιοποίησής τους. Μπορεί ο κάθε διδάσκων να αξιοποιήσει στοιχεία του σκεπτικού ή να υιοθετήσει δικές του διδακτικές δραστηριότητες. Οι βασισμένες στις γραπτές πηγές διδακτικές και μαθησιακές δραστηριότητες είναι δυνατόν, σύμφωνα με τον Δ. Μαυροσκούφη (Αναζητώντας τα ίχνη της Ιστορίας, Ιστοριογραφία, Διδακτική Μεθοδολογία και Ιστορικές Πηγές, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2005), να έχουν τις πιο κάτω μορφές: (α) Αξιοποίηση ενός σώματος πηγών με στόχο τον εντοπισμό, την ανάλυση και την κατανόηση ιστορικών εννοιών-κλειδιών, π.χ. της έννοιας «εθνικό κίνημα». (β) Ερωτηματική μέθοδος διδασκαλίας με τη χρήση γραπτών πηγών προφορικές ερωτήσεις και απαντήσεις. (γ) Γραπτές απαντήσεις σε ερωτήσεις, πάνω σε μία ή λίγες πηγές που περιέχονται σε φύλλο εργασίας ενθάρρυνση των μαθητών να διατυπώνουν και δικές τους. (δ) Δομημένη ερευνητική εργασία (πηγές και ερωτηματολόγιο) για όλη την τάξη, σε ομάδες ή ατομικά στην τάξη ή στο σπίτι ή μη δομημένη (project) ερευνητική ανακαλυπτική εργασία. (ε) Χρήση γραπτών πηγών με στόχο την ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων των μαθητών. Για την κριτική ανάγνωση αξιολόγηση των πηγών μπορούν οι διδάσκοντες να συμβουλευθούν το κείμενο πρόταση του Δ. Μαυροσκούφη «Η Ιστορία μέσα και έξω από το σχολείο», το οποίο είναι αναρτημένο στο εκπαιδευτικό υλικό της Ιστορίας. 2

3 Πηγές προς αξιοποίηση για τη διδασκαλία του υποκεφαλαίου Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 Ένα μήνυμα ελευθερίας για την Ευρώπη (σελ ) Ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επανάστασης (σελ. 16): Η «Νέα Πολιτική Διοίκησις», το σύνταγμα του Ρήγα Βελεστινλή: Τα Δίκαια του Ανθρώπου και του Πολίτου Στο Σύνταγμα του Ρήγα προτάσσονται 35 γενικά άρθρα που περιλαμβάνουν «Τα Δίκαια του Ανθρώπου και του Πολίτου», από τα οποία παρατίθενται τα ακόλουθα τέσσερα: Άρθρον 2 Αυτά τα φυσικά δίκαια είναι: πρώτον το να είμεθα όλοι ίσοι, και όχι ο ένας ανώτερος από τον άλλον δεύτερον να είμεθα ελεύθεροι, και όχι ο ένας σκλάβος του αλλουνού τρίτον να είμεθα σίγουροι εις την ζωήν μας και κανένας να μην ημπορεί να μας την πάρη αδίκως και κατά την φαντασίαν του και τέταρτον, τα κτήματα όπου έχομεν, κανένας να μην ημπορή να τα αγγίζη, αλλά να είναι δικά μας και των κληρονόμων μας. Άρθρον 6 Η ελευθερία είναι εκείνη η δύναμις όπου έχει ο άνθρωπος εις το να κάμη όλον εκείνο, οπού δεν βλάπει εις τα δίκαια του γειτόνου του... Το ηθικόν σύνορον της ελευθερίας είναι τούτο το ρητόν: Μην κάμης εις τον άλλον εκείνο όπου δεν θέλεις να σε κάμουν. Άρθρον Ήγουν ο λαός μόνον ημπορεί να προστάζη και όχι ένα μέρος ανθρώπων ή μία πόλις και ημπορεί να προστάζη δι όλα, χωρίς κανένα εμπόδιον. Άρθρον 33 Το να αντιστέκεται ο κάθε πολίτης, όταν τον καταθλίβουν και τον αδικούν, είναι αποτέλεσμα των άνω ρηθέντων Δικαίων του... Βασίλης Κρεμμυδάς, Ιστορία Νεότερη Σύγχρονη, Ελληνική Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια, ΟΕΔΒ, Αθήνα1985, σελ Βασ. Βλ. Σφυροέρα, Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1997 (Ζ έκδοση), σελ Ευαγγελία Λούβη Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σελ. 25. Αξιοποίηση της πηγής: Με την επεξεργασία της πρωτογενούς πηγής ο μαθητής μπορεί να κάνει συνδέσεις με τις ιδέες και αρχές του Γαλλικού Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης κατανοώντας την πληροφορία που δίνεται στην ιστορική αφήγηση (σελ. 16): «Το ελληνικό εθνικό κίνημα ήταν πολιτικό κίνημα αποσκοπούσε δηλαδή, όπως και τα αντίστοιχα κινήματα στην Ιταλία, τη Γερμανία και την Αμερική, όχι απλώς στην απελευθέρωση του έθνους και στη συγκρότηση ανεξάρτητου εθνικού κράτους, αλλά στη σύσταση αντιπροσωπευτικής και ευνομούμενης πολιτείας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διαμορφώθηκαν και εμφανίστηκαν υπό την επίδραση των πολιτικών μηνυμάτων που εκπορεύονταν από την επαναστατημένη Γαλλία» Επίσης, μπορεί να γίνει από τους μαθητές, ως κατ οίκον εργασία, αντιπαραβολή και σύγκριση των άρθρων του συντάγματος του Ρήγα με τα άρθρα της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη της Γαλλικής Επανάστασης (Ιωάννης Δημητρούκας Θουκυδίδης Ιωάννου Κώστας Μπαρούτας, Ιστορία του Μεσαιωνικού και του Νεότερου Κόσμου, , Β Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006 (Δ έκδοση), σελ

4 Οι ορμητικές ριπές του ανέμου της γαλλικής επαναστάσεως και του διαφωτισμού «Όπως βλέπουμε, η μακραίωνη ελληνική λόγια παράδοση, η συνυφασμένη με το ορθόδοξο Βυζάντιο, δέχεται τις ορμητικές ριπές της γαλλικής επαναστάσεως, η οποία συνταράζει και αναστατώνει την πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Ευρώπης: διαδίδει τις φιλελεύθερες ιδέες, τον φιλελευθερισμό (liberalisme), και εκκολάπτει την αρχή των εθνοτήτων (nationalisme), η οποία στους νεώτερους χρόνους έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο στη γένεση των εθνικών κρατών αναγνωρίζει δηλαδή στα έθνη το δικαίωμα ν αυτοδιατεθούν, να χειραφετηθούν από κάθε ξένη κυριαρχία. Οι διδασκαλίες των Γάλλων φιλοσόφων του διαφωτισμού και η διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου βρίσκουν βαθιά απήχηση στους κορυφαίους διανοούμενους της προεπαναστατικής Ελλάδας. Αλλά και οι Έλληνες ναυτικοί διασπώντας τον αποκλεισμό των γαλλικών λιμανιών από τον αγγλικό στόλο, για να μεταφέρουν τρόφιμα στις γαλλικές φρουρές, μυούνται στις «νέες ιδέες» και γυρνώντας πίσω τις προπαγανδίζουν με ενθουσιασμό στους δικούς των. Τα σύμβολα liberté, égalité, fraternité είναι και τα ιδανικά των σκλάβων Ελλήνων. Η γαλλική επανάσταση και ο Ναπολέων, ο «θεός του πολέμου», έλεγε ο Κολοκοτρώνης, άνοιξαν τα μάτια του κόσμου, εννοώντας κυρίως τις γλυκιές ελπίδες και τις προσδοκίες που γεννήθηκαν στους Έλληνες από τις επιτυχίες των γαλλικών όπλων στην Ιταλία και στην Αδριατική. Πραγματικά η θριαμβευτική προέλαση του Ναπολέοντα στην Ιταλία, η ανατροπή παντού των απολυταρχικών καθεστώτων, η εγκαθίδρυση της λαϊκής κυριαρχίας, η άφιξη του στις ακτές της Αδριατικής, η κατάλυση της αριστοκρατικής «Γαληνοτάτης Δημοκρατίας», η απόβαση του γαλλικού στρατού στα Επτάνησα απέναντι από τις τουρκοκρατούμενες ελληνικές χώρες, αποτελούν συνταρακτικά για τους Έλληνες γεγονότα». Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, Νέα ελληνική ιστορία ( ), Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1992 (Στ έκδοση), σελ Αξιοποίηση της πηγής: Ισχύει το ίδιο σκεπτικό με την προηγούμενη πηγή, να κατανοήσουν οι μαθητές την επίδραση των πολιτικών ιδεών (φιλελευθερισμός, αρχή των εθνοτήτων) του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης στους Έλληνες διανοούμενους της προεπαναστατικής Ελλάδας. Επιπλέον, μπορούν να τεθούν ερωτήματα στους μαθητές, όπως ποιοι και με ποιο τρόπο διαδίδουν τις νέες ιδέες (Έλληνες διανοούμενοι, Έλληνες ναυτικοί, προέλαση Ναπολέοντα στην Αδριατική και κατάληψη Επτανήσου από το γαλλικό στρατό). Έγγραφο που απηύθυνε το «Αχαϊκόν Διευθυντήριον» προς τους προξένους των Ευρωπαϊκών χωρών στην Πάτρα αμέσως μετά την κήρυξη της Επανάστασης. «Προς τους εν Πάτραις προξένους των ξένων επικρατειών Ημείς το Ελληνικόν έθνος των χριστιανών, βλέποντες ότι μας καταφρονεί το οθωμανικόν γένος και σκοπεύει όλεθρον εναντίον μας, πότε μ ένα και πότε μ άλλον τρόπον, απεφασίσαμεν σταθερώς, ή ν αποθάνωμεν όλοι, ή να ελευθερωθώμεν και τούτου ένεκα βαστούμεν τα όπλα εις χείρας, ζητούντες τα δικαιώματά μας. Όντες λοιπόν βέβαιοι, ότι όλα τα χριστιανικά βασίλεια γνωρίζουν τα δίκαιά μας, και όχι μόνον δεν θέλουν μας εναντιωθή αλλά και θέλουν μας συνδράμει, και ότι έχουν εις μνήμην, ότι οι ένδοξοι πρόγονοί μας εφάνησαν ποτέ ωφέλιμοι εις την ανθρωπότητα, δια τούτο ειδοποιούμεν την εκλαμπρότητά 4

5 σας και σας παρακαλούμεν να προσπαθήσετε, να είμεθα υπό την εύνοιαν και προστασίαν του μεγάλου τούτου κράτους». Βιβλιο εκπαιδευτικού, σελ. 27 Βασ. Βλ. Σφυροέρα, Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1997 (Ζ έκδοση), σελ Ευαγγελία Λούβη Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σελ. 33. Β. Σκουλάτου Ν. Δημακοπούλου Σ. Κόνδη, Ιστορία νεότερη και σύγχρονη ( ), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 (ΙΖ έκδοση), σελ Αξιοποίηση της πηγής: Η οικοδόμηση της γνώσης, η οποία δίνεται έτοιμη στην ιστορική αφήγηση (σελ. 16), μπορεί να γίνει με την άντληση των πληροφοριών μέσα από το πιο πάνω κείμενο από τους ίδιους τους μαθητές. Θα μπορούσαν να τεθούν ερωτήματα στους μαθητές που να αφορούν τον πομπό (Αχαϊκόν Διευθυντήριον) και τον δέκτη (Πρόξενοι Ευρωπαϊκών χωρών) της πιο πάνω επιστολής καθώς και την κριτική αποτίμηση της ενέργειας αυτής εκ μέρους του πομπού. Από τα κυριότερα συστατικά στοιχεία του ελληνικού εθνικού κινήματος υπήρξαν: α) η προβολή των Ελλήνων της εποχής ως απογόνων και κληρονόμων των αρχαίων Ελλήνων (και ότι έχουν εις μνήμην, ότι οι ένδοξοι πρόγονοί μας εφάνησαν ποτέ ωφέλιμοι εις την ανθρωπότητα), β) η ταύτιση των Ελλήνων με τους άλλους Ευρωπαίους και η διάκρισή τους από τους Τούρκους (Ημείς το Ελληνικόν έθνος των χριστιανών, βλέποντες ότι μας καταφρονεί το οθωμανικόν γένος [...] Όντες λοιπόν βέβαιοι, ότι όλα τα χριστιανικά βασίλεια...), γ) η καταγγελία της τουρκικής κυριαρχίας ως παράνομης και της εξουσίας του Οθωμανού σουλτάνου ως αυθαίρετης (μας καταφρονεί το οθωμανικόν γένος και σκοπεύει όλεθρον εναντίον μας, πότε μ ένα και πότε μ άλλον τρόπον) και δ) η προβολή του δικαιώματος των Ελλήνων να διεκδικήσουν την απελευθέρωσή τους από την κυριαρχία και την εξουσία των Τούρκων (απεφασίσαμεν σταθερώς, ή ν αποθάνωμεν όλοι, ή να ελευθερωθώμεν και τούτου ένεκα βαστούμεν τα όπλα εις χείρας, ζητούντες τα δικαιώματά μας). Απόσπασμα από τα «Απομνημονεύματα» του Ι. Μακρυγιάννη «Είχα δυο αγάλματα περίφημα, μια γυναίκα κι ένα βασιλόπουλο, ατόφια φαίνονταν οι φλέβες, τόση εντέλειαν είχαν. [...] τα χαν πάρει κάτι στρατιώτες, και εις τ Άργος θα τα πουλούσαν κάτι Ευρωπαίων χίλια τάλαρα γύρευαν. [...] πήρα τους στρατιώτες, τους μίλησα: Αυτά, και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουνε, να μην το καταδεχτείτε να βγουν από την πατρίδα μας. Δι αυτά πολεμήσαμεν». Μαρία Ρεπούση, Χαρά Ανδρεάδου, Αριστείδης Πουταχίδης, Αρμόδιος Τσίβας, Στα νεότερα και σύγχρονα χρόνια, Ιστορία Στ Δημοτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006, σελ. 39. Αξιοποίηση της πηγής: Οι μαθητές καλούνται να προβληματισθούν για τη θέση του Μακρυγιάννη «Δι αυτά πολεμήσαμεν» και να εκφράσουν τις απόψεις τους με στόχο να συνειδητοποιήσουν το ένα από τα κυριότερα συστατικά στοιχεία του ελληνικού εθνικού κινήματος, το οποίο σημειώνεται στο βιβλίο τους: η προβολή των Ελλήνων της εποχής ως απογόνων και κληρονόμων των αρχαίων Ελλήνων. 5

6 Οργάνωση και έκρηξη της επανάστασης (σελ ): Η δημιουργία επαναστατικής ιδεολογίας και η ευθύνη για την ηγεσία της επανάστασης Αν και ο Κοραής έσφαλε, όσον αφορά τον κατάλληλο χρόνο [της έναρξης της επανάστασης], είχε όμως δίκαιο να θεωρεί ότι η μόρφωση ήταν ένας σημαντικός παράγων για την απόκτηση της Ελληνικής ανεξαρτησίας. Η μόρφωση αφύπνιζε τους Έλληνες που συνειδητοποιούσαν το παρελθόν τους και αντιλαμβάνονταν τις εξελίξεις των γεγονότων ανά τον κόσμο. Για έναν τόσο εύστροφο λαό, το μάθημα της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επαναστάσεως δεν μπορούσε να πάει χαμένο ούτε και τα μηνύματα του Βύρωνος και του Ρήγα Φεραίου. Αλλά η δημιουργία μιας ιδεολογίας δεν μπορούσε, μόνη της, να γίνει επαναστατικό μέσον. Μπορούσε μόνο να ετοιμάσει τα πνεύματα ώστε ο λαός να δεχθεί και να υποστηρίξει την επανάσταση, όταν θα εμφανιζόταν η ηγεσία της. Την ευθύνη για να εμφανιστεί μια ηγεσία την είχε η Φιλική Εταιρεία η οποία, από την αρχή της ιδρύσεώς της, είχε δραστήριους πράκτορες στην Ελλάδα. Οι αρχηγοί της μυστικής αυτής οργανώσεως, που δεν ήσαν οι ίδιοι πρόσωπα αξίας, ήσαν όμως άνθρωποι προσγειωμένοι που δεν είχαν να προβάλουν καμιά δικαιολογία για την αυταπάτη τους όσον αφορά τις προοπτικές μιας ελληνικής επαναστάσεως, το Και όμως, προκάλεσαν, εσκεμμένα, την επανάσταση καλώντας πρώτο τον Καποδίστρια, και μετά την άρνησή του, τον πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη ν αναλάβει την αρχηγία της εξεγέρσεως. Αποφάσισαν να πάρουν την πρωτοβουλία αυτήν ξέροντας καλά ότι καμιά από τις Μεγάλες Δυνάμεις δεν θα έπαιρνε το μέρος των Ελλήνων, ούτε καν ο Τσάρος τον οποίον παρουσίαζαν στον κόσμο σαν σύμμαχό τους». C.M. Woodhouse, Ο Πόλεμος της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, (μετάφρ. Α.Σ. Βλάχου), Εστία, Αθήνα 1978, σελ Αξιοποίηση της πηγής: Οι μαθητές, με την επεξεργασία της πιο πάνω δευτερογενούς πηγής, μπορούν να κάνουν συνδέσεις με το χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης, όπως δίνεται στην ιστορική αφήγηση (σελ. 16), συνειδητοποιώντας τις επιδράσεις της Αμερικανικής και Γαλλικής Επανάστασης καθώς και τον ρόλο που διαδραμάτισαν Έλληνες διαφωτιστές, όπως ο Κοραής και ο Φεραίος για τη δημιουργία επαναστατικής ιδεολογίας. Μπορούν ταυτόχρονα να συνειδητοποιήσουν το σημαντικό ρόλο και την ευθύνη που ανέλαβε η Φιλική Εταιρεία για την εμφάνιση μιας ηγεσίας που θα υλοποιούσε την επανάσταση. Θα μπορούσαν, επιπλέον, να γίνουν προεκτάσεις σχετικά με τον ρόλο των πνευματικών ανθρώπων σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές. Όρκος των Φιλικών Αποσπάσματα στα σχολικά βιβλία: (α) Βιβλίο εκπαιδευτικού, σελ (β) Β. Σκουλάτου Ν. Δημακοπούλου Σ. Κόνδη, Ιστορία νεότερη και σύγχρονη ( ), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 (ΙΖ έκδοση), σελ (γ) Ευαγγελία Λούβη Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σελ. 28. (δ) Βασ. Βλ. Σφυροέρα, Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1997 (Ζ έκδοση), σελ

7 Αξιοποίηση της πηγής: Οι μαθητές, μελετώντας τα αποσπάσματα από τον όρκο των Φιλικών κατανοούν τον μυσταγωγικό τρόπο μύησης νέων μελών στη Φιλική Εταιρεία (σύνδεση με την ιστορική αφήγηση, σελ.16: Στόχοι των πατριωτών ήταν να κατηχήσουν στην Εταιρεία όσο το δυνατόν περισσότερους σημαίνοντες Έλληνες,...). Οργάνωση και έκρηξη της επανάστασης, η επανάσταση στις Ηγεμονίες, η εδραίωση της επανάστασης (σελ ) Συνέλευση της Υπερτάτης Αρχής της Φιλικής Εταιρείας στο Ισμαήλιο και κατάστρωση οριστικού σχεδίου της εξέγερσης «Στο Ισμαήλι, μετά από πολυήμερες διαβουλεύσεις, διαμορφώθηκε ένα επιχειρησιακό σχέδιο, του οποίου οι βασικές γραμμές είναι: 1. Άμεση (για τις συνθήκες της εποχής) έναρξη της Επανάστασης. 2. Κέντρο της ενέργειας η Πελοπόννησος. Μετάβαση του Αλέξανδρου Υψηλάντη μέσω Τεργέστης στο προγεφύρωμα της Μάνης. 3. Λαϊκή εξέγερση στην Κωνσταντινούπολη, με άμεσο στόχο την πυρπόληση του τουρκικού στόλου, την παράλυση της οθωμανικής κρατικής μηχανής και τη σύλληψη του Σουλτάνου. 4. Εξέγερση των μισθοφορικών υπό ελληνική διεύθυνση φρουρών στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και συνεννόηση με το Θεόδωρο Βλαδιμηρέσκου καθαρά για λόγους αντιπερισπασμού. 5. Συμμαχική προσέγγιση προς Σέρβους, οι οποίοι βρίσκονταν σε συνεχείς αγώνες με την Υψηλή Πύλη και μια ενέργεια εκ μέρους των θα ήταν αμοιβαία ωφέλιμη. 6. Άμεσο ξεκίνημα «αποστόλων» της Εταιρείας, προς τις καθ αυτό ελληνικές περιοχές και τον ελληνισμό της Διασποράς (π.χ. Αίγυπτο) για την προετοιμασία του Αγώνα. Η συνέλευση του Ισμαηλίου τυπικά ολοκληρώθηκε με την έκδοση στις 8 Οκτ της προκήρυξης του Υψηλάντη προς τους κατοίκους, τους εις την Στερεάν της Ελλάδος και εις τας νήσους διατρίβοντας την οποία θα μετέφεραν οι απόστολοι στους τόπους των προορισμών τους και που, ανάμεσα σε άλλα σπουδαία, ο Υψηλάντης και οι συναρχηγοί τόνιζαν τον αυτοδύναμο χαρακτήρα της εξέγερσης και επέμεναν στην αποδέσμευση του Αγώνα από την προστασία μιας άμεσης στρατιωτικής συνδρομής της Ρωσίας: «αδελφοί ομογενείς! Έχετε πάντοτε προ οφθαλμών, ότι ποτέ ξένος δεν βοηθεί ξένον χωρίς μεγαλώτατα κέρδη». Βασίλης Παναγιωτόπουλος, «Η Φιλική Εταιρεία: Οργανωτικές προϋποθέσεις της εθνικής Επανάστασης» στο Ιστορία του Νέου Ελληνισμού ( ), τ. 3, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, σελ. 30. Αξιοποίηση της πηγής: Αφού οι μαθητές διδαχθούν έως και την υποενότητα Η εδραίωση της επανάστασης μπορούν ακολούθως να προσεγγίσουν την πιο πάνω δευτερογενή πηγή. Κατά την επεξεργασία της πηγής μπορούν να τεθούν τα ακόλουθα ερωτήματα: (α) Σε ποιο βαθμό τηρήθηκαν οι αποφάσεις της Συνέλευσης στο Ισμαήλιο; 7

8 (β) Για ποιο λόγο ο Υψηλάντης δεν ακολούθησε το δρόμο για τη Μάνη και επέλεξε να εισέλθει στις Ηγεμονίες διαβαίνοντας τον Προύθο; Τελικά, πίστευε στη στρατιωτική συνδρομή της Ρωσίας; (σελ. 17: Ο Υψηλάντης φαίνεται πως υπολόγιζε λιγότερο στην πρόκληση γενικής εξέγερσης, που οραματίζονταν ορισμένοι Φιλικοί, και περισσότερο σε έναν ρωσοτουρκικό πόλεμο, τον οποίο θα προκαλούσε η αναμενόμενη εισβολή τουρκικών στρατευμάτων στις Ηγεμονίες και η εξίσου αναμενόμενη προσπάθεια της Ρωσίας να περιφρουρήσει το ιδιότυπο καθεστώς αυτονομίας τους). Λόγοι αποτυχίας της επανάστασης στη Μολδοβλαχία «Η αναποφασιστικότητα του Αλεξ. Υψηλάντη, οι εθνικές διαφορές Ελλήνων, Ρουμάνων, Σέρβων, Βουλγάρων, οι διαφωνίες των αρχηγών, η ύποπτη και τελικά η προδοτική στάση του Βλαδιμηρέσκου και του Σάββα, ο φθόνος μεταξύ των Ελλήνων αρχηγών, το κύριο προϊόν του υπερφίαλου* εγωισμού τους, η άγρια λασπολογία**, η απειθαρχία των άτακτων στρατιωτών και η έλλειψη προσηλώσεως προς τα καθήκοντά τους διέβρωσαν, όπως ήταν φυσικό, την ενότητα και το ηθικό τους και τους αποσύνθεσαν, προτού καν έλθουν σε επαφή με τον εχθρό. Όπως οι μεγαλύτερες εθνικές συμφορές, έτσι και η καταστροφή στη Μολδοβλαχία, προήλθε από το πιο φοβερό και ανεπανόρθωτο πλήγμα, από τη διάλυση εκ των έσω». *Υπερφίαλος: αλαζόνας, υπερόπτης **λασπολογία: προσπάθεια προσβολής της τιμής και αξιοπρέπειας κάποιου με βρομερές κατηγορίες. Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, Νέα ελληνική ιστορία ( ), Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1992 (Στ έκδοση), σελ Αξιοποίηση της πηγής: Υποστηρικτική για την ιστορική αφήγηση (σελ ) δευτερογενής πηγή. Μπορούν οι μαθητές να επεκταθούν σε άλλες «εθνικές συμφορές», στις οποίες η «διάλυση εκ των έσω» οδήγησε στην καταστροφή. Μπορεί να αξιοποιηθεί η πηγή του Απόστολου Ε. Βακαλόπουλου από το βιβλίο του εκπαιδευτικού (σελ. 27), η οποία είναι πιο εκτενής και συμπεριλαμβάνει το πιο πάνω απόσπασμα. Οι πρώτες αντιδράσεις στην επανάσταση Η εξέλιξη της Επανάστασης Η πολιτική συγκρότηση των Ελλήνων (σελ ) Η προβολή του δικαιώματος και της νομιμότητας του αγώνα των Ελλήνων και η ταύτισή τους με τους άλλους Ευρωπαίους στη Διακήρυξη της Επιδαύρου (1821) Αποσπάσματα από τη Διακήρυξη της Α Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου στα σχολικά βιβλία: (α) Ιωάννης Κολιόπουλος - Κωνσταντίνος Σβολόπουλος - Ευάνθης Χατζηβασιλείου - Θεόδωρος Νημάς Χάρις Σχολινάκη-Χελιώτη, Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου (από το 1815 έως σήμερα), Γ Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σελ. 30. (β) Β. Σκουλάτου Ν. Δημακοπούλου Σ. Κόνδη, Ιστορία νεότερη και σύγχρονη ( ), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 (ΙΖ έκδοση), σελ

9 Αξιοποίηση της πηγής: Με την επεξεργασία των αποσπασμάτων της πρωτογενούς πηγής ο μαθητής μπορεί να εντοπίσει τα επιχειρήματα των Ελλήνων για τη νομιμότητα του αγώνα τους (σύνδεση με την ιστορική αφήγηση, σελ. 25 σχολικού βιβλίου: «Η επαναστατική ηγεσία των Ελλήνων έσπευσε να υποστηρίξει ότι ο αγώνας των Ελλήνων ήταν νόμιμη επανάσταση εναντίον παράνομου ηγεμόνα, ότι οι Έλληνες είχαν υποδουλωθεί διά της βίας, αλλά δεν είχαν συνομολογήσει συνθήκη ειρήνης με τον Οθωμανό ηγεμόνα και κυρίαρχο, ότι δεν ήταν «αποστάτες», επειδή δεν είχαν υποταχθεί σε νόμιμη εξουσία, και ότι η Ελλάδα δεν αποτελούσε νόμιμο τμήμα της οθωμανικής επικράτειας. Η ελληνική επανάσταση αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της νομιμότητας, υποστήριξαν οι Έλληνες, επικαλούμενοι επιπλέον τις αρχές της εθνικής αυτοδιάθεσης και λαϊκής κυριαρχίας»). Επιπλέον, η πηγή μπορεί να αξιοποιηθεί από τους διδάσκοντες στη διδασκαλία της υποενότητας Ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επανάστασης (σελ. 16: τα κυριότερα συστατικά στοιχεία του ελληνικού εθνικού κινήματος). Η προβολή του δικαιώματος και της νομιμότητας του αγώνα των Ελλήνων και η διαφοροποίησή του κινήματος από αλλά κινήματα της Ευρώπης, σύμφωνα με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη: «Η Επανάστασις η εδική μας δεν ομοιάζει με καμιά απ όσες γίνονται την σήμερον ημέραν εις την Ευρώπην. Της Ευρώπης αι επαναστάσεις εναντίον των διοικήσεών των είναι εμφύλιος πόλεμος. Ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήτον έθνος με άλλο έθνος, ήτον με ένα λαό οπού ποτέ δεν ηθέλησε να αναγνωριστεί ως τοιούτος, ούτε να ορκιστεί, παρά μόνον ό,τι έκαμνε η βία. Ούτε ο Σουλτάνος ηθέλησε ποτέ να θεωρήσει τον ελληνικό λαό ως λαό αλλ ως σκλάβους». Θ. Κολοκοτρώνης, Απομνημονεύματα, εκδόσεις Ωρορά, Αθήνα 1992, σελ.214. Ελένη Χριστοδουλίδου Άρτεμις Αριστείδου, Ιστορία Γ Γυμνασίου Βιβλίο Εργασίας, ΥΑΠ, Λευκωσία 1999, σελ. 119 Αξιοποίηση της πηγής: Και σε αυτή την πρωτογενή πηγή ο μαθητής μπορεί να αντλήσει μέσα από τα λόγια του Κολοκοτρώνη τα επιχειρήματα των Ελλήνων που προέβαλλαν για τη νομιμότητα του αγώνα τους: «Ο εδικός μας πόλεμος ήτον ο πλέον δίκαιος, ήτον έθνος με άλλο έθνος, ήτον με ένα λαό οπού ποτέ δεν ηθέλησε να αναγνωριστεί ως τοιούτος, ούτε να ορκιστεί, παρά μόνον ό,τι έκαμνε η βία. Ούτε ο Σουλτάνος ηθέλησε ποτέ να θεωρήσει τον ελληνικό λαό ως λαό αλλ ως σκλάβους» (σύνδεση με την ιστορική αφήγηση, σελ. 25 βιβλίου μαθητή, όπως παραπάνω). Επίσης, μπορεί να ζητηθεί από τους μαθητές να αναφερθούν στις επαναστάσεις στην Ευρώπη, οι οποίες στρέφονταν «εναντίον των διοικήσεών των», δηλαδή φιλελεύθερα κινήματα, τα οποία στόχευαν στην «εξασφάλιση των πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών» (σελ. 13 βιβλίου μαθητή). Έτσι θα ανακαλέσουν προϋπάρχουσες γνώσεις από το υποκεφάλαιο 2. Τα εθνικά και φιλελεύθερα κινήματα στην Ευρώπη (σελ ). Η πηγή μπορεί, ακόμη, να αξιοποιηθεί και στη διδασκαλία του χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης (σελ. 17 βιβλίου μαθητή). Κατά την επεξεργασία της πηγής μπορεί να ζητηθεί από τους μαθητές να σχολιάσουν τη θέση του Κολοκοτρώνη για το χαρακτήρα της επανάστασης. Ο διδάσκων μπορεί να θέσει το ερώτημα αν όντως ήταν, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη θέση του Κολοκοτρώνη, το ελληνικό κίνημα μόνο εθνικό; Δεν περιείχε τα στοιχεία εκείνα που στόχευαν στη σύσταση αντιπροσωπευτικής και ευνομούμενης πολιτείας; (σύνδεση με την ιστορική αφήγηση για τον 9

10 χαρακτήρα της Ελληνικής Επανάστασης, την πολιτική συγκρότηση των Ελλήνων και την Έκβαση της Επανάστασης). Το κίνημα του Φιλελληνισμού Ένας Γερμανός Φιλέλληνας Ο πρώτος Γερμανός φιλέλληνας που έφτασε στην Ελλάδα ήταν ένας ρομαντικός αρχαιολάτρης, ο Κρίστιαν Μύλλερ, που στο νου του είχε την Αθήνα του Χρυσού Αιώνα... «Σε λίγο, γράφει, θ ανήκω στο στρατό των Ελλήνων... Θέλω πολεμώντας και πεθαίνοντας, αν χρειαστεί, να τους εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου για τα ευγενικά αισθήματα που μου ενέπνευσαν οι πρόγονοί τους... Να ζήσω μονάχα, για να δω ελευθερωμένη την Ακρόπολη, τα Προπύλαια, τον Παρθενώνα. Αρκεί να γονατίσω σ αυτά τα μνημεία, που ανάμεσά τους περπατώ τώρα με τη φαντασία μου. Και γιατί να μη θυσιάσω τη ζωή μου γι αυτήν την ιερή γη, που τόσο έλαμψε στα πανάρχαια χρόνια και σήμερα ανασταίνεται από τα ερείπια; Ανυπομονώ ν ανασάνω τον αέρα που ανάσαναν οι σοφοί της αθάνατης Αθήνας... Χαίρε, πατρίδα μου! Χαίρετε, καλοί μου φίλοι! Σας περιμένω στα Μεγάλα Παναθήναια...». Ελένη Χριστοδουλίδου Άρτεμις Αριστείδου, Ιστορία Γ Γυμνασίου Βιβλίο Εργασίας, ΥΑΠ, Λευκωσία 1999, σελ. 131 Πώς περιγράφουν οι Ευρωπαίοι την καταστροφή της Χίου (α) Τούρκοι διαβήκαν... Χαλασμός! Θάνατος πέρα ως πέρα! Η Χίος, τ όμορφο νησί, Μαύρη απομένει ξέρα... Τ αρχοντονήσι... Ερημιά παντού!... Βίκτωρ Ουγκό. (β) «... Δε βλέπεις τίποτα άλλο από φωτιά, καταστροφή και βάρκες φορτωμένες λάφυρα, σκλάβους, παιδιά, βόδια, κατσίκες, μουλάρια. Το θέαμα προκαλεί οίκτο και μελαγχολία...» Ολλανδός πρόξενος στη Χίο. (γ) «Το θέαμα που αντίκρισα δε θα σβήσει ποτέ από τη μνήμη μου. Βρίσκεται ακόμα μπροστά στα μάτια μου με όλη τη φρίκη του...». Από το χρονικό του Γάλλου πλοιάρχου Ζιουρνάν. (δ) «... Αν δεν τα έβλεπα με τα μάτια μου, δεν θα πίστευα ποτέ πως η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική... Από έναν πληθυσμό Ελλήνων απέμειναν ίσως 800 ως 1000 άτομα σκορπισμένα εδώ κι εκεί στην ύπαιθρο...». Άγγλος ιερέας Ελένη Χριστοδουλίδου Άρτεμις Αριστείδου, Ιστορία Γ Γυμνασίου Βιβλίο Εργασίας, ΥΑΠ, Λευκωσία 1999, σελ

11 Αξιοποίηση της πηγής: Η πρώτη πρωτογενής πηγή (Ένας Γερμανός Φιλέλληνας) μπορεί να αξιοποιηθεί παράλληλα με την επεξεργασία της πηγής Η κλασική έκφραση του φιλελληνισμού του Πέρσυ Σέλεϋ (σελ. 26 του σχολικού βιβλίου). Κατά την επεξεργασία της οι μαθητές θα πρέπει να αναζητήσουν το κύριο κίνητρο του Κρίστιαν Μύλλερ για την απόφασή του να πολεμήσει στο πλευρό των Ελλήνων (οφειλή της Ευρώπης απέναντι στους Έλληνες και τον πολιτισμό τους, που τέθηκε ως βάση, μαζί με τον ρωμαϊκό, για το οικοδόμημα του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού). Σύνδεση με την πηγή του Σέλεϋ: «Είμαστε όλοι Έλληνες. Οι νόμοι μας, η λογοτεχνία μας, η τέχνη μας έχουν τις ρίζες τους στην Ελλάδα». Μπορούν να τεθούν ερωτήματα, όπως, τι εννοεί ο Γερμανός φιλέλληνας γράφοντας «γι αυτή την ιερή γη, που τόσο έλαμψε στα πανάρχαια χρόνια και σήμερα ανασταίνεται από τα ερείπια» (αναγνώριση του δικαιώματος των σύγχρονών του Ελλήνων να διεκδικήσουν τη γη που ιστορικά τους ανήκε, οι σύγχρονοί του Έλληνες προσλαμβάνονται ως οι απόγονοι και συνεχιστές της πολιτιστικής παράδοσης των αρχαίων Ελλήνων κλπ.). Σύνδεση με την πηγή του Σέλεϋ «Ο σημερινός Έλληνας είναι απόγονος αυτών των λαμπρών πλασμάτων, που η φαντασία σχεδόν αρνείται να θεωρήσει απλούς ανθρώπους, και έχει κληρονομήσει πολλά από την ευαισθησία τους, την ταχύτητα της αντίληψής τους, τον ενθουσιασμό και το θάρρος τους». Οι πρωτογενείς πηγές (α,β,γ,δ), οι οποίες αποτελούν περιγραφές της καταστροφής της Χίου από Ευρωπαίους, μπορούν να χρησιμεύσουν για να κατανοήσουν οι μαθητές την απήχηση που είχαν οι οθωμανικές ωμότητες στην Ευρώπη. Μπορεί να ζητηθεί από τους μαθητές να παρουσιάσουν και να σχολιάσουν τα αισθήματα και τις σκέψεις των Ευρωπαίων για την καταστροφή της Χίου. Επιπλέον, το ποίημα του Ουγκό μπορεί να τύχει επεξεργασίας παράλληλα με τον πίνακα του Eugéne Delacroix Η σφαγή της Χίου (σελ. 27 βιβλίου μαθητή) για να συζητηθεί πως ο καλλιτεχνικός πνευματικός κόσμος της Ευρώπης αντέδρασε στις βιαιότητες. Μέσα από την επεξεργασία των πηγών θα οικοδομηθεί η συγκεκριμένη ιστορική γνώση που δίνεται στην ιστορική αφήγηση του σχολικού βιβλίου (σελ. 27): «Το πλούσιο νησί παραδόθηκε στις φλόγες από τους Τούρκους, η αγριότητα των οποίων προξένησε αλγεινή εντύπωση σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο της εποχής. Η σφαγή της Χίου ξεσήκωσε κύμα φιλελληνισμού σε όλο τον κόσμο». Η οξεία διαμάχη ανάμεσα στους «ολιγαρχικούς» ( Δημήτριο Υψηλάντη, Φιλικούς και στρατιωτικούς) και στους «δημοκρατικούς» (προκρίτους της Πελοποννήσου)! Η αποθεωτική υποδοχή του Δημήτριου Υψηλάντη στα Βέρβαινα από το στρατό και το λαό και η εχθρική αντιμετώπισή του από τους κοτζαμπάσηδες του Μοριά: «Οι κοτζαμπάσηδες του Μοριά που ήταν συνηθισμένοι «να άρχουν», βλέποντας την ολόψυχη αφοσίωση του λαού στον Υψηλάντη [...] άρχισαν αμέσως κι απ την πρώτη στιγμή, ν αντιδρούν συστηματικά και μ όλα τα μέσα και δεν εννοούσαν με κανένα τρόπο να τον αναγνωρίσουν Αρχιστράτηγο, όπως είχαν κάνει οι άλλοι Έλληνες, και να τον αφήσουν να οργανώσει στρατιωτικά και πολιτικά τον τόπο, [...] Ο Υψηλάντης, έπειτα μάλιστα από την αποθεωτική υποδοχή που του έκαμαν στα Βέρβαινα, στρατός και λαός και την αναγνώρισή του απ όλη την άλλη Ελλάδα, κατάπληκτος με την αντίδραση των κοτζαμπάσηδων του Μοριά, που δεν περίμενε ούτ εφανταζόταν, έφυγ από τα Βέρβαινα δυσαρεστημένος, κι έφτασε στο Λεοντάρι, σκοπεύοντας να πάει στην Καλαμάτα». 11

12 Η αντίδραση του λαού κατά των προκρίτων στο άκουσμα της φυγής του Υψηλάντη: «Τα Βέρβαινα ανεστατώθησαν μόλις εγνώσθη ότι έφυγεν ο Υψηλάντης [...] Πλήθος πολύ εξεχύθη εις τους δρόμους, αποτελούμενον από στρατιώτας και ανθρώπους του λαού, και ήρχισε να κραυγάζη κατά των προκρίτων. [...] Αι κραυγαί του πλήθους ήταν φοβεραί. -Θέλουμε τον αφέντη μας. Ήλθε να μας σώση και αυτοί τον διώχνουν. Σκότωμα στους κοτζαμπάσηδες. Και έτρεχαν να εύρουν το σπίτι όπου ευρίσκοντο οι πρόκριτοι». Μαρία Ρεπούση, Χαρά Ανδρεάδου, Αριστείδης Πουταχίδης, Αρμόδιος Τσίβας, Στα νεότερα και σύγχρονα χρόνια, Ιστορία Στ Δημοτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006, σελ. 53. Ομιλία του Κολοκοτρώνη στη Ζαράκοβα (καταπραΰνει τους στρατιώτες που ζητούν να σκοτώσουν τους προκρίτους): «...Ακούτε Έλληνες, ένας Τούρκος, αλλά φίλος αληθινός και φρόνιμος, τι εσυμβούλευε εις ένα φίλον του ραγιά χριστιανόν; Ως φίλος της πατρίδος, ως φίλος σας, σας λέγω και εγώ ό,τι και είναι τούτοι που γυρεύετε να σκωτώσωμε, θα έλθη ώρα να μας χρειασθούνε και αν τους σκοτώσωμεν, δεν θα τους έχωμεν όταν θα χρειασθούναι και θα λυπούμεθα γιατί τους είχαμε και τους εσκοτώσαμε. Δεν ηξεύρομε μεις όσα ξεύρουν τούτοι ψέματα έρχεται ώρα που χρειάζονται και τα ψέματα. Έπειτα μεις λέμε ότι επιάσαμε τ άρματα να ελευθερώσωμε την πατρίδα και γίνωμε και μεις έθνος σαν και πρώτα και σαν τ άλλα της Ευρώπης. Τι θα πη η Ευρώπη, αν ακούση ότι σκοτωνόμαστε αναμεταξύ μας και ότι εσκοτώσαμε μάλιστα εκείνους, όπου είχαμεν έως τώρα ως καλύτερους και φρονιμωτέρους και αξιωτέρους μας; Ποίος θα μας βοηθήση ή θα γυρίση να μας ιδή πλέον; Θα λάβουν μάλιστα οι εχθροί μας αφορμή να μας κατατρέξουν. Αυτή είναι η γνώμη η δική μου να απέχωμεν από τέτοια πράγματα και αν είναι και καμμία ασυμφωνία, να αφήνωμε με την υπομονή να συμβιβασθή. Αφήστε μας, δότε μας καιρό και θα βρεθή και τώρα τρόπος να συμφωνήσωμεν, μην είσθε ανυπόμονοι, μη βιάζεσθε. Και αν είναι και κανείς που να θέλη το κακό της πατρίδος, που δεν το πιστεύω, πάλιν μάτια έχομε, νουν έχομε, δεν το αφήνομεν μεις οι άλλοι να το κάμη. Β. Σκουλάτου Ν. Δημακοπούλου Σ. Κόνδη, Ιστορία νεότερη και σύγχρονη ( ), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 (ΙΖ έκδοση), σελ Αξιοποίηση των πηγών: Οι πιο πάνω πηγές μπορούν να αξιοποιηθούν για την κατανόηση από τους μαθητές του κενού εξουσίας που δημιουργήθηκε μετά την εκδίωξη της οθωμανικής διοίκησης και την σύγκρουση για τη νομή της εξουσίας μεταξύ των προκρίτων από τη μια, οι οποίοι ασκούσαν και στο παρελθόν εξουσία ως εντολοδόχοι της οθωμανικής κυβέρνησης, και του Δημήτριου Υψηλάντη, των Φιλικών και στρατιωτικών της περιοχής από την άλλη. Σύνδεση των πηγών με την ιστορική αφήγηση της σελ. 30 του σχολικού βιβλίου. 12

13 Εμφύλιες συγκρούσεις και ο δυσμενής αντίκτυπός τους στη διεξαγωγή του πολέμου Η ένοπλη εμφύλια σύγκρουση «Μετά τον Μάιο του 1824, διάφοροι Πελοποννήσιοι ηγέτες άρχισαν να καλούν σε ανταρσία. Την ίδια στιγμή οι αντίπαλοί τους, με επικεφαλής τους αδελφούς Κουντουριώτη και τον Ι. Κωλέττη, προσπαθούσαν να εντάξουν στο στρατόπεδό τους Στερεοελλαδίτες οπλαρχηγούς με επιστολές σαν την παρακάτω (πιθανόν συντάχθηκε από τον Ι. Κωλέτη). Οι Μωραΐτες ελύσσαξαν από τα πολλά πλούτη, τα οποία ήρπασαν από τους Τούρκους [...] και προσπαθούν ν αντικαταστήσουν [...] τους μπέηδες και τους αγάδες. Και σεις τρέχετε αυτού χωρίς ψωμί, χωρίς τσαρούχι, χωρίς φορέματα, με μιαν παλαιοκάπαν, βασανίζεσθε. Τι λοιπόν περιμένετε; Άλλην αρμοδιωτέραν και ευτυχεστέραν διά σας περίστασιν δεν θέλει εύρετε ποτέ, διά να πλουτίσετε μεγάλοι και μικροί. Τώρα άνοιξαν διά σας δύο πηγαί πλούτου, οι λίρες του δανείου και τα πλούσια λάφυρα του Μωρέως». Ευαγγελία Λούβη Δημήτριος Χρ. Ξιφαράς, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007, σελ. 34. Περιγραφή της τακτικής των κοτζαμπάσηδων στις εμφύλιες συγκρούσεις από τον Ι. Μακρυγιάννη, στα Απομνημονεύματά του «Τ είναι αυτά όπου κάνετε, αδελφοί; τους λέγω. Εσύ σαι ο Ζαΐμης, εσείς είσαστε οι Λοντιγαίοι, οι Νοταραίγοι και οι άλλοι σημαντικοί της πατρίδος; Δεν χορτάσετε τόσους μήνους σκοτώνοντας τους καλύτερους Έλληνες δια τα κέφια σας, δια τους νόμους σας; Τι αμαρτίες είχαμε εμείς οι δυστυχισμένοι Ρουμελιώτες να σκοτωθούμε όλοι δια το κέφι σας; [...] Εγώ από δικό μου μέρος θα πάρω τους συντρόφους μου να πάγω εις την πατρίδα μου να σκοτωθώ με τους Τούρκους και όχι με τους αδελφούς μου. Τότε με παίρνει ο Ζαΐμης και πάμε σ έναν οντά και μου λέγει μη φωνάζω κι ακούσουνε και οι άλλοι Ρουμελιώτες και φωνάζουν κι αυτοί και ν ακολουθήσω την συντροφιά τους και να μου δώσουν χίλια γρόσια τον μήνα μιστόν «Πενήντα χιλιάδες να μου δώσετε, κρέας δια εμφύλιον πόλεμον δεν πουλώ». Και σηκώθηκα κι έφυγα». Βασίλης Κρεμμυδάς, Ιστορία Νεότερη Σύγχρονη, Ελληνική Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια, ΟΕΔΒ, Αθήνα1985, σελ. 199 Πηγές στο σχολικό βιβλίο Β. Σκουλάτου Ν. Δημακοπούλου Σ. Κόνδη, Ιστορία νεότερη και σύγχρονη ( ), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2002 (ΙΖ έκδοση), σελ : Η χαρά του Κουντουριώτη για τις λίρες, Προκήρυξη του Κωλέτη στο β Εμφύλιο, Εικόνες από τη λεηλασία του Μοριά. Αξιοποίηση των πηγών: Οι πιο πάνω πηγές μπορούν να αξιοποιηθούν ως υποστηρικτικό υλικό για την κατανόηση των αιτίων που οδήγησαν στις εμφύλιες συγκρούσεις αλλά και τις δυσμενείς επιπτώσεις που είχαν αυτές στη διεξαγωγή του πολέμου για την ανεξαρτησία των Ελλήνων. 13

14 Η έκβαση της επανάστασης (σελ ) Απόσπασμα από το ψήφισμα της εκλογής του Καποδίστρια στην Γ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας Η Εθνική Τρίτη των Ελλήνων Συνέλευσις Θεωρούσα, ότι η υψηλή επιστήμη του κυβερνάν την Πολιτείαν και φέρειν προς ευδαιμονίαν τα έθνη, η εξωτερική και εσωτερική πολιτική, απαιτεί πολλήν πείραν και πολλά φώτα, τα οποία ο βάρβαρος Οθωμανός δεν επέτρεψεν ποτέ εις τους Έλληνας Θεωρούσα, ότι απαιτεί επί κεφαλής της Ελληνικής Πολιτείας ο κατά πράξιν και θεωρίαν Πολιτικός Έλλην, δια να την κυβερνήση κατά τον σκοπόν της πολιτικής κοινωνίας Ψηφίζει Α. Ο Κόμης Ιωάννης Καποδίστριας εκλέγεται παρά της Συνελεύσεως ταύτης εν ονόματι του Ελληνικού Έθνους, Κυβερνήτης της Ελλάδος, και εμπιστεύεται την Νομοτελεστικήν αυτής δύναμιν. Β. Ως τοιούτος θέλει κυβερνήσει την Ελληνικήν Πολιτείαν κατά του καθεστώτας Νόμους. Γ. Η διάρκεια της επιτραπείσης παρά του έθνους εις αυτόν εξουσίας προσδιορίζεται δια επτά χρόνους, αρχομένους από της σήμερον. Βασ. Βλ. Σφυροέρα, Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1997 (Ζ έκδοση), σελ Αξιοποίηση της πηγής: Υποστηρικτική πηγή για την κατανόηση της εκλογής του Καποδίστρια ως Κυβερνήτη της Ελλάδας από την Γ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (σελ. 32 σχολικού βιβλίου). 14

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;...

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;... Κεφάλαιο Τρίτο Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον Κόσμο τον 19ο αιώνα Ενότητα 15 Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί Φύλλο εργασίας 1. Αφού μελετήσετε τη γραπτή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΜΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτικής οργάνωσης με τοπικό χαρακτήρα

ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΜΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ. Μορφές πολιτικής οργάνωσης με τοπικό χαρακτήρα 64 Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία ΕΝΟΤΗΤΑ 9 ΠΡΩΤΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΜΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ Μορφές πολιτικής οργάνωσης με τοπικό χαρακτήρα Για την εδραίωση της επανάστασης χρειάζονταν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 194 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιες ήταν οι αποφάσεις της Πρώτης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου;

2. Ποιες ήταν οι αποφάσεις της Πρώτης Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου; συνέχεια τη χρονολογία 1821. Στο χάρτη που ανοίγεται μπροστά σας εντοπίστε τις ενότητες που αναφέρονται στις πολιτικές εξελίξεις στον ευρωπαϊκό και τον ελληνικό χώρο (Η Ευρωπαϊκή Διπλωματία το 1821, Φιλελληνισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Ιστορία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2011 07:30 10:30

Μάθημα: Ιστορία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2011 07:30 10:30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: Ιστορία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2011 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ - Ε

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ - Ε ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ - Ε ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 1. Να προσδιορίσετε αν το περιεχόμενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό ή όχι, γράφοντας την ένδειξη Σ ή Λ δίπλα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1Η ΕΛΙ Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕ ΕΞΕΤΑΕΙ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ: ΙΤΟΡΙΑ ΥΝΟΛΟ ΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΕΡΙ (4) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ»

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ» Πως γίνομαι δημιουργός Αναλυτικού Προγράμματος: B= (Τι γνωρίζουν οι συνάδελφοι πριν από το σεμινάριο για το Θέμα) (BEFORE) D= (Τι λαμβάνουν οι συνάδελφοι κατά το σεμινάριο για το Θέμα) (DURING) A= (Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ελληνικά σύνορα από την Ίδρυση του Ελληνικού Κράτους έως την ολοκλήρωσή τους»

«Τα ελληνικά σύνορα από την Ίδρυση του Ελληνικού Κράτους έως την ολοκλήρωσή τους» Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Τα ελληνικά σύνορα από την Ίδρυση του Ελληνικού Κράτους έως την ολοκλήρωσή τους» Α. ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ Είναι γνωστό ότι στο μαθητικό κόσμο υπάρχει μια ασαφής εικόνα για το

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ιστορία Γ Γυμνασίου Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ενότητα 1 1. Να δώσετε σύντομους ορισμούς για τις παρακάτω έννοιες: αγροτική επανάσταση, βιομηχανική επανάσταση, κίνημα του Διαφωτισμού. Αγροτική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΡΕΤΡΙΑΣ ΑΙΩΝΙΟ ΦΩΣ ΑΜΑΡΥΝΘΟΣ 2015 Οι μαθητές μας διαβάζουν τους αρχαίους τραγικούς μας και τον Αριστοφάνη. Ενώνουν μεταφρασμένους στίχους των έργων τους και... δημιουργούν! ΧΡΗΜΑ Καμιά

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με την συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ.

Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ. Η συνταγματική Σάμος Ο Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου αφηγείται την πολιτική βιογραφία του Γ. Λογοθέτη Λυκούργου και την καταπληκτική ιστορία της δημοκρατικής αυτοδιοίκησης του νησιού ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα