Αποικιοκρατία και ευλογιά στα Ιόνια Νησιά κατά τη «βρετανική προστασία» Η περίπτωση του δαμαλισμού της Κέρκυρας (1852)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αποικιοκρατία και ευλογιά στα Ιόνια Νησιά κατά τη «βρετανική προστασία» Η περίπτωση του δαμαλισμού της Κέρκυρας (1852)"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN HISTORY OF MEDICINE Αποικιοκρατία και ευλογιά στα Ιόνια Νησιά κατά τη «βρετανική προστασία» Η περίπτωση του δαμαλισμού της Κέρκυρας (1852) Η μελέτη παρουσιάζει μια πτυχή της βρετανικής αποικιοκρατικής υγειονομικής πολιτικής στα Ιόνια Νησιά ( ) μέσω ανέκδοτου αρχειακού υλικού αναφορικά με το θεσμό του δαμαλισμού κατά της ευλογιάς. Η μελέτη βασίστηκε στους ονομαστικούς καταλόγους της Εκτελεστικής Αστυνομίας κατά το μαζικό εμβολιασμό του πληθυσμού της Κέρκυρας το Το αρχειακό υλικό παρέχει πληροφορίες για τον αριθμό των εμβολιασμένων, το φύλο, την ηλικία, την εθνικότητα, το έτος του προηγούμενου εμβολιασμού και το έτος παλαιότερης ασθένειας από ευλογιά. Σημαντική πληροφορία επίσης παρέχεται για το αν ο εμβολιασμένος νόσησε στην πρόσφατη επιδημία ευλογιάς του Τα ευρήματα της ανάλυσης των καταλόγων συνδυάστηκαν με τα στοιχεία της μεγάλης επιδημίας της Κέρκυρας του 1852, όπως αυτά αποτυπώθηκαν στον αντι-βρετανικό τύπο της εποχής. Το ανέκδοτο αρχειακό υλικό και τα τελικά ευρήματα προσδίδουν μια διαφορετική διάσταση στα έως σήμερα γνωστά ιατρο-ιστορικά δεδομένα, αναδεικνύοντας την πρωτοφανή ολιγωρία και αναποτελεσματικότητα του υγειονομικού μοντέλου της εποχής, καλυπτόμενο υπό το μανδύα της βρετανικής αποικιοκρατικής πολιτικής στα Ιόνια Νησιά.... Χ. Δημοπούλου, 1 Κ. Τσιάμης, 2 Μ. Μάνδυλα-Κουσουνή, 1 Ε. Πουλάκου-Ρεμπελάκου, 2 Δ. Ανωγιάτης-Pelé 1 1 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ιστορικής Δημογραφίας, Τμήμα Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο Κέρκυρας, Κέρκυρα 2 Εργαστήριο Ιστορίας της Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Colonialism and smallpox in the Ionian Islands during the British protection : The case of vaccination in Corfu (1852) Λέξεις ευρετηρίου Αποικιοκρατία Δαμαλισμός Δημογραφία Δημόσια υγεία Επτάνησα Ευλογιά Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ευλογιά αποτέλεσε ένα από τα πλέον θανατηφόρα λοιμώδη νοσήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Πριν το μέσο του 20ού αιώνα, εποχή της έναρξης του προγράμματος εμβολιασμών σε όλες τις χώρες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) με σκοπό την οριστική εκρίζωσή της, τα βασικά προφυλακτικά μέτρα κατά της νόσου ήταν ο ευλογιασμός κατά το 18ο αιώνα και ο δαμαλισμός κατά το 19ο αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Ο δαμαλισμός αντικατέστησε τον επικίνδυνο λόγω επιπλοκών ευλογιασμό και αποτέλεσε σταδιακά το πλέον ενδεδειγμένο, για τα επιστημονικά δεδομένα της εποχής, προφυλακτικό μέσο παγκοσμίως. Η εντυπωσιακή μείωση των θανάτων στις χώρες όπου εφαρμόστηκε παρέχει στη μέθοδο μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της εξέλιξης της Προφυλακτικής Ιατρικής και της ανάπτυξης της δημόσιας υγείας. Από την Αγγλία, τόπο καταγωγής της μεθόδου, ο δαμαλισμός εξαπλώθηκε και στις αποικίες της βρετανικής αυτοκρατορίας. Έτσι, κατά την εποχή που οι Βρετανοί κατέχουν τα Επτάνησα, περίοδος γνωστή και ως «Βρετανική Προστασία», η μέθοδος του δαμαλισμού εισάγεται οργανωμένα και στα Ιόνια Νησιά. 1 Στα Επτάνησα, εικάζεται ότι ο δαμαλισμός είχε εισαχθεί αρχικά το 1798 από τον Ενετό Moreschi, ο οποίος έστειλε τη σχετική δαμάλειο λύμφη με εμπόρους στην Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και την Κέρκυρα, αλλά η μέθοδος αντιμετωπίστηκε με καχυποψία και δεν έλαβε ιδιαίτερη διάδοση. 2 Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι Γάλλοι κατακτητές των Ιονίων Νήσων ( ) είχαν επίσης εισάγει το δαμαλισμό αλλά απέτυχαν πλήρως στην οργάνωση ενός νομικού πλαισίου και ενός προγράμματος μαζικού εμβολιασμού για καθαρά πολιτικούς λόγους. Η υπόσχεση των Δημοκρατικών Γάλλων προς τους Επτανή-

2 86 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν σιους για πλήρη ανεξαρτησία έμεινε μια απλή υπόσχεση και σύντομα φάνηκε ο αποικιοκρατικός χαρακτήρας της γαλλικής παρουσίας στα Ιόνια. Η γαλλική προσπάθεια των διά της βίας υποχρεωτικών εμβολιασμών θα ξεσήκωνε θύελλα αντιδράσεων και η άρνηση των Ελλήνων να συμμορφωθούν στις διαταγές έλαβε μορφή αντίστασης προς τον ξένο κατακτητή. 2 Μια δεύτερη προσπάθεια εισαγωγής του δαμαλισμού στα Ιόνια επιχειρήθηκε και πάλι από τους Αυτοκρατορικούς Γάλλους ( ) κατόπιν εντολής του Γενικού Διοικητή της Κέρκυρας César Berthier, αλλά και πάλι η μέθοδος δεν έτυχε ευρείας αποδοχής ΠΗΓΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Πρωτογενή πηγή πληροφόρησης αποτέλεσαν οι ονομαστικοί κατάλογοι των κατοίκων όλων των χωριών και συνοικιών, των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων της νήσου Κέρκυρας, κατά το έτος Οι κατάλογοι, οι οποίοι είχαν συνταχθεί από τους προεστούς και τους ιερείς, περιλαμβάνονται στα αρχεία της Εκτελεστικής Αστυνομίας που φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους της Κέρκυρας. Όπως διακρίνεται στην εικόνα 1, οι κατάλογοι παρέχουν στοιχεία για το ονοματεπώνυμο, το φύλο και την ηλικία των εμβολιασμένων ή μη εμβολιασμένων κατοίκων του νησιού. Δευτερεύοντα στοιχεία αποτελούν οι καταγεγραμμένες παρατηρήσεις των καταλόγων, στις οποίες σημειώνεται η εθνικότητα των εμβολιασμένων, καθώς και το έτος πιθανού προηγούμενου εμβολιασμού (δαμαλισμού ή ευλογιασμού σε παλαιότερη εποχή). Επίσης, ιατρο-ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επισημάνσεις, όπως χαρακτηριστικά διατυπώνονται στους καταλόγους, αν οι εμβολιασμένοι «έβγαλαν την ευλογιά» και ποιο έτος συνέβη αυτό. Η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε ήταν αρχικά η καταγραφή των στοιχείων των καταλόγων της Εκτελεστικής Αστυνομίας σε λογιστικά φύλλα Excel, στη συνέχεια η επεξεργασία των δεδομένων και, τέλος, η ανάλυσή τους. Η ομαδοποίηση των ευρημάτων πραγματοποιήθηκε με γεωγραφικά κριτήρια, δηλαδή τα διοικητικά όρια των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων του νησιού, όπως αυτά διαμορφώθηκαν από την ΟΖ κοινοβουλευτική πράξη της Ιονίου Βουλής της 18ης Φεβρουαρίου Εικόνα 1. Δείγμα ονομαστικού καταλόγου της εκτελεστικής αστυνομίας (1852).

3 ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟ Αναφορικά με την επιδημία του 1852, πηγή πληροφόρησης αποτέλεσε η εφημερίδα του ριζοσπαστικού κόμματος της Ιονίου Βουλής, ο «Φιλαλήθης». 5 Οι προσπάθειες εντοπισμού και πρόσθετου αρχειακού υλικού στην Ελλάδα, όπως η «Επίσημος Εφημερίς του Ενωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων» (Gazzetta) ή «Ο Παρατηρητής της Τεργέστης» στο εξωτερικό, εφημερίδα που συχνά επικαλείται ο «Φιλαλήθης», απέβησαν άκαρπες. Αναφορικά με την επιδημία, μπορεί να προσδιοριστεί ο αριθμός των προσβληθέντων και των θανόντων. 3. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ ΕΠΙ «ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ» Το 1815, με τη συνθήκη των Παρισίων, οι ηττημένοι Γάλλοι των Ναπολεόντειων Πολέμων θα απωλέσουν τα Ιόνια Νησιά. Τα Επτάνησα θα αποτελέσουν ένα ομόσπονδο και αυτόνομο κράτος υπό την προστασία και το στρατιωτικό έλεγχο των Βρετανών. 6 Το 1817, σύμφωνα με το Σύνταγμα του πρώτου Ύπατου Αρμοστή των Ιονίων, Thomas Maitland, την εκτελεστική εξουσία ασκούσε η Γερουσία, η οποία όμως εμπλεκόταν και στο νομοθετικό έργο της Βουλής. Το Επτανησιακό Κοινοβούλιο δεν ήταν όμως ανεξάρτητο, αφού ο Ύπατος Αρμοστής κατείχε πάντα τον τελευταίο λόγο στην επικύρωση των νομοθετημάτων που ψηφίζονταν και διέθετε το ισχυρότερο όπλο, αυτό της αρνησικυρίας (veto). 7 Ο πανίσχυρος Ύπατος Αρμοστής είχε λόγο στη σύνθεση της κεντρικής κυβέρνησης και στο διορισμό αξιωματούχων (Έπαρχοι, Επαρχιακά Συμβούλια, Τοποτηρητές κ.λπ.). Το Υπουργείο Αποικιών στο Λονδίνο δεν διαφωνούσε σχεδόν ποτέ με τις αποφάσεις που λάμβανε ο Αρμοστής. Η «Βρετανική Προστασία» ήταν απλά μια μορφή εξωραϊσμένης αποικιοκρατίας που άφηνε τους Επτανήσιους να διασκεδάζουν τη σκλαβιά τους με την πικρή γεύση της «κοινοβουλευτικής ελευθερίας». Σταθμός στην πολιτική ιστορία της Αγγλοκρατίας στα Ιόνια ήταν το έτος 1848, κατά το οποίο ο γενικά λαοφιλής Ύπατος Αρμοστής John Seaton προώθησε αλλαγές στο επαίσχυντο Σύνταγμα του 1817 και επικύρωσε το νόμο της Ιονίου Βουλής περί ελευθερίας του Τύπου, γεγονός που προσέδωσε στα κόμματα τη δυνατότητα να εκδώσουν τα δικά τους έντυπα και να διαδίδονται οι θέσεις τους σε όλα τα Επτάνησα. 8 Τα κόμματα των Ιονίων Νήσων ήταν το φιλοβρετανικό Κόμμα των Συντηρητικών (κόμμα που ο απλός λαός ονόμαζε και ως κόμμα των Καταχθόνιων), το Κόμμα των Μεταρρυθμιστών (που πρέσβευε μεταρρύθμιση του Συντάγματος και την ανεξαρτησία των Ιονίων) και, τέλος, οι Ριζοσπάστες (που επιθυμούσαν ανεξαρτησία και ένωση με την Ελλάδα). 8 Την εποχή της επιδημίας Ύπατος Αρμοστής ήταν ο Frederick Ward, γνήσιος εκπρόσωπος της σκληρής αποικιοκρατικής πολιτικής, μισητός στο λαό, που συνέδεσε το όνομά του με τις βρετανικές ωμότητες στην επανάσταση της Κεφαλονιάς το ΠΡΟΦΥΛΑΚΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΙΑΣ (18ος 19ος αιώνας) Η διαδικασία του ευλογιασμού ήταν μια τεχνητή ανοσοποίηση, μέσω ενοφθαλμισμού στο δέρμα από φλύκταινες ελαφρά πασχόντων (variolation) ή ευρισκόμενων στο στάδιο της ανάρρωσης. Με τον τρόπο αυτόν εξασφάλιζαν ανοσία στους περισσότερους εμβολιασμένους, η οποία διαρκούσε εφ όρου ζωής, εφ όσον ο εμβολιασμός ήταν επιτυχής. Οι πρώτοι ιατροί που αντιλήφθηκαν τη σημασία της μεθόδου και προσπάθησαν να την κάνουν γνωστή στον τότε ιατρικό κόσμο ήταν οι Έλληνες ιατροί της Κωνσταντινούπολης Ιάκωβος Πυλαρινός και Εμμανουήλ Τιμώνης. 9,10 Από το 1796, και ενώ η μέθοδος του ευλογιασμού εφαρμόζεται συστηματικότερα στις ευρωπαϊκές χώρες, εν μέσω επιστημονικών και κοινωνικών αντιδράσεων, εισήχθη ο δαμαλισμός από τον Άγγλο ιατρό Edward Jenner, ο οποίος παρατήρησε ότι οι γυναίκες που άρμεγαν τις αγελάδες παρουσίαζαν φυσαλίδες στα χέρια τους (δαμαλίτιδα, cowpox) και δεν νοσούσαν από ευλογιά. Μετά από πολύχρονες μελέτες κατάφερε να εμβολιάσει ένα οκτάχρονο αγόρι με υλικό προερχόμενο από φλύκταινα του χεριού μιας κοπέλας που έπασχε από δαμαλίτιδα. 11 Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι βρετανικές αρχές ξεκινούν να εισάγουν τη μέθοδο του δαμαλισμού και στις αποικίες τους, με την Ινδία να είναι η πρώτη αποικία στην οποία οι Βρετανοί εμβολίασαν μεθοδικά μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. 12,13 Από τη στιγμή που η μέθοδος του δαμαλισμού κατέστη κοινά αποδεκτή από την ιατρική κοινότητα της Ευρώπης και της Αμερικής, τέθηκε το θέμα της χρονικής διάρκειας της ανοσίας που προσέφερε. Η πρώτη εντύπωση ήταν ότι η θαυματουργή μέθοδος προσέδιδε διά βίου ανοσία. Όμως, με την πάροδο των δεκαετιών τα επιδημιολογικά στοιχεία πολλών ευρωπαϊκών χωρών ανέδειξαν το πρόβλημα της σταδιακής απώλειας της ανοσίας. Σε πολλές χώρες, όπου από χρόνια είχε εισαχθεί ο δαμαλισμός (Βρετανία 1799, Βαυαρία 1807, Δανία 1810, Νορβηγία 1811, Βοημία 1812, Ρωσία 1812, Σουηδία 1816, κρατίδιο του Αννόβερο 1821), διαπιστώθηκε το φαινόμενο νόσησης από την ευλογιά ατόμων τα οποία είχαν δαμαλιστεί στο παρελθόν. 14 Μετά και από τα στοιχεία που παρουσίασε ο Άγγλος ιατρός Marson, από το London Smallpox Hospital, κατέστη σαφές ότι η ανοσία ήταν παροδική. Όπως ο ίδιος ανακοίνωσε στο Royal Society of Medicine, «τα άτομα τα οποία έχουν δαμαλιστεί πριν 10, 15 ή και 20 χρόνια, σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό, μπορούν ξανά να μολυνθούν». 15,16

4 88 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν 5. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ (18ος 19ος αιώνας) Στο επίπεδο της δημόσιας υγείας, η Ενετοκρατία στα Επτάνησα, σε σύγκριση με τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο που τελούσε υπό την οθωμανική κυριαρχία, χαρακτηρίζεται από τη θέσπιση ενός οργανωμένου υγειονομικού συστήματος και την προώθηση μιας κοινωνικής πολιτικής με την ίδρυση των πρώτων λοιμοκαθαρτηρίων, των νοσοκομείων, των νοθοκομείων και των πτωχοκομείων Επίσης, την περίοδο εκείνη συναντάται και η έκδοση των πρώτων διαταγμάτων, που αναφέρονται στην προστασία της υγείας των πολιτών και στην κοινωνική αντίληψη. Οι επόμενοι κατακτητές των Ιονίων, οι Δημοκρατικοί Γάλλοι, υιοθέτησαν τις αρχές της ενετικής υγειονομικής οργάνωσης, ενώ θέσπισαν και μια ειδική υγειονομική επιτροπή, το «Κομιτάτο της Υγείας». 2 Ο γεωγραφικός χώρος των Ιονίων αποτελούσε την εμπορική πύλη της Ευρώπης αλλά και πύλη διασποράς επιδημικών νοσημάτων, γεγονός που ώθησε τις Αρχές να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα δημόσιας υγείας, ενώ συχνά τα νοσήματα αποτελούσαν αντικείμενο ενδιαφέροντος Δυτικών μελετητών. 20 Το 1802, με ενέργειες του Ιωάννη Καποδίστρια, ιδρύεται στην Κέρκυρα το «Ιατρικό Κολλέγιο» (Collegio Medico), το οποίο, εκτός των άλλων αρμοδιοτήτων, μεριμνούσε για τους κανόνες του δαμαλισμού, των κυήσεων, των λοχείων και γενικότερα με οτιδήποτε «τείνει να κάμη υγιά και εύρωστα παιδιά». 21 Το Ιατρικό Κολλέγιο συνιστά σε κάθε νησί μια επιτροπή (κομιτάτο). Τα Υγειοδημικά Κομιτάτα των Ιονίων, που ιδρύθηκαν με διάταγμα στις 22 Ιουνίου 1810, πάλι κατόπιν ενεργειών του Ιωάννη Καποδίστρια, θεωρούνταν ως παράρτημα του Ιατρικού Κολλεγίου. 21 Το κάθε ένα Υγειοδημικό Κομιτάτο καθόριζε τα σχετικά του «εμβολιασμού της δαμαλίδος». Το ίδιο έτος ιδρύθηκε και μια Κεντρική Επιτροπή Δαμαλισμού, που εξέδιδε οδηγίες για τον τρόπο του εμβολιασμού με τη μέθοδο της δαμαλίδος. Στις οδηγίες αυτές περιλαμβάνονται οι χαρακτήρες του κανονικού και του νόθου ή εκφυλισμένου δαμαλισμού. 21 Την περίοδο της Αγγλοκρατίας, οι Βρετανοί στρατιωτικοί ιατροί μελέτησαν τη νοσολογική κατάσταση των Ιονίων Νήσων υπό το πρίσμα της ασθένειας ως ένα βιολογικό φαινόμενο που επηρεάζει τη δημογραφία, όχι μόνο σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, αλλά και στη μακροχρόνια δομή και εξέλιξη ενός πληθυσμού, με εμφανείς συνέπειες και σε οικονομικό επίπεδο (απώλεια χρόνου εργασίας, κόστος περίθαλψης και μείωση της εργατικής δυναμικότητας). Τα μέτρα κατά της ευλογιάς ενέπιπταν στο γενικότερο προγραμματισμό των βρετανικών αρχών για την περιστολή νοσημάτων όπως η ελονοσία, η πανώλη, η χολέρα και η λύσσα. 22 Τα μέτρα προστασίας κατά την περίοδο της Βρετανικής Προστασίας περιορίζονταν ουσιαστικά στους προφυλακτικούς εμβολιασμούς και σε περίπτωση επιδημιών στην απομόνωση των κρουσμάτων. Η νέα μέθοδος συνάντησε εμπόδια και πραγματοποιήθηκε με βραδύτητα εξ αιτίας των δεισιδαιμονιών του λαού, τις αντιδράσεις της ιατρικής κοινότητας και την παρουσία τσαρλατάνων θεραπευτών. 23 Παλαιότερα, ο εμβολιασμός εφαρμοζόταν από πρακτικούς «κεντρωτές», την περίοδο των Άγγλων. Όμως, πλέον ο εμβολιασμός θα γινόταν από εκπροσώπους της επιστήμης. Σύμφωνα με την απόφαση του Εφορείου της Κέρκυρας, της 10ης Μαρτίου 1815, καθορίζεται ότι μόνο τα μέλη του Οφφικίου του δαμαλισμού είναι αρμόδια για το δαμαλισμό. Όσον αφορά στους κατοίκους, αυτοί θα κεντρώνονταν δωρεάν από ειδικούς απεσταλμένους του Οφφικίου, οι οποίοι ονομάζονταν «κεντρωταί απεσταλμένοι» και ήταν εφοδιασμένοι με τη δαμάλειο λύμφη. 2,24 Το 1817 ιδρύθηκε στην Κέρκυρα το «Ινστιτούτο Δαμαλισμού», το οποίο πραγματοποιούσε τους δαμαλισμούς στην Καθολική Εκκλησία Annunciata. Στη Ζάκυνθο, σύμφωνα με το δημοτικό κανονισμό, μόνο οι εξουσιοδοτημένοι με σχετική άδεια, σφραγισμένοι από τους Εφόρους, είχαν το δικαίωμα να εμβολιάζουν και ήταν πιστοποιημένοι «εις το κέντρωμα από το έμπυον της αγελάδας (βατσίνα)». Υποχρέωση να εμβολιαστούν είχαν τα παιδιά και όσοι από τους ενήλικες δεν είχαν νοσήσει στο παρελθόν. Στα χωριά, οι γονείς ήταν υποχρεωμένοι να οδηγήσουν τα παιδιά τους στην εκκλησία του χωριού σε καθορισμένη ημέρα, ώστε να κεντρωθούν από τους επαρχιακούς ιατρούς. Οι ιατροί δεν επιτρεπόταν να αναχωρήσουν από το χωριό αν δεν ήταν βέβαιοι ότι είχαν κεντρώσει όλους όσους ήταν καταγεγραμμένοι στους καταλόγους που συνέτασσαν οι ιερείς και οι προεστοί. Μέσα στις υποχρεώσεις των ιατρών ήταν η επίσκεψη των παιδιών 8 ημέρες μετά από τον εμβολιασμό για να παρατηρούν το αποτέλεσμά του, αν δηλαδή «έπιασε» ή ήταν «νόθος». Οι πιστοποιημένοι ιατροί ήταν επίσης υπεύθυνοι για τη συλλογή «άριστου εκ του δαμαλικού πύου», το οποίο απέστελλαν στο Υγειονομείο προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στους εμβολιασμούς. 2 Το 1845 ψηφίστηκε από την Ιόνιο Βουλή ο ειδικός νόμος «Προνοών περί δαμαλισμού», σύμφωνα με τον οποίο οι γονείς ή οι κηδεμόνες των παιδιών όφειλαν να τα δαμαλίζουν την ημέρα που προσδιόριζε ο Υγειονόμος. 2 Τα βρέφη που προέρχονταν από τα προάστια δαμαλίζονταν από τον Αρχίατρο ή τον Υπαρχίατρο σε τόπο και ημέρα που προσδιοριζόταν από το Υγειονομείο. Τα βρέφη των χωριών δαμαλίζονταν κατά τον πρώτο χρόνο της γέννησής τους σε ειδικούς χώρους από τους επαρχιακούς ιατρούς. Σε περίπτωση αποτυχίας του δαμαλισμού, η διαδικασία έπρεπε να επαναληφθεί εντός 6 μηνών. Εάν αποτύγχανε πάλι, θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί και τρίτος. Μόνο μετά την τρίτη αποτυχία απαλλάσσονταν οι πολίτες από την υποχρέωση του δαμαλισμού. 2

5 ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟ Οι συνθήκες του εμβολιασμού πάντως δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν άριστες, παρά τα αυστηρά διατάγματα που καθόριζαν με τόσες λεπτομέρειες την όλη διαδικασία και η δυσπιστία των κατοίκων των Ιονίων Νήσων ήταν εμφανής. Σύμφωνα με τον ιατρό-περιηγητή Hennen, ο κόσμος δεν είχε εξοικειωθεί με τον εμβολιασμό. Όταν ο ίδιος επισκέφθηκε το Αστικό Νοσοκομείο της Λευκάδας, όπου εφαρμοζόταν ο δαμαλισμός, το βρήκε γεμάτο από τους κατοίκους του νησιού. Τελικά, όμως, αποδείχθηκε ότι όλοι πήγαιναν τα παιδιά τους για εμβολιασμό, όχι επειδή αποδέχονταν την ιδέα του δαμαλισμού ή γιατί πίστευαν ότι πράγματι αποτελεί αποτελεσματικό μέσο προφύλαξης, αλλά απλά γιατί φοβόντουσαν ότι σε περίπτωση ευλογιάς θα τιμωρούνταν με σκληρή καραντίνα και βαριά πρόστιμα. 25 Ένα από τα σημαντικότερα επίσης μέτρα που λάμβαναν οι βρετανικές αρχές, κατά τα ενετικά πρότυπα, ήταν η δημοσιοποίηση των κρουσμάτων μιας επιδημίας μέσω του επίσημου Τύπου του Ιονίου Κράτους (Gazzetta delgi Stati Uniti delle Isole Jonie). Η ενημέρωση αυτή είχε ως στόχο αφ ενός την ενημέρωση του πληθυσμού για την ασθένεια και αφ ετέρου την καλυτέρευση της ψυχολογίας τους, αφού η παραφιλολογία που επικρατούσε για την έκταση της νόσου πανικόβαλε τους κατοίκους. Έως το 1852, έτος της μεγάλης επιδημίας στην Κέρκυρα, τα Επτάνησα είχαν πληγεί κατά το παρελθόν από την ευλογιά το 1837, με την επιδημία να εξαπλώνεται στην Κεφαλονιά, στη Ζάκυνθο και στη Λευκάδα. 22 Εκ πρώτης όψεως, από τη σύντομη περιγραφή των νομοθετημάτων και των κανονισμών που κατά καιρούς συντάχθηκαν, φαίνεται ότι η βρετανική σχολαστικότητα και η οργάνωση της διαδικασίας του δαμαλισμού θα αποτελούσαν ένα σοβαρό φραγμό στην ασθένεια και κατ επέκταση θα διασφάλιζαν τη δημόσια υγεία. 6. Η ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟΥ 1852 Το 1852 θα ενσκήψει μια μεγάλη επιδημία ευλογιάς στην Κέρκυρα, προερχόμενη από την Ήπειρο. Η πληροφόρηση για την επιδημία του 1852 προέρχεται από τις στήλες της εφημερίδας «Φιλαλήθης». Το έντυπο αποτελούσε τη φωνή του Ριζοσπαστικού Κόμματος, το οποίο πρέσβευε την απόσχιση των Επτανήσων από τη βρετανική αυτοκρατορία και την ένωση με την Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, οι φλογεροί αρθρογράφοι της εφημερίδας καταφέρονταν κατά των Βρετανών και των Ελλήνων «συνεργατών» τους, οι οποίοι είχαν ταυτίσει τα οικονομικά και τα πολιτικά τους συμφέροντα με τους ξένους δυνάστες. Η επιδημία του 1852 θα αποτελέσει μια πρώτης τάξης ευκαιρία για τους Ριζοσπάστες να στηλιτεύσουν τη βρετανική αποικιοκρατική πολιτική και την ολιγωρία των υγειονομικών αρχών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, που διατίθενται από τις στήλες της εφημερίδας, η επιδημία προήλθε από την Ήπειρο στα τέλη Φεβρουαρίου του 1852 και έως τον Ιούλιο επεκτάθηκε σε όλη την Κέρκυρα. 26 Οι αρθρογράφοι κατηγορούν τις βρετανικές αρχές ότι παρακάμφθηκε η διαδικασία της καραντίνας ή ότι τα μέτρα στο λοιμοκαθαρτήριο ήταν αναποτελεσματικά. Βέβαια, δεν είναι η πρώτη φορά που ακούγονταν τέτοιες κατηγορίες στα Ιόνια, αφού συχνά η καραντίνα παρακαμπτόταν ή μειωνόταν ο χρόνος παραμονής στο λοιμοκαθαρτήριο, με ολέθριες συνέπειες Τα κρούσματα της ευλογιάς αυξάνονταν συνεχώς έως το Σεπτέμβριο, οπότε και άρχισε να φθίνει η ένταση της νόσου για να λήξει οριστικά το Νοέμβριο. Στο διάστημα αυτό, η επιδημία άφησε στο πέρασμά της εκατοντάδες νεκρούς. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Φιλαλήθης», τα θύματα από ευλογιά έως το Σεπτέμβριο ήταν 216, ενώ ένα μήνα αργότερα υπερέβαιναν τα Η πορεία της νόσου αποτυπώνεται στην εικόνα 2. Από τη μελέτη της εικόνας 2 μπορούν να διατυπωθούν τα εξής συμπεράσματα: Η επιδημία διήρκεσε σχεδόν ένα έτος και προκάλεσε το θάνατο σε 365 άτομα. Θα διαπιστώσουμε ότι η θνησιμότητα (9%) η οποία σημειώθηκε το 1852 εμπίπτει στα αναμενόμενα ποσοστά που ορίζουν οι επιδημιολογικές μελέτες, δηλαδή από 1% (variola minor) έως 30% (variola major). 30 Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός, που προκύπτει μέσα από τις στήλες του «Φιλαλήθη», ότι οι πρώτες ενέργειες των αρχών κατά της ευλογιάς παρατηρούνται το Σεπτέμβριο του 1852, δηλαδή 8 μήνες μετά από την έναρξη της επιδημίας. Επίσης, κατακρίνεται το γεγονός ότι οι βρετανικές αρχές δεν έλαβαν κάποια πρόνοια για να περιορίσουν την επιδημία στην πόλη και στην ύπαιθρο, ενώ, αντίθετα, προφύλαξαν ως κόρη οφθαλμού τις στρατιωτικές τους μονάδες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ότι τα πρώτα κρούσματα στον αγγλικό στρατό παρατηρούνται το Σεπτέμβριο του 1852, 8 μήνες μετά την έναρξη της επιδημίας. Αρχικά, νόσησαν 10 στρατιώτες της Αγγλικής Φρουράς, από τους οποίους πέθαναν οι 3, ενώ τον Οκτώβριο (1852) προσβλήθηκαν δύο ναύτες της αγγλικής κορβέτας Σώφρων (Modesfe), από Εικόνα 2. Η πορεία της επιδημίας (Φεβρουάριος Νοέμβριος 1852).

6 90 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν τους οποίους ο ένας πέθανε. Στα άρθρα του «Φιλαλήθη» αρκετά συχνά επικρίνεται και η αδράνεια των υπεύθυνων αρχών, καθώς δεν είχαν ενημερώσει τους κατοίκους του νησιού έγκαιρα για την εξάπλωση της νόσου, τον τρόπο και τον τόπο προέλευσής της, καθώς και την εξέλιξη των κρουσμάτων και των θανάτων ανά εβδομάδα. Η απουσία όμως λεπτομερέστερων καταλόγων ή άλλων άρθρων στον Τύπο κατά τη διάρκεια της επιδημίας αφήνει αμφιβολίες τελικά για τον ακριβή αριθμό των θυμάτων. Μια ενδιαφέρουσα και εναλλακτική προσέγγιση της θνησιμότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί από τη μελέτη μιας ιδιαίτερης κοινωνικής ομάδας, αυτής των Καθολικών του νησιού. Με βάση τις ληξιαρχικές πράξεις θανάτων που έχουν διασωθεί σε επίσημο χειρόγραφο βιβλίο της Καθολικής Εκκλησίας, γραμμένο στην ιταλική γλώσσα και το οποίο εντοπίστηκε στην Καθολική Αρχιεπισκοπή της Κέρκυρας, μελετήθηκε η διακύμανση των θανάτων των Καθολικών για την περίοδο της Αγγλοκρατίας. 31 Όπως διακρίνεται στην εικόνα 3, μελετώντας τη διακύμανση var(x), ως μέσο διασποράς των θανάτων, είναι διακριτή η αύξηση των θανάτων των Καθολικών (Ιταλών, Γάλλων, Άγγλων, Μαλτέζων) κατά το 1852, δηλαδή το έτος της μεγάλης επιδημίας. 31 Βέβαια, το στοιχείο αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη γενίκευση της θνησιμότητας των κατοίκων του νησιού, παρέχει όμως μια ενδεικτική εικόνα για τη δριμύτητα της επιδημίας. Εικόνα 3. Διακύμανση δείγματος θνησιμότητας των Καθολικών της Κέρκυρας ( ). 7. Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Ο ΜΑΖΙΚΟΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ Οι βρετανικές αρχές θα αποφασίσουν το μαζικό εμβολιασμό του πληθυσμού της Κέρκυρας. Με βάση τα προαναφερόμενα περί της νομοθεσίας που διέπει το δαμαλισμό δεν θα έπρεπε να είχε διαταχθεί ο εμβολιασμός. Υποθετικά τουλάχιστον η ακρίβεια αλλά και η αυστηρότητα των νόμων και των διαταγμάτων εξασφάλιζαν την εκτέλεση του δαμαλισμού. Η έρευνα όμως στο νέο αρχειακό υλικό αρχίζει και αναδύει προβληματισμούς. Όπως διακρίνεται στην εικόνα 4, όπου παρουσιάζεται ο αριθμός των εμβολιασμένων ανά έτος, ένα ασήμαντο τμήμα του γενικού πληθυσμού δαμαλίζεται ετήσια επί Βρετανικής Προστασίας. Από το εντοπίστηκαν μόλις πολίτες, Εικόνα 4. Αριθμός ατόμων που δαμαλίστηκαν κατά την περίοδο (1845, ψήφιση νόμου περί δαμαλισμού).

7 ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟ ενώ αν προστεθούν και τα άτομα που δαμαλίστηκαν την περίοδο , καθώς και όσοι είχαν εμβολιαστεί πριν από το 1798 με την παλαιά μέθοδο του ευλογιασμού, ο συνολικός αριθμός των εμβολιασμένων ανέρχεται στους πολίτες. Τα στοιχεία αυτά των παρελθόντων εμβολιασμών ήταν καταγεγραμμένα σε ειδική στήλη δίπλα στο όνομα των πολιτών. Εντύπωση επίσης προκαλεί το γεγονός ότι και μετά από την ψήφιση του αυστηρού νόμου περί δαμαλισμού το 1845 είχαν εμβολιαστεί μόνο 934 πολίτες. Οι Βρετανοί αποφάσισαν τον εμβολιασμό σε μια χρονική περίοδο που συμπίπτει μετά το τέλος της επιδημίας κατά το μήνα Δεκέμβριο του 1852 και σε κάποια χωριά κατά τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του Η όλη επιχείρηση αποτυπώθηκε στα αρχεία της Εκτελεστικής Αστυνομίας. Η ύπαρξή της χρονολογείται από το 1818, έτος κατά το οποίο η Γερουσία ψήφισε τον ιδρυτικό νόμο δημιουργίας δύο Αστυνομικών Υπηρεσιών, της Δικαστικής Αστυνομίας (Polizia Giudiziaria) και της Εκτελεστικής Αστυνομίας (Polizia Esecutiva). 32 Οι ιταλικές ορολογίες δεν πρέπει να ξενίζουν τον αναγνώστη. Ύστερα από τέσσερις αιώνες ενετικής παρουσίας, η ιταλική γλώσσα ήταν μέρος της καθημερινότητας και οι βρετανικές αρχές δεν θέλησαν να τη διαταράξουν. Για το λόγο αυτόν διατήρησαν τους τίτλους των φορέων και των αξιωματούχων στα Ιταλικά, ενώ τα διατάγματα και οι νόμοι ήταν τρίγλωσσοι (Ελληνικά, Ιταλικά, Αγγλικά). Η μελέτη, όπως προαναφέρθηκε, ομαδοποίησε τα ευρήματα ακολουθώντας το διοικητικό χωρισμό του νησιού εκείνης της εποχής, δηλαδή με βάση το θεσμό των Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων. Το νησί ήταν διαιρεμένο σε πέντε Περιοχικά Επιχώρια Συμβούλια: (α) Την πόλη της Κέρκυρας με τα προάστιά της, (β) το Επιχώριο της Μέσης, (γ) το Επιχώριο του Γύρου, (δ) το Επιχώριο του Όρους και (ε) το Επιχώριο της Λευκίμμης. Πρέπει να τονιστεί ότι τα ποσοστά των τελικών ευρημάτων υπολογίστηκαν με βάση το συνολικό αριθμό των πολιτών που ανευρέθηκαν καταγεγραμμένοι στους καταλόγους. Δυστυχώς, η προηγούμενη απογραφή που είχε διενεργηθεί από τις βρετανικές αρχές χρονολογείται από το 1824 και ως εκ τούτου απέχει όχι μόνο χρονολογικά από το 1852 αλλά και από τις όποιες δημογραφικές διακυμάνσεις σημειώθηκαν κατά το διάστημα αυτών των 28 ετών. Επί της ουσίας, οι καταγραφές των καταλόγων του 1852 αποτελούν και μια ιδιόρρυθμη απογραφή. Ο συνολικός αριθμός των πολιτών που ανευρέθηκαν στους καταλόγους ανήλθε στα άτομα. Από αυτούς, τελικά εμβολιάστηκαν οι (53,46% του πληθυσμού) Γενικά δημογραφικά στοιχεία Από μια σύγκριση της χωροταξικής κατανομής των χωριών σε όλα τα Επιχώρια διαπιστώνεται ότι υπάρχουν διαμερίσματα με πολλούς, αλλά και λιγότερους οικισμούςχωριά. Όπως διακρίνεται στην εικόνα 5, το Περιοχικό Επιχώριο της Μέσης διέθετε τους περισσότερους οικισμούς-χωριά και το μεγαλύτερο ποσοστό κατοίκων (29,9% του συνολικού πληθυσμού του νησιού) και ακολουθούν το Περιοχικό Επιχώριο του Γύρου με 25,7% και το Περιοχικό Επιχώριο του Όρους με 17,4%. Το Περιοχικό Επιχώριο της Πόλης της Κέρκυρας έχει ποσοστό πληθυσμού 15,4% και το Περιοχικό Επιχώριο της Λευκίμμης διαθέτει το μικρότερο ποσοστό σε πληθυσμό, 11,6%. Εικόνα 5. Συγκεντρωτικό διάγραμμα κατανομής πληθυσμού (ανά φύλο) των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων του Δημογραφική αποτύπωση του δαμαλισμού Όπως αποτυπώνεται στην εικόνα 6, διαπιστώνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό εμβολιασμένου πληθυσμού συναντάται στο Επιχώριο της Μέσης με 27,3% του συνολικού εμβολιασμένου πληθυσμού. Ακολουθεί το Επιχώριο Γύρου με 24%. Αναφορικά με τις ηλικίες των κατοίκων που εμβολιάστηκαν στα πέντε Επιχώρια, αυτοί ανήκαν κυρίως στις ηλικιακές ομάδες των 1 10 ετών και των ετών, με και άτομα εμβολιασμένα άτομα, αντίστοιχα. Όπως διακρίνουμε στην εικόνα 7, από τις Αρχές δόθηκε προτεραιότητα στον εμβολιασμό των παιδιών και των νεαρών ηλικιών. Ο αριθμός των εμβολιασμένων με ηλικία >40 ετών είναι σταθερά μικρότερος από τον αντίστοιχο εκείνων που δεν δαμαλίστηκαν. Αξιοσημείωτο είναι πάντως και το εύρημα του δαμαλισμού γηραιών πολιτών, ηλικίας >80 ετών, οι οποίοι προσήλθαν για να εμβολιαστούν. Από τα στοιχεία της εικόνας 8 διακρίνουμε ότι από τα άτομα που εμβολιάστηκαν, ο ανδρικός πληθυσμός υπερέ-

8 92 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν Εικόνα 6. Κατανομή εμβολιασμένου πληθυσμού των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων του Εικόνα 7. Ηλικιακό φάσμα εμβολιασμένου πληθυσμού των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων. Εικόνα 8. Κατανομή εμβολιασμένου πληθυσμού (ανά φύλο) των πέντε Περιοχικών Επιχώριων Συμβουλίων.

9 ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟ χει σε ποσοστό (55,8%) έναντι του γυναικείου πληθυσμού (44,2%). Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνολική αποτύπωση της όλης υγειονομικής επιχείρησης του δαμαλισμού, όπου για άλλη μία φορά φαίνεται ότι δεν εμβολιάστηκε ή απέφυγε να εμβολιαστεί σημαντικό τμήμα του πληθυσμού παρά τις αρχικές οδηγίες-διαταγές των Βρετανών. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα 9, όπου διακρίνεται η σχέση μεταξύ του συνολικού πληθυσμού ανά ηλικιακή ομάδα, ο αριθμός των εμβολιασμένων και των ατόμων που δεν εμβολιάστηκαν. Εικόνα 10. Ηλικιακό φάσμα εμβολιασμένου πληθυσμού (γηγενών) της πόλης της Κέρκυρας (1852) Δημογραφική αποτύπωση του δαμαλισμού στην πόλη της Κέρκυρας Για την πόλη της Κέρκυρας, οι κατάλογοι δίνουν τον αριθμό των πολιτών (4.836 γηγενείς και αλλοδαποί). Συνολικά, εμβολιάστηκαν πολίτες, στη συντριπτική τους πλειοψηφία γηγενείς. Από τους ξένους της Κέρκυρας (αλλοδαπούς ή Έλληνες άλλων περιοχών) ένα πολύ μικρό ποσοστό δαμαλίστηκε. Στους καταλόγους των ξένων που εμβολιάστηκαν αναφέρονται 26 Ιταλοί, 18 Άγγλοι, 8 Μαλτέζοι, 6 Αλβανοί, 2 Ιρλανδοί και 2 Ρουμάνοι. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος αριθμός ξένων που εμβολιάστηκε ήταν Εβραίοι (121 άτομα). Στους καταλόγους ανευρέθηκαν επίσης ως «ξένοι» 98 Έλληνες από την Ήπειρο, 77 από τα λοιπά Επτάνησα και ένας Κύπριος. Με δεδομένο ότι το 95% των Κερκυραίων της πόλης εμβολιάστηκε, παρουσιάζει ενδιαφέρον και στη συγκεκριμένη περίπτωση η μελέτη του ηλικιακού φάσματος. Όπως διακρίνεται στην εικόνα 10, εντύπωση προκαλεί, σε αντίθεση με την ύπαιθρο, το γεγονός ότι μόνο σε ένα διαμέρισμα της πόλης η ομάδα ηλικίας των 1 10 ετών έχει το μεγαλύτερο μερίδιο. Αξιοπρόσεκτη είναι επίσης η εμφάνιση μεγάλων ποσοστών της ηλικιακής ομάδας των ετών Ειδικές πληθυσμιακές κατηγορίες των εμβολιασμένων και των μη εμβολιασμένων Μελετώντας και αναλύοντας τα στοιχεία που παρείχαν οι ονομαστικοί κατάλογοι, προκύπτουν τρία σημαντικά στοιχεία αναφορικά με το (α) αν κάποιος δαμαλίστηκε, (β) αν πέρασε κατά το παρελθόν ευλογιά και (γ) αν ασθένησε στην τελευταία επιδημία του Από το συνδυασμό των τριών αυτών στοιχείων και με δεδομένο ότι για κάθε ένα από αυτά υπάρχουν δύο πιθανές απαντήσεις (ναι-όχι), προκύπτουν κάποιοι συνδυασμοί οι οποίοι μας οδηγούν σε ενδιαφέροντα δημογραφικά και ιατρο-ιστορικά συμπεράσματα. Σημειώνεται βέβαια ότι τα στοιχεία αυτά δεν υπήρχαν καταγεγραμμένα σε κάποια χωριά, αλλά και σε κάποια προάστια της πόλης της Κέρκυρας. Αν το πρώτο είναι έως ένα βαθμό αποδεκτό, το δεύτερο προκαλεί απορία αφού πρόκειται για την πρωτεύουσα του νησιού και του Ιονίου Κράτους. Όπως αναφέρθηκε, εμβολιάστη- Εικόνα 9. Συγκεντρωτικό διάγραμμα των εμβολιασμένων και μη εμβολιασμένων σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού ανά ηλικιακή ομάδα.

10 94 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν καν συνολικά άτομα ενώ οι κατάλογοι παρέχουν στοιχεία για το ιστορικό της ευλογιάς στους από αυτούς, ο δε αριθμός των μη εμβολιασμένων ανήλθε στους Για τα άτομα αυτά, οι κατάλογοι παρέχουν στοιχεία για το ιστορικό της ευλογιάς σε άτομα. Συνολικά, μέσω των καταλόγων εντοπίστηκαν καταγραφές με πλήρη αποτύπωση της ασθένειας και παρελθόντων εμβολιασμών, διαθέτοντας έτσι στοιχεία για το 70% του πληθυσμού του νησιού. Με βάση τα προαναφερόμενα στοιχεία, συντάχθηκαν οι εξής πληθυσμιακές κατηγορίες και οι συνδυασμοί: Μη εμβολιασμένοι. Κατηγορία 1: Κάτοικοι οι οποίοι δεν εμβολιάστηκαν, δεν νόσησαν στο παρελθόν, αλλά ούτε στην επιδημία του Κατηγορία 2: Κάτοικοι οι οποίοι δεν εμβολιάστηκαν, δεν νόσησαν στο παρελθόν, αλλά νόσησαν στην επιδημία του Κατηγορία 3: Κάτοικοι οι οποίοι δεν εμβολιάστηκαν, νόσησαν στο παρελθόν, δεν νόσησαν στην επιδημία του Εμβολιασμένοι. Κατηγορία 4: Κάτοικοι οι οποίοι εμβολιάστηκαν, δεν νόσησαν στο παρελθόν, ούτε στην επιδημία του Κατηγορία 5: Κάτοικοι οι οποίοι εμβολιάστηκαν, νόσησαν στο παρελθόν, αλλά δεν νόσησαν στην επιδημία του Κατηγορία 6: Κάτοικοι οι οποίοι εμβολιάστηκαν, δεν νόσησαν στο παρελθόν, αλλά νόσησαν στη μεγάλη επιδημία του Υπάρχουν βέβαια άλλοι δύο συνδυασμοί: (α) Κάτοικοι οι οποίοι δεν εμβολιάστηκαν, νόσησαν στο παρελθόν, νόσησαν και στην επιδημία του 1852 και (β) κάτοικοι οι οποίοι εμβολιάστηκαν και είχαν νοσήσει στο απώτερο παρελθόν και στην πρόσφατη επιδημία. Αναφορικά με αυτούς τους συνδυασμούς, τα στοιχεία δεν επαρκούσαν για ένα ασφαλές συμπέρασμα και αποκλείστηκαν από τη μελέτη. Αξίζει να επισημανθεί ότι για κάποιους που νόσησαν στο παρελθόν δεν αναγραφόταν η ακριβής χρονολογία και στη θέση της υπήρχαν ενδείξεις όπως «έβγαλε την ευλογιά όταν ήταν μικρός», «έβγαλε την ευλογιά όταν ήταν νέος» ή «έβγαλε την ευλογιά και δεν θυμάται πότε». Παρατηρώντας την εικόνα 11 διαπιστώνουμε ότι η κατηγορία με το μεγαλύτερο ποσοστό είναι αυτοί που εμβολιάστηκαν και δεν νόσησαν ούτε στο παρελθόν αλλά ούτε και στην επιδημία του Το ποσοστό του πληθυσμού της κατηγορίας αυτής είναι το μεγαλύτερο σε σχέση με το συνολικό πληθυσμό των πέντε Επιχωρίων (50%). Η κατηγορία με το αμέσως μεγαλύτερο ποσοστό είναι οι κάτοικοι που δεν εμβολιάστηκαν ποτέ και δεν νόσησαν ποτέ από ευλογιά, με ποσοστό 28,5%. Στη συνέχεια, με ποσοστό 7,2% βρίσκονται οι κάτοικοι που ενώ είχαν ασθενήσει στο παρελθόν και θεωρούνταν ότι είχαν ανοσία εμβολιάστηκαν ξανά και ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά οι υπόλοιπες ομάδες. Εικόνα 11. Συγκεντρωτικό διάγραμμα (%) των ειδικών πληθυσμιακών κατηγοριών. 8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η μελέτη αποτύπωσε δημογραφικά το θεσμό του δαμαλισμού στην Κέρκυρα κατά το Παρουσιάστηκε το νομικό πλαίσιο, η οργάνωση και η εκτέλεση του δαμαλισμού, σε σχέση με τις ιατρικές και τις κοινωνικές παραμέτρους της εποχής. Δυστυχώς, το σημείο έναρξης των εμβολιασμών χρονολογείται μετά το τέλος της επιδημίας. Αυτό το γεγονός αφαιρεί τη δυνατότητα διάκρισης των πιθανών επιδράσεων του εμβολιασμού στην εξέλιξη της επιδημίας, με τη δημιουργία ενός φράγματος ανοσίας των πολιτών εν μέσω της επιδημίας. Αναφορικά με τις ηλικίες των κατοίκων των πέντε Επιχωρίων που καταγράφηκαν, φαίνεται ότι οι ομάδες ηλικίας κυρίως από 1 10 ετών και ετών ήταν στην προτεραιότητα των Αρχών και ακολουθούν οι ηλικιακές ομάδες των και ετών. Συνολικά εμβολιάστηκε το 53,5% του γενικού πληθυσμού, γεγονός που επίσης εγείρει υποψία περί μη συμμόρφωσης των πολιτών. Από τη μελέτη ιδιαίτερων πληθυσμιακών ομάδων διαπιστώθηκε ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των εμβολιασμένων (50%) ήταν όσοι δαμαλίστηκαν με ελεύθερο αναμνηστικό ευλογιάς πριν και κατά τη διάρκεια της επιδημίας. Ενδιαφέρουσα είναι η παρατήρηση ότι οι Αρχές στόχευσαν επίσης, όχι πάντως με ιδιαίτερη επιτυχία και στο σύνολό τους, τα άτομα που είχαν νοσήσει στο παρελθόν, στο πλαίσιο των διεθνών ιατρικών δεδομένων της εποχής περί μη μόνιμης ανοσίας που προσέδιδε η επαφή με την ασθένεια. Η χρονική απόσταση από την παρελθούσα ασθένεια και το δαμαλισμό του 1852 ποικίλλει. Ο μέσος όρος των ετών που μεσολάβησε ανάμεσα στη νόσο και στο δαμαλισμό ανήλθε στα 20,5 έτη. Χαρακτηριστικές είναι δύο ακραίες περιπτώσεις πολιτών που δαμαλίστηκαν το 1852, με τον πρώτο να έχει νοσήσει μόλις τον προηγούμενο χρόνο (1851) και τον έτερο που είχε νοσήσει το 1790, δηλαδή 62 χρόνια πριν. Βασική διαπίστωση είναι ότι το υγειονομικό σύστημα

11 ΔΑΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΤΟ της περιόδου είχε μεριμνήσει για το νομικό πλαίσιο της διενέργειας του δαμαλισμού. Όμως, τα στοιχεία καταδεικνύουν αναποτελεσματικότητα ή και αδιαφορία εκ μέρους των βρετανικών αρχών για μαζικούς εμβολιασμούς παρά το γεγονός της ύπαρξης αυστηρής νομοθεσίας. Η αναποτελεσματικότητα ή η αδιαφορία φάνηκε στην επιδημία του 1852, όπου δεν λειτούργησαν τα προβλεπόμενα προφυλακτικά μέσα. Οι Ριζοσπάστες αρθρογράφοι θέτουν ένα σοβαρό ιατρικό προβληματισμό. Η μη κοινοποίηση των ονομάτων των θυμάτων έθετε το θέμα της αποτελεσματικότητας των εμβολιασμών και του Υγειονομείου. Πράγματι, θα ήταν ενδιαφέρον αν διαθέταμε τα στοιχεία αυτά προκειμένου να εξακριβωθεί πόσα από τα θύματα είχαν εμβολιαστεί. Κάτι τέτοιο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι αρθρογράφοι, θα καταδείκνυε «ότι επί πολλά έτη το Υγειονομείον εις το οποίον εμπιστεύεται η φροντίς του εμβολιασμού τούτου μεταχειρίσθη βούπυον κακής ποιότητος». Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι μετά από το 1845, όταν και ψηφίστηκε ο νόμος περί δαμαλισμού, ελάχιστοι πολίτες είχαν εμβολιαστεί, θέτοντας εύλογα το θέμα της μη τήρησης των διατάξεων. Δεν πρέπει να λησμονείται όμως και η στυγνή αποικιοκρατική πολιτική που άσκησε η Βρετανία στα Ιόνια Νησιά φθάνοντας στην οικονομική και εμπορική απομύζησή τους, οδηγώντας τους Επτανήσιους σε ακραίες συμπεριφορές και αντιδράσεις. 33 Επί πλέον, το έτος 1852 ήταν ιδιαίτερο για τα Επτάνησα. Οι εκλογές του Ιανουαρίου του 1852 διεξήχθησαν σε κλίμα βίας και τρομοκρατίας και στις 26 Φεβρουαρίου άρχισε τις εργασίες του το Ι Κοινοβούλιο. Οι σχέσεις των Ελλήνων με τον Ύπατο Αρμοστή Frederick Ward ήταν εξαιρετικά τεταμένες όταν αυτός προσπάθησε να τροποποιήσει τις ευεργετικές για τους Επτανήσιους συνταγματικές ρυθμίσεις που είχε εισάγει ο προκάτοχός του John Seaton. 7,8 Ο Ward προσπάθησε να καταργήσει το νόμο περί ελευθεροτυπίας και, πιστός στο δόγμα του Υπουργού Αποικιών Pakington ότι για όλα ευθύνεται η «πολύ ελευθερία», προωθούσε την ανάληψη κατασταλτικής εξουσίας μέσω του δικαιώματός του περί επιβολής στρατιωτικού νόμου. 8 Η αντιπαράθεση έφθασε στα ύψη, με τον Ύπατο Αρμοστή να παύει τη λειτουργία της Βουλής, με πραξικοπηματικό τρόπο, το Μάρτιο του Γίνεται αντιληπτό ότι η εν λόγω αντιπαράθεση έδρασε δυσμενώς στη λειτουργία του Ιόνιου Κράτους και έως ένα βαθμό ενδεχομένως εξηγεί την ολιγωρία των Αρχών στην περιστολή της επιδημίας, αλλά και τη μη προσέλευση στον εμβολιασμό. Οι αρθρογράφοι διατυπώνουν επίσης το αίτημα τροποποίησης των υγειονομικών δομών και τη διαχείριση των κρίσεων από τους ίδιους τους Έλληνες, σε μια εποχή όπου οι μισητοί στο λαό Διευθυντές της Αστυνομίας διορίζονταν επικεφαλής του Υγειονομείου στη διάρκεια των επιδημιών. Τα άρθρα του «Φιλαλήθη» μπορεί εν μέρει να αποτυπώνουν τις αντιδράσεις των Επτανησίων για την επιδημία, παρουσιάζουν όμως και πολιτικό ενδιαφέρον, αφού στις επικρίσεις υποβόσκει η αμφισβήτηση κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας, επιχειρείται η παροχή ελευθεριών στους πολίτες και αναδύεται ο πόθος για την ένωση με την Ελλάδα. ABSTRACT Colonialism and smallpox in the Ionian Islands during the British protection : The case of vaccination in Corfu (1852) C. DIMOPOULOU, 1 C. TSIAMIS, 2 M. MANDYLA-KOUSOUNI, 1 E. POULAKOU-REBELAKOU, 2 D. ANOYATIS-PELÈ 1 1 Section of Historical Demography, Faculty of History, Ionian University of Corfu, Corfu, 2 Section of History of Medicine, National and Kapodistrian University of Athens, Medical School, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(1):85 96 This paper presents the British colonial health policy concerning the case of vaccination against smallpox in the Ionian Islands ( ). The study was based on the registers of the Executive Police Archives during the mass vaccination which was conducted in Corfu in The archival material provides information about the number of people vaccinated and their sex, age and nationality, the year of the last vaccination and the last year that people had smallpox. One of the most important items of information is if the vaccinated people had had smallpox during the most recent epidemic of smallpox. The findings of the analysis of the registers were combined with the concurrent data of the anti-british press about the extensive epidemic in Corfu in The unedited archival material and the final findings provide a new dimension to the medical and historical data generally known until now, showing the unprecedented negligence and inefficiency of the health model in that era, which was applied as a part of the British colonial policy. Key words: Colonialism, Demography, Ionian Islands, Public health, Smallpox, Vaccination

12 96 Χ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ και συν Βιβλιογραφία 1. ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Η ιατροκοινωνική μέριμνα στις νήσους του Ιονίου κατά την Αγγλοκρατία. Ιατρικά Χρονικά 1981, 4: ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Πρόληψη της αρρώστιας και κοινωνική προστασία στα Επτάνησα επί Αγγλοκρατίας ( ). Διατριβή επί υφηγεσία, Αθήνα, 1984:19 30, 63 65, ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΡΑΤΟΥΣ ΑΡΧΕΙΑ ΝΟΜΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ. Αρχείο Εκτελεστικής Αστυνομίας, φάκελος ΑΣΠΙΩΤΗΣ Ν. Διοικητικοί και αυτοδιοικητικοί θεσμοί στην Κέρκυρα: Πρόσωπα και γεγονότα ( ). Κέρκυρα, 2009: Εφημερίδα «Φιλαλήθης» (αρ. φύλλου 26 Ιουλίου, 22 Αυγούστου, 13 Σεπτεμβρίου, 15 Οκτωβρίου, 31 Οκτωβρίου, 8 Νοεμβρίου 1852) 6. ΛΟΥΚΑΤΟΣ Σ. Η ομοσπονδιακή και ενιαία κρατική συγκρότηση και λειτουργία του πρώτου νεοελληνικού, των Επτανήσων, κρατιδίου. Πρακτικά 6ου Διεθνούς Πανιόνιου Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη, 2001: ΜΟΣΧΟΝΑΣ Ν. Τα Ιόνια Νησιά κατά την περίοδο Στο: Ιστορία του ελληνικού Έθνους. Τόμος ΙΑ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1975: ΜΟΣΧΟΝΑΣ Ν. Το Ιόνιο κράτος και ο αγώνας των Επτανησίων. Στο: Ιστορία του ελληνικού Έθνους. Τόμος ΙΓ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1977: ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Βιογραφικά-εργογραφικά Εμμανουήλ Τιμόνη. Επιστημονική Ημερίδα «Ο κορυφαίος Χιώτης ιατρός Εμμανουήλ Τιμόνης και η εποχή του». Ιατρική Εταιρεία Χίου, Χίος, 2000: ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Ιστορία της Ιατρικής. Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα, 2004: McINTYRE N. Edward Jenner ( ). J Med Biogr 2003, 11: FISCHER-TINE H, MANN M. Colonialism as civilizing mission: Cultural ideology in British India. Anthem Press, London, 2004: BHATTACHARYA S, HARRISON M, WORBOYS M. Fractured states: Smallpox, public health and vaccination policy in British India Orient Longman Ltd, New Delhi, 2005: FENNER F, HENDERSON D, ARITA I, JEZEK Z, LADNYI I. Smallpox and its eradication. History of International Public Health Series no 6. WHO, Geneva, 1988: GENERAL BOARD OF HEALTH. Papers relating the history and practice of vaccination. Eyre G, Spottiswoode W (eds), London, 1857: xxviii-xxxiv 16. DAVENPORT R, SCHWARTZ L, BOULTON J. The decline of adult smallpox in eighteenth-century London. Econ Hist Rev 2011, 64: KONSTANTINIDOU K, MANTADAKIS E, FALAGAS ME, SARDI T, SA- MONIS G. Venetian rule and control of plague epidemics on the Ionian Islands during 17th and 18th centuries. Emerg Infect Dis 2009, 15: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ Κ. Νοσοκομειακή περίθαλψη στη βενετική Κέρκυρα (17ος 18ος αιώνας). Εκδόσεις Ευρασία, Αθήνα, 2012:49 73, , ΑΣΩΝΙΤΗΣ Σ, ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Νεότερες ειδήσεις για την υγειονομική και νοσολογική κατάσταση της Κέρκυρας κατά την πρώιμη Βενετοκρατία. Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος 1987, 30: ΑΝΩΓΙΑΤΗΣ-PELÉ Δ, ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ Β. F.C.H.L. Pouqueville: Η πανώλη τύπου Orientalis. Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2005: ΜΟΣΧΟΠΟΥΛΟΣ Δ, ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι. Το ιατρικό Κολλέγιο της Κέρκυρας και οι δραστηριότητές του. Τεκμήριον 1998, 1: TSIAMIS C, THALASSINOU E, POULAKOU-REBELAKOU E, ANOYAT- IS-PELÉ D, HATZAKIS A. Infectious diseases control in the Ionian Islands during the British Protection ( ). J Royal Army Med Corps 2013, 3: ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι, ΜΑΡΚΕΤΟΣ Σ. Η αρχή του τέλους του ευλογιασμού και οι σχετικές έρευνες του Άγγελου-Αναστασίου Τσουλάτη. Materia Medica Greca 1988, 16: ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ Ι, ΜΑΡΚΕΤΟΣ Σ. Νεώτερα στοιχεία διά την εφαρμογήν του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς εις τα Επτάνησα. Materia Medica Greca 1981, 9: HENNEN J. Sketches of the medical topography of the Mediterranean comprising an account of Gibraltar, the Ionian Islands, and Malta to which is prefixed, a sketch of a plan for memoirs on medical topography. Thomas & George Underwood (eds). Volume II, London, 1830: , , 204, 228, 377, ΤΟΜΠΡΟΣ Ν, ΤΣΙΑΜΗΣ Κ, ΠΟΥΛΑΚΟΥ-ΡΕΜΠΕΛΑΚΟΥ E. Δαμαλισμός και επιδημία ευλογιάς στην Κέρκυρα (1852): Ιατρικά περιστατικά με πολιτικές προεκτάσεις. Πρακτικά 8ου Διεθνούς Πανιόνιου Συνεδρίου, Τόμος II-B, Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών, Κύθηρα, 2006: ΤΣΙΑΜΗΣ Κ. Μετακινήσεις στρατευμάτων και δημόσια υγεία: Η περίπτωση της επιδημίας χολέρας στην Κεφαλονιά το Πρακτικά Β Ημερίδας Ιστορίας Στρατιωτικής Ιατρικής «Πολεμικές συγκρούσεις και Δημόσια Υγεία στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου (19ος 20ός αιώνας)». Αθήνα, 2006: POULAKOU-REBELAKOU E, TSIAMIS C, TOMPROS N. Travellers impressions from the Ionian Islands lazarettos during the British Protection ( ). Proceedings of the 39th International Congress on the History of Medicine, Vol II, Bari, 2004: THALASSINOU E, TSIAMIS C, POULAKOU-REBELAKOU E, HATZAKIS A. From the Provveditore alla Sanita to the British General resident of health : The experience of plague prevention in Ionian Islands ( ). Abstracts of the 23rd Congress of the British Society for the History of Medicine, Belfast, 2009: LIDLER L. Smallpox. In: Lindler L, Lebeda F, Korch G (eds) Biological weapons defense: Infectious diseases and counter bioterrorism. Humana Press, New Jersey, 2005: ΜΑΝΩΛΗ Ο. Θνησιμότητα καθολικών στην Κέρκυρα την περίοδο της Αγγλοκρατίας ( ). Διπλωματική Εργασία, Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ιστορικής Δημογραφίας, Τμήμα Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο Κέρκυρας, Κέρκυρα, 2013: ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ-TESTONE Α. Αρχείο εκτελεστικής αστυνομίας ( ): Συνοπτικό ευρετήριο. Κέρκυρα, KNOX B. British policy and the Ionian Islands : Nationalism and imperial administration. English Historical Review 1984, 94: Corresponding author: C. Tsiamis, History of Medicine, Medical School, University of Athens, 75 Mikras Asias street, GR Athens, Greece

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης Σημαντικά Σημεία ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΟΝΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Η δηλούμενη επίπτωση της ελονοσίας στην Ελλάδα παρουσιάζει αυξητική τάση. Για την πενταετία

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 2/2017 (09 15 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 2010 Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 28 Απριλίου 21 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας για τη γρίπη. Κατά την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 3/2017 (16 22 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 1/2017 (02 08 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 5/2017 (30 Ιανουαρίου 05 Φεβρουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2015-2016 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Την περίοδο γρίπης 2015-2016 το επιδημικό κύμα της γρίπης ξεκίνησε την εβδομάδα 1/2016 (4-10 Ιανουαρίου 2016), κορυφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 6/2013 (4-10 Φεβρουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ 21 η ΜΑΪΟΥ 1864 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 152 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 [1] Σεβασμιώτατε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 52/2016 (26 Δεκεμβρίου 2016 01 Ιανουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 7/2017 (13 19 Φεβρουαρίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 16/2017 (17 23 Απριλίου 2017) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ

Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat οι πληθυσμοί της Ευρώπης γερνάνε γρήγορα λόγω του χαμηλού ποσοστού γεννήσεων και του αυξανόμενου προσδόκιμου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 45 η /2011 (22 Νοεμβρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα Μαρία Μαυροπούλου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ /

Βιογραφικό Σημείωμα Μαρία Μαυροπούλου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ / ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΡΙΑ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ 27 Δεκεμβρίου 1985 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Κέρκυρα Φελίξ Λαμές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 11.3.2016 COM(2016) 138 final ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την άσκηση των εξουσιών που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή βάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ PARLEMETER: 2015 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 1 PARLEMETER: 2015 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ Η περιφερειακή ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στις έρευνες του Ευρωβαρομέτρου του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση.

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Βασικά συμπεράσματα Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Πολιτικοί θεσμοί όπως τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 5/2013 (28 Ιανουαρίου - 2 Φεβρουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 9 Φεβρουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανευρωπαϊκή έρευνα. ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών

Πανευρωπαϊκή έρευνα. ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών Πανευρωπαϊκή έρευνα 1. Γιατί έγινε η έρευνα για τη βία κατά των γυναικών; Παρά τον σημαντικό αντίκτυπο της βίας κατά των γυναικών, σε πολλά κράτη μέλη της

Διαβάστε περισσότερα

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης

Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2004-2015 (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια Σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της ηπατίτιδας Α είναι σχετικά σταθερή τα τελευταία χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ EE28 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ EE28 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 1 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ Η περιφερειακή ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στις έρευνες Ευρωβαρόμετρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Διαβάστε περισσότερα

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 110/39

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 110/39 1.5.2009 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 110/39 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 29ης Απριλίου 2009 για την εναρμόνιση και την τακτική διαβίβαση των πληροφοριών και του ερωτηματολογίου που προβλέπονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο: «θεσµοί κοινωνικής ευθύνης & κοινωνική αλληλεγγύη» Εργασία: «Παρουσίαση της οργάνωσης: Γιατροί χωρίς σύνορα (MSF)»

Σεµινάριο: «θεσµοί κοινωνικής ευθύνης & κοινωνική αλληλεγγύη» Εργασία: «Παρουσίαση της οργάνωσης: Γιατροί χωρίς σύνορα (MSF)» Σεµινάριο: «θεσµοί κοινωνικής ευθύνης & κοινωνική αλληλεγγύη» Εργασία: «Παρουσίαση της οργάνωσης: Γιατροί χωρίς σύνορα (MSF)» Παρουσίαση: Φίκα Ιλιάς Κωνσταντίνα Η ονοµασία της οργάνωσης Οι Γιατροί Χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου ΘΕΜΑΤΑ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ 1. Απόλυτη διάκριση λειτουργιών υπάρχει όταν τα όργανα της μιας κρατικής λειτουργίας δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν και να ασκούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2014 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015

Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015 Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015 Μητρώο Ανθρωπίνου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου 16/3/2016 Σύνταξη/Επιμέλεια έκθεσης: Αγγελική Φαϊτάκη Νίκος Ιωάννου Τμήμα Διαχείρισης και

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 30 Δεκεμβρίου 2011 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή Μετανάστευση Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση Μετακίνηση ανθρώπων μεμονωμένα ή κατά ομάδες Σε χώρους διαφορετικούς από την κατοικία τους Λόγοι οικονομικοί, κοινωνικοί, εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 27 Ιανουαρίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 17.2.2012 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 1519/2008, του Matías Cuadrado González, ισπανικής ιθαγένειας, σχετικά με την κατασκευή οικιστικού συγκροτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Κακοποίηση Ζώων Συντροφιάς

Κακοποίηση Ζώων Συντροφιάς Κακοποίηση Ζώων Συντροφιάς VPRC VPRC Δ.1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ VPRC- - Εμπιστευτικό Proastiakos.net 17993 // Δ.2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η VPRC, με την ευαισθησία που τη διακρίνει σε θέματα που αφορούν στα ζώα συντροφιάς,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ-INTERNATIONAL BACCALAUREATE

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ-INTERNATIONAL BACCALAUREATE ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ-INTERNATIONAL BACCALAUREATE Ψυχικό, 4 Οκτωβρίου 2013 Προς τους γονείς των μαθητών του IB Η διασπορά της γρίπης στον σχολικό χώρο αποτελεί,

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2011/874/ΕΕ)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2011/874/ΕΕ) 23.12.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 343/65 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Δεκεμβρίου 2011 για τον καθορισμό καταλόγου τρίτων χωρών και περιοχών τους από τις οποίες επιτρέπονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι ανοσίας. Ενεργητική ανοσία Εμβόλιο. Γιαννακοπούλου Αμαλία

Τύποι ανοσίας. Ενεργητική ανοσία Εμβόλιο. Γιαννακοπούλου Αμαλία Τύποι ανοσίας Ενεργητική ανοσία Εμβόλιο Γιαννακοπούλου Αμαλία Γνωρίζεις κάποια από τις παρακάτω ασθένειες; Διφθερίτιδα Κοκίτης Πολιομυελίτιδα Ιλαρά Παρωτίτιδα (μαγουλάδες) Ερυθρά Ίσως όχι, γιατί δεν νοσούμε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 03/2011 (17-23 Ιανουαρίου 2011) Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας μας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς Ονόματα: Γωγώ Μουρίζι Έρικα Μπαλίου Τμήμα: Γ 3 Τί ονομάζουμε εμβόλια; ΕΜΒΟΛΙΑ Εμβόλια ονομάζονται τα σκευάσματα εκείνα, που χορηγούμενα

Διαβάστε περισσότερα

χρόνια. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

χρόνια. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1837-2017 180 χρόνια Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΚΠΑ: 1837-2017 / 180 χρόνια Επετειακό έμβλημα Βασικοί άξονες Θεματολογία Σκοπός Επετειακό έμβλημα Επετειακό έμβλημα και λογότυπος Επετειακός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016) Αθήνα, 25 Απριλίου 2016 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016) Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάθε χρόνο αφιερώνει την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου στα νοσήματα που προλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος

Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος Οι μεγαλύτερες επιδημίες που γνώρισε ο κόσμος Μάθημα : Ερευνητική Εργασία (Project) Θέμα : Ασθένειες μάστιγες και επιδημίες του παρελθόντος Νατσιός Ιωάννης Α 3 Ως επιδημία (επί + δήμος) χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας EL Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο Ιανουαρίου 2001 - Φεβρουαρίου 2002 14 Μαρτίου 2002 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή......3

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015

Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015 Ανάλυση τακτικού προσωπικού Δημόσιας Διοίκησης για το έτος 2015 Μητρώο Ανθρωπίνου Δυναμικού Ελληνικού Δημοσίου 16/3/2016 Σύνταξη/Επιμέλεια έκθεσης: Στην μελέτη αυτή παρουσιάζονται οι μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης

Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης Τµήµα Επιδηµιολογικής Επιτήρησης και Παρέµβασης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΪΣΜΑΝΙΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ) Κύρια σημεία Η δηλούμενη επίπτωση της λεϊσμανίασης στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 29 Μαρτίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ Σε προηγούμενη ενότητα μελετήσαμε την απόδοση των εξετασθέντων μαθητών (μέσω του μέσου όρου βαθμολογίας τους). Τα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2016 (07 13 Μαρτίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ

17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΚΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ 17η ιδακτική Ενότητα ΑΡΧΗ ΤΗ ΙΑΚΡΙΗ ΤΩΝ ΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΑ ΠΟΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ Απόσπασµα από το ύνταγµα που ψήφισε η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το Μαΐο του 1827 το αρ. 5 Η κυριαρχία ενυπάρχει στο Έθνος

Διαβάστε περισσότερα

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη,

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη, Directorate-General for Communication Public Opinion Monitoring Unit Brussels, 30 January 2013 Αξιότιμα Μέλη, Ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014, βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να σας αποστείλω τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 9 ο :Αμερικανικό Δίκαιο ΙI- Οι θεσμοί Ι Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ «ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ»

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ «ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ» ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ «ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 2016 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΔΙΚΤΥΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Αριθ. Πρωτ. Δ/ΝΣΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ Δ1/Β/

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΌ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΏΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑΣ ΙΟΎΛΙΟΣ 2015

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΌ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΏΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑΣ ΙΟΎΛΙΟΣ 2015 7.16 1 Τι Πιστεύουν οι Έλληνες για τη Δημοκρατική Συμμετοχή & τους Θεσμούς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Οικονομικών & Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ιούλιος 16 2 Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Εγγραφές μαθητών στα Νηπιαγωγεία και στα Δημοτικά σχολεία για τη σχολική χρονιά 2011-2012

Θέμα: Εγγραφές μαθητών στα Νηπιαγωγεία και στα Δημοτικά σχολεία για τη σχολική χρονιά 2011-2012 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αρ. Φακ.: 7.11.11.2.10, 7.10.06 Aρ. Τηλ.: 22800723 Αρ. Φαξ: 22428277 E-mail: dde@moec.gov.cy 17 Δεκεμβρίου 2010 ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ E ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 8467 11 Νοεμβρίου 2016 ΤΕΥΧΟΣ ΤΡΙΤΟ Αρ. Φύλλου 1142 OΡΓΑΝΙΣΜΟΙ - ΛΟΙΠΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αριθμ. 790 Κτηνιατρικής του Αριστοτελείου

Διαβάστε περισσότερα

Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά της, προστίθενται στην υπάρχουσα εμπειρία και βοηθούν στην οργάνωση και προετοιμασία των επόμενων αντιπυρικών.

Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά της, προστίθενται στην υπάρχουσα εμπειρία και βοηθούν στην οργάνωση και προετοιμασία των επόμενων αντιπυρικών. Κυρίες και Κύριοι Κάθε χρόνο το τέλος του Οκτώβρη, σημαίνει για εμάς τους Πυροσβέστες, ότι άλλη μια αντιπυρική περίοδος έφτασε στο τέλος της και άλλη μια αποτίμηση της ξεκινάει. Μια αποτίμηση που τα συμπεράσματά

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

το άσυλο και τα μέτρα αστυνόμευσης Μάρτιος 2009

το άσυλο και τα μέτρα αστυνόμευσης Μάρτιος 2009 Έρευνα για την εγκληματικότητα, το άσυλο και τα μέτρα αστυνόμευσης Μάρτιος 2009 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 47/2016 (21 27 Νοεμβρίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 47/2016 (21 27 Νοεμβρίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 47/2016 (21 27 Νοεμβρίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 46/2016 (14 20 Νοεμβρίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2016-2017 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 53/2015 (28 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2016)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 53/2015 (28 Δεκεμβρίου Ιανουαρίου 2016) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 53/2015 (28 Δεκεμβρίου 2015 03 Ιανουαρίου 2016) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 22 Μαρτίου 2012

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 22 Μαρτίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης 22 Μαρτίου 2012 Κατά την τρέχουσα περίοδο, γίνεται εβδομαδιαία ανακεφαλαίωση των επιδημιολογικών δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου

Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου Χαιρετισμός του Προέδρου Αντιναρκωτικού Συμβουλίου Κύπρου Δρα. Χρύσανθου Γεωργίου, στη διάσκεψη τύπου της «4 ης Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης για το Αλκοόλ Τετάρτη, 26 Οκτωβρίου 2016, 11.00 12.30 Έντιμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940)

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (<1940) Εκδόσεις Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (αρχεία σε ψηφιακή μορφή) που διατίθενται οργανωμένα στον δικτυακό τόπο e demography (http://www.e demography.gr ) (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη) Γλώσσα που αποδίδεται

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης περιοχή της Μεσογείου Σεπτέμβριος Δεκέμβριος 2011 Καταναλωτική δαπάνη εισερχόμενου τουρισμού σε έξι Μεσογειακές χώρες, με επιμέρους στοιχεία για την Ελλάδα Φεβρουάριος 2012

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 18 - Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Όθωνα στο Ναύπλιο (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας). Χρονολόγιο 1828-1831: Καποδιστριακή

Διαβάστε περισσότερα

15050/15 ΚΣ/νκ 1 DGB 3B

15050/15 ΚΣ/νκ 1 DGB 3B Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 7 Δεκεμβρίου 2015 (OR. en) 15050/15 SAN 427 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Αποστολέας: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου με ημερομηνία: 7 Δεκεμβρίου 2015 Αποδέκτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΥΚΑΡΠΙ ΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΟΣΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόληψη νόσων είναι οι διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ. Οκτώβριος Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ. Οκτώβριος Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ Οκτώβριος 8 Δείκτης καταναλωτικού κλίματος (CCI) Δείκτες αποτίμησης της οικονομικής συγκυρίας Η ταυτότητα του Οικονομικού Βαρόμετρου της Ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος (Consumer

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα