Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ"

Transcript

1 III Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ Την εμπειρική φιλοσοφική παράδοση, της οποίας κύριος εισηγητής στα νεότερα χρόνια υπήρξε ο Francis Bacon, συνεχίζουν και συστηματοποιούν κατά τον 17ο αιώνα δύο από τους πιο σημαντικούς φιλοσόφους της περιόδου, ο Thomas Hobbes και ο John Locke. Ο Hobbes ενδιαφέρεται να συγκροτήσει, στη βάση της βακωνικής προοπτικής, μια συνεκτική εικόνα του κόσμου που θα πληροί τις απαιτήσεις μιας έλλογης κατανόησης του πραγματικού. Ενδιαφέρεται να συγκροτήσει μια συνεκτική θεωρία για τον κόσμο, τον άνθρωπο και την κοινωνία στη βάση της εμπειρικής αρχής και του μοντέλου που προσφέρει η μαθηματική γνώση. Στην κατεύθυνση αυτή θα προτείνει μια συστηματική ερμηνεία του πραγματικού στο πλαίσιο του μηχανιστικού υλισμού και μια εξήγηση του πολιτικού φαινομένου στο πλαίσιο της θεωρίας του φυσικού δικαίου. Ο Locke, από τη μεριά του, στρέφει το ενδιαφέρον του, στο πλαίσιο του ευρύτερου επιστημονικού προγράμματος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου, προς τη διερεύνηση των δυνατοτήτων της ανθρώπινης νόησης και την επιστημονική και φιλοσοφική κατανόηση του πραγματικού. Ενδιαφέρεται επίσης και για την κατανόηση του πολιτικού φαινομένου στο πλαίσιο όχι μόνο της θεωρίας του φυσικού δικαίου, αλλά και μιας απόπειρας εκλογίκευσης και δικαιολόγησης των εμπειρικών δεδομένων της πολιτικής πραγματικότητας της εποχής του. Καρπός του ενδιαφέροντος αυτού, σε ό,τι αφορά τον Hobbes, είναι

2 96 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ το κλασικό του έργο Λεβιάθαν, μια πραγματεία για τον κόσμο, τον άνθρωπο και την πολιτική κοινωνία που εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να ασκεί επιρροή. Σε ό,τι αφορά τον Locke, έχουμε ως καρπό των ερευνών του το Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, μια καινοτόμο πραγματεία που καθόρισε ως έναν βαθμό τους τρόπους του φιλοσοφείν στα νεότερα χρόνια. 1. Thomas Hobbes ( ) Ο Thomas Hobbes, ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 17ου αιώνα και γενικότερα του νεότερου φιλοσοφικού στοχασμού, γεννήθηκε στη μικρή πόλη του Mάμσμπερι (Γουίλτσερ) της νότιας Αγγλίας, το 1588, από σχετικά φτωχούς γονείς. Η ζωή του καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του 17ου αιώνα και η σκέψη του διαμορφώνεται σε σχέση με τις σημαντικότερες επιτεύξεις του ανθρώπινου πνεύματος κατά την περίοδο αυτή, αλλά και σε σχέση με τα κρίσιμα κοινωνικά και πολιτικά συμβάντα που διαμόρφωσαν τον νεότερο κόσμο γενικά και το πρόσωπο της Αγγλίας ειδικότερα. Ο αιώνας στον οποίο έζησε ο Hobbes ήταν, όπως είναι γνωστό, ο αιώνας της μετάβασης από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό, ο αιώνας των θρησκευτικών πολέμων (Τριακονταετής Πόλεμος ), ο αιώνας της Αγγλικής Επανάστασης, αλλά και ο αιώνας του Galileo και του Descartes. 1 Ο Hobbes, του οποίου τα πιο σημαντικά έργα δημοσιεύθηκαν κατά τη διάρκεια της

3 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ / 97 Αγγλικής Επανάστασης, ήδη από τα δεκατέσσερά του χρόνια γνωρίζει με επάρκεια τη λατινική και την ελληνική γλώσσα και πριν ακόμα τελειώσει τις βασικές του σπουδές είναι σε θέση να μεταφράσει από την ελληνική γλώσσα σε λατινικούς ιαμβικούς στίχους τη Μήδεια του Ευριπίδη. Μετά το τέλος των βασικών του σπουδών στο Mάμσμπερι, ο Hobbes θα εγγραφεί στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης για να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα μαθημάτων που ήταν αφιερωμένο γενικά στις ανθρωπιστικές σπουδές. Όταν, το 1608, τελείωσε τις σπουδές του στην Οξφόρδη, πέρασε στην υπηρεσία του λόρδου William Cavendish, που αργότερα (1618) θα γινόταν κόμης του Ντέβονσερ. Η παραμονή στην Οξφόρδη θα παίξει αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σκέψης του θα του δημιουργήσει ένα αίσθημα αποστροφής προς τον αριστοτελισμό και ένα είδος εχθρότητας προς τα θρησκευτικά δόγματα, ιδιαίτερα προς τον καθολικισμό. (Ο Hobbes θα εξαπολύσει αργότερα βίαιες επιθέσεις κατά των πανεπιστημίων, που τα θεωρούσε θερμοκήπια στάσεων, τα οποία δημιούργησε η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία στον Μεσαίωνα για να διαιωνίσει την αμφισβήτηση της κοσμικής εξουσίας.) Εξάλλου η σχέση του με τον Cavendish, ως γραμματέα, οικοδιδασκάλου, οικονομικού εκπροσώπου και γενικού συμβούλου, θα σταθεί ιδιαίτερα κρίσιμη για τον φιλόσοφο. Πράγματι, η διανοητική εξέλιξη του Hobbes θα συνδεθεί, σε μεγάλο βαθμό, με τη μακρόχρονη υπηρεσία του στον Cavendish. Ο ευγενής αυτός διέθετε μια από τις καλύτερα οργανωμένες και πλούσιες για την εποχή βιβλιοθήκες στην οποία ο Hobbes είχε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει τις έρευνές του ενώ πρόσφερε τη δυνατότητα στον φιλόσοφο, όντας υπεύθυνος για τη μόρφωση των παιδιών του, να πραγματοποιήσει μια σειρά από ταξίδια στην Ευρώπη ( , και ) και έτσι να έλθει σε επαφή με το ευρωπαϊκό διανοητικό κλίμα της εποχής. Ο Hobbes είχε τη δυνατότητα, κατά τη διάρκεια των σπουδών του, να συναντηθεί με πολιτικούς και διανοούμενους από όλη την Ευρώπη. Ως το 1636 είχε συναντηθεί με τους πλέον επιφανείς επιστήμονες και φιλοσόφους του καιρού του: Galileo, Gassendi, Mersenne. Ο Hobbes θα συναντηθεί και με τον Descartes, το 1648, λίγο πριν την αναχώρηση του τελευταίου για τη Σουηδία. Σημαντική, ως προς τη διαμόρφωση της σκέψης του, θα πρέπει να θεωρηθεί και η γνωριμία του ( ) με τον Francis Bacon.

4 98 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Παρόλο που στα γραπτά του αποφεύγει να αναφερθεί στον Bacon και παρόλο που γενικά εκφραζόταν περιφρονητικά για τα πειράματα της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου, που γίνονταν στο πνεύμα της βακωνικής μεθόδου, ο Hobbes φαίνεται να έχει επηρεαστεί σημαντικά από τη σκέψη του Bacon. Η επίδραση του Bacon στον Hobbes αφορά κυρίως την απόρριψη της σχολαστικής αριστοτελικής παράδοσης, την έμφαση στην ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας μεθόδου για τη μελέτη της φύσης και την έμφαση στην πρακτική αξία της γνώσης. Σημαντική επίσης θα πρέπει να θεωρηθεί η επίδραση που άσκησε ο Bacon στις απόψεις του Hobbes για τη γλώσσα και στην αντίληψή του για τη φύση. Η σχέση του Hobbes με τον Cavendish θα στρέψει, όπως ήταν φυσικό, το ενδιαφέρον του φιλοσόφου προς την πολιτική και το ενδιαφέρον του αυτό θα εκφραστεί αρχικά με τη μετάφραση του Θουκυδίδη στα αγγλικά, που δημοσιεύθηκε το Στον πρόλογο της μετάφρασης αυτής ο Hobbes εμφανίζει τον Θουκυδίδη ως υπέρμαχο της μοναρχικής διακυβέρνησης, πιθανόν στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει την πολιτική του Καρόλου Α σε σχέση με το Κοινοβούλιο και το ανερχόμενο δημοκρατικό κίνημα. Το 1629 ο Hobbes θα πραγματοποιήσει το δεύτερο ταξίδι του στην Ευρώπη όπου θα διαβάσει τα Στοιχεία της γεωμετρίας του Ευκλείδη, πράγμα που θα παίξει καθοριστικό ρόλο σε ό,τι αφορά τους μεθοδολογικούς του προσανατολισμούς. Όπως θα δούμε, ο Hobbes ξεκινώντας από την αφετηρία που καθόρισε ο Bacon, την εμπειρική επιστημονική μέθοδο, θα αναπτύξει ένα είδος μεταφυσικού αθεϊστικού υλισμού που τελικά θα βασιστεί στη μέθοδο της ανάλυσης και της σύνθεσης που προσέφερε η γεωμετρία. Στο δεύτερο ταξίδι του στην Ευρώπη ο Hobbes θα έρθει σε επαφή με τον Mersenne και τον κύκλο του, που, όπως είναι γνωστό, συμπεριλάμβανε τους φιλοσόφους Descartes και Gassendi. Ενώ στο τρίτο ταξίδι του θα μεταβεί στην Ιταλία για να συναντήσει τον Galileo, το έργο του οποίου Διάλογος για τα δύο κύρια συστήματα του κόσμου (1632) αποτέλεσε το θεμελιακό έργο της νεότερης φυσικής. Από τις μαρτυρίες που υπάρχουν προκύπτει πως ο Hobbes γνώριζε το έργο αυτό ήδη από το Ο Hobbes επιστρέφει στην Αγγλία από τα ταξίδια του στην Ευρώπη το 1637 και την περίοδο που θα ακολουθήσει θα επιχειρήσει να

5 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ / 99 συστηματοποιήσει τη σκέψη του σε ό,τι αφορά τους μεθοδολογικούς και επιστημονικούς του προσανατολισμούς. Οι προσανατολισμοί του αυτοί ωστόσο έχουν εκφραστεί ήδη σε μια μικρή πραγματεία του με τον τίτλο A Short Treatise on First Principles (1630), όπου επιχειρεί να δώσει μια εξήγηση της αίσθησης στη γλώσσα μιας γενικής θεωρίας για την κίνηση. Η πραγματεία αυτή θα πρέπει να ιδωθεί, σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, στο πλαίσιο της αντίθεσής του προς τα θεολογικά και σχολαστικά δόγματα και σίγουρα στο πνεύμα του Galileo και του Bacon, αλλά και της αρχαίας ατομικής θεωρίας. Είναι προφανές πως οι αφετηρίες του Hobbes βρίσκονται στο υπό διαμόρφωση νέο επιστημονικό και αντισχολαστικό πνεύμα. 3 Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη και τη διαμόρφωση της σκέψης του Hobbes, η περίοδος είναι καθοριστικής σημασίας. Την περίοδο αυτή ο Hobbes, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, διαμορφώνει τις γενικές κατευθύνσεις της φιλοσοφίας του. Ο Hobbes ενδιαφέρεται να συγκροτήσει ένα γενικό φιλοσοφικό σύστημα που να αγκαλιάζει το σύνολο του πραγματικού. Στην κατεύθυνση αυτή ο Hobbes θα παράγει έως το τέλος του 1640 δύο σημαντικά χειρόγραφα στα οποία αποτυπώνονται οι σχετικοί προβληματισμοί του. Το όλο φιλοσοφικό σύστημα, όπως το συνέλαβε ο Hobbes, περιλάμβανε τρία κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος του συστήματος θα αναφερόταν στα σώματα (μεταφυσική και φυσική), θα περιέγραφε τις γενικές αρχές του μεγέθους και της κίνησης και θα πραγματευόταν τη συμπεριφορά των φυσικών σωμάτων. Το δεύτερο μέρος του συστήματος θα αναφερόταν στον άνθρωπο (φιλοσοφική ανθρωπολογία) και θα έδειχνε πώς θα μπορούσαν να εξηγηθούν τα αισθήματα, τα αισθητηριακά δεδομένα, οι σκέψεις και οι επιθυμίες με βάση τις ιδιαίτερες εσωτερικές κινήσεις στο ανθρώπινο σώμα, όταν αυτό έρχεται σε επαφή με τα άλλα σώματα. Το τρίτο μέρος του συστήματος, που θα αναφερόταν στους πολίτες, θα αποκάλυπτε το κράτος ως ένα τεχνητό σώμα το οποίο συγκροτείται από τις κινήσεις μεταξύ των ανθρώπων. 4 Σε ό,τι αφορά τα χειρόγραφα που παρήγαγε ο Hobbes, το πρώτο, γραμμένο στη λατινική γλώσσα, που είχε τον τίτλο Στοιχεία φιλοσοφίας, δεν διασώθηκε ολόκληρο (διασώθηκε ένα μόνο μέρος από το δεύτερο τμήμα του) το δεύτερο όμως χειρόγραφο διασώθηκε ολόκληρο και μάλιστα σε αρκετά αντίτυπα. Πρόκειται για μια αγγλική

6 100 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ πραγματεία, η οποία καλύπτει τα δύο τελευταία μέρη του συστήματός του και έχει τον τίτλο The Elements of Law, Natural and Politic. Ο Hobbes έγραψε προφανώς το έργο αυτό ως ένα είδος απόκρισης στο γενικότερο κλίμα της περιόδου. Καθώς είναι γνωστό, το 1640 είναι ακριβώς η χρονιά όπου έχουν κιόλας ξεκινήσει οι διαδικασίες της αστικής Αγγλικής Επανάστασης. Το κείμενο αυτό του Hobbes έτυχε μεγάλης ανταπόκρισης ανάμεσα στους φίλους του και, καθώς παρατηρεί ο Richard Tuck, πολλοί θεωρούν το έργο αυτό ως την καλύτερη διατύπωση της φιλοσοφίας του. 5 Το φθινόπωρο του 1640 ο Hobbes, επειδή ένιωθε ανασφαλής λόγω των απόψεων που είχε διατυπώσει στο παραπάνω έργο του, στο οποίο υποστήριζε το αδιαίρετο της μοναρχίας, αυτοεξορίζεται στο Παρίσι όπου επανασυνδέεται με τον κύκλο του Mersenne και όπου θα γράψει τις «Αντιρρήσεις» του για τους Μεταφυσικούς στοχασμούς του Descartes. Στο κείμενό του αυτό ο Hobbes ασκεί κριτική στον γάλλο φιλόσοφο από μια εμπειρική υλιστική προοπτική. Στο Παρίσι, ο Hobbes θα ετοιμάσει μια έκδοση στα λατινικά του τρίτου μέρους των Στοιχείων της φιλοσοφίας, την οποία θα δημοσιεύσει στα 1642 με τον τίτλο Section Three of the Elements of Philosophy: The Citizen (De Cive). Στο έργο αυτό ο Hobbes επιχειρούσε να αποδείξει τον κύριο σκοπό και την έκταση της πολιτικής εξουσίας. Το έργο αυτό περιέχει επίσης μια ανάλυση της σχέσης Εκκλησίας και πολιτικής εξουσίας και εκφράζει τους φόβους και την αποστροφή του φιλοσόφου προς τα θρησκευτικά δόγματα που τοποθετούσαν τη θρησκευτική αυθεντία πάνω από την πολιτική εξουσία. Το συγκεκριμένο έργο θα δημοσιευθεί και σε αγγλική μετάφραση, το 1651, με τον τίτλο Philosophical Rudiments concerning Government and Society. 6 Το ενδιαφέρον του Hobbes για τη φυσική φιλοσοφία εκφράζεται γραπτά για πρώτη φορά σε μια μικρή πραγματεία με τον τίτλο A Minute or First Draught of the Optiques (1646) και αργότερα έμμεσα αλλά σαφώς στον Leviathan (1651). Τη χρονιά που δημοσιεύθηκε ο Leviathan ο Hobbes επιστρέφει στην Αγγλία, όπου θα περάσει τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του. Το 1655 ο Hobbes θα δημοσιεύσει τη βασική του πραγματεία πάνω στη φυσική φιλοσοφία με τον τίτλο Elementorum Philosophiae Sectio Prima: De Corpore που αργότερα θα μεταφραστεί στα αγγλικά με τον τίτλο Elements of Philosophy: The

7 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ / 101 First Section, Concerning Body (1659). Το 1658 θα δημοσιευθεί στα λατινικά το δεύτερο μέρος του συστήματός του, το De Homine, που αναφέρεται σε θέματα φυσικής φιλοσοφίας και φιλοσοφικής ανθρωπολογίας. 7 Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί εδώ πως, σε ό,τι αφορά τη φυσική φιλοσοφία και τη σχέση του Hobbes με τη σκέψη του Descartes, φαίνεται ότι ο Hobbes κατά τη διαμονή του στο Παρίσι στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου μετρίασε κάπως, μέσω της μεγαλύτερης εξοικείωσης με το έργο του γάλλου φιλοσόφου, την κριτική του στάση έναντι του Descartes. Στην πραγματικότητα ο Hobbes δεν θα διστάσει να παρουσιάσει μια υπεράσπιση των απόψεων του Descartes και του Galileo με την ευκαιρία μιας κριτικής του εναντίον του Άγγλου, επίσης εξόριστου στη Γαλλία, Thomas White, ενώ αργότερα θα θεωρήσει τον εαυτό του ως ένα είδος βοηθού (under-labourer) του Descartes. Ο τίτλος της κριτικής του Hobbes προς τον White είναι: Tres Dialogi de Mundo a Thoma Hobbio Malmesburiensis Examinati. 8 Ο Hobbes από την επιστροφή του στην Αγγλία και έως τον θάνατό του θα δημοσιεύσει και μια σειρά από άλλες εργασίες του. Ορισμένες από αυτές τις εργασίες που θα πρέπει να μνημονευτούν είναι οι εξής: A Dialogue between a Philosopher and a Student of the Common Law (1666) An Historical Narration concerning Heresy, and the Punishment thereof (1668) και Behemoth or, the Long Parliament (1670). Ακόμη πρέπει να μνημονευτούν η Αυτοβιογραφία του (1672) και μια έμμετρη μετάφραση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας (1674), καθώς και δύο κείμενά του που έχουν ως θέμα τη σχέση ελευθερίας και αναγκαιότητας ή ελευθερίας της βούλησης και ντετερμινισμού: On Liberty and Necessity (1645) και The Questions concerning Liberty, Necessity and Chance (1656). 9 Πριν κλείσουμε την αναφορά μας στη ζωή και το έργο του Hobbes, θα ήταν χρήσιμο να υπογραμμίσουμε και μια άλλη μεγάλη οφειλή του φιλοσόφου στο διανοητικό κλίμα της εποχής του. Είδαμε πως η σκέψη του Hobbes διαμορφώνεται ως προς τους προσανατολισμούς της κάτω από την επιρροή στοχαστών, όπως ο Bacon και ο Descartes, και επιστημόνων, όπως ο Galileo. Ο Hobbes ήταν ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 17ου αιώνα, αλλά και ο κατεξοχήν πολιτικός φιλόσοφος της εποχής του. Αν λοιπόν θα ήθελε κανείς να εξε-

8 102 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ τάσει τη σχέση της πολιτικής σκέψης του Hobbes με τον προηγούμενο πολιτικό στοχασμό, τότε θα ήταν αναγκασμένος να αναζητήσει ίσως τον κυριότερο εκφραστή της θεωρίας του φυσικού δικαίου της περιόδου. Πρόκειται για τον ολλανδό νομομαθή και φιλόσοφο Hugo Grotius ( ), του οποίου το έργο De Jure Belli ac Pacis (1625) άσκησε μεγάλη επίδραση στους πνευματικούς κύκλους της Ευρώπης. Στο έργο αυτό βρίσκει κανείς πολλά στοιχεία του πολιτικού στοχασμού του Hobbes, κυρίως όμως βρίσκει τη θεωρία για τα φυσικά δικαιώματα και τη φυσική κατάσταση και τη θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου. 10 Επιστήμη και μεταφυσικός υλισμός Ο Hobbes φαίνεται να υιοθετεί μια στάση που, σε ό,τι αφορά το έργο του, οδηγεί τις θεωρητικές κατακτήσεις της εποχής του στις ακραίες τους συνέπειες. Καθώς ήδη σημειώσαμε, ο Hobbes, ξεκινώντας από τις διαπιστώσεις του Bacon, θα οδηγηθεί σε μια μορφή αθεϊστικού μεταφυσικού υλισμού που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση του ρεύματος του νεότερου υλισμού. Από μια ορισμένη άποψη, ο Hobbes θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας τυπικός εκπρόσωπος της νεότερης μηχανιστικής φιλοσοφίας, δηλαδή, του νεότερου μηχανιστικού υλισμού, που αποτελεί και τη μεταφυσική βάση της ανάλυσής του για το πολιτικό φαινόμενο. Σε ό,τι αφορά τον μεταφυσικό του υλισμό, ο Hobbes, υιοθετώντας πλήρως την εμπειρική κατεύθυνση και την υλιστική υπόθεση, θα επιχειρήσει να δώσει μια συνολική ερμηνεία του πραγματικού, συγκροτώντας έτσι μια μεταφυσική θεώρηση του κόσμου που ωστόσο ανταποκρινόταν στη νέα αντίληψη για το πραγματικό. Για τον ίδιο ο κόσμος θα μπορούσε να εξηγηθεί με βάση τις αρχές της μηχανιστικής αντίληψης, δηλαδή με βάση την ύλη και την κίνηση και την αρχή της αιτιότητας. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε εδώ πως ο Marx, αναφερόμενος στην ιστορία της νεότερης φιλοσοφίας και ιδιαίτερα στον υλισμό των Bacon και Hobbes, εύστοχα θα επισημάνει τα γενικά χαρακτηριστικά της φιλοσοφικής θεώρησης του κόσμου του Hobbes. «Ο υλισμός» τονίζει «στην παραπέρα εξέλιξή του γίνεται μονόπλευρος. Ο Hobbes είναι αυτός που συστηματοποιεί τον υλισμό του Bacon».

9 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ / 103 Αλλά, συνεχίζει ο Marx, αντί να ακολουθήσει τις αρχές της επιστημονικής μεθόδου του Bacon, η οποία άφηνε ανοικτό το ζήτημα της συγκρότησης μιας θεωρίας για τη σύσταση του κόσμου και της ανθρώπινης φύσης που θα μπορούσε να στηριχθεί μόνο στην εξέλιξη της επιστήμης, ο Hobbes επιχείρησε να συγκροτήσει ένα σύστημα μεταφυσικών αρχών που θα εξηγούσε ολοκληρωτικά το σύνολο του πραγματικού. Για τον Marx, με τον Hobbes «η γνώση που βασίζεται πάνω στις αισθήσεις χάνει την ποιητική της ανθοφορία, μετατρέπεται σε αφηρημένη εμπειρία του γεωμέτρη. Η φυσική κίνηση θυσιάζεται στη μηχανική ή στη μαθηματική κίνηση η γεωμετρία αναγορεύεται σε βασίλισσα των επιστημών». Με δυο λόγια, ο υλισμός του Hobbes γίνεται, κατά τον Marx, αφηρημένος, θεωρησιακός, μεταφυσικός υλισμός. 11 Το παραπάνω σχόλιο του Marx υπογραμμίζει, κατά τη γνώμη μας, τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της υλιστικής θεώρησης του κόσμου του Hobbes. Είναι, όντως, αληθές πως η σκέψη του Hobbes καθορίζεται από την παράλληλη ανάπτυξη του εμπειρισμού και του ορθολογισμού. Ο Hobbes, καθώς επισημαίνει κι ο Θεόφιλος Βέικος, «κινείται στη γραμμή της σκέψης του Bacon και του Galileo. Στη φιλοσοφία του συναντάμε το ρεύμα του αγγλικού εμπειρισμού αλλά από μια άλλη άποψη και το αντίθετό του ρεύμα του γαλλικού ορθολογισμού». 12 Βεβαίως, και σε ό,τι αφορά τις κριτικές παρατηρήσεις του Marx, αυτές καθόλου δεν μειώνουν, όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς, τη σημασία της υλιστικής θεωρίας του Hobbes. Ο μηχανιστικός υλισμός του Hobbes πρέπει να εκτιμηθεί όχι μόνο σε σχέση με τους περιορισμούς του αλλά και σε σχέση με τη γενικότερη προοπτική που εκφράζει. Την προοπτική δηλαδή της νατουραλιστικής, αντιθρησκευτικής και κατ ουσία επιστημονικής προοπτικής του νεότερου πνεύματος, ιδιαίτερα κατά τον 17ο αιώνα. 13 Στην κατεύθυνση αυτή, εξαιρετικού ενδιαφέροντος είναι τα σχόλια του Richard Tuck σχετικά με την αντίληψη του Hobbes για την επιστήμη. Ο Tuck, εξετάζοντας τη θέση του Hobbes για την αντικειμενική ύπαρξη του κόσμου και για τη σχέση των περιεχομένων της συνείδησης με τον αισθητό κόσμο, καθώς επίσης και τη θέση του για τη φύση του φωτός, θα παρατηρήσει πως την αίσθηση του Hobbes για το τι μπορεί να είναι μια καλή επιστημονική εξήγηση θα τη συμμερίζονταν αργότερα πολλοί επιστήμονες. Η φιλοσοφία του Hobbes, σε αντίθεση

10 104 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ προς τις άλλες φιλοσοφικές προτάσεις του καιρού του, βρίσκεται, κατά τον Tuck, «πιο κοντά στις υποθέσεις στις οποίες βασίζεται η σύγχρονη επιστήμη». Ουσιαστικά, ο Hobbes υιοθετεί την καρτεσιανή υπόθεση για αναγωγή του κόσμου της εμπειρίας στο εξηγητικό επίπεδο των υποθέσεων και των οντοτήτων που συλλαμβάνει η νόηση και που εκφράζουν τη φυσική νομοτέλεια. Ωστόσο ο Hobbes επιχειρεί να συλλάβει νοητικά τον εξωτερικό υλικό κόσμο της εμπειρίας «χωρίς να καταφεύγει σε θεολογικού τύπου υποθέσεις, πράγμα που τον φέρνει πολύ κοντά στην εκκοσμικευμένη σκέψη πολλών σύγχρονων επιστημόνων». Η φιλοσοφία του Hobbes, σε αντίθεση με τις θεολογικές εικασίες ορισμένων επιστημόνων, όπως του Νewton, ήταν μια πραγματικά εκκοσμικευμένη φιλοσοφία της επιστήμης. 14 Ο υλισμός του Hobbes, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, είναι ένας συνεπής υλισμός και ως τέτοιος αθεϊστικός. Τόσο ο εμπειρισμός όσο και η άποψη για την επιστημονική μέθοδο προϋποθέτουν την αντικειμενικότητα, την υλικότητα και την ανεξάρτητη από τη γνωρίζουσα συνείδηση ύπαρξη του κόσμου. Ο κόσμος είναι αυθύπαρκτος, δεν δημιουργήθηκε από κανένα υπερβατικό ον, και η ουσία του συνίσταται στην υλικότητά του. Ο κόσμος δεν είναι, κατά την άποψη του Hobbes, παρά ύλη σε κίνηση και για τον λόγο αυτόν είναι προσιτός στην ανθρώπινη γνώση που βασίζεται στην εμπειρία και στη μέθοδο της ανάλυσης και της σύνθεσης. Για τον Hobbes, πηγή όλων των σκέψεων και των διαλογισμών μας είναι η αίσθηση, «γιατί δεν υπάρχει καμιά αντίληψη στο ανθρώπινο πνεύμα που να μην έχει προέλθει από κάποιο αισθητήριο όργανο». 15 Αιτία της αίσθησης δεν είναι παρά τα εξωτερικά, υλικά σώματα τα οποία επιδρούν στα αισθητήρια όργανά μας παράγοντας τις διάφορες εικόνες, τα αισθήματα. Για τον Hobbes, ό,τι αποκαλούμε αισθητές ιδιότητες των πραγμάτων δεν είναι στην πραγματικότητα παρά διάφορες κινήσεις της ύλης από την οποία αποτελούνται τα εξωτερικά αντικείμενα. Ο εξωτερικός, αισθητός αντικειμενικός κόσμος, αυτό που πραγματικά υπάρχει, δεν είναι, καθώς σημειώσαμε, παρά ύλη σε κίνηση και η δομή του κόσμου κι αυτό ισχύει για τον φυσικό κόσμο, τον άνθρωπο και την πολιτεία ανταποκρίνεται στο μηχανιστικό μοντέλο. Αυτό βεβαίως σημαίνει πως είναι δυνατή η ανάλυσή του στα στοιχεία που τον αποτελούν, όπως βεβαίως είναι δυνατή και η ορθο-

11 Η ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΑΡΑΔOΣΗ ΣΤΗ ΝΕOΤΕΡΗ ΦΙΛOΣOΦΙΑ / 105 λογική του ανασυγκρότηση. Ο Hobbes αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο λογικό ως ένα είδος λογισμού. Το ανθρώπινο λογικό «καθορίζεται από την ικανότητά του να αντιλαμβάνεται και να λογαριάζει, δηλαδή να προσθέτει και να αφαιρεί, να πολλαπλασιάζει και να διαιρεί». Έτσι, «όταν το ανθρώπινο λογικό προσθέτει ή πολλαπλασιάζει, δηλαδή προσθέτει διαδοχικά ίσα ποσά, τότε μπορούμε να πούμε ότι συνθέτει. Όταν όμως αφαιρεί ή διαιρεί, δηλαδή αφαιρεί διαδοχικά ίσα ποσά, τότε μπορούμε να πούμε ότι αναλύει». 16 Η μέθοδος της ανάλυσης και της σύνθεσης είναι, για τον Hobbes, η προσήκουσα μέθοδος για τη γνώση του κόσμου. 17 Πιο συγκεκριμένα, η εικόνα του κόσμου στον Hobbes εμφανίζεται ως ακολούθως: Ο κόσμος δεν αποτελείται παρά από σώματα που βρίσκονται σε κίνηση. Με τον όρο σώμα ο Hobbes εννοεί αυτό που γεμίζει ή καταλαμβάνει κάποιο συγκεκριμένο χώρο ή τόπο και δεν εξαρτάται από τη φαντασία, αλλά είναι ένα πραγματικό μέρος αυτού που αποκαλούμε σύμπαν. Γιατί στο σύμπαν, που είναι άθροισμα όλων των σωμάτων, δεν υπάρχει κανένα πραγματικό του μέρος που να μην είναι επίσης σώμα ούτε μπορεί να είναι κάτι πραγματικά ένα σώμα, τη στιγμή που δεν είναι μέρος αυτού του αθροίσματος των σωμάτων του σύμπαντος. 18 Στο υλικό σύμπαν των σωμάτων σημαντική θέση έχει η ιδέα της κίνησης. Για τον Hobbes, η κίνηση, μια ξεχωριστή από την ύλη οντότητα, όπως την ήθελε η μηχανιστική φιλοσοφία, ήταν «η πύλη της φυσικής φιλοσοφίας». Επιστήμη, για τον Hobbes, σήμαινε γνώση των αιτίων και τις αιτίες για τις αλλαγές στα σώματα τις αναζητούσε στις κινήσεις των μερών τους. Στο De Corpore, τη βασική του πραγματεία πάνω στη φυσική φιλοσοφία, γράφει: Η ποικιλία όλων των σχημάτων προκύπτει από την ποικιλία εκείνων των κινήσεων από τις οποίες αυτά έγιναν και η κίνηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει οποιαδήποτε άλλη αιτία εκτός από την κίνηση ούτε η ποικιλία αυτών των πραγμάτων που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, όπως τα χρώματα, οι ήχοι, οι γεύσεις κτλ. έχουν άλλη αιτία εκτός από κίνηση, που εν μέρει βρίσκεται

12 106 / ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ στα αντικείμενα που επιδρούν πάνω στις αισθήσεις μας και εν μέρει σε εμάς τους ίδιους. 19 Για τον Hobbes, όλες οι αισθητές ποιότητες, όπως φως, χρώμα, ήχος, οσμή, θερμότητα, ψύχος, σκληρότητα, απαλότητα κτλ. είναι απλά διάφορες κινήσεις. Γράφει: Όλες αυτές οι ποιότητες που ονομάζονται αισθητές είναι το αντικείμενο που τις προκαλεί και δεν είναι παρά διάφορες κινήσεις της ύλης με τις οποίες το αντικείμενο πιέζει με διάφορους τρόπους τα αισθητήρια όργανά μας. Ούτε σε εμάς που δεχόμαστε την πίεση είναι τίποτε άλλο εκτός από διαφορετικές κινήσεις, γιατί η κίνηση δεν παράγει παρά μόνο κίνηση. 20 Ο Hobbes δεν εξηγούσε μηχανιστικά μόνο τα φυσικά φαινόμενα, αλλά επίσης και την ίδια τη σκέψη. Ο άνθρωπος δεν είναι, για τον Hobbes, παρά ένας μηχανισμός και η ζωή τίποτε άλλο «παρά μια κίνηση των μελών του σώματος». 21 Η σκέψη ή το πνεύμα δεν είναι επίσης παρά μια ιδιαίτερη κίνηση των σωμάτων. Ο Hobbes, διαφορετικά από τον Descartes, δεν πίστευε ότι η σκέψη ανήκει, από οντολογική άποψη, σε μια μη υλική οντότητα ή φορέα όπως η ψυχή ή το πνεύμα. Ο Hobbes σαφώς απέρριπτε την υποστασιοποίηση της σκέψης. «Υπόσταση και σώμα» έγραφε «σημαίνουν το ίδιο πράγμα και κατά συνέπεια η έκφραση ασώματη υπόσταση δεν είναι παρά λέξεις που όταν συνάπτονται η μια με την άλλη αλληλοκαταστρέφονται, όπως όταν ένας άνθρωπος θα έλεγε ένα ασώματο σώμα». 22 Πράγματι, «αυτό που σκέπτεται είναι κάτι το σωματικό δεν μπορούμε να χωρίσουμε τη σκέψη από μια ύλη που σκέπτεται, το σωστό συμπέρασμα [συνεπώς] φαίνεται να είναι αυτό, ότι δηλαδή αυτό που σκέπτεται είναι μάλλον υλικό παρά άυλο». 23 Πολιτική φιλοσοφία Καθώς γίνεται γενικά δεκτό, αυτός που κατ αρχάς φαίνεται να θεμελιώνει θεωρητικά τον νεότερο πολιτικό στοχασμό είναι ο Niccolò Machiavelli. Ωστόσο αυτός που ουσιαστικά συστηματοποιεί τον νεό-

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική, Μαθηματικά και Φιλοσοφία

Φυσική, Μαθηματικά και Φιλοσοφία 1 Φυσική, Μαθηματικά και Φιλοσοφία ΥΛΙΣΤΙΚΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΥΛΙΣΜΟΣ Κύριο όργανο του ανθρώπου στην εξερεύνηση του περιβάλλοντος χώρου, σύμφωνα με τα δόγματα της Δυτικής πολιτισμικής κληρονομιάς, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ Η έννοια της «μεθόδου» βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο της ρασιοναλιστικής όσο και της εμπειριστικής επιστημολογίας που απετέλεσαν τα στηρίγματα της επιστημονικής επανάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΟ31 ΘΕΜΑ «Προτάξτε τρεις βασικές προϋποθέσεις της Επιστημονικής Επανάστασης. Αναλύστε και τεκμηριώστε τις επιλογές σας» Επαναδιατύπωση του θέματος- Στόχοι της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Καθηγητής: Σ. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ Η Κλασική Μηχανική σηµματοδοτεί την πρώτη µμεγάλη επανάσταση της ανθρώπινης σκέ- ψης στην πορεία της για την ερµμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677)

ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) ΣΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 ΜΠΑΡΟΥΧ ΝΤΕ ΣΠΙΝΟΖΑ (1632-1677) Από το βιβλίο Η Θεολογία της Επιστήμης 2000 Η ύπαρξη του Θεού, με την πιο αφηρημένη έννοιά του, αποδεικνύεται και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Λάμπρος Καφίδας 2007 2008

Λάμπρος Καφίδας 2007 2008 Thomas Hobbes Leviathan Η ζωή και το έργο του Ο Thomas Hobbes γεννήθηκε στις 5 Απριλίου 1588, πρόωρα, επειδή η μητέρα του θορυβήθηκε από την είδηση ότι η ισπανική «Αήττητη Αρμάδα» έφτανε στην Αγγλία. Πέθανε

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ Εαρινό εξάµηνο 2013-2014 ιδάσκουσα: Μαρία ασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τµήµα Φ.Π.Ψ. Θεµατική του µαθήµατος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής ως επιστήµης

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Στάθης Ψύλλος 24/2/2011 1. Η φιλοσοφία συγκροτείται ως δραστηριότητα μέσω μιας σειράς θεμελιωδών ερωτημάτων που προκύπτουν κατά την διάρκεια της προσπάθειας μας να αποκτήσουμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Η μεθοδολογία της επιστήμης

Η μεθοδολογία της επιστήμης Η μεθοδολογία της επιστήμης Στο βιβλίο «the evolution οf scientific thought», που τμήμα του μεταφράζω στο «στοιχεία φιλοσοφίας από την επιστημονική μέθοδο» ο Abraham D Abro μας παρουσιάζει τη μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Νέος Πολιτισμός

Επιστήμη και Νέος Πολιτισμός Επιστήμη και Νέος Πολιτισμός Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ Μια αντίληψη η οποία επικρατεί στα πλαίσια των σημερινών δυτικών κοινωνιών είναι ότι ο Θετικός Επιστήμονας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΩΣ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΓΙΔΑΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΑΡΚΟΥΚΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΕΓΡΑΦΕ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιστημονική εξήγηση

1. Επιστημονική εξήγηση 1. Επιστημονική εξήγηση Όλα ξεκινάν με ένα «Γιατί;». Η επιστήμη εδώ καλείται σε κάθε φαινόμενο να δώσει μια εξήγηση για την κατανόησή του. 1.1 Εξήγηση έναντι επικύρωσης Η επικύρωση κάποιου συμβάντος δεν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ;

1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 8. Ο Ι ΜΑΝΟΥΕΛ Κ ΑΝΤ Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Τι γνωρίζετε για τα τρία βασικά ερωτήµατα, στα οποία στηρίχτηκε ο Καντ για να αντιµετωπίσει τον ακραίο σκεπτικισµό του Χιουµ; 2. Πώς ονοµάζει τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 10-07 - 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αρ. πρωτ. 69598/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφικά ρεύματα. Σχέδιο μαθήματος

Φιλοσοφικά ρεύματα. Σχέδιο μαθήματος Φιλοσοφικά ρεύματα Σχέδιο μαθήματος ΒΑΣΙΚΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Οι όροι Φυσική και Φυσική Φιλοσοφία χρησιμοποιούντο εναλλακτικά για την επιστήμη που έχει ως στόχο της να ανακαλύψει και να διατυπώσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΦΑΡΜΑΚΗ,

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΦΑΡΜΑΚΗ, ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΦΑΡΜΑΚΗ, ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΚΑΙ ΕΟΡΔΑΙΑΣ, ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗ Α.Π.Θ. ΚΑΙ ΑΣΠΑΙΤΕ Επώνυμο: Όνομα: Τόπος γέννησης: Οικογενειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης Ηεπιστήµη της ψυχολογίας καιοι µεγάλες θεωρητικές σχολές ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc PhD Ψυχολογία Είναι η επιστήµη που µελετά τη συµπεριφορά και τις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 47 DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 Γενικά. Κύριος σκοπός του Hume είναι να περιορίσει τη μεταφυσική και να εγκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Άρθρο του Ιωάννη Καζάζη Καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Προέδρου του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΜΕΑΚΩΝ ΕΠ ΤΟΥ ΕΚΤ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. "ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 2 Σημαντικές ημερομηνίες και πρόσωπα στην ιστορία της Ψυχολογίας 350 π.χ. 320 π.χ 400 μ.χ. 1500 μ.χ. 1650 μ.χ. 1651 μ.χ. Ο Πλάτων προωθεί την έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα