ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΣΤΗ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ ΤΩΝ ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΣΤΗ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ ΤΩΝ ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ & ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΜΣ «ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΣΤΗ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ ΤΩΝ ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Χριστόφορος Προβατίδης, Αναπλ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, εκέµβριος 2006

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η νόσος της οστεοπόρωσης είναι µία οστεοπενική νόσος που ταλαιπωρεί παγκοσµίως µεγάλο αριθµό ανθρώπων ιδιαίτερα ηλικιωµένες γυναίκες. Για την αντιµετώπισή της χορηγείται κατάλληλη φαρµακευτική αγωγή, ενώ η εξέλιξή της παρακολουθείται µέσα από µία σειρά ιαρτικών, µη επεµβατικών εξετάσεων (π.χ. αξονικών τοµογραφιών). Τα τελευταία χρόνια, όµως, η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει ανοίξει νέους ορίζοντες για την καλύτερη µελέτη του φαινοµένου της οστεοπόρωσης. Ο συνδυασµός της επιστηµονικής γνώσης και της τεχνολογίας οδήγησε στην ανάπτυξη της Βιοϊατρικής Τεχνολογίας. Συγκεκριµένα, ο κλάδος της Εµβιοµηχανικής ασχολείται µε τη µελέτη ποικίλλων νοσηµάτων, συµπεριλαµβανοµένου και της οστεοπόρωσης. Προς το παρόν, η χρήση µεθόδων της Εµβιοµηχανικής για την µελέτη της οστεοπόρωσης βρίσκεται σε ερευνητικό επίπεδο. Αναµένεται, όµως, ότι σύντοµα θα δηµιουργηθούν κατάλληλα πακέτα λογισµικών που θα χρησιµοποιούνται από τους γιατρούς κατά την παρακολούθηση της εξέλιξης της υγείας των ασθενών, παράλληλα µε τις κλασικές, ιατρικές εξετάσεις. Σκοπός της παρούσας ιπλωµατικής Εργασίας ( Ε) είναι η µελέτη της εξέλιξης της νόσου της οστεοπόρωσης στη σπονδυλική στήλη, σε δύο διαδοχικές καταστάσεις, µε τη βοήθεια των πεπερασµένων στοιχείων. Συγκεκριµένα, µοντελοποιείται ο δωδέκατος οστεοπορωτικός θωρακικός σπόνδυλος της ασθενούς σε δύο διαδοχικές καταστάσες πρίν και ένα χρόνο µετά την χορήγηση φαρµακευτικής αγωγής στον οποίο επιβάλεται θλιπτικό φορτίο. Επιπλέον, κατά τη µελέτη, δοκιµάστηκαν διαφορετικές αποδόσεις µηχανικών ιδιοτήτων σε µοντέλα, αρχικά ενός υγιούς σπονδύλου και στη συνέχεια εφαρµόστηκαν του εν λόγω οστεοπορωτικού. Όλα τα µοντέλα κατασκευάστηκαν µε την ίδια µεθοδολογία. Η σύγκριση τόσο των δύο καταστάσεων της νόσου, όσο και των διαφορετικών αποδόσεων των µηχανικών ιδιοτήτων, γίνεται βάσει των ισοδύναµων τάσεων και παραµορφώσεων κατά von Mises και των µετατοπίσεων κατά τον οβελιαίο άξονα. Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τον Αναπληρωτή Καθηγητή της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του Ε.Μ.Π., κύριο Χριστόφορο Προβατίδη για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε αναθέτοντάς µου την παρούσα εργασία, καθώς και για τη διαρκή καθοδήγηση και υποστήριξή του. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω την Υ του Τοµέα κα Κλειώ Βόσσου για την πολύτιµη βοήθεια, τη συνεργασία και τη στήριξη που µου παρείχε σε όλη τη διάρκεια της διπλωµατικής µου εργασίας. Ευχαριστώ επίσης τους Υ κ.κ. Ιωάννη Κουκούλη και ηµήτρη Βενετσάνο για τη συναδελφικότητα και υποστήριξη που µου έδειξαν

3 Τέλος, ευχαριστώ τον Ιατρό του Κ.Α.Τ. κ. Γεώργιο Λυρίτη καθώς και την Ακτινολόγο Ιατρό κα Αλεξία Μπαλανίκα για την παροχή των δεδοµένων των ιατρικών εξετάσεων που χρησιµοποιήθηκαν στην εκπόνηση της παρούσας ιπλωµατικής Εργασίας

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝ ΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Ανατοµία της σπονδυλικής στήλης Γενικά χαρακτηριστικά των σπονδύλων Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σπονδύλων Αυχενικοί σπόνδυλοι Θωρακικοί σπόνδυλοι Οσφυϊκοί σπόνδυλοι Ιερό οστό Κόκκυγας Μεσοσπονδύλιοι δίσκοι Κυρτώµατα σπονδυλικής στήλη Κινήσεις της σπονδυλικής στήλης Η ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Ανακατασκευή του οστού Κορυφαία οστική πυκνότητα Ορισµοί οστεοπενίας και οστεοπόρωσης Προδιαθεσιακοί παράγοντες κινδύνου οστεοπόρωσης Μηχανισµοί ανάπτυξης οστεοπόρωσης Τύποι οστεοπόρωσης Οστικά κατάγµατα ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Μέθοδοι οστικής πυκνοµετρίας ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ & ΘΕΩΡΙΑ ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Γενικές Αρχές Πεπερασµένων στοιχείων Σύντοµη περιγραφή της µεθόδου των πεπερασµένων στοιχείων Μοντέλα Αυχενικών Σπονδύλων

5 4.2.2 Μοντέλα Θωρακικοσφυϊκών Σπονδύλων Μοντέλα Οσφυϊκών Σπόνδυλων ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ & ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΠΟΝ ΥΛΟΥ Επεξεργασία Αξονικών Τοµογραφιών Μοντελοποίηση του σπονδύλου Περιγραφή της διαδικασίας εισαγωγής τριδιάστατου αντικειµένου στο πρόγραµµα πεπερασµένων στοιχείων Απόδοση υλικών Ορισµός µηχανικών σταθερών των υλικών ΑΝΑΛΥΣΗ & ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Η Γεωµετρία του Σπονδύλου Σύγκριση της γεωµετρίας (Πίνακας ): Απόδοση υλικών στις δύο διαδοχικές καταστάσεις του σπονδύλου Κατανοµή των Πεπερασµένων Στοιχείων ανά Υλικό και Όγκος του κάθε υλικού Σύγκριση της Κατανοµής των Πεπερασµένων Στοιχείων και του Όγκου ανά Υλικό Μηχανική Ανάλυση των δύο διαδοχικών καταστάσεων του σπονδύλου Φορτίσεις και Οριακές Συνθήκες Αποτελέσµατα Φορτίσεων των Μοντέλων Αποτελέσµατα ισοδύναµων τάσεων κατά von Mises Αποτελέσµατα ισοδύναµων παραµορφώσεων κατά von Mises Αποτελέσµατα µετατόπισης κατά τον οβελιαίο άξονα z Συµπέρασµα ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΡΟΠΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ιαφορετικοί τρόποι συσχέτισης της οστικής πυκνότητας και του µέτρου ελαστικότητας Μοντέλα υλικών υγιούς σπονδύλου Φορτίσεις και Οριακές Συνθήκες Αποτελέσµατα Ανάλυσης των Μοντέλων Πεπερασµένων Στοιχείων Αποτελέσµατα ισοδύναµων τάσεων κατά Von Mises

6 Αποτελέσµατα ισοδύναµης παραµόρφωσης κατά Von Mises Αποτελέσµατα µετατόπισης κατά τον οβελιαίο άξονα z Συµπεράσµατα ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Περιγραφή µοντέλων Αποτελέσµατα φορτίσεων των µοντέλων Αποτελέσµατα ισοδύναµης τάσης κατά von Mises Αποτελέσµατα ισοδύναµης παραµόρφωσης κατά von Mises Αποτελέσµατα µετατόπισης κατά τον οβελιαίο άξονα z Συµπέρασµα ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

7 Κεφάλαιο 1 ο 1 Ανατοµικά Στοιχεία της Σπονδυλικής Στήλης - 4 -

8 1.1 Ανατοµία της σπονδυλικής στήλης Η σπονδυλική στήλη αποτελείται από σπονδύλους, εκ των οποίων οι 7 είναι αυχενικοί, οι επόµενοι 12 είναι θωρακικοί, ακολουθούν οι 3 5 οσφυϊκοί, το ιερό οστό και ο κόκκυγας. Το ιερό οστό αποτελείται από 5 συνοστεωµένους ιερούς σπονδύλους, ενώ ο κόκκυγας από 3 5 ενωµένους κοκκυγικούς σπονδύλους. Ανάµεσα στους σπονδύλους, υπάρχουν οι µεσοσπονδύλιοι δίσκοι. Οι βασικές λειτουργίες της σπονδυλικής στήλης είναι η στήριξη του σώµατος στην όρθια στάση, η κίνηση του σώµατος (έκταση, κάµψη, στρέψη) και η προστασία του νωτιαίου µυελού, ριζών νεύρων και εσωτερικών θωρακικών και κοιλιακών οργάνων. Ανάµεσα στους σπονδύλους, υπάρχουν οι µεσοσπονδύλιοι δίσκοι. Εικόνα Εµπρόσθια, οπίσθια και πλάγια όψη της σπονδυλικής στήλης. 1.2 Γενικά χαρακτηριστικά των σπονδύλων Οι σπόνδυλοι κάθε σπονδυλικής µοίρας διαφέρουν µεταξύ τους. Παρόλα αυτά ορισµένα κοινά µορφολογικά χαρακτηριστικά απαντώνται σε όλους τους σπονδύλους. Ένας τυπικός σπόνδυλος αποτελείται από το σπονδυλικό σώµα και το - 5 -

9 σπονδυλικό τόξο που περιβάλλουν το σπονδυλικό τρήµα, µέσα από το οποίο περνάει ο νωτιαίος µυελός και τα σπονδυλικά νεύρα. Το σπονδυλικό τόξο αποτελείται από την ακανθώδη απόφυση, και τις εγκάρσιες αποφύσεις. Τα τµήµατα ανάµεσα στην ακανθώδη απόφυση και στις 2 εγκάρσιες αποφύσεις ονοµάζονται πέταλα σπονδυλικού σώµατος, ενώ στα σηµεία συνάντησης των ανωτέρω αποφύσεων, κάθε σπόνδυλος φέρει τις άνω και κάτω αρθρικές αποφύσεις. (α) (β) Εικόνα (α) Πλάγια όψη και (β) Άνω όψη ενός τυπικού σπονδύλου. 1.3 Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σπονδύλων Αυχενικοί σπόνδυλοι Η αυχενική µοίρα αποτελείται από 7 σπονδύλους (Α1 Α7), εκ των οποίων ο πρώτος, ο δεύτερος και ο έβδοµος θεωρούνται άτυποι. Ο πρώτος αυχενικός βρίσκεται κάτω από το κρανίο, ονοµάζεται άτλας και το ιδιαίτερο γνώρισµα του είναι ότι δεν διαθέτει σπονδυλικό σώµα. Αντί αυτού, φέρει ένα πρόσθιο και ένα οπίσθιο φύµα. Στις άνω αρθρικές αποφύσεις αρθρώνονται οι ινιακοί κόνδυλοι του κρανίου ενώ στις κάτω αρθρικές αποφύσεις αρθρώνεται η οδοντοειδής απόφυση του δεύτερου αυχενικού σπονδύλου (Α2), που ονοµάζεται άξονας. Το ιδιαίτερο γνώρισµα του άξονα είναι η οδοντοειδής απόφυση ή οδόντας που προβάλλει κάθετα και προς τα άνω από το άνω τµήµα του σώµατος του σπονδύλου. Γύρω από τον άξονα περιστρέφεται ο άτλας και συνεπώς και το κρανίο. Ο έβδοµος αυχενικός σπόνδυλος (Α7) θεωρείται άτυπος λόγω της µακριάς και συνήθως άσχιστης ακανθώδους απόφυσης που φέρει. Οι υπόλοιποι αυχενικοί σπόνδυλοι θεωρούνται τυπικοί

10 (α) (β) Εικόνα (α) Πάνω και (β) Κάτω όψη του άτλαντα. (α) (β) Εικόνα (α) Ο άξονας και (β) Η συνεργασία άτλαντα άξονα σε τοµή. (α) (β) Εικόνα (α) Ο πέµπτος αυχενικός σπόνδυλος και (β) Ο έβδοµος αυχενικός σπόνδυλος Θωρακικοί σπόνδυλοι Οι θωρακικοί σπόνδυλοι (Θ1 Θ12) αποτελούν µεταβατικές µορφές σπονδύλων ανάµεσα στους αυχενικούς και τους οσφυϊκούς. Το χαρακτηριστικό γνώρισµα των θωρακικών σπονδύλων είναι η παρουσία αρθρικών επιφανειών στα σπονδυλικά - 7 -

11 σώµατα και στις εγκάρσιες αποφύσεις τους, στις οποίες αρθρώνουν τα πλευρά. Εξαίρεση αποτελούν οι δύο τελευταίοι θωρακικοί σπόνδυλοι οι οποίοι φέρουν αρθρικά ηµιγλήνια µόνο στα σπονδυλικά σώµατα. Επιπρόσθετα, οι θωρακικοί σπόνδυλοι θα µπορούσαν να καταταχθούν σε 3 υποοµάδες: οι 4 πρώτοι (Θ1 Θ4) µοιάζουν µε τους αυχενικούς, οι 4 τελευταίοι (Θ9 Θ12) µοιάζουν µε τους ακόλουθους οσφυϊκούς και οι 4 ενδιάµεσοι (Θ5 Θ8) φέρουν ανάµικτα χαρακτηριστικά των 2 άλλων υποοµάδων. Για παράδειγµα, οι τέσσερις πρώτοι έχουν κατακόρυφα προσανατολισµένες αρθρικές αποφύσεις και οπίσθια κατευθυνόµενες ακανθώδεις αποφύσεις. Οι τέσσερις τελευταίοι φέρουν µεγαλύτερα σπονδυλικά σώµατα, ισχυρές εγκάρσιες και ακανθώδεις αποφύσεις και πλευρικά εκτεινόµενες αρθρικές αποφύσεις. Τέλος, οι τέσσερις ενδιάµεσοι σπόνδυλοι παρουσιάζουν κατακόρυφα προσανατολισµένες αρθρικές αποφύσεις και µακριές, λεπτές και εµπρόσθια κλίνουσες ακανθώδεις αποφύσεις. (α) (β) Εικόνα (α) Πλάγια όψη του έβδοµου θωρακικού σπονδύλου, (β) Άνω όψη του πρώτου και εµπρόσθια όψη του δωδέκατου θωρακικού σπονδύλου

12 1.3.3 Οσφυϊκοί σπόνδυλοι Οι πέντε οσφυϊκοί σπόνδυλοι (Ο1 Ο5) διαφέρουν από τους µεγάλους θωρακικούς σπονδύλους, διότι έχουν µεγαλύτερες διαστάσεις και δεν φέρουν πλευρικά, άνω και κάτω αρθρικά ηµιγλήνια στα σπονδυλικά σώµατα. Το σπονδυλικό σώµα είναι πλατύτερο στην εγκάρσια διάµετρό του και υπόκοιλο στις επιφάνειές του και την περιφέρεια. Το πλάτος και το µήκος των σωµάτων είναι µεγαλύτερα από το ύψος τους. Επιπλέον, πάνω στα σπονδυλικά σώµατα φέρουν µαστοειδείς, βοηθητικές προεξοχές όπου προσδένουν µύες της πλάτης. Οι οσφυϊκοί σπόνδυλοι είναι µεγάλοι ώστε να µπορούν να συγκρατούν το βάρος του σώµατος. Μάλιστα, οι 5 οσφυϊκοί σπόνδυλοι µαζί µε τους µεσοσπονδύλιους δίσκους τους, αποτελούν το 25% του συνολικού µήκους της σπονδυλικής στήλης. (α) (β) Εικόνα (α) Άνω και (β) πρόσθια όψη του τέταρτου οσφυϊκού σπονδύλου Ιερό οστό Το ιερό οστό είναι ένα µεγάλο, ακανόνιστα τριγωνικό οστό. Σχηµατίζεται από τη συνοστέωση των 5 ιερών σπονδύλων (Ι1 Ι5), οι οποίοι µετά την παιδική ηλικία συνοστεώνονται µεταξύ τους, δηµιουργώντας το ιερό οστό, το οποίο βρίσκεται ανατοµικά κάτω από τον 5 ο οσφυϊκό σπόνδυλο και πάνω από τον κόκκυγα. Περιγραφικά διακρίνονται µια βάση, δύο επιφάνειες, η πυελική και η ραχιαία, δύο πλάγιες επιφάνειες, η κορυφή και ο ιερός σπονδυλικός σωλήνας

13 Εικόνα To ιερό οστό Κόκκυγας Ο κόκκυγας είναι ένα µικρό σχετικά τριγωνικό, µε την άκρη προς τα κάτω, οστό το οποίο βρίσκεται στο τέλος της σπονδυλικής στήλης και µπορεί να συγκριθεί µε την ουρά των ζώων. Αποτελείται από 3 5 συνοστεωµένους σπονδύλους, οι οποίοι είναι υποτυπώδεις, διαθέτουν λίγες αποφύσεις και καθόλου πέταλα. Ο πρώτος εκ των συνοστεωµένων σπονδύλων, αρθρώνεται µε το ιερό οστό µε την παρεµβολή ενός µικρού δίσκου. Ο κόκκυγας ποικίλλει ανάµεσα στους ανθρώπους, τόσο όσον αφορά το µέγεθός του, όσο και το σχήµα του. Εικόνα Το κοκκυγικό οστό

14 Εικόνα Απεικόνιση της συνάρθρωσης του ιερού και του κοκκυγικού οστού. 1.4 Μεσοσπονδύλιοι δίσκοι Μεταξύ δύο διαδοχικών σπονδύλων, υπάρχει ένας µεσοσπονδύλιος δίσκος. Οι µεσοσπονδύλιοι δίσκοι είναι χόνδρινες δοµές που χωρίζουν τον κάθε σπόνδυλο από το γειτονικό του, επιτρέποντας την κίνηση των σπονδύλων προς κάθε κατεύθυνση και αποτρέποντας την µεταξύ τους τριβή, ενώ παράλληλα δρουν και σαν σύνδεσµοι που συνδέουν ισχυρά τους σπονδύλους µεταξύ τους. Ένας τυπικός µεσοσπονδύλιος δίσκος, περιφερειακά φέρει τον ινώδη δακτύλιο (annulus fibrosus), ο οποίος περικλείει τον κεντρικά βρισκόµενο πηκτοειδή πυρήνα (nucleus pulposus). Ο ινώδης δακτύλιος έχει µεγάλη ελαστικότητα και αποτελείται από συγκεντρικά διατεταγµένες ανθεκτικές ίνες κολλαγόνου και ινώδη χόνδρο που βρίσκονται υπό τάση από τον πηκτοειδή πυρήνα. Βοηθά στην οµαλή κατανοµή των πιέσεων σε όλο το µεσοσπονδύλιο δίσκο, αυξάνοντας έτσι και την συνολική επιφάνεια που αυτές ασκούνται, προσδίδει αντοχή σε θλιπτικές τάσεις και αυξάνει την περιστροφική ικανότητα της σπονδυλικής στήλης. Ο πηκτοειδής πυρήνας είναι µαλακός και ζελατονοειδής, αλλά δε µπορεί να συµπιεστεί. Μπορεί να παροµοιαστεί µε υδάτινη σφαίρα, που φέρει λίγες χαλαρές ίνες κολλαγόνου και είναι ανελαστική στο κέντρο της. ρα σαν «απορροφητής» κραδασµού της σπονδυλικής στήλης, ενώ ταυτόχρονα διαχωρίζει τους διαδοχικούς σπονδύλους. Μαζί µε τον ινώδη δακτύλιο, διαβιβάζει από τον ένα σπόνδυλο στο γειτονικό του τις τάσεις που ασκούνται στο σώµα καθώς και τη δύναµη του βάρους. Συνολικά, στη σπονδυλική στήλη υπάρχουν 23 µεσοσπονδύλιοι δίσκοι, από τον άξονα µέχρι το ιερό οστό και αποτελούν το 20-25% του ύψους της σπονδυλικής στήλης. Το σχήµα, το µέγεθος και το πάχος των µεσοσπονδύλιων δίσκων εξαρτάται

15 από το σχήµα και το µέγεθος του σπονδύλων που συνδέουν και τα φορτία που αυτοί δέχονται. Συνεπώς οι µεσοσπονδύλιοι δίσκοι των οσφυϊκών σπονδύλων είναι πιο παχιοί και πιο ανθεκτικοί από αυτούς των αυχενικών και των θωρακικών, δεδοµένου ότι το µέγεθος και τα φορτία που παραλαµβάνουν οι οσφυϊκοί είναι µεγαλύτερα από τα αντίστοιχα των άλλων σπονδύλων. Εικόνα Λειτουργική µονάδα της οσφυϊκής µοίρας της σπονδυλικής στήλης στην οποία διαφαίνεται ο µεσοσπονδύλιος δίσκος και οι περιοχές που τον αποτελούν. Επίσης, απεικονίζονται οι βασικοί σύνδεσµοι της οσφυϊκής µοίρας. 1.5 Κυρτώµατα σπονδυλικής στήλη Η σπονδυλική στήλη του ανθρώπου έχει 4 κυρτώµατα στον προσθοπίσθιο άξονα, δύο πρόσθια (λορδώσεις) και δύο οπίσθια (κυφώσεις). Πρόσθια κυρτώµατα εµφανίζονται στην περιοχή της αυχενικής και της οσφυϊκής µοίρας, ενώ τα οπίσθια κυρτώµατα στην περιοχή της θωρακικής µοίρας και στο ιεροκοκκυγικό οστό. Στα έµβρυα, η σπονδυλική στήλη έχει σχήµα C. Αυτό συµβαίνει διότι τα πρόσθια κυρτώµατα αναπτύσσονται ορισµένους µήνες µετά τη γέννηση του εµβρύου. Συγκεκριµένα, το αυχενικό κύρτωµα εµφανίζεται όταν το νεογνό µπορεί πλέον να στηρίζει το κεφάλι του (τρεις ή τέσσερις µήνες µετά τη γέννησή του), ενώ το οσφυϊκό όταν αρχίσει να στέκεται όρθιο. Τα οπίσθια κυρτώµατα είναι τα ίδια στα έµβρυα και στους ενηλίκους. Αλλά µε το πέρασµα των χρόνων η σπονδυλική στήλη υφίσταται µεταβολές. Συγκεκριµένα στα ηλικιωµένα άτοµα παρατηρείται ελάττωση του πάχους των µεσοσπονδύλιων δίσκων, µε αποτέλεσµα να προκαλείται µία µάλλον καθολική και οµοιόµορφη κύφωση της σπονδυλικής στήλης που περιορίζει την κινητικότητά της. Ο

16 λόγος ύπαρξης των κυρτωµάτων είναι για να επιτρέπουν την ευθυγράµµιση του κεφαλιού µε µία νοητή κάθετη γραµµή που διέρχεται από τη λεκάνη. Όταν τα τέσσερα κυρτώµατα είναι σωστά ευθυγραµµισµένα, τότε το σώµα βρίσκεται σε ισορροπία. Επίσης, τα κυρτώµατα αυτά είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της όρθιας στάσης, για το σωστό καταµερισµό του βάρους σε κάθε σπόνδυλο, καθώς και για την αποτελεσµατικότερη απόσβεση των πλήξεων και πιέσεων. 1.6 Κινήσεις της σπονδυλικής στήλης Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η σπονδυλική στήλη αποτελείται από τους σπονδύλους, οι οποίοι είναι τοποθετηµένοι µε ακρίβεια ο ένας πάνω στον άλλο και χωρίζονται µε τους µεσοσπονδύλιους δίσκους. Οι σπόνδυλοι συγκρατούνται στη θέση τους µε ισχυρούς συνδέσµους, οι οποίοι περιορίζουν σοβαρά το βαθµό κινητικότητας µεταξύ γειτονικών σπονδύλων. Παρόλα αυτά, το άθροισµα των κινήσεων που είναι δυνατές προσδίδει στη σπονδυλική στήλη ως σύνολο σηµαντικό βαθµό κινητικότητας. υνατές κινήσεις είναι οι: κάµψη, έκταση, πλάγια κάµψη, στροφή και περιαγωγή. 1. Κάµψη είναι κίνηση προς τα εµπρός και έκταση είναι κίνηση προς τα πίσω. Και οι δύο αυτές κινήσεις είναι εκτεταµένες στην αυχενική και οσφυϊκή µοίρα, αλλά περιορισµένες στη θωρακική µοίρα. 2. Πλάγια κάµψη είναι η κάµψη του κορµού προς τη µια ή την άλλη πλευρά. Είναι περιορισµένη στη θωρακική µοίρα και εκτεταµένη στην αυχενική και οσφυϊκή µοίρα. 3. Η στροφή είναι πιο εκτεταµένη στην οσφυϊκή µοίρα. 4. Η περιαγωγή είναι κίνηση συνδυασµού όλων των παραπάνω κινήσεων. Το είδος και ο βαθµός των κινήσεων που είναι δυνατές σε κάθε µοίρα της σπονδυλικής στήλης εξαρτάται κυρίως από το πάχος του µεσοσπονδύλιου δίσκου και το σχήµα και τη φορά των αρθρικών επιφανειών. Στη θωρακική µοίρα, οι πλευρές, οι πλευρικοί χόνδροι και το στέρνο περιορίζουν σοβαρά το εύρος της κίνησης

17 Κεφάλαιο Η νόσος της Οστεοπόρωσης

18 2.1 Ανακατασκευή του οστού Το οστό είναι µία δυναµική µορφή ιστού, που είναι µεταβολικά ενεργό σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόµου. Οστίτης ιστός συνεχώς απορροφάται και παράγεται, µε σκοπό την σωστή ανάπτυξη των οστών, την επιδιόρθωση µικρών ζηµιών που προκύπτουν από την καθηµερινή καταπόνηση του σκελετού και για την διατήρηση της λειτουργικότητας του σώµατος. Η διαδικασία αυτή ονοµάζεται οστική ανακατασκευή και διεκπεραιώνεται µε τη βοήθεια δύο ειδών κυττάρων, τους οστεοκλάστες και τους οστεοβλάστες. Οι οστεοκλάστες προέρχονται από διαφοροποιηµένα κύτταρα της αιµοποιητικής σειράς του µυελού και είναι υπεύθυνα για την αποδόµηση του οστού. Οι οστεοβλάστες προέρχονται από µεσεγχυµατικά κύτταρα του µυελού των οστών και είναι επιφορτισµένα µε την αναδόµηση του οστίτη ιστού (οστεοπλασία). Η διαδικασία οστικής ανακατασκευής ξεκινάει µε ένα σήµα που στέλνουν οι οστεοβλάστες στους οστεοκλάστες. Επακόλουθο της ενεργοποίησης των οστεοκλαστών είναι η προσκόλλησή τους πάνω στην επιφανειακή κυτταρική σειρά του οστού και η αποδόµηση των συγκεκριµένων κυττάρων. Έπειτα, µέσω οξέων και ενζύµων, όπως κολλαγονάσες, που εκκρίνονται από τους οστεοβλάστες, προκαλείται αποδόµηση του οστίτη ιστού. Το τέλος της οστικής απορρόφησης σηµατοδοτείται από το σχηµατισµό µικρών κοιλοτήτων µε µέγιστο βάθος µm. Στη συνέχεια, οστεοβλάστες συγκεντρώνονται στις σχηµατισθείσες κοιλότητες και αποθέτουν ίνες κολλαγόνου και θεµέλια ουσία, δηλαδή παράγουν το οστεοειδές, µε ρυθµό 0,50 1,00 µm τη µέρα. Με τον όρο οστεοειδές χαρακτηρίζεται το πρωτεϊνικό µίγµα που εκκρίνεται από τους οστεοβλάστες και αποτελείται κυρίως από κολλαγόνο τύπου Ι. Όταν πλέον ο οστεοκλάστης περιβάλλεται από το οστεοειδές και καθηλώνεται µέσα σε αυτό, τότε γίνεται ένα ακίνητο οστεοκύτταρο (το πάχος του οστεοειδούς έχει φτάσει τα µm). Τέλος, ξεκινάει από κάτω προς τα πάνω η επιµετάλλωση, δηλαδή η εναπόθεση ανόργανων στοιχείων πάνω στην οργανική ύλη οστεοειδές και ο σχηµατισµός κρυστάλλων υδροξυαπατίτη. Στο τέλος κάθε κύκλου οστικής ανακατασκευής, η επιφάνεια του οστού καλύπτεται ξανά από ένα στρώµα επιφανειακών κυττάρων. Η ανακατασκευή γενικά χαρακτηρίζεται από τον αριθµό των µονάδων που βρίσκονται σε ανακατασκευή, τον ρυθµό ανακύκλησής της

19 δηλαδή την διάρκεια ενός πλήρους κύκλου ανακατασκευής, από το βάθος των κοιλοτήτων που σκάβουν οι οστεοκλάστες και το πάχος του νέου οστού που παράγουν οι οστεοβλάστες. Ένας κύκλος οστικής ανακατασκευής διαρκεί συνήθως 3 4 µήνες για το σπογγώδες οστό και 7 µήνες για το φλοιώδες. Κάθε χρόνο, σχεδόν το 20% του σκελετού ενός ενήλικα ανακατασκευάζεται. Εικόνα Τα στάδια της ανακατασκευής οστού. 2.2 Κορυφαία οστική πυκνότητα Κορυφαία οστική πυκνότητα ονοµάζεται η ανώτερη οστική πυκνότητα που µπορεί να αποκτήσει ένα άτοµο έως την ηλικία των Την κορυφαία οστική πυκνότητα επηρεάζουν οι ακόλουθοι παράγοντες: Γενετικοί Φυλετικοί ιατροφικοί Ορµονικοί Η άσκηση Όσο µεγαλύτερη η τιµή της κορυφαίας οστικής πυκνότητας που έχει αποκτήσει ένα άτοµο, τόσο δυσκολότερα θα υποστεί ένα άτοµο οστικό κάταγµα

20 Εικόνα ιαγραµµατική αναπαράσταση της κορυφαίας οστικής πυκνότητας 2.3 Ορισµοί οστεοπενίας και οστεοπόρωσης Η οστεοπενία είναι η µειωµένη πυκνότητα οστών. Χαρακτηρίζεται από µικρή και όχι ιδιαίτερα επιζήµια ελάττωση της οστικής µάζας και µπορεί να αποτελέσει προάγγελο για την εµφάνιση της νόσου της οστεοπόρωσης. Η οστεοπόρωση εµφανίζεται όταν το σώµα δεν µπορεί να αντικαταστήσει µε την ίδια συχνότητα και στον ίδιο βαθµό τη φθορά των οστών. Πρόκειται για µία συστηµατική νόσο του σκελετού που χαρακτηρίζεται από χαµηλή οστική µάζα και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστού, γεγονός που έχει σαν επακόλουθο την αυξηµένη ευθραυστότητα των οστών µε συνέπεια αυτά να γίνονται επιρρεπή σε κατάγµατα. Στα αρχικά της στάδια συγχέεται µε την ασθένεια της οστεοπενίας. Σε προχωρηµένη οστεοπόρωση η µηχανική αντοχή των οστών έχει ελαττωθεί σε τέτοιο βαθµό ώστε τα κατάγµατα γίνονται χωρίς να εξασκηθεί στα οστά σχεδόν καθόλου δύναµη (αυτόµατα κατάγµατα). Η στατιστική έννοια T-score παρουσιάζει το πόσο αποκλίνει η τιµή της οστικής πυκνότητας του ασθενή από το µέσο όρο που προκύπτει κατά την µέτρηση της οστικής πυκνότητας των οστών υγιών ατόµων, ηλικίας χρόνων (πληθυσµός αναφοράς). Η διαφορά δίδεται σαν την τυπική απόκλιση (standard deviation, SD) από τη µέση τιµή του πληθυσµού αναφοράς. Συγκεκριµένα, ο τύπος από τον οποίο υπολογίζεται η τιµή του T-score είναι ο ακόλουθος: Μετρηθείσα BMD - Μέση τιµή BMD πληθυσµού αναφοράς T-score= 1 SD της BMD του πληθυσµού αναφοράς Σύµφωνα µε τον Οργανισµό Παγκόσµιας Υγείας (World Health Organization, WHO), η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται από τιµές T-score κάτω από -2,5, ενώ η οστεοπενία

21 από τιµές T-score -1 έως -2,5. Τιµές T-score έως -1 αναφέρονται σε υγιή άτοµα. (Εικόνα 2.3.1) Ανάλογα µε το βαθµό εξέλιξης της νόσου και το T-score, η οστεοπόρωση διακρίνεται σε: αρχόµενη οστεοπόρωση προχωρηµένη οστεοπόρωση εγκατεστηµένη οστεοπόρωση Υγιές οστό Οστεοπενία Οστεοπόρωση Εγκατεστηµένη Οστεοπόρωση Φλοιώδες οστό (α) (β) (γ) (δ) Σπογγώδες οστό (ε) (στ) (ζ) (η) Εικόνα Αναπαράσταση της ανατοµίας του υγιούς (α & ε), οστεοπενικού (β & στ) και οστεοπορωτικού οστού σε αρχικά στάδια της νόσου (γ & ζ) και στην εγκατεστηµένη οστεοπόρωση (δ & η). υγιές οστό: T-score µικρότερο από -1 οστεοπενία: T-score µεταξύ -1 και -2,5 οστεοπόρωση: T-score µεγαλύτερο από -2,5 εγκατεστηµένη οστεοπόρωση: T-score µεγαλύτερο από -2,5 και παρουσία µη τραυµατικών καταγµάτων. 2.4 Προδιαθεσιακοί παράγοντες κινδύνου οστεοπόρωσης Προχωρηµένη ηλικία Γυναικείο φύλο Λευκή φυλή Μικρόσωµη ή λεπτή εµφάνιση

22 Πρόωρη εµµηνόπαυση ή διαταραχές του κύκλου Θετικό οικογενειακό ιστορικό Κατάχρηση καπνίσµατος, καφεΐνης και οινοπνευµατωδών Καθιστική ζωή και περιορισµένη φυσική άσκηση Ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου Αυξηµένη πρόσληψη πρωτεϊνών ιάφορα φάρµακα, όπως κορτικοστεροειδή, θυροξίνη, ηπαρίνη ιάφορες ασθένειες, όπως υπογοναδισµός, θυροειδοπάθειες, νεφροπάθειες, ρευµατοπάθειες κλπ. 2.5 Μηχανισµοί ανάπτυξης οστεοπόρωσης Η απορρόφηση και η αναδόµηση του οστού είναι δύο αντίθετες δράσεις στενά συνδεδεµένες µεταξύ τους τόσο χρονικά όσο και τοπικά, αλλά χρειάζεται να υπάρχει θετικό ισοζύγιο µεταξύ τους για την αποφυγή παθολογικών καταστάσεων, όπως για παράδειγµα της οστεοπόρωσης. Στην περίπτωση της νόσου της οστεοπόρωσης παρατηρείται αρνητικό ισοζύγιο ανάµεσα στην απορρόφηση και την αναδόµηση του οστού. Αυτό οφείλεται είτε στην υπερδραστηριότητα των οστεοκλαστών, είτε στην ελαττωµένη δράση των οστεοβλαστών. Στη µεν πρώτη περίπτωση, οι οστεοβλάστες παράγουν µε φυσιολογικό ρυθµό νέο οστό, αλλά οι οστεοκλάστες απορροφούν το οστό µε πιο έντονο ρυθµό. Στην δεύτερη περίπτωση, οι οστεοκλάστες λειτουργούν µε φυσιολογικό ρυθµό, αλλά οι οστεοβλάστες αναδοµούν το οστό µε χαµηλότερο ρυθµό. Συνεπώς, δηµιουργούνται κοιλότητες που µένουν ακάλυπτες από οστό. Αποτέλεσµα εποµένως του αρνητικού ισοζυγίου των δύο φυσιολογικά αλληλοεξαρτώµενων διαδικασιών είναι η διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής των οστών, η αύξηση της ευθραυστότητας τους και η αύξηση της ευαισθησίας σε οστικά κατάγµατα. 2.6 Τύποι οστεοπόρωσης Υπάρχουν δύο κατηγορίες οστεοπόρωσης, η πρωτοπαθής και η δευτεροπαθής. Πρωτοπαθής οστεοπόρωση Η πρωτοπαθής οστεοπόρωση είναι µία µεταβολική ασθένεια των οστών που χαρακτηρίζεται από χαµηλή οστική µάζα και από διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής

23 των οστών. Η πρωτοπαθής οστεοπόρωση οφείλεται είτε σε ορµονική δυσλειτουργία είτε είναι επακόλουθο της προχωρηµένης ηλικίας των ασθενών. ιακρίνεται σε τρεις τύπους: Τύπος Ι ή µετεµµηνοπαυσιακή οστεοπόρωση (high turnover). Η οστεοπόρωση τύπου Ι εµφανίζεται κυρίως στις γυναίκες (αναλογία γυναικών ανδρών: 6/1), µετά την εµµηνόπαυση, όταν δηλαδή η ποσότητα των οιστρογόνων που παράγονται από τον οργανισµό ελαττώνεται σηµαντικά. Τα οιστρογόνα είναι ορµόνες που παράγονται από τις ωοθήκες και παίζουν έναν προστατευτικό ρόλο στο σκελετό. Συνεπώς, µετά την εµµηνόπαυση, οι γυναίκες χάνουν οστική µάζα µε πολύ µεγαλύτερο ρυθµό σε σχέση µε τους άνδρες της ίδιας ηλικίας και έχουν εξαπλάσιες πιθανότητες να εµφανίσουν οστεοπόρωση τύπου Ι. Η µετεµµηνοπαυσιακή οστεοπόρωση εµφανίζεται συνήθως σε ασθενείς ηλικίας ετών και επηρεάζει κυρίως το σπογγώδες οστό. Για αυτό συνήθως εµφανίζεται σε οστά που έχουν περισσότερο σπογγώδες παρά φλοιώδες οστό, όπως τους σπονδύλους κυρίως τα σπονδυλικά σώµατα, την κερκίδα και τον καρπό. Στην περίπτωση των οστεοπορωτικών σπονδύλων, παρατηρείται σηµαντική αραίωση των οστεοδοκίδων, ειδικότερα των οριζοντίων. Περιοχές του σπονδύλου κυριολεκτικά ερηµώνονται από οστό, ενώ αντίθετα, άλλες οστεοδοκίδες υπερτρέφονται αντιρροπιστικά. Αποτέλεσµα της ελαττωµένης οστικής µάζας τους είναι η εµφάνιση των σπονδυλικών καταγµάτων, η έντονη ροχιαλγία και η προοδευτική απώλεια του αναστήµατος, που συνοδεύεται από κύφωση. Όµως, η απώλεια αναστήµατος και η κύφωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι προκαλούνται αποκλειστικά από την οστεοπόρωση, αφού σε πολλές περιπτώσεις, οφείλονται σε δισκαρθροπάθεια της σπονδυλικής στήλης. Τύπος ΙΙ ή γεροντική οστεοπόρωση (low turnover). Η οστεοπόρωση τύπου ΙΙ εµφανίζεται και στα δύο φύλα, µετά την ηλικία των 70 ετών, µε µεγαλύτερη συχνότητα εµφάνισης στο γυναικείο πληθυσµό (αναλογία γυναικών ανδρών: 2/1),. Οφείλεται στην µη εναρµονισµένη οστική ανακατασκευή. Αυτό σηµαίνει ότι η απορρόφηση και η αναδόµηση οστίτη ιστού δεν αποτελούν πλέον δύο συγχρονισµένες διεργασίες και το µεταξύ τους ισοζύγιο είναι αρνητικό. Γεροντική οστεοπόρωση παρουσιάζεται κυρίως στις γυναίκες για δύο λόγους: (α) διότι τα γυναικεία οστά είναι οργανικά λιγότερο πυκνά από τα ανδρικά και (β) επειδή οι γυναίκες ζουν περισσότερα χρόνια από τους άνδρες. Η οστεοπόρωση τύπου ΙΙ επηρεάζει κυρίως το σπογγώδες οστό, αλλά και το φλοιώδες. Οστικά κατάγµατα λόγω οστεοπόρωσης τύπου ΙΙ παρατηρούνται πιο συχνά στο µηριαίο οστό ιδιαίτερα στον αυχένα του µηριαίου, στο ισχίο και στους σπονδύλους. Ο ρυθµός απώλειας οστικής µάζας στην οστεοπόρωση τύπου ΙΙ είναι πιο αργός σε σχέση µε την οστεοπόρωση τύπου Ι

24 Οι δύο τύποι οστεοπόρωσης µπορεί να εµφανίζονται ταυτόχρονα σε έναν ασθενή, ιδίως αν πρόκειται για γυναίκα άνω των 70 ετών. Πρέπει να επισηµανθεί ότι στα οστικά κατάγµατα και ιδίως σε αυτά του ισχίου, οφείλεται ένα αρκετά µεγάλο ποσοστό θανάτων ηλικιωµένων ατόµων, λόγω επιπλοκών που παρουσιάζονται, όπως για παράδειγµα εγκεφαλικών επεισοδίων. Εικόνα Κατανοµή των συχνοτήτων εµφάνισης των οστεοπορωτικών καταγµάτων τύπου Ι και ΙΙ συναρτήσει της ηλικίας. Ιδιοπαθής οστεοπόρωση: Η ιδιοπαθής οστεοπόρωση γενικά εµφανίζεται σε άτοµα άνω των 50 ετών. Παρόλα αυτά, για άγνωστους λόγους εµφανίζεται και σε παιδιά ή σε ενηλίκους έως 40 χρονών. Η πιθανότητα εκδήλωσης ιδιοπαθούς οστεοπόρωσης είναι εξαιρετικά µικρή και η νόσος αντιµετωπίζεται µε την αύξηση της ορµονικής δραστηριότητας. ευτεροπαθής οστεοπόρωση Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση είναι αποτέλεσµα χρόνιων συνθηκών που συµβάλλουν στην απώλεια ανόργανης ύλης των οστών, ή χορήγησης συγκεκριµένων φαρµακευτικών αγωγών ή διατροφικών ελλείψεων. Για παράδειγµα, νόσοι του πεπτικού συστήµατος, νόσοι του µυελού των οστών, νοσήµατα των νεφρών, νεοπλάσµατα, ανορεξία, θεραπεία µε κορτικοστεροειδή, κάπνισµα και κατανάλωση αλκοόλ είναι µόλις λίγοι παράγοντες που ευθύνονται για την παρουσία δευτεροπαθούς οστεοπόρωσης

25 Εικόνα Η νόσος της οστεοπόρωσης προκαλεί, προοδευτικά, απώλεια ύψους, θωρακική κύφωση, αντανακλαστική οσφυϊκή λόρδωση και διόγκωση της κοιλιακής χώρας λόγω πρόπτωσης των σπλάχνων. 2.7 Οστικά κατάγµατα Κατάγµατα των ακανθωδών και εγκάρσιων αποφύσεων ή των πετάλων των σπονδύλων προκαλούνται από άµεση κάκωση ή σε σπάνιες περιπτώσεις από έντονο µυϊκό σπασµό. Κατάγµατα που προκαλούνται από συµπίεση σπονδυλικών σωµάτων συνήθως οφείλονται σε εκσεσηµασµένη κάµψη συµπίεση και συνήθως συµβαίνουν σε περιοχές µε µεγάλη κινητικότητα ή σε περιοχές όπου γειτονεύουν ευκίνητες και ακίνητες µοίρες της σπονδυλικής στήλης. Είναι ενδιαφέρον να σηµειωθεί ότι στα κατάγµατα αυτής της µορφής, το σώµα ενός σπονδύλου συνθλίβεται, ενώ ο ισχυρός οπίσθιος επιµήκης σύνδεσµος παραµένει ανέπαφος. Επιπλέον, ανέπαφα παραµένουν τα σπονδυλικά τόξα και οι µεσοσπονδύλιοι σύνδεσµοι ώστε να µην συµβεί παρεκτόπιση των σπονδύλων, η οποία θα µπορούσε να προκαλέσει βλάβη στο νωτιαίο µυελό. Επιπρόσθετα, αυτόµατα ή παθολογικά οστικά κατάγµατα προκαλούνται εξαιτίας της ελαττωµένης οστικής πυκνότητας και της διαταραγµένης αρχιτεκτονικής των οστικών δοκίδων. Τα οστικά κατάγµατα αυτού του τύπου συµβαίνουν κατόπιν ασήµαντης κάκωσης, όπως για παράδειγµα ένα απλό «τράνταγµα» ή µία απότοµη κίνηση του σώµατος, ή πτώσης από ύψος ίσο ή µικρότερο του αναστήµατος του ασθενή. Όσον αφορά τους σπονδύλους, η πιο συνηθισµένη µορφή καταγµάτων είναι τα κατάγµατα λόγω θλίψης (compression vertebral fractures), τα οποία παρατηρούνται όταν τα µπροστινά τµήµατα των σπονδύλων πιέζονται µεταξύ τους. Τα οστεοπορωτικά κατάγµατα µπορεί να οδηγήσουν σε αλλαγές στη στάση του σώµατος, σε αδυναµία των µυών, σε απώλεια ύψους και σε παραµόρφωση της επηρεασµένης περιοχής. Στην ύπαρξη καταγµάτων επίσης µπορεί να οφείλονται και

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία.

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Ερειστικό Σύστημα Μια εργασία στο μάθημα της Βιολογίας από της μαθήτριες Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαρφτζιάν Μαριλένα Περιεχόμενα: Εισαγωγή Οστά Σύσταση του οστίτη

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Αρθρώσεις Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Ανάλογα με το είδος αυτού του ιστού και τον τρόπο συμμετοχής του, καθορίζεται η κινητικότητα των οστών που συνδέονται.

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης.

Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Πυρήνες οστέωσης παιδικου σκελετου. Χρόνοι εμφάνισης. Κωτούλα Αγορίτσα, Ιατρος ακτινολόγος, Επιμελήτρια Β Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ, Θεσ/νίκης Τα οστά σχηματίζονται με δύο τρόπους:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0903 «Κινησιολογία» 4η Διάλεξη: «Κορμός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Αξιολόγηση στάσης Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Εικόνα 1. Τυπικές όρθιες στάσεις. Τέλια όρθια στάση (Α), κυφω-λορφωτική στάση (Β), στάση επίπεδης ράχης (C) & χαλαρή στάση (D). Τέλεια όρθια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Φυσική του Σκελετού Τα οστά πραγματοποιούν τουλάχιστον έξι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα: 1. Υποστήριξη 2. Κίνηση 3. Προστασία διαφόρων οργάνων 4. Αποθήκευση χημικών ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΉΣ ΣΤΗΛΗΣ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΨΗΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ Δρ. Π. Κωνσταντινίδης Η Μαγνητική Τοµογραφία της σπονδυλικής στήλης αποτελεί εδώ και χρόνια την κορυφαία µέθοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο. Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ -

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο. Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Άρθρωση Ονομάζεται η σύνδεση δύο ή περισσοτέρων οστών μεταξύ τους με την παρεμβολή ενός μαλακότερου ιστού Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ι. ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ Α. Οστά = στερεά µορφή συνδετικού ιστού 1. αποτελούν τον κύριο στηρικτικό ιστό του σώµατος 2. το σκελετικό σύστηµα περιλαµβάνει 205 οστά Β. Το σκελετικό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα Ανθρώπινος Σκελετός ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα ñ Σκελετική ανατοµία: γονίδια + περιβάλλον ñ Ποικιλοµορφία: οντογένεση, φύλο, πληθυσµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός Τραύμα της ΑΜΣΣ Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα οδόντας Α2 άξονας Νωτιαίος μυελός Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα Ινιακή ατλαντο - αξονική ένωση Gerlock AJ, Heller RM, Kaye

Διαβάστε περισσότερα

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου 5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ H άρθρωση του ώμου Μαθητής Μ. Γεώργιος Ανατομία ώμου Τα κύρια οστά του ώμου είναι το βραχιόνιο και η ωμοπλάτη.η αρθρική κοιλότητα προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 7. Υπολογιστική τοµογραφία Η ανάγκη απεικόνισης στις 3- ιαστάσεις Στην κλασική ακτινολογία η τρισδιάστατη ανθρώπινη ανατοµία προβάλλεται πάνω στο ακτινογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ισοστατικών ικτυωµάτων

Ανάλυση Ισοστατικών ικτυωµάτων ΠΠΜ 220: Στατική Ανάλυση των Κατασκευών Ι ιάλεξη 5 η και 6 η Ανάλυση Ισοστατικών ικτυωµάτων Τετάρτη,, 15, Παρασκευή, 17 Σεπτεµβρίου,, 2004 Πέτρος Κωµοδρόµος komodromos@ucy.ac.cy http://www.ucy.ac.cy/~petrosk

Διαβάστε περισσότερα

οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Δρ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΛ. ΔΙΟΝΥΣΙΩΤΗΣ Φυσίατρος - Ιατρός Αποκατάστασης Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών οστεο πόρωση ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Για εμάς τις γυναίκες, το γάλα ΔΕΛΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεολογία Ι. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Οστεολογία Ι. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Οστεολογία Ι Ioannis Lazarettos MD PhD Οστεολογία Οστά Τα οστά αποτελούνται από ένα οργανικό υπόστρωμα από ινώδη συνδετικό ιστό εμποτισμένο με μεταλλικά άλατα (σκληρότητα & ελαστικότητα) Δομή Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 η & 2 η : ΟΡΙΑΚΟ ΣΤΡΩΜΑ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΡΩΤΟΥ ΟΡΙΑΚΟΥ ΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΚΙΝΗΤΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΠΙΠΕΔΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ Σκοπός της άσκησης Στην παρούσα εργαστηριακή άσκηση γίνεται μελέτη του Στρωτού

Διαβάστε περισσότερα

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη ταξινόμιση της φυσικής κατάστασης Δύναμη Αντοχή φυσική κατάστασ η Ταχύτητα Ευλυγισία ποιοι ασχολούνται με την άσκηση με βάρη οι αθλητές της άρσης βαρών, οι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΕ 14 5η ΕΡΓΑΣΙΑ Παράδοση 19-05-08 ( Οι ασκήσεις είναι βαθµολογικά ισοδύναµες) Άσκηση 1 : Aσκηση 2 :

ΦΥΕ 14 5η ΕΡΓΑΣΙΑ Παράδοση 19-05-08 ( Οι ασκήσεις είναι βαθµολογικά ισοδύναµες) Άσκηση 1 : Aσκηση 2 : ΦΥΕ 14 5 η ΕΡΓΑΣΙΑ Παράδοση 19-5-8 ( Οι ασκήσεις είναι βαθµολογικά ισοδύναµες) Άσκηση 1 : Συµπαγής κύλινδρος µάζας Μ συνδεδεµένος σε ελατήριο σταθεράς k = 3. N / και αµελητέας µάζας, κυλίεται, χωρίς να

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1.

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1. ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ 1. Γενικά Με τη δοκιμή κάμψης ελέγχεται η αντοχή σε κάμψη δοκών από διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 10 Περιστροφική Κίνηση Περιεχόµενα Κεφαλαίου 10 Γωνιακές Ποσότητες Διανυσµατικός Χαρακτήρας των Γωνιακών Ποσοτήτων Σταθερή γωνιακή Επιτάχυνση Ροπή Δυναµική της Περιστροφικής Κίνησης, Ροπή και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0903 «Κινησιολογία» 1η Διάλεξη: «Οστά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστίτης Ιστός Η στερεότερη μορφή συνδετικού ιστού ΣΥΣΤΑΣΗ : -

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

4.1 ΕΡΕΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. 4.1.1 Εισαγωγή. 4.1.2 Μορφολογία των οστών.

4.1 ΕΡΕΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. 4.1.1 Εισαγωγή. 4.1.2 Μορφολογία των οστών. 4. ΣΤΗΡΙΞΗ 4.1 ΕΡΕΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 4.1.1 Εισαγωγή Το ερειστικό σύστημα αποτελείται από τα οστά, που συνδέονται μεταξύ τους με διάφορα είδη κινητών αρθρώσεων, που επιτρέπουν την εκτέλεση ποικίλων κινήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Οστά και ανθρώπινος σκελετός Η οστεολογία αναφέρετε στην μελέτη των οστών. Οστά ονομάζονται σκληρά όργανα που παράγονται από

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΟΤΖΑΗΛΙΑΣ ΔΙΟΜΗΔΗΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΟΝΤΑΜΠΑΣΟΓΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Αντικείµενο εξέτασης: Όλη η διδακτέα ύλη Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο φύλλο απαντήσεών σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Οστίτης Ιστός Dr. med. Λουκάς Κωνσταντίνου Ορθοπεδικός Χειρουργός Στήριξη Κίνηση Οστά εξειδικευµένος στηρικτικός-συνδετικός ιστός χαρακτηριστικά: σκληρήσύστασηκαι ακαµψία, λόγω παρουσίαςαλάτων ασβεστίουστην

Διαβάστε περισσότερα

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων 01/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ 02/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ Οστά της Ζώνης του Ώμου 1. Ωμοπλάτη (scapula) _Τριγωνικό οστό _Συνδέεται με την κλείδα με το ακρώμιο. 2. Κλείδα (clavicle) _Με το ένα άκρο της

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Άθροισμα βραχέων οστών - 33-34 σπόνδυλοι στο ραχιαίο τμήμα μέσου επιπέδου κορμού 24 κινητοί

Διαβάστε περισσότερα

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων:

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων: Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Σχέσεις τάσεων παραμορφώσεων στο έδαφος. Ημερομηνία: Δευτέρα

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Α. ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται μεταξύ των σωμάτων των σπονδύλων. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ιαλέξεις 24-27 Τρίτη, 2, Τετάρτη, 3, Παρασκευή 5 komodromos@ucy.ac.cy http://www.ucy.ac.cy/~petrosk Πέτρος Κωµοδρόµος

ιαλέξεις 24-27 Τρίτη, 2, Τετάρτη, 3, Παρασκευή 5 komodromos@ucy.ac.cy http://www.ucy.ac.cy/~petrosk Πέτρος Κωµοδρόµος ΠΠΜ 220: Στατική Ανάλυση των Κατασκευών Ι ιαλέξεις 24-27 Αρχή υνατών Έργων (Α Ε) Τρίτη, 2, Τετάρτη, 3, Παρασκευή 5 και Τρίτη, 9 Νοεµβρίου, 2004 Πέτρος Κωµοδρόµος komodromos@ucy.ac.cy http://www.ucy.ac.cy/~petrosk

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό

Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό Μηχανική των κινήσεων στον αέρα και στο νερό Νίκος Αγγελούσης Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι η εξοικείωση με τις βασικές έννοιες και τις εφαρμογές της μηχανικήςστιςκινήσειςπουπραγματοποιείτο σώμα του

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσειςθωρακικής µοίραςσπονδυλικήςστήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικήςµοίρας Σκολίωση Νόσο Scheuermann Αγκυλοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του γόνατος; Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το μηριαίο οστό και από την κνήμη. Τα άκρα των οστών

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0903 «Κινησιολογία» 5η Διάλεξη: «Κορμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1ο Τυπική καμπύλη δόσης επιβίωσης για καρκινικά και υγιή κύτταρα μετά από ακτινοβόληση:

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση

Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση Ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) Δρ. Γεώργιος Λυρίτης για την Οστεοπόρωση 2011-11-19 10:15:41 Δεν αρκεί η λήψη φαρμάκων για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα