Οικονομία, Πολιτική και Εθνική Ιδεολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οικονομία, Πολιτική και Εθνική Ιδεολογία"

Transcript

1

2 ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΥΜΠΕΡΑΤΟΣ Οικονομία, Πολιτική και Εθνική Ιδεολογία Η διαμόρφωση των εθνικών κομμάτων στη Φιλιππούπολη του 19 ου αιώνα Ε-ΒOOK ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Iδρυτική δωρεά Παγκρητικής Eνώσεως Aμερικής Hρακλειο 2011

3 ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ Ίδρυμα Tεχνολογίας και Έρευνας Hράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1385, Tηλ , Fax: Aθήνα: Κλεισόβης 3, Tηλ , Fax: ΣΕΙ ΡΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΕΥ ΘΥ ΝΤΗΣ ΣΕΙ ΡΑΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΑΤΖΗΙΩΣΗΦ 2009: Πα νε πι στη μια κές Εκ δό σεις Κρή της Φιλολογική επι μέ λεια: Βίκτωρ Αθανασιάδης Στοιχειοθεσία - σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου (ΠΕΚ) Ε κτύ πω ση - βιβλιοδεσία: Φωτολιο-Τυπικον Σχε δί α ση εξω φύλ λου: Αλέκος Βλ. Λεβίδης ISBN

4

5 Περιεχόμενα Συντομογραφίες... θ Σύστημα μεταγραφής κυριλλικού αλφαβήτου... ια Εισαγωγή... ιγ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Το Ιστορικο υποβαθρο και το πλαισιο της αντιπαραθεσης Κεφαλαιο 1: Η Φιλιππούπολη και η ενδοχώρα της: δυναμικές και διακυβεύματα...3 Η φυσική γεωγραφία: Φυσικός πλούτος και επικοινωνία Δρόμοι και πόλεις. Το οικιστικό πλέγμα Διοικητική και εκκλησιαστική γεωγραφία. Τάσεις και διακυβεύματα Κεφαλαιο 2: Η κληρονομιά του 18ου αιώνα...45 H εποχή των Κιρτζαλήδων και η Φιλιππούπολη Η Φιλιππούπολη εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο...58 Τσελεμπήδες και συντεχνίτες Κεφαλαιο 3: Η Φιλιππούπολη του κεφαλαίου και των μεταρρυθμίσεων Το γενικό πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο Η εικόνα της Φιλιππούπολης του Τανζιμάτ Μεταξύ Φιλιππούπολης και Κωνσταντινούπολης ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΠΡΟΚΡΙΤΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΟΥΣ Κεφαλαιο 4: Το γένος των Τσαλίκοφ Τζελέπηδες και Μπεγλικτσήδες: Οι «άνθρωποι του Σουλτάνου» Οι Τσαλίκοφ τσορμπατζήδες Φιλιππουπόλεως Τα οικονομικά της Κεντρικής Ελληνικής Σχολής: Ένας καθρέφτης πολιτικών ανακατατάξεων και ηγεμονικών στρατηγικών Μεταξύ «οθωμανικού ελληνισμού» και «αναγεννώμενης βουλγαρικότητας» Η παρακμή του μπεγλικιού. Αναπροσαρμογές και ρήξεις Κεφαλαιο 5: Ο Μιχαλάκης Γκιουμουσγκερδάνης και οι «αμπάδες του μιριού» Η κοινωνική προέλευση των Γκιουμουσγκερδάνηδων Η απομάκρυνση από την συντεχνία Σαγιάκι για τον νικηφόρο στρατό του Σουλτάνου Οι «αμπάδες του μιριού» Πίστη, υπόληψη και οι απαρχές του Ορθόδοξου χριστιανικού «οθωμανισμού»

6 ηʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Η γενίκευση της οικονομικής σύγκρουσης Γκιουμουσγκερδάνηδες και Τσαλίκοφ. Μετέωρες γαμήλιες συμμαχίες και αντίπαλες στρατηγικές κοινωνικής ηγεμονίας ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Η ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Κεφαλαιο 6: Η εκδήλωση της ρήξης To νέο πολιτικό πεδίο του Τανζιμάτ και η Ορθόδοξη κοινότητα της Φιλιππούπολης Ο πολιτικός ρόλος των συντεχνιών και η παρακμή των αμπατζήδων Η νεοτσελεμπήδικη αντίδραση Η κρίση νομιμοποίησης της Ορθόδοξης Εκκλησίας και η ρήξη Νικηφόρου - Στογιάν Τσαλίκοφ Το «κίνημα της Βουλγαρίας». Συμβιβαστικές κινήσεις και ρήξεις σε Κωνσταντινούπολη και Φιλιππούπολη Κεφαλαιο 7: Η άρθρωση και οι υποδοχές της Εθνικής Ιδεολογίας Οι φορείς της αντιπαράθεσης Τα κείμενα και οι στρατηγικές τους Οι υποδοχές της εθνικής ιδεολογίας, τα όρια και οι αντιφάσεις τους Κεφαλαιο 8: Η πορεία της ενδοκοινοτικής σύγκρουσης Τα πρώτα χρόνια και οι πρώτοι τριγμοί στη θητεία του Χρυσάνθου του Λεσβίου Το ιντερμέδιο του Κριμαϊκού. Η οικονομία του πολέμου και η θνησιγενής συμμαχία Μιχ. Γκιουμουσγκερδάνη - Σάλτσο Τσομάκοφ Η υπόθεση της δημογεροντίας και η έξωση του Χρυσάνθου Φιλιππουπόλεως Η οριστική ρήξη. Η αρχιερατική θητεία, η καθαίρεση και η εξορία του Παϊσίου Φιλιππουπόλεως Συμπεράσματα Οι «πρωτοκαπιταλιστικές» συντεχνίες Η περιφερειακή ενσωμάτωση Το μεταρρυθμιζόμενο οθωμανικό κράτος και οι Ορθόδοξες ελίτ Η αποτυχία ενός παραδοσιακού γάμου και οι δύο στρατηγικές ηγεμονίας και περιφερειακής ενσωμάτωσης Η παράλληλη κρίση δύο παλαιών αντιπάλων Το έθνος ως εγχείρημα ηγεμονίας Η πορεία της σύγκρουσης στο πλαίσιο του Βουλγαρικού Ζητήματος Πηγές-Βιβλιογραφία Γλωσσάρι Ευρετήριο...565

7 Συντομογραφίες ΑΘΛΓΘ = Αρχείον Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού ΙΑΥΠΕΞ = Ιστορικό Αρχείο Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών Α.Μ.Α.Ε. = Αρχείο του Γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών CDIA = Κεντρικό Κρατικό Ιστορικό Αρχείο της Βουλγαρίας-Σόφια IJMES = International Journal of Middle Eastern Studies ΝΒΚΜ- ΒΙΑ = Εθνική Βιβλιοθηκη «Άγ. Κύριλλος & Μεθόδιος» Βουλγαρικό Ιστορικό Αρχείο, Σόφια. ΝΒΙV- BIA = Εθνική Βιβλιοθήκη «Ιβάν Βάζοφ» Βουλγαρικό Ιστορικό Αρχείο Φιλιππούπολη P. R.O. / F. O. = Αρχείο του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών

8 Σύστημα μεταγραφής κυριλλικού αλφαβήτου А = a П = p Б = b Ρ = r В = v С = s Г = g T = t Д = d У = u Е = e Ф = f Ж = ž Χ = h З = z Ц = c И = I Ч = č Й = j Ш = š К = k Щ = št Л = l Ъ = ă М = m Ь = j (o) Н = n Ю = ju О = o Я = ja

9 Εισαγωγή Ο πίνακας στο εξώφυλλο της μελέτης που έχετε στα χέρια σας φιλοτεχνήθηκε κάπου μέσα στη δεκαετία του 1960 από τον Βούλγαρο καλλιτέχνη Γκεόργκι Δασκαλόφ και κοσμεί τη συλλογή του Μουσείου της Βουλγαρικής Αναγέννησης στη Φιλιππούπολη (Plovdiv). 1 Πρόκειται για απεικόνιση των βίαιων συμπλοκών της 20 ής Δεκεμβρίου 1859 στην εκκλησία της Παναγίας (Sv. Bogorodica) στη Φιλιππούπολη μεταξύ οπαδών του ελληνικού και του βουλγαρικού κόμματος της πόλης, με αντικείμενο τη γλώσσα λειτουργίας και εν τέλει τον έλεγχο της ίδιας της εκκλησίας. Η εκκλησία, χώρος ιερός, «βεβηλώθηκε» από τους ίδιους τους διεκδικητές της: ιερά σκεύη, βιβλία και εικόνες χρησιμοποιήθηκαν ως όπλα κατά την συμπλοκή. 2 Στη σύνθεσή του ο Δασκαλόφ χρησιμοποιεί με φειδώ ενδυματολογικά ή άλλα εικαστικά στοιχεία που διακρίνουν τις αντιμαχόμενες πλευρές. Οι φιγούρες στα κάτω άκρα του πίνακα (ιδίως εκείνη στο κάτω αριστερό άκρο) φέρουν τη χωριάτικη ενδυμασία από χονδρό μάλλινο ύφασμα (γιλέκο, φαρδιά ζώνη και μάλλινα ποτούρια 3 ), παραπέμποντας στη συμμετοχή στα επεισόδια οπαδών του βουλγαρικού κόμματος από τα περίχωρα της πόλης και τα γύρω χωριά. Ανάμεσα στους λοιπούς μυστακοφόρους άνδρες με ευρωπαϊκή ενδυμασία που απεικονίζονται, δύσκολα μπορεί κανείς να ξεχωρίσει τους «Έλληνες» από τους «Βούλγαρους». Η σύνθεση του Βούλγαρου καλλιτέχνη θα λέγαμε ότι αποδίδει σωστά την ύπαρξη μιας κοινής αστικής κουλτούρας ανάμεσα στους συμ- 1. Για την εκτίμηση του χρόνου φιλοτέχνησης του (αχρονολόγητου) πίνακα ευχαριστώ την συνάδελφο Μίνα Χριστέμοβα από το Εθνογραφικό Μουσείο του Ασένοφγκραντ (Στενημάχου) και τους συναδέλφους του Μουσείου της Βουλγαρικής Αναγέννησης (Μuzej na Bălgarskoto Văzraždane-Plovdiv). 2. Nikola Gančev Eničerev, Văzpominanija i beležki, Sofia, 1906, σ Ποτούρια = χονδρή μάλλινη βράκα (βουλγ. poturi). Οι κυριότεροι ξένοι όροι που γράφονται με πλάγια ελληνικά στοιχεία την πρώτη φορά κατά την οποία εμφανίζονται ερμηνεύονται και στο Γλωσσάρι, στο τέλος του βιβλίου. Οι λέξεις ή φράσεις που παρεμβάλλονται σε αγκύλες μέσα σε ξένα παραθέματα είναι του συγγραφέα.

10 ιδʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ μετέχοντες σε μια σύγκρουση η οποία, ωστόσο, γίνεται στο όνομα δύο διαφορετικών γλωσσικών και, κατ επέκτασιν, εθνικών «πολιτισμών». Στους κόλπους μιας πόλης και μιας Ορθόδοξης κοινότητας που έχει για χρόνια λειτουργήσει ως χωνευτήρι ανθρώπων και επιδράσεων, στους κόλπους ενός εθνολογικά ανάμεικτου πληθυσμού στενότατα συνδεδεμένου με οικογενειακούς, επαγγελματικούς και πολιτισμικούς δεσμούς, κορυφώνεται το 1859 μια σύγκρουση η οποία είναι συνάμα «θρησκευτική» αλλά και «πολιτική» (θα λέγαμε «ανίερη»), «εθνική» αλλά και «εμφύλια». Οι αμφισημίες και αντιφάσεις που απελευθερώνονται και εκφράζονται με καθαρό τρόπο σε στιγμές κρίσης και σύγκρουσης όπως είναι αυτή που εκτυλίσσεται στη Φιλιππούπολη του τέλους της δεκαετίας του 1850, αποτελούν όψεις μιας ευρύτερης, πολύπλοκης και αντιφατικής διαδικασίας ιδεολογικο-πολιτικής μετάβασης την οποία διέρχεται η οθωμανική κοινωνία και, εν προκειμένω, οι Ορθόδοξοι χριστιανικοί πληθυσμοί της αυτοκρατορίας κατά την περίοδο των οθωμανικών μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ ( ). Η μετάβαση αυτή από το μιλλέτ στο έθνος κομβική πτυχή της οποίας υπήρξε για τους Ορθοδόξους Χριστιανούς των οθωμανικών Βαλκανίων το Βουλγαρικό Ζήτημα, δηλαδή από έναν κυρίαρχα θρησκευτικό σε έναν κυρίαρχα εθνικό προσδιορισμό και αυτοπροσδιορισμό των υπηκόων της αυτοκρατορίας, ή σύμφωνα με την ορολογία μιας διαδεδομένης αν και εφαρμοζόμενης με διαφορετικά αποτελέσματα θεωρητικής προσέγγισης από μια θρησκευτική σε μια εθνική «φαντασιακή κοινότητα» 4, έχει από τη δεκαετία του 1990 βρεθεί και εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του ιστοριογραφικού ενδιαφέροντος στην Ελλάδα. Οι σημαντικές εργασίες που είδαν το φως της δημοσιότητας στα πλαίσια αυτής της προβληματικής 5 συνέβαλαν, παρά τις μεταξύ τους διαφορές, στην αμφισβήτηση των μεταφυσικών αντιλήψεων του έθνους ως διαχρονικού συλλογικού υποκειμένου της ιστορίας στις οποίες θεμελιώθηκε η ελληνική αλλά και οι λοιπές βαλ- 4. B. Anderson, Imagined Communities, London, Βλ. μεταξύ άλλων P. Kitromilides, «Imagined Communities and the Origins of the National Question in the Balkans» στο M. Blinkhorn & Th. Veremis (ed.), Modern Greece: Nationalism and Nationality, Αθήνα, 1990, σσ Σία Αναγνωστοπούλου, Μικρά Ασία, 19 ος αι Οι Ελληνορθόδοξες κοινότητες. Από το μιλλέτ των Ρωμιών στο ελληνικό έθνος, Αθήνα, 1997 Π. Κονόρτας, Οθωμανικές θεωρήσεις για το Οικουμενικό Πατριαρχείο 17 ος -αρχές 20 ού αι., Αθήνα, 1998 του ίδιου, «Από τα μιλλέτ στα έθνη: διαμόρφωση συλλογικών ταυτοτήτων στη Θράκη (19 ος -αρχές 20 ού αιώνα)» στο Θράκη. Ιστορικές και γεωγραφικές προσεγγίσεις, Αθήνα, Ε.Ι.Ε., 2000, σσ Π. Ματάλας, Έθνος και Ορθοδοξία. Οι περιπέτειες μιας σχέσης. Από το «ελλαδικό» στο βουλγαρικό σχίσμα, Ηράκλειο, 2002 Δ. Σταματόπουλος, Μεταρρύθμιση και εκκοσμίκευση. Προς μια ανασύνθεση της ιστορίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου τον 19 ο αιώνα, Αθήνα 2003.

11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιεʹ κανικές εθνικές ιστορίες 6 και, επιφέροντας μια μεθοδολογική αντιστροφή, ανέδειξαν το έθνος και τις εθνοποιητικές διεργασίες ως νόμιμο αντικείμενο και γόνιμο πεδίο θεωρητικής συζήτησης και ιστορικής-εμπειρικής μελέτης. Περαιτέρω, στρέφοντας το ενδιαφέρον στις ιδιαίτερες πραγματικότητες, τους θεσμούς και την ιδεολογία των Ελληνορθόδοξων Χριστιανών της αυτοκρατορίας και προβληματοποιώντας την ιδεολογική ταύτιση και τον πολιτικό προσανατολισμό τους προς το νεαρό Βασίλειο της Ελλάδος, ανέδειξαν την ανάγκη ενδελεχέστερης μελέτης της οθωμανικής και εν ταυτώ της βαλκανικής κοινωνίας και του οθωμανικού πολιτικού πλαισίου, συμβάλλοντας έτσι στη διεύρυνση των οριζόντων της νεοελληνικής ιστοριογραφίας και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για νέα γόνιμη επικοινωνία με τις ιστοριογραφίες των άλλων διάδοχων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εθνών-κρατών. Παρά τα ανεκτίμητα επιτεύγματα, τη θεωρητική ανανέωση και τις σημαντικές συνεισφορές που καταδεικνύουν το πολύπλοκο της πορείας μετάβασης από το μιλλέτ στο έθνος, διερευνούν τις αντιφάσεις και περιπέτειες της εθνικής ιδεολογίας ή εξιχνιάζουν το δαιδαλώδες κεντρικό πολιτικό πεδίο της Κωνσταντινούπολης, σημαντικά κενά μένουν ακόμη να καλυφθούν. Ειδικά σε ό,τι αφορά τη διάσπαση του ορθόδοξου μιλλέτ και το Βουλγαρικό Ζήτημα, η φύση των πηγών που έχουν μέχρις ώρας αξιοποιηθεί και η πλημμελής επικοινωνία με την πλούσια επί του ζητήματος βουλγαρική βιβλιογραφία περιορίζουν τη γνώση μας κυρίως στα τεκταινόμενα στην κεντρική πολιτική σκηνή της Κωνσταντινούπολης ή στον τρόπο που η εμφάνιση του Βουλγαρικού Ζητήματος ως πτυχής του Ανατολικού Ζητήματος οδήγησε σε αναπροσαρμογές τον ελληνικό εθνικισμό. Το τί συμβαίνει πριν από την «επίσημη» εμφάνιση του Βουλγαρικού Ζητήματος (δηλαδή πριν από τον Κριμαϊκό Πόλεμο ) ή το τί συμβαίνει στις κεντρικές και ανατολικές επαρχίες των Βαλκανίων και το πώς οι εξελίξεις στο κεντρικό πολιτικό πεδίο αλληλοδιαπλέκονται, επικαθορίζουν και καθορίζονται από τα τεκταινόμενα στις επαρχίες μένει ακόμη να διερευνηθεί στο πεδίο της νεοελληνικής ιστοριογραφίας από εξειδικευμένες τοπικές μελέτες. Παρά τις συμβολές, επίσης, και τις υποθέσεις που έχουν γίνει, σημαντικό παραμένει το κενό της μελέτης των κοινωνικών όρων και προϋποθέσεων κατίσχυσης των συγκρουόμενων βαλκανικών εθνικιστικών ιδεολογιών. Η ανάπτυξη και η σύγκρουση των εθνικισμών, βουλγαρικού και ελληνικού, συντελείται μέσα σε ένα πλαίσιο βαθιών και δυναμικών οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών μετασχηματισμών, οι οποίοι δεν λειτουργούν απλώς ως όροι γένεσης και διάδοσης των εθνικών ιδεολογιών, αλλά επιδρούν καθοριστικά 6. Πρβλ. Έλλη Σκοπετέα, «Βαλκανικές εθνικές ιστορίες», στο Έθνος-κράτος-εθνικισμός, Επιστημονικό Συμπόσιο (21-22 Ιανουαρίου 1994), Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (Ιδρ. Σχολή Μωραΐτη), σσ

12 ιϛʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ και στο ίδιο το περιεχόμενο, στην τροπή και στις αντιφάσεις των διαμορφούμενων εθνικών λόγων. Αναγκαία πάλι εδώ εμφανίζεται η εστίαση της μελέτης στο επίπεδο των τοπικών κοινωνιών. Η εστίαση, τέλος, αυτή στις τοπικές κοινωνίες και η μικροιστορική προσέγγιση πιστεύουμε ότι μπορεί να ανάδειξει τον πλούτο, τις αντιφάσεις και την πολυπλοκότητα των εθνοποιητικών διαδικασιών στα οθωμανικά Βαλκάνια του 19 ου αιώνα, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στον έλεγχο και την εξειδίκευση των γενικών θεωρητικών σχημάτων περί εθνικισμού. Εντασσόμενη σ αυτό το ευρύτερο πεδίο συζήτησης, η παρούσα μελέτη για τη διαμόρφωση των εθνικών κομμάτων στη Φιλιππούπολη του 19 ου αιώνα φιλοδοξεί να συμβάλει στη συμπλήρωση κάποιων από αυτά τα κενά και στη διεύρυνση της παραπάνω γόνιμης προβληματικής. 7 Η ενδοκοινοτική σύγκρουση στη Φιλιππούπολη του Τανζιμάτ και η διάσπαση της Ορθόδοξης κοινότητάς της δεν είναι απλώς ένα από τα πολλά επεισόδια του Βουλγαρικού Ζητήματος και της σύγκρουσης του βουλγαρικού με τον ελληνικό εθνικισμό στα οθωμανικά Βαλκάνια. Αποτελεί την πρώτη και την οξύτερη σε αυτή τη φάση σύγκρουση των δύο (και εν γένει των βαλκανικών) εθνικισμών σε τοπικό επίπεδο. Στη Φιλιππούπολη, και με αφορμή την ίδρυση του βουλγαρικού γυμνασίου της πόλης (1850), λαμβάνει χώρα η πρώτη ανοιχτή και δημόσια αντιπαράθεση των δύο εθνικιστικών λόγων. Στο ανεπτυγμένο εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο της Βόρειας Θράκης και την αναπτυσσόμενη ενδοχώρα του βρίσκονται την ίδια περίοδο σε εξέλιξη σημαντικές πρωτόγνωρες οικονομικές και κοινωνικές διεργασίες, αποκρυσταλλώνονται νέες κοινωνικές συμμαχίες και αναπτύσσονται νέες μορφές πολιτικής πάλης και κινητοποίησης. Στην πορεία του Βουλγαρικού Ζητήματος, η Φιλιππούπολη, στενότατα συνδεδεμένη με την πρωτεύουσα, αποτελεί μία από τις πόλεις-βαρόμετρα της αντιπαράθεσης και ένα από τα ακανθώδη σημεία στις αποτυχημένες διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Ζητήματος. Με όλες τις διερευνητέες ιδιαιτερότητες και συνεξαρτήσεις της, η περίπτωση της πρώτης αυτής τοπικής εθνικιστικής σύγκρουσης αποτελεί ένα πεδίο παρατήρησης και μελέτης στο οποίο εμπεριέχονται και αποκτούν για πρώτη φορά ανοιχτή έκφραση στοιχεία της ευρύτερης αντιπαράθεσης των δύο εθνικισμών, που θα οξύνεται τις επόμενες δεκαετίες καταλαμβάνοντας διαδοχικά νέα εδάφη των οθωμανικών Βαλκανίων. Η Φιλιππούπολη εμφανίζεται ως ιστοριογραφικό αντικείμενο μέσα στα πλαίσια της εθνικιστικής σύγκρουσης του 19 ου αιώνα, 8 η σκιά της οποίας ακολούθησε, και σε 7. Μια πρώτη μορφή αυτής της μελέτης αποτέλεσε τη διδακτορική μου διατριβή που υποστηρίχθηκε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας, τον Δεκέμβριο του Η πρώτη «ιστορία» της Φιλιππούπολης, γράφηκε εν μέσω της σύγκρουσης από έναν εκ

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιζʹ μεγάλο βαθμό ακολουθεί ακόμη, την ιστοριογραφία της πόλης στην 150ετή σχεδόν διαδρομή της. Οι ιστοριογραφικές προσεγγίσεις στο απώτερο, και ακόμη περισσότερο στο νεότερο παρελθόν της, τοποθετούμενες στον απόηχο της τοπικής σύγκρουσης ή ορισμένες από αυτές στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων κατά τον 20 ό αιώνα ευρύτερων ανταγωνισμών και συγκρούσεων των δύο εθνών-κρατών, επιχειρούν να αποδείξουν με άμεσο ή να υποδείξουν με έμμεσο τρόπο τη «βουλγαρικότητα» ή την «ελληνικότητα» της πόλης και να κατοχυρώσουν τη θέση της στα αντίστοιχα εθνικά ιστορικά αφηγήματα. 9 Στα γενικά αυτά έργα περί Φιλιππουπόλεως, όπως και σε μια σειρά από πιο εξειδικευμένες μελέτες και μονογραφίες, γίνεται εκτενής αναφορά στην σύγκρουση των εθνικών κομμάτων στη Φιλιππούπολη του Τανζιμάτ, δημοσιεύεται ή αξιοποιείται ποικίλο αρχειακό υλικό και συγκεντρώνεται ένα σώμα πληροφοριών το οποίο είναι αναμφίβολα χρήσιμο για τον μελετητή της ιστορίας της πότων «πρωταγωνιστών» της. Βλ. Γ. Τσουκαλάς, Ιστοριογεωγραφική περιγραφή της επαρχίας Φιλιππουπόλεως, Βιέννη, Στα σημαντικότερα έργα στη βουλγαρική ιστοριογραφία της πόλης μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με αυτή πάντα την αντίληψη και φροντίδα, συγκαταλέγονται τα εξής: Α. Τ. Gjaurov, Kratki beležki za minaloto i segašnoto na gr. Plovdiv, Plovdiv, 1898 S. N. Šiškov, Plovdiv v svoeto minalo i nastojašte. Istoriko-etnografski i politiko-ekonomičeski pregled., (St. N. Chichkov Plovdiv dans son passée et son present. Aperçu historico-ethnographique et politico-sociale), Plovdiv, 1926 Al. Peev, Begăl pogled vărhu minaloto na gr. Plovdiv, Plovdiv, 1938 V. Peev, Grad Plovdiv. Minalo i nastojašte, Plovdiv, 1941 Hr. Kesjakov, Vălko i Stojan Todorovi Čalăkovi. Poteklo, život i dejnost. Plovdiv, 1935 Iv. Kepov, Život i dejnost na Čalakovci i tjahnoto potomstvo (rodoslovno izsledvane), N.A. pri B.A.N., Sb. IV, a.e. 35, Sofia, Από ελληνικής πλευράς ανάλογη στοχοθεσία έχει το τεράστιο σε πλούτο και σημασία ιστοριοδιφικό-ιστορικό έργο του Κοσμά Μυρτίλου Αποστολίδη ( ), το οποίο συγκεντρώθηκε μετά θάνατον στο: Κ. Μ. Αποστολίδου, Η της Φιλιππουπόλεως ιστορία από των αρχαίων μέχρι των καθ ημάς χρόνων, Αθήνα, Στην ίδια «γραμμή» το Κ. Βακαλόπουλου, Ο Ελληνισμός της Βόρειας Θράκης και του Θρακικού Ευξείνου Πόντου (Μέσα από το Αρχείο Γκιουμουσγκερδάνη), Θεσσαλονίκη, Βλ. επίσης την πρόσφατα εκδοθείσα μελέτη του Σπ. Πλουμίδη, για την περίοδο , Εθνοτική συμβίωση στα Βαλκάνια. Έλληνες και Βούλγαροι στη Φιλιππούπολη, , Αθήνα, Στη μεταπολεμική βουλγαρική ιστοριογραφία, εκτός από τα έργα επιστημονικο-εκλαϊκευτικού χαρακτήρα (όπως είναι π.χ. το N. Nemski, Plovdiv prez epohata na văzrăzdaneto i nacionalnoosvoboditelnite vojni, Sofia, 1965), δεσπόζει το έργο του Νικολάι Γκέντσεφ, που, παρά τις μαρξιστικές του επιφάσεις, βασική του μέριμνα παραμένει η κατάδειξη της «βουλγαρικότητας» της πόλης. Ν. Genčev, Văzroždenskijat Plovdiv. (Prinos v bălgarskoto duhovno văzraždane), Plovdiv, Άλλα έργα που ακολούθησαν το έργο του Γκέντσεφ, π.χ. το St. Šivačev (red.), Očerci iz istorijata na Plovdiv, Plovdiv, 1994, ή το συμπιληματικό Ι. Jančeva, Etnologija na văzroždenskija Plovdiv, Plovdiv, 1996, παρά τις επιμέρους συνεισφορές τους, δεν ξεφεύγουν από τη «γραμμή» Γκέντσεφ.

14 ιηʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ λης κατά τον 19 ο αιώνα. Την ίδια στιγμή ωστόσο, η ιδιαίτερη στοχοθεσία των παραπάνω μελετών δημιουργεί στρεβλώσεις και προσκόμματα στην προσπάθεια κατανόησης της οξύτατης ενδοκοινοτικής εθνικής σύγκρουσης. Το ζητούμενό τους, άλλωστε, δεν είναι η κατανόηση της σύγκρουσης, αλλά η δικαίωση της μιας ή της άλλης πλευράς. Στο επίπεδο της πραγματολογικής βάσης, οι περισσότερες από τις παραπάνω μελέτες διακρίνονται από μονομέρεια και επιλεκτικότητα. Στην προσπάθειά τους να οικειοποιηθούν αναδρομικά για λογαριασμό του έθνους τους το παρελθόν της πόλης, επιλέγουν την ανάδειξη εκείνων μόνο των πληροφοριών και πηγών που συμβάλλουν σε αυτόν τον στόχο. Αν εξαιρέσει κανείς ως έναν βαθμό τον Κ. Μ. Αποστολίδη, ο οποίος είχε επαφή και έκανε χρήση της βουλγαρικής βιβλιογραφίας της εποχής του, η γενική εντύπωση είναι ότι έχουμε να κάνουμε με δύο σώματα ιστοριογραφικής παραγωγής τα οποία δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Υπάρχουν οι μελέτες «μας» και οι μελέτες «τους», οι πηγές «μας» και οι πηγές «τους» και, φυσικά, οι μαρτυρίες των ξένων, κυρίως των Δυτικών, οι οποίοι, ωσεί αμέτοχοι στις εθνικές αντιπαραθέσεις, αποκτούν, όταν και μόνο προσφέρουν βολικές μαρτυρίες, το κύρος του αντικειμενικού επιδιαιτητή. Εκτός από τη μονομέρεια και επιλεκτικότητα των πηγών, ιδιαίτερες και πιο σοβαρές στρεβλώσεις παράγονται και στο επίπεδο της ερμηνευτικής τους χρήσης. Διακατεχόμενες από μια μεταφυσική και ουσιοκρατική αντίληψη του έθνους, οι παραπάνω προσεγγίσεις οδηγούνται σε εν πολλοίς ασύνειδες ή ημισυνειδητές παρερμηνείες των πηγών που χρησιμοποιούν, προβάλλοντας αδιακρίτως τις εθνικές κατηγορίες των οποίων είναι φορείς στο παρελθόν, στα υποκείμενα, τους θεσμούς και τις καταστάσεις που ιστορούν. Με τον τρόπο αυτόν συγκαλύπτουν τον πολύπλοκο και αντιφατικό χαρακτήρα των ιστορικών κοινωνικών φαινομένων, κατασκευάζοντας και προωθώντας μια «ανθρωπολογία» του «εθνικώς δρώντος» υποκειμένου (ή υποκειμενοποιημένου θεσμού) και καταφεύγοντας, όπου οι ίδιες οι πηγές δεν συμμορφώνονται με αυτήν την «ανθρωπολογία», σε μυθιστορηματικού τύπου συλλογισμούς που διακρίνονται από έντονο ψυχολογισμό. Η ιδιαίτερη αυτή «πολεμική» κληρονομιά επιβάλλει, σε κάθε προσέγγιση που θέτει στο κέντρο της προβληματικής της τη διερεύνηση των ιδεολογικο-πολιτικών μετασχηματισμών και καθιστά το «εθνικώς δρων» υποκείμενο ζητούμενο και όχι αναλυτικό εργαλείο της, την επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής και εγρήγορσης σε ό,τι αφορά δύο κυρίως σημεία. Το πρώτο είναι ότι, κοντά στην χρήση νέων πηγών, απαραίτητη προβάλλει η ανάγκη αναδίφησης και νέας προσέγγισης, με πνεύμα «μεθοδικής αμφιβολίας», των πηγών που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί, ερμηνευθεί και συχνά παρερμηνευθεί μέσα από το πρίσμα της κληρονόμου της σύγκρουσης ιστοριογραφίας. Το δεύτερο αφορά την κριτική τοποθέτηση έναντι της ορολογίας και εννοιολόγησης που χρησιμοποιεί η εθνικιστική ιστοριογραφία και η συνακόλουθη διευκρίνιση του τρόπου με τον οποίο όροι και έννοιες επιστρατεύονται στη νέα προσέγγιση. Περνώ-

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ιθʹ ντας στα ζητήματα της ορολογίας και των πηγών της παρούσας έρευνας, αναγκαίο είναι ένα αυτονόητο ίσως σχόλιο για τους μεθοδολογικούς περιορισμούς μιας εργασίας της οποίας στόχος δεν είναι απλώς και μόνο η κατάδειξη της ανεπάρκειας και των αντιφάσεων της εθνικιστικής ιστοριογραφίας, αλλά η συμβολή στην κατανόηση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών προϋποθέσεων και συνθηκών της παραγωγής και κατίσχυσης των νέων εθνικών συλλογικών αναπαραστάσεων. Σημαντικοί μεθοδολογικοί περιορισμοί συνοδεύουν αναπόφευκτα κάθε διερεύνηση ιδεολογικών φαινομένων που αφορούν ανθρώπους οι οποίοι έζησαν, έδρασαν και πέθαναν σε μια μακρινή από εμάς εποχή. Στερημένοι από τα προνόμια της «συμμετοχικής παρατήρησης», μπορούμε να μπούμε σε έναν διάλογο μόνο με τις γραπτές μαρτυρίες που έφτασαν έως εμάς από επίσημους ή ανεπίσημους φορείς της τοτινής εγγραμματοσύνης. Ο απλός συντεχνίτης της Φιλιππούπολης ή ο Βούλγαρος αγρότης της φιλιππουπολίτικης ενδοχώρας μιλούν μόνο μέσα από την «αντικειμενική» θέση τους στις μαρτυρίες αυτές. Ακόμη και οι αποσπασματικές γραπτές μαρτυρίες των ίδιων των πρωταγωνιστών της ενδοκοινοτικής σύγκρουσης ή οι πληροφορίες τρίτων περί αυτών δεν επαρκούν συχνά για τον σχηματισμό μιας ολοκληρωμένης εικόνας για τις ιδεολογικές διεργασίες των οποίων είναι φορείς. Συχνά, οι έλλογες ερμηνείες της δράσης και συμπεριφοράς τους συναντούν απροσπέλαστα όρια, πέραν των οποίων ξεκινούν οι εικασίες. Πολλά σημεία διατηρούν και θα πρέπει να διατηρούν, μπροστά στις εύκολες ερμηνείες, ένα συνοδευτικό ερωτηματικό. Οι μεθοδολογικές αυτές δυσκολίες και περιορισμοί δεν πρέπει, ωστόσο, να μας αποθαρρύνουν από το να θέτουμε στις πηγές μας ανάλογα ερωτήματα. Αν, επιπλέον, οι πηγές μας είναι συχνά σιωπηρές ή φειδωλές σε ό,τι αφορά τον χώρο της υποκειμενικότητας, είναι την ίδια στιγμή πολύ πλούσιες σε ό,τι αφορά το μεταβαλλόμενο κοινωνικο-οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αποκτά ιδιαίτερο νόημα και πολιτική λειτουργία η εθνική ένταξη. Η επισήμανση των παραπάνω μεθοδολογικών δυσκολιών σχετίζεται άμεσα και με το πρόβλημα των όρων που επιστρατεύονται για να δηλωθούν τα συλλογικά υποκείμενα (π.χ. Έλληνας, Γραικός, Βούλγαρος κ.λ.π.) καθώς και των σχετικών προσδιορισμών (ελληνικός, γραικικός, βουλγαρικός κ.ο.κ.). 10 Ένας τρόπος να υπερβεί κανείς αυτά τα προβλήματα είναι να χρησιμοποιεί την ορολογία της εποχής που μελετά και, ακόμη ορθότερα, να αναζητεί και να αναδεικνύει την ορολογία που χρησιμοποιούν τα ίδια τα υποκείμενα για να ορίσουν τον εαυτό τους και τον περιβάλλοντα κόσμο. 10. Τα προβλήματα δημιουργούνται από την συγκάλυψη του εγχειρηματικού-κανονιστικού χαρακτήρα που τέτοιου είδους όροι αποκτούν στα πλαίσια της εθνικιστικής αντιπαράθεσης και της κληρονόμου της ιστοριογραφίας, καθώς και η εμφάνισή τους ως όρων «περιγραφικών».

16 ικʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Παρά τις μεθοδολογικές δυσκολίες τις οποίες επισημάναμε (σιωπές των πηγών, άνιση πρόσβαση στον γραπτό λόγο και, εν τέλει, στον «ορισμό» κ.λ.π.), ακολουθούμε κατά κανόνα στο ανά χείρας βιβλίο αυτήν την αρχή (παρέχοντας συχνά και τις αναγκαίες σχετικές επεξηγήσεις), με πλήρη ωστόσο συνείδηση του δυναμικού, σχεσιακού και εν τέλει σχετικού χαρακτήρα αυτών των «ορισμών». Το σημασιολογικό περιεχόμενο τέτοιου είδους όρων δεν είναι κάτι παγιωμένο αλλά εξαρτάται εν πολλοίς από το ιδιαίτερο πλαίσιο, μέσα στο οποίο χρησιμοποιούνται και παρακολουθεί τις μεταβολές αυτού του πλαισίου. Το να αυτοορίζεται κανείς π.χ. ως Βούλγαρος στη Φιλιππούπολη του τέλους του 18 ου αιώνα δεν είχε την ίδια σημασία και τις ίδιες πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες με την αντίστοιχη δήλωση-τοποθέτηση στα τέλη της δεκαετίας του Τα ονόματα που δηλώνουν συλλογικά υποκείμενα είναι αντικείμενο διαρκών, συγκρουσιακών και αντιφατικών διεργασιών ανασημασιοδότησης, η διερεύνηση του πλαισίου των οποίων, άλλωστε, αποτελεί και κεντρικό ερώτημα της μελέτης μας. Έχοντας επίγνωση αυτών των διεργασιών ανασημασιοδότησης και θέτοντάς τις ως πρόβλημα, επιλέγουμε να διατηρήσουμε αυτούς τους «ασταθείς» και ανασημασιοδοτούμενους όρους αντί να εισαγάγουμε νέους ορισμούς αποφαινόμενοι έμμεσα για το «τί πραγματικά ήταν» τα συλλογικά υποκείμενα. Με τα τοπωνύμια αντιμετωπίζει κανείς το αντίστροφο πρόβλημα από ό,τι με τα «εθνωνύμια», τα οποία, μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο και συγκρουσιακό πλαίσιο, μεταβάλλουν το σημασιολογικό τους φορτίο. Εδώ επιστρατεύονται από τους αντίπαλους εθνικισμούς διαφορετικά ονόματα για να περιγραφεί και εν τέλει να κατακτηθεί μέσα από αυτή την ονοματοθεσία το ίδιο «πράγμα» και, εν προκειμένω πρώτα απ όλα η πόλη της Φιλιππούπολης ή του Πλόβντιφ, βουλγαρικής ονομασίας που εισήχθη από το βουλγαρικό εθνικό κίνημα στα μέσα του 19 ου αιώνα προκαλώντας την αντίδραση εκπροσώπων του ελληνικού εθνικισμού. 11 Το τελευταίο που ενδιαφέρει την έρευνα αυτή είναι, όπως πρέπει να έχει ήδη γίνει εμφανές, το να πάρει θέση ή να ενεργοποιήσει τις εθνικιστικές αντιπαραθέσεις για τα ονόματα. Έτσι, στην παρούσα εργασία χρησιμοποιούμε κατά κανόνα τα σημερινά βουλγαρικά τοπωνύμια των οικισμών ή των περιοχών που εμφανίζονται στο κείμενό μας (με εξαίρεση κάποιους διοικητικούς οθωμανικούς όρους), δίνοντας σε παρένθεση τα παλαιότερα ή εναλλακτικά ονόματα, π.χ. Κοπρίφστιτσα (οθωμ. Avret alan, Αβράδαλα). Μια δεύτερη εξαί- 11. Σε παλαιότερες βουλγαρικές πηγές (όπως η αλληλογραφία των Βουλγάρων μπεγλικτσήδων) απαντά η οθωμανική ονομασία της πόλης, «Φιλιμπέ», Filibe. To όνομα της πόλης δεσπόζει στον τίτλο μιας αποκαλυπτικής για την λειτουργία της ονοματοθεσίας μπροσούρας του 1860: Αμερολήπτου, Περί του τρόπου και των μέσων δι ών πρόκειται να μεταβληθή η Φιλιππούπολις εις Πλόβδηφ, Αθήναι, Περισσότερα για την ονοματοθεσία βλ. στο Κεφάλαιο Έβδομο: «Η άρθρωση και οι υποδοχές της εθνικής ιδεολογίας».

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ κʹ ρεση αποτελούν μερικά τοπωνύμια ή γεωγραφικά ονόματα (Φιλιππούπολη, Στενήμαχος, Αίμος, Έβρος κ.ά.), των οποίων η κατοχύρωση στη νεοελληνική γραμματεία επιβάλλει σε όποιον απευθύνεται στο ελληνικό κοινό τη χρήση τους, χωρίς με αυτό να υποδηλώνεται από μέρους μας κάποια αξιολογική κρίση. 12 Ας περάσουμε, όμως, από τις αναγκαίες αυτές διευκρινίσεις σχετικά με τους δηλωτικούς όρους συλλογικών υποκειμένων και τόπων, στις έννοιες που κατέχουν κεντρική θέση στην ανάλυσή μας. Ένα πλέγμα εννοιών (νομιμοποίηση, ενσωμάτωση, ηγεμονία) που μας βοηθάει να κατανοήσουμε την ενδοκοινοτική εθνικιστική σύγκρουση στην Φιλιππούπολη ως τμήμα ευρύτερων διεργασιών που συντελούνται στον οθωμανικό χώρο του Τανζιμάτ, αφορά τον βαθύ μετασχηματισμό στην άσκηση της εξουσίας. 13 Η έννοια της ηγεμονίας, η οποία γεννήθηκε στα πλαίσια της μαρξιστικής παράδοσης, αναδείχθηκε σε κεντρική στην ανάλυση του Αντόνιο Γκράμσι στην προσπάθειά του να εξηγήσει την φύση της εξουσίας στις σύγχρονες δυτικές καπιταλιστικές κοινωνίες και προκάλεσε πολλές συζητήσεις στα πλαίσια του δυτικού μαρξισμού, 14 παραπέμπει, σε σχέση με τις άλλες έννοιες του ίδιου σημασιολογικού πεδίου (εξουσία, κυριαρχία, καταστολή, ισχύς κ.ο.κ.), στη «συναινετική» και αμφίδρομη διάσταση της εξουσιαστικής σχέσης μεταξύ κυρίαρχων και υπάλληλων ομάδων. 15 Η χρήση της στην ανάλυση της οθωμανικής πραγματικότητας του 19 ου αιώνα οφείλει να γίνεται με επίγνωση των ιδιαιτεροτήτων αυτής της πραγματικότητας. Μια σειρά, ωστόσο, από φαινόμενα κρίσης, αμφισβήτησης ή μεταρρύθμισης κα- 12. Αν η μελέτη αυτή ήταν γραμμένη στα βουλγαρικά, θα χρησιμοποιούνταν οι όροι Πλόβντιφ, Ασένοφγκραντ, Στάρα Πλανινά, Μαρίτσα κ.ο.κ. 13. Στο χώρο που μας αφορά, την έννοια της νομιμοποίησης αναδεικνύει ως κεντρική για την κατανόηση των μεταρρυθμίσεων και του πολύπλοκου ιδεολογικο-πολιτικού τοπίου του Τανζιμάτ η Σία Αναγνωστοπούλου, ό.π. Για μια εφαρμογή της έννοιας της ηγεμονίας, σε συνδυασμό με την θεωρία των κοινωνικών δικτύων εξουσίας, για την διερεύνηση του κεντρικού πολιτικού πεδίου της Κωνσταντινούπολης τον 19 ο αιώνα βλ. Δ. Σταματόπουλος, ό.π. 14. Για την ιστορία της έννοιας καθώς και για μια κριτική τοποθέτηση στη σχετική συζήτηση βλ. Π. Άντερσον, Οι αντινομίες του Αντόνιο Γκράμσι, Αθήνα, 1985 [α έκδοση P. Anderson, The Antinomies of Antonio Gramsci, New Left Review, 100 (1977), σσ Πρβλ. Ν. Πουλαντζάς, Για τον Γκράμσι, Αθήνα, 1984 [α έκδοση Les Tempes Modernes 234 & 235 (1966), σσ & αντίστοιχα]. 15. «η ηγεμονία προϋποθέτει ότι πρέπει να αποδοθεί προσοχή στα συμφέροντα και τις τάσεις των ομάδων επί των οποίων πρόκειται η ηγεμονία να ασκηθεί». «Η αυθόρμητη συναίνεση προκαλείται ιστορικά από το κύρος (και συνακόλουθα την εμπιστοσύνη) που η κυρίαρχη ομάδα απολαμβάνει λόγω της θέσης και λειτουργίας της στον κόσμο της παραγωγής» A. Gramsci, Selections from the Prison Notebooks (ed. Q. Hoare & G.N. Smith), London, 1971, σσ. 12 & 161.

18 καʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ τά τον 19 ο αιώνα των εξουσιαστικών θεσμών του οθωμανικού Παλαιού Καθεστώτος, φαινόμενα που συνοδεύονται από τη σταδιακή ανάδυση της πολιτικής, ως πρακτικής και λόγου περί του «συλλογικού» συμφέροντος που υπερβαίνει και υπερκαθορίζει τα φατριαστικά συμφέροντα και δίκτυα, εκτιμούμε ότι δικαιολογούν τη χρήση της έννοιας της ηγεμονίας για να περιγραφούν οι νέοι τροπισμοί που η εξουσιαστική διαδικασία λαμβάνει μέσα στην ραγδαία μετασχηματιζόμενη οθωμανική κοινωνία του Τανζιμάτ. Ένα δεύτερο πλέγμα εννοιών (κοινωνική κινητικότητα, κοινωνική άνοδος, περιφερειακή ενσωμάτωση) αφορά αυτόν ακριβώς τον κοινωνικό μετασχηματισμό, ο οποίος καθιστά δυνατή και αναπόφευκτη την είσοδο των μαζών στο πολιτικό προσκήνιο και ο οποίος, με τη σειρά του, συντελείται υπό την επίδραση νέων δυναμικών οικονομικών φαινομένων. Οικονομία, πολιτική και εθνική ιδεολογία αποτελούν τους πόλους της διερεύνησης μιας τοπικής κοινωνίας σε μετάβαση, με μια προσέγγιση η οποία φιλοδοξεί να αποφύγει τους εύκολους αναγωγισμούς, εμμένοντας ωστόσο σε πείσμα των δημοφιλών και ιδεολογικών κατηγοριών περί αναγωγισμού στην ανάγκη συνολικής οπτικής και διερεύνησης των πολλαπλών συσχετίσεων των φαινομένων της ιστορικής κοινωνικής πραγματικότητας. Η διερεύνηση του θέματος της εργασίας μας βασίστηκε στη χρήση ποικίλου εκδεδομένου και ανέκδοτου τεκμηριωτικού υλικού (πλήρης κατάλογος των πηγών παρατίθεται στο τέλος της μελέτης). Η επιλογή των πηγών καθορίστηκε, εκτός των άλλων, και από δύο κριτήρια στα οποία αναφερθήκαμε κατά την συνοπτική επισκόπηση της μέχρι τώρα ιστοριογραφίας για την Φιλιππούπολη. Το πρώτο αφορά την ανάγκη υπέρβασης της συνειδητής η μη πραγματολογικής μονομέρειας και απομόνωσης των βαλκανικών ιστοριογραφικών προσεγγίσεων του «εθνικού ζητήματος». Το δεύτερο αφορά την ανάγκη επίσκεψης ήδη αξιοποιημένου σε άλλα ωστόσο πλαίσια αρχειακού υλικού. Στην έρευνα αυτή χρησιμοποιήθηκε εκτενώς ανέκδοτο βουλγαρικό αρχειακό υλικό από τα Βουλγαρικά Ιστορικά Αρχεία των Εθνικών Βιβλιοθηκών της Σόφιας και της Φιλιππούπολης. Πρόκειται τόσο για γενικές αρχειακές συλλογές όσο και κυρίως για τα φερώνυμα αρχεία σημαντικών προσωπικοτήτων της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής της Φιλιππούπολης του Τανζιμάτ και ηγετικών φυσιογνωμιών του βουλγαρικού εθνικού κινήματος της πόλης (Σάλτσο Τσομάκοφ, Στογιάν Τσομάκοφ, Γκεόργκι Στογιάνοβιτς Τσάλογλου, Ιωακείμ Γκρούεφ Πρόιτσεφ). Η μελέτη, αντίστοιχα, του κατά βάση ελληνόγλωσσου φερώνυμου αρχείου της οικογένειας του Μιχαλάκη Γκιουμουσγκερδάνη στο Κεντρικό Κρατικό Ιστορικό Αρχείο της Σόφιας φώτισε αρκετές άγνωστες πλευρές της δραστηριότητας της γνωστής αυτής ηγετικής φυσιογνωμίας του ελληνικού κόμματος της πόλης. Τον κύριο όγκο του ανέκδοτου αρχειακού υλικού συμπληρώνουν κώδικες της μητρόπολης Φιλιππουπόλεως (Κώδιξ Κυρίλλου ΙΙ και «Κώδιξ της πολιτικής επιτροπείας του σενδουκίου της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλιππουπόλεως» Περιφερεια-

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ κβʹ κό Κρατικό Αρχείο Φιλιππουπόλεως) και η προξενική αλληλογραφία από τα αρχεία του ελληνικού (ΙΑΥΠΕΞ), του βρεττανικού (P.R.O/F.O.), και (για μια σύντομη περίοδο) του γαλλικού υπουργείου εξωτερικών (Α.Μ.Α.Ε.). 16 Ο βουλγαρικός και ελληνικός τύπος της Κωνσταντινούπολης, περιηγητές και απομνημονεύματα, καθώς και εκδεδομένο πλήρως ή τμηματικά αρχειακό υλικό (κώδικες της μητρόπολης, αρχεία της συντεχνίας των αμπαζήδων, εκδεδομένες βουλγαρικές μεταφράσεις οθωμανικών εγγράφων, ιδιωτική και υπηρεσιακή αλληλογραφία του υποπροξένου της Ρωσίας στην Φιλιππούπολη Νάϊντεν Γκέροφ, του Στογιάν Τσομάκοφ κ.ά.), αποτελούν τον βασικό όγκο των έντυπων και εκδεδομένων πηγών που χρησιμοποιήθηκαν. Η παρούσα μελέτη είναι διαρθρωμένη σε τρία μέρη και οκτώ κεφάλαια. Στο πρώτο μέρος («Το ιστορικό υπόβαθρο και το πλαίσιο της αντιπαράθεσης», Κεφάλαια 1-3) διερευνάται το γεωγραφικό, δημογραφικό και οικονομικό πλαίσιο της αντιπαράθεσης. Στο πρώτο εισαγωγικό κεφάλαιο επιχειρείται η ένταξη της Φιλιππούπολης και της επαρχίας της στα πολλαπλά γεωγραφικά πλαίσια αναφοράς (φυσικό, «ανθρώπινο», διοικητικό, εκκλησιαστικό) και η αναδρομή στην ιστορία της πόλης από την οθωμανική κατάκτηση έως τον 18 ο αιώνα. Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετώνται μια σειρά από πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις του 18 ου και των αρχών του 19 ου αιώνα οι οποίες διαμόρφωσαν το κοινωνικό και πολιτικό τοπίο της πόλης κατά τις παραμονές του Τανζιμάτ. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται το γενικό πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο της περιόδου του Τανζιμάτ, η οικιστική και δημογραφική εικόνα της Φιλιππούπολης κατά την παραπάνω περίοδο με εστίαση της προσοχής στην Ορθόδοξη κοινότητα της πόλης, η δημογραφική εικόνα της επαρχίας και οι δυναμικές που οδήγησαν στην οικονομική και δημογραφική έκρηξη των οικισμών της επαρχίας αναδεικνύοντας ως κεντρικό διακύβευμα το ζήτημα της περιφερειακής ενσωμάτωσης και των σχέσεων πόλης-επαρχίας. Στο δεύτερο μέρος ( «Οι Ορθόδοξοι πρόκριτοι και οι στρατηγικές τους», Κεφάλαια 4-5), μελετούμε τις περιπτώσεις δύο οικογενειών που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην κοινωνική και πολιτική ζωή της Ορθόδοξης κοινότητας και που επιφανή μέλη τους τάχθηκαν τελικά επικεφαλής των διαμορφούμενων αντίπαλων εθνικών κομμάτων. Παράλληλα, μέσα από τη μελέτη αυτών των παραδειγματικών περιπτώσεων φωτίζονται αρκετές πλευρές της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της Ορθόδο- 16. Το υλικό του γαλλικού υποπροξενείου Φιλιππουπόλεως ( ) το συμβουλεύθηκα όχι επιτοπίως αλλά χάρις στα μικροφίλμ του Κεντρικού Κρατικού Ιστορικού Αρχείου της Σόφιας. Περιθωριακά επίσης χρησιμοποιήθηκαν οθωμανικά έγγραφα από το Ανατολικό Τμήμα της Εθνικής Βιβλιοθήκης «Άγ. Κύριλλος και Μεθόδιος» της Σόφιας, καθώς και η ανέκδοτη δακτυλόγραφη εργασία του Ιβάν Κέποφ για τους Τσαλίκοφ (1935) από το Επιστημονικό Αρχείο της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών.

20 κγʹ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ξης κοινότητας της Φιλιππούπολης κατά τη δεύτερη εικοσιπενταετία του 19 ου αιώνα και εξετάζονται στην εξειδικευμένη τοπική εμφάνισή τους όψεις του γενικότερου οθωμανικού πλαισίου που μας απασχολεί στο πρώτο μέρος. Στο τρίτο μέρος («Η ενδοκοινοτική σύγκρουση», Κεφάλαια 6-8) παρακολουθούμε την πορεία της ενδοκοινοτικής σύγκρουσης μέσα από την οποία συγκροτούνται τα αντίπαλα εθνικά κόμματα της πόλης, μελετώντας τις πολιτικές, ιδεολογικές και κοινωνικές όψεις της στη σύνθεση και διαπλοκή τους. Στο έκτο κεφάλαιο εξετάζονται οι προϋποθέσεις, τα διακυβεύματα και η πορεία προς την εκδήλωση της ρήξης στην Ορθόδοξη κοινότητα της πόλης. Το έβδομο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην άρθρωση και τις υποδοχές της εθνικής ιδεολογίας στη Φιλιππούπολη. Στο τελευταίο, τέλος, κεφάλαιο παρακολουθείται η πορεία της ενδοκοινοτικής σύγκρουσης η οποία κατέληξε στην οριστική ρήξη και τη δημιουργία ξεχωριστής βουλγαρικής κοινότητας στην πόλη (1861). Την συνεξέταση και σύνθεση των επιμέρους ευρημάτων της έρευνας θα την βρει ο αναγνώστης στο τελικό, συμπερασματικό κεφάλαιο. Στη μακροχρόνια πορεία της έρευνας και συγγραφής της παρούσας μελέτης πολλοί άνθρωποι με βοήθησαν και μου συμπαραστάθηκαν με πολλούς τρόπους. Ευγνωμοσύνη χρωστώ στους καθηγητές μου: στον επιβλέποντα καθηγητή κ. Χρήστο Χατζηιωσήφ χωρίς την καθοδήγηση και την πολύπλευρη συμπαράστασή του η μελέτη αυτή θα ήταν πολύ πιο φτωχή και ίσως δεν θα είχε ολοκληρωθεί στον κ. Παρασκευά Κονόρτα, στον οποίο συν τοις άλλοις χρωστώ και την αρχική έμπνευση και ώθηση προς τα ζητήματα που αποτελούν το αντικείμενο της μελέτης και στον κ. Σωκράτη Πετμεζά για την ακούραστη και μεθοδική του βοήθεια και ενίσχυση. Η μαθητεία μου στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και η συμμετοχή μου στις γόνιμες συναντήσεις υποψηφίων διδακτόρων και τα καλοκαιρινά σεμινάρια μεταπτυχιακών φοιτητών υπήρξε για μένα μια πολύ σημαντική και βοηθητική εμπειρία, για την οποία ευχαριστώ τους συναδέλφους μου διδάσκοντες και φοιτητές του Τομέα Νεότερης Ιστορίας. Η μακροχρόνια παραμονή μου και έρευνα στη Βουλγαρία υπήρξε δυνατή και γόνιμη χάρις στη βοήθεια των συναδέλφων μου από το Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών: του υφηγητή ερευνών Βαρμπάν Τόντοροφ, ο οποίος στάθηκε δίπλα μου από κάθε άποψη σαν αδελφός στα χρόνια της έρευνας, της επιβλέπουσας την εκεί εξειδίκευσή μου καθηγήτριας κ. Νάντια Ντάνοβα, η οποία εκτός των άλλων είχε την ευγενική καλοσύνη να μου παραχωρήσει προς χρήση ανέκδοτο αρχειακό υλικό, της Μαρίας Καλίτσιν, της Ντομπρίνκα Παρούσεβα, του Μπογιάν Μπεσεβλίεφ και όλων των άλλων εκεί συναδέλφων οι οποίοι μου προσέφεραν επιμέρους βοήθειες και συνέβαλαν στην προσαρμογή και εξοικείωσή μου με τη βουλγαρική ερευνητική και ιστοριογραφική πραγματικότητα. Ειδικές ευχαριστίες χρωστώ επίσης στη συνάδελφο του Εθνογραφικού Μουσείου του Ασένοφγκραντ (Στενημάχου) κ. Μίνα Χριστέμοβα. Στην ολο-

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή Ο πίνακας στο εξώφυλλο της μελέτης που έχετε στα χέρια σας φιλοτεχνήθηκε κάπου μέσα στη δεκαετία του 1960 από τον Βούλγαρο καλλιτέχνη Γκεόργκι Δασκαλόφ και κοσμεί τη συλλογή του Μουσείου της Βουλγαρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα

Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Ορθή επανάληψη: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για υποψηφίους διδάκτορες στο πλαίσιο της χρηµατοδοτούµενης Πράξης Κύρτου Πλέγµατα Αθήνα, 22/7/2013 To Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Φοιτητές:

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ Παπαϊωάννου Χαριτάκης (Βιολόγος Msc), 2013 1. Η ΟΙΤΗ Η Οίτη είναι βουνό της Στερεάς Ελλάδας και καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 15.05.2014 Αρ. Πρ. 765 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΕΝΕΤΙΑΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο της Ζώνης IV. Η σκοπιμότητα του δείκτη αφορά στην γνώση των μακροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ Τουρκίας έχει μια διάρκεια εβδομήντα πέντε χρόνων, κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις γνώρισαν ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Βιωματικές εμπειρίες ενός περιηγητή ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΑΠΑΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ nmontechristo@yahoo.com Σεμινάριο «Παγκόσμια Εκπαίδευση» Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα